Көлбеу жазықтықтың пайдалы әрекет коэффициентін анықтау

Бөлімі:

Күш моменті

Педагогтің аты-жөні:

Қабиахметов Ұлан Мұратұлы

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

№10 зертханалық жұмыс. «Көлбеу жазықтықтың пайдалы әрекет коэффициентін анықтау».

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

7.2.4.6 – көлбеу жазықтықтың пайдалы әрекет коэффициентін тәжірибеде анықтау;

7.1.3.3 – физика кабинетінде қауіпсіздік ережелерін білу және сақтау

Сабақтың мақсаты:

Көлбеу жазықтықтың пайдалы әрекет коэффициентін тәжірибеде анықтау;

Физика кабинетінде қауіпсіздік ережелерін білу және сақтау

Сабақ кезеңі/

Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі

7 минут

Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу, сабаққа дайындығын тексеру, назарын сабаққа аудару.

Құндылық: «Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік»

1. Жер бетінен 10 м/с жылдамдықпен лақтырылған тастың траекторияның ең жоғарғы нүктесінде потенциалдық энергиясы 5 Дж болды. Тастың массасы мен тас лақтырылған биіктікті анықта. (Жауап: 0,1 кг, 5 м)

2. Массасы 50 т реактивті ұшақ Жерге қатысты 10 км биіктікте 300 м/с жылдамдықпен қозғалады. Оның механикалық энергиясын анықта (Жауап: 275·10⁷ Дж)

3. Массасы 500 г дене 3 м биіктіктен еркін құлайды. Дененің Жерге соғылу кезедгі кинетикалық энергиясын табыңдар (Жауап: 15 Дж)

4. Энергияның бір түрен екінші түрге ауысуына 2 мысал келтір

Оқушылар ойларын айтады. Осылайша сабақтың тақырыбын табамыз

Әрі қарай бүгінгі сабақтың тақырыбынмен таныстырамын.

Сабақтың тақырыбын, оқу мақсатын хабарлаймын.

Оқушылар назарын сабаққа аударады, сабаққа дайындығын көрсетеді.

Болжамды жауап:

Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік — бұл адамның кәсіби және жеке өмірінде табысқа жетуіне ықпал ететін маңызды қасиеттер.

5. Жер бетінен 10 м/с жылдамдықпен лақтырылған тастың траекторияның ең жоғарғы нүктесінде потенциалдық энергиясы 5 Дж болды. Тастың массасы мен тас лақтырылған биіктікті анықта. (Жауап: 0,1 кг, 5 м)

6. Массасы 50 т реактивті ұшақ Жерге қатысты 10 км биіктікте 300 м/с жылдамдықпен қозғалады. Оның механикалық энергиясын анықта (Жауап: 275·10⁷ Дж)

Массасы 500 г дене 3 м биіктіктен еркін құлайды. Дененің Жерге соғылу кезедгі кинетикалық энергиясын табыңдар (Жауап: 15 Дж

ҚБ: мұғалімнің ауызша мадақтауы, ынталандыру

ҚБ: «Жарайсың!», «Керемет!» сөздері арқылы ауызша мадақтау, ынталандыру

7 сыныпқа арналған оқулық,

170 бет. презентация

Интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

3 минут

Зертханалық жұмыс

25 минут

Сенка диаграммасының мысалын келтіру. Ми шабуылы.

«Сенька диаграммасында не көрінеді?»

ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС

1-тапсырма. Денені h биіктікке бірқалыпты тік жоғары көтергенде істелетін жұмысты анықтау.

Денені һ биіктікке бірқалыпты тік жоғары көтеру үшін Ғ күші А жұмысын істейді: А=Fh.

Денені бірқалыпты тік жоғары көтеретін F күші дененің Р ауырлық күшіне тең: F=Р. Оны динамометрмен тікелей өлшеу керек.

Жұмыстың барысы. 1) білеушені көтеретін h биіктігін таңдап алыңдар; 2) білеушенің ауырлық күшін динамометрмен өлшеңдер; 3) білеушені h биіктікке бірқалыпты тік жоғары көтергенде істелетін жұмысты есептеп шығарыңдар.

2-тапсырма. Денені көлбеу жазықтың бойымен һ биіктікке бірқалыпты көтергенде істелетін жұмысты анықтау.

