КОЛЛЕДЖДЕ СТУДЕНТ ЖАСТАРМЕН ЖҮРГІЗІЛЕТІН ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫ

КОЛЛЕДЖДЕ СТУДЕНТ ЖАСТАРМЕН ЖҮРГІЗІЛЕТІН ТӘРБИЕ ЖҰМЫСТАРЫ

Аннотация.
Бұл мақалада колледж студенттерімен жүргізілетін тәрбие жұмыстарының негізгі бағыттары, мазмұны мен ұйымдастыру ерекшеліктері қарастырылады. Қазіргі жастардың тұлғалық қалыптасуында біліммен қатар адамгершілік, азаматтық жауапкершілік, патриотизм, еңбекқорлық, ұлттық құндылықтарды құрметтеу, мәдени қарым-қатынас және әлеуметтік белсенділіктің маңызы сипатталады. Сонымен қатар студенттердің өзін-өзі басқаруын дамыту, қоғамдық жұмыстарға, волонтерлік қызметке, шығармашылық және спорттық іс-шараларға тартудың тиімді жолдары ұсынылады.

Түйін сөздер: колледж, студент жастар, тәрбие жұмысы, тәрбие, ұлттық құндылық, патриотизм, азаматтық жауапкершілік, кәсіби тәрбие, өзін-өзі басқару, волонтерлік.

Кіріспе

Жастар – мемлекеттің әлеуметтік, экономикалық және мәдени дамуының маңызды қозғаушы күші. Сондықтан білім беру ұйымдарындағы басты міндеттердің бірі – жан-жақты білімді ғана емес, адамгершілік қасиеті қалыптасқан, жауапкершілігі жоғары, өз Отанына адал, еңбекке құрметпен қарайтын және қоғам өміріне белсенді араласатын тұлға тәрбиелеу.

Колледж кезеңі – жас адамның өміріндегі маңызды уақыт. Бұл кезеңде студент мамандық таңдап, кәсіби бағыт-бағдарын айқындайды, өз бетінше шешім қабылдауға үйренеді және қоғамдық ортаға бейімделеді.

Осыған байланысты колледждегі тәрбие жұмысы оқу үдерісімен қатар жүйелі түрде жүргізілуі қажет. Тәрбие жұмысының мақсаты – студенттің жеке тұлғалық қасиеттерін дамыту, оның қоғамдағы жауапкершілігін арттыру және болашақ маман ретінде қалыптасуына жағдай жасау.

1. Колледждегі тәрбие жұмысының негізгі мақсаты

Колледждегі тәрбие жұмысының негізгі мақсаты – білім алушылардың бойында ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды қалыптастыру, олардың азаматтық ұстанымын, адамгершілік қасиеттерін, кәсіби мәдениетін және әлеуметтік жауапкершілігін дамыту.

Бұл мақсатқа жету үшін тәрбие жұмысы жүйелі, мақсатты және студенттің жас ерекшелігіне сәйкес ұйымдастырылуы тиіс.

Тәрбие жұмысының негізгі міндеттері:

• студенттердің Отанға, туған жерге деген сүйіспеншілігін қалыптастыру;

• ұлттық мәдениет пен дәстүрді құрметтеуге тәрбиелеу;

• адамгершілік және моральдық құндылықтарды дамыту;

• еңбекке және таңдаған мамандыққа жауапкершілікпен қарауға үйрету;

• құқықтық мәдениетті қалыптастыру;

• салауатты өмір салтын насихаттау;

• студенттердің шығармашылық қабілеттерін дамыту;

• көшбасшылық қасиеттерін қалыптастыру;

• қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысуына жағдай жасау;

• студенттердің өзін-өзі басқару дағдыларын дамыту.

2. Азаматтық-патриоттық тәрбие

Колледждегі тәрбие жұмысының маңызды бағыттарының бірі – азаматтық-патриоттық тәрбие.

Патриоттық тәрбие студенттің өз елін, туған жерін, мемлекеттік рәміздерін, тарихын және мәдениетін құрметтеуінен басталады.

Осы бағытта колледжде:

• мемлекеттік мерекелерге арналған іс-шаралар;

• тарихи-танымдық кештер;

• патриоттық акциялар;

• ардагерлермен кездесулер;

• өлкетану жұмыстары;

• тарихи орындарға экскурсиялар;

• «Менің Отаным – Қазақстан»;

• «Туған жерім – тұғырым»;

• «Тарихын білген елдің болашағы жарқын» тақырыптарында тәрбие сағаттары

ұйымдастырылуы мүмкін.

