Сабақ тақырыбы:

Көлемді қалай өлшейміз?

Мектеп: Жақсыбай НОМ

Күні : 6.11.2018

Мұғалімнің есімі: А.Сагидуллина

СЫНЫП: 1-сынып

Қатысқандар саны: 6

Қатыспағандар саны:0

Оқу мақсаты:

1.1.3.1 ұзындық/масса/көлем (сыйымдылық), өлшеуге арналған әдістерді, құралдарды таңдау, өлшеу;

1.1.3.3 ұзындық: см/ масса: кг/ сыйымдылық: л шамаларының мәндерін салыстыру және шама мәндеріне қатысты қосу, азайту амалдарын орындау.

Барлық оқушылар:

Оқушылардың басым бөлігі:

Кейбір оқушылар:

Ресурстар:

екеуіне су толтырылған, екеуі бос төрт бірдей шелек;

екі әртүрлі өлшеуіштер (бір литрлік құты және екі литрлік құты);

оқушылардың әрбір жұбына арналған бір-бір өлшеуіш ыдыс;

көлемі бір литрден кем ыдыс;

көлемі бір литрден артық ыдыс;

1 литр минералды суы бар бөтелке;

1 литр сүті бар пакет;

құйғыш (воронка).

Тірек сөздер

литр.

Сабақтың мақсаты:

“Литр” түсінігін көлем өлшемінің стандартты өлшем бірлігі ретінде енгізеді. Көлем шама екенін түсінуге әртүрлі жағдайлар туғыза отырып жаттығады.

Сабаққа байланысты деректі материалдар

Сабаққа қатысты ескертпелер

Зерттеу қызметі барысында оқушылар сабақ-та әртүрлі ыдыстардың көлемін стандартты өлшеуіштермен өлшейтін болады және заттарды көлемі бойынша дәл салыстыруды жүзеге асыру үшін бірдей өлшеуіштерді пайдалану қажет екенін анықтайды. Осылайша стандартты өлшем бірлік — литр түсіндіріледі.

Сабаққа арналған ескертпелер

Көлемді нақты өлшеу үшін бірдей өлшеуіштерді пайдаланудың қажеттілігін түсінуге саналы түрде келу мақсатымен сабақты тәжірибе жүргізуден бастаңыз. Оқушылардан екі шеңбер жасап тұруды өтініңіз. Әрбір шеңбердің ортасына біреуі — су толтырылған, екіншісі — бос, бірдей екі шелектен қойыңыз. Барлық шелектің пішіндері, түстері, сыйымдылығы бірдей. Бір топқа бір литрлік, екінші топқа екі литрлік құты беріңіз. Әрбір топ су құю арқылы құты санын санап отырып (өлшем бірлігі) шелектің көлемін өлшеуі қажет. Тәжірибе қорытындысын шығарған кезде оқушылардан әртүрлі нәтижелер алу себебін түсіндіруді өтініңіз. Сұрақты талқылау бірдей өлшеуіштерді пайдалану қажеттігі туралы қорытындыға әкеледі.

Көлемді өлшеудің стандартты өлшем бірлігі — литр екенін айтыңыз.

Кіріспе тапсырма. Оқушыларға көлемі 1 литр ыдысты көрсетіңіз. Бұл ыдысқа бір литр су сыяты-нын айтыңыз және оның қанша екенін көрсетіңіз. (Өлшеуіш ыдысқа бір литр деген белгіге дейін су құйыңыз).

Минералды су құйылған 1 литрлік құмыраны, бір пакет сүтті көрсетіңіз. Құмырадағы “1 литр” деген жазуды көрсетіңіз. Содан кейін құмыраның көлемі бір литр екеніне оқушылардың көзін жеткізу үшін оның ішіндегі сұйықтықты өлшеуіш ыдысқа құйы-ңыз. Суды қайта құмыраға құйыңыз. Дәл осылай пакеттегі сүтті де қайта құйыңыз. Сұйық төгілмес үшін құйғышты пайдаланыңыз.

Әрбір топқа бір өлшеуіш ыдысты және көлемі бір литрден кем ыдысты (мысалы судың, лимонад-тың немесе шырынның құтылары, сусын құятын қа-ңылтыр құты, шайға арналған кесе т.с.с.) таратып беріңіз. Жұмысты мына ретпен орындатыңыз:

а) оқушылардан өлшеуіш ыдысқа 1 литр су толты-рып алуды өтініңіз;

ә) өлшеуіш ыдыстың толы екеніне назар аудар-тыңыз;

б) оқушылардан суды ыдыстарға құюын сұраңыз; в) олардан не болғанын сұраңыз (Су толығымен

ыдысқа сыймады); г) олардан қорытынды жасауды өтініңіз (Ыдыстың

көлемі 1 литрден кем).