Денені жоғарыдағы таңдап алынған h биіктігіне тік көтерудің орнына, F күшін түсіріп ұзындығы l көлбеу жазықтықты пайдаланып көтеруге де болады. Алайда, көлбеу жазықтықты пайдаланғанымызда, механиканың алтын ережесі бойынша күштен ұтқанымызбен (F,<F,), оның есесіне жол дан ұтыламыз (1>h). Көлбеу жазықтықты пайдаланғанда істелген А, жұмыс мынаған тең: А=F1.

«Алтын ережеге» сәйкес үйкеліс есепке алынбаған жағдайда А, және А, жұмыстары бір-біріне тең: А=А, немесе Fh=F1.

Практикада үйкелісті болдырмау мүмкін емес, сондықтан толық жұмыс А, пайдалы А жұмыстан іс жүзінде үлкен: А А. Жұмыстың барысы:

1) Тақтайды көлбеу орналастырыңдар (сурет 5.19) (h биіктік пен көтеретін білеуше өзгеріссіз қалуы керек);

2) көлбеу жазықтықтың l ұзындығын өлшеңдер;

3) білеушеге динамометрді іліп, оны көлбеу жазықтықтың бойымен жоғары қарай бірқалыпты қозғалтып тартыңдар да, F тарту күшін өлшеңдер;

4) білеушені көлбеу жазықтықтың бойымен бірқалыпты көтергенде істелетін А, жұмысты есептеңдер.

Оқушылар диаграмманы талдайды және белгілі бір мақсатқа арналған энергияның жоғалуы, яғни барлық энергия жұмысқа кетпейтіні туралы бөлікке қорытынды жасайды

Оқушылар нұсқаулық бойынша зертханалық жұмысты орындайды, мақсатына қарап қорытынды жасайды.

Жұмысты орындау: 1.Биіктік Һ=40 см=0.4 м

2.Көлбеу жазықтықтың ұзындығы L=65 см =0,65 м

3. F2 тарту күші F2=1,2Н

4.Білеуді көлбеу жазықтықпен көтергенде істелетін жұмыс

А2= F2L =1,2Н*0,65м=0,78 ДЖ

1.Көлбеу жазықтықтың ПӘК- = *100%=36%

2.Көлбеу жазықтықтың формуласы - = F2= F1Һ/ L=0,4Н

F2- динамометрмен өлшенген мәні 1,2 Н, есептелген мәні -0,4 Н себебі үйкеліс күші бар

3.Көлбеу жазықтық биіктігін өзгертемізҺ=60 см=0,6 м

Ап= F1Һ=0,42 Дж АТ= F2L=0,97 Дж; = *100%=43%

Қорытынды: Көлбеу жазықтық арқылы денені Һ биіктікке көтергенде пайдалы жұмыс Ап толық жұмыстанАТ аз болады. Көлбеу жазықтық биіктігі артқан сайын пайдалы әсер коэффициенті артады.

.

Бағалау критерийі:

Көлбеу жазықтықтың пайдалы әрекет коэффициентін тәжірибеде анықтайды;

Физика кабинетінде қауіпсіздік ережелерін білу және сақтайды

Дескриптор:

-Өлшем бірліктерін анықтайды-1

-Формуланы жазады-1

-Шамалардың анықтамасын жазады-1

-есептің шартын құрады-1

-Есептің шарты бойынша формуланы қорытады-1

- ПӘК-ін анықтайды-1

- .Есеп шартын анықтайды-1

-ХБЖ-не келтіреді-1

-Есептің шарты бойынша формуланы қорытады-1

-Шешімін табады-1

Интерактивті тақта

Тақтай, динамометр, өлшеуіш таспа, ағаш білеуше, жылжымалы қысқышы бар штатив.

Сабақты қорытындылау

5 минут

Қорытындылау.

1. Оқушылар білімін бағалау;

2. Үй тапсырмасы: §38, 166 бет

3. «Соңғы 5 минут» әдісі:

оқушыларды өз жұмысына рефлексия жасату:

-нені білдім,

- нені үйрендім;

-нені толық түсінбедім.

Рефлексия: Бағалау критерийі бойынша оқушы рефлексия жасайды:

Көлбеу жазықтықтың пайдалы әрекет коэффициентін тәжірибеде анықтайды;

Физика кабинетінде қауіпсіздік ережелерін білу және сақтайды

Дескрипторлар бойынша

әр оқушы бағаланады

Физика

7 оқулығы

166 бет