Патриоттық тәрбиенің нәтижесі тек іс-шараға қатысумен емес, студенттің өз еліне деген жауапкершілігі мен қоғамдық белсенділігінен көрінуі тиіс.

3. Рухани-адамгершілік тәрбие

Жастардың бойындағы адамгершілік қасиеттерді қалыптастыру – колледждегі тәрбие жұмысының негізгі бағыттарының бірі.

Студенттерге үлкенді сыйлау, кішіге қамқор болу, достықты бағалау, адалдық, әділдік, жауапкершілік, мейірімділік сияқты қасиеттердің маңызы түсіндіріледі.

Бұл бағытта:

• пікірталастар;

• тренингтер;

• дөңгелек үстелдер;

• қайырымдылық акциялары;

• әлеуметтік жобалар;

• тақырыптық кездесулер

өткізу тиімді.

Мысалы, «Адамдықтың басты құндылықтары қандай?», «Адалдық – адамдықтың белгісі», «Құрмет пен жауапкершілік» тақырыптарындағы кездесулер студенттердің өз ойларын еркін білдіруіне мүмкіндік береді.

4. Кәсіби және еңбек тәрбиесі

Колледждің ерекшелігі – студенттерді нақты мамандыққа даярлау. Сондықтан тәрбие жұмысы кәсіби даярлықпен тығыз байланысты болуы керек.

Болашақ маман өзінің кәсіби міндетін ғана емес, еңбек мәдениетін, кәсіби этиканы, тәртіптілікті және жауапкершілікті де меңгеруі қажет.

Кәсіби тәрбие барысында:

• мамандықтың қоғамдағы маңызы;

• еңбек адамының беделі;

• кәсіби жауапкершілік;

• еңбек тәртібі;

• жұмыс орнындағы қарым-қатынас мәдениеті;

• қауіпсіздік ережелері;

• командалық жұмыс;

• кәсіби әдеп

туралы түсіндіру жұмыстарын жүргізу қажет.

«Мен таңдаған мамандық», «Менің кәсіби болашағым», «Мамандыққа адалдық», «Еңбек – жетістік негізі» сияқты жобалар студенттердің кәсіби қызығушылығын арттыра алады.

5. Студенттік өзін-өзі басқару

Тәрбие жұмысының тиімділігін арттырудың маңызды жолдарының бірі – студенттердің өзін-өзі басқару жүйесін дамыту.

Студенттік өзін-өзі басқару арқылы жастар колледж өміріне белсенді араласып, өз ұсыныстарын білдіруге, іс-шараларды ұйымдастыруға және жауапкершілік алуға үйренеді.

Студенттерді:

• мәдени іс-шараларды;

• спорттық жарыстарды;

• қайырымдылық акцияларын;

• пікірталастарды;

• шығармашылық кештерді;

• экологиялық акцияларды

ұйымдастыруға тарту олардың көшбасшылық қабілетін қалыптастырады.

Мұндай жұмыстар студентке «мен де колледж өміріне әсер ете аламын» деген сенім береді.

6. Волонтерлік және әлеуметтік жұмыстар

Жастар тәрбиесінде волонтерлік қызметтің маңызы ерекше. Волонтерлік арқылы студенттер қоғамға пайда келтірудің маңызын түсінеді және әлеуметтік жауапкершілікке үйренеді.

Колледж студенттері:

• қайырымдылық шараларына;

• экологиялық акцияларға;

• қарт адамдарға көмек көрсетуге;

• колледж аумағын абаттандыруға;

• әлеуметтік жобаларға;

• қоғамдық жұмыстарға

қатыса алады.

Волонтерлік қызмет студенттердің мейірімділік, жауапкершілік және ұйымшылдық қасиеттерін дамытуға мүмкіндік береді.

7. Құқықтық тәрбие

Жасөспірімдер мен жастар арасында құқықтық мәдениетті қалыптастыру да маңызды міндеттердің бірі.

Студент өзінің құқықтары мен міндеттерін білуі, заң талаптарын құрметтеуі және өз әрекетінің жауапкершілігін түсінуі қажет.

Осы мақсатта колледжде құқық қорғау органдары қызметкерлерімен кездесулер, құқықтық сауаттылық сағаттары, пікірталастар мен ақпараттық кездесулер ұйымдастыруға болады.