Әрбір топқа көлемі 1 литрлік өлшеуіш ыдыс және көлемі бір литрден артық ыдысты таратып беріңіз. (Мысалы, судан босаған ыдыс, қазан, шырын пакеті, шәйнек, гүлсауыт және т.с.с.) Жұмысты бастапқы жүйе бойынша орындатыңыз.

Бұл тапсырмаларды орындау арқылы оқушылар 1 литр көлемнің мөлшері жайлы түсініктерін бекітеді.

Шелектің көлемін анықта? Суреттер бойынша әңгіме жүргізіңіз де, сұрақтар қойыңыз:

— Өлшеуіш ретінде не алынды?

— Көк (сары) шелектерді толтыру үшін неше өлшеуіш керек?

— Көк (сары) шелектердің көлемі қандай?

Жауабы:

көк шелектің көлемі — 4 литр, сары шелектің көлемі — 6 литр.

Қанша қалды?

Сыныптағы барлық оқушылармен әңгіме жүргізіңіз. Оларға мынадай сұрақтар қойыңыз:

— Шелекте неше литр су болған?

— Аслан неше құты су құйып алды?

— Егер шыны құтыға 1 л су сыятын болса, Аслан шелектен неше литр су құйып алды?

— Шелекте неше литр су қалды?

— Оқушылардың жауаптарын тыңдаңыз.

Жауабы:

3 л су.

Қай ыдысқа 1 литр су сыяды, ал қайсысына сыймайды? Оқушылар көзбен ыдыстардың көлемін

салыстырады. Олар шай құятын ыдысқа су аз, ал бөтелкеге көбірек сыяды деген қорытындыға келеді. Тапсырма оқушылардың көлем туралы практикалық дағдыларын қалыптастырады.

Шығарып көр. Алдымен сұрақтарға өз бетінше жауап беруді ұсыныңыз. Қиындық туындаса, оқу-шыларды жұптарға біріктіріңіз. Қажетіне қарай сұрақтар қойыңыз:

— Өлшеуіш ыдыстағы “10 л” деген жазу нені білдіреді?

— Ыдысқа қанша су құйылған? (10 литрден кем)

— Ыдыс неше сызыққа бөлінген? (10)

— Бір сызық неше литрді білдіреді? (1 л)

— Қай сызыққа дейін су құйылған? (“4”)

— Ыдыста неше литр су бар?

Жауабы:

4 литр.

Орындап көр. Жұппен зерттеу жұмысын жүргізуді ұсыныңыз. 1 литрлік шыны құтыны неше стақан сұйықпен толтыруға болатынын анықтауды ұсыныңыз. Оқушылар стақанды өз еркінше таңдайды. Барлық стақандардың көлемі әртүрлі болады.

Жауабы:

мөлшермен 5-7 стақан болады.

Есте сақта! Кесте бойынша қайтала:

Көлем литрмен өлшенеді;

“Литр” қысқаша “л” әрпімен белгіленеді.

• Тілдік құзыреттілікті қалыптастыру

Қосымша тапсырмалар

Оқушылардың сөйлемдерді толық түсініп айтуына көңіл бөліңіз. Мысалы, “шелектің көлемі бес литрге тең” немесе “шелектің көлемі — бес литр” деп айтуға болады, ал “шелек бес литр” деп айтуға болмайды.

Құмыраға шырын құй. Оқушылар бірінші құмыраны “1 л” белгіден асырып бояйды.

Екіншіні — “1 л” белгіден төмен бояйды. Үшіншіні — “1 л” белгімен дәл бояйды.

Ы дыстардың көлемін тап. 1 л өлшеуіш ыдыс-тарды санап, әр ыдыстың көлемін табады.

Жауабы:

5 л; 6 л; 7 л.

Ыдыстардың көлемін өлше. Тапсырма оқушы-лардың күнделікті өмірде қолданылатын заттар-дың көлемдері туралы түсініктерін бағалау үшін берілген. Сонымен қатар заттың көлемін 1 литрмен салыстыру дағдысын анықтау.

Бағалау

Оқушылар сабақтың соңында:

көлемнің стандартты өлшем бірлігі литр екенін біледі;

1 литр өлшеуіш ыдыс арқылы көлемді өлшеуді үйренеді.

Оқушылардың білім деңгейін анықтау мақсатында сұрақтар қойыңыз:

— Көлемді қандай өлшем бірлікпен өлшейді? (Литрмен.)

— Аквариумды суға толтыру үшін оған 1 литрлік ыдыспен 10 рет су құйды. Аквариумның көлемі қандай?

— Сыныпта қандай ыдыстардың көлемі 1 литрден артық болуы мүмкін?

— Дүкенде көлемі 1 литр ыдыстармен қандай азық-түлік сатылады?

Оқушылардың өзін-өзі бағалауын жұмыс дәптеріндегі “Жетістік баспалдағының” көмегімен өткізіңіз.