Тақырыптар ретінде:

• «Мен өз құқығымды білемін бе?»;

• «Құқық және жауапкершілік»;

• «Жастар және заң»;

• «Қауіпсіз орта – ортақ міндет»

сияқты бағыттарды таңдауға болады.

8. Салауатты өмір салтын қалыптастыру

Жастар арасында салауатты өмір салтын насихаттау тәрбие жұмысының тұрақты бағыты болуы тиіс.

Студенттердің денсаулығына жауапкершілікпен қарауын қалыптастыру үшін спорттық жарыстар, денсаулық күндері, жаяу жүру және дене белсенділігіне бағытталған акциялар ұйымдастыруға болады.

Сонымен қатар дұрыс тамақтану, күн тәртібі, дене белсенділігі және жеке гигиена мәселелеріне назар аудару маңызды.

9. Экологиялық тәрбие

Қазіргі қоғамда қоршаған ортаны қорғау мәселесі жастар тәрбиесінің маңызды бөлігіне айналып отыр.

Колледж студенттері арасында:

• «Таза колледж»;

• «Таза аула»;

• «Жасыл колледж»;

• ағаш отырғызу;

• аумақты абаттандыру;

• қоқысты сұрыптау;

• экологиялық акциялар

сияқты жұмыстарды ұйымдастыруға болады.

Экологиялық тәрбие студентті табиғатты қорғауға ғана емес, қоғамдық ортаға жауапкершілікпен қарауға да үйретеді.

10. Заманауи тәрбие әдістерін қолдану

Қазіргі жастармен жұмыс жасауда тәрбие әдістерін заман талабына сай жаңарту қажет.

Дәстүрлі тәрбие сағаттарымен қатар:

• пікірталас;

• дебат;

• тренинг;

• квест;

• интеллектуалдық ойын;

• жоба қорғау;

• бейнеролик жасау;

• сауалнама;

• әлеуметтік желідегі шығармашылық жобалар;

• командалық тапсырмалар

сияқты әдістерді қолдануға болады.

Ең бастысы – студенттің дайын ақпаратты тыңдаушы ғана емес, тәрбие үдерісінің белсенді қатысушысы болуына жағдай жасау.

11. Тәрбие жұмысындағы куратордың рөлі

Колледждегі тәрбие жұмысының нәтижелілігі куратордың кәсіби шеберлігіне де байланысты.

Куратор студенттерді жақсы танып, олардың қызығушылықтарын, қабілеттерін және жеке ерекшеліктерін ескеруі қажет.

Куратордың міндеті тек тәртіпті бақылаумен шектелмеуі тиіс. Ол студентке бағыт беретін, қолдау көрсететін, қиын жағдайда кеңес беретін тәлімгер болуы қажет.

Студент пен куратор арасында өзара сенім қалыптасқан жағдайда тәрбие жұмысының нәтижесі де жоғары болады.

Қорытынды

Колледждегі тәрбие жұмысы – студенттің болашақ маман ретінде ғана емес, қоғамның белсенді мүшесі ретінде қалыптасуына ықпал ететін маңызды үдеріс.

Тәрбие жұмысының нәтижелі болуы үшін оның мазмұны студенттердің қызығушылығына, қазіргі қоғамның талаптарына және колледждің кәсіби бағытына сәйкес болуы қажет.

Бүгінгі студентке дайын ақпарат берумен қатар, оған өз ойын айтуға, шешім қабылдауға, бастама көтеруге, жауапкершілік алуға және нақты әрекет жасауға мүмкіндік беру маңызды.

Сондықтан колледждегі тәрбие жұмысының негізгі қағидалары ретінде сенім, ынтымақтастық, жауапкершілік, белсенділік, шығармашылық және ұлттық құндылықтарға негізделген тәрбие ұстанымдарын алуға болады.

Жастарға дұрыс бағыт-бағдар беру – олардың болашағына ғана емес, елдің болашағына салынған маңызды инвестиция. Білімді, тәрбиелі, еңбекқор, отансүйгіш және жауапты жас – қоғамның тұрақты дамуының негізі.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.

2. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы.

3. Қазақстан Республикасының жастар саясаты саласындағы нормативтік-құқықтық актілері.

4. Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарындағы тәрбие жұмысына қатысты әдістемелік материалдар.

5. Педагогика және тәрбие жұмысының теориясы мен әдістемесі бойынша оқу-әдістемелік әдебиеттер.