Көмірсутектің табиғи көздері.Қазақстандағы кен орындары.

9 сынып

Химия

Сабақтың тақырыбы

Көмірсутектің табиғи көздері.Қазақстандағы кен орындары.

Сабақтың мақсаты

Мұнайдың қасиеттеріне сипаттама беріп, мұнайдың құрамын, тасымалдауын, өңдеу әдістерін түсіндіру

Мұнайға жалпы шолу жасап адам өміріне пайдасы мен зиянын ажырата отырып білім беру.

Сабақтың түрі:

Сабақтың типі

дәстүрлі сабақ

аралас сабақ

Сабақтың әдісі:

түсіндірмелі, сұрақ –жауап, ізденіс, тест, ойындар мен есептер шығару.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

(сыныпты І-ІІ ) топқа бөлеміз

Табиғи газ неше фракцияға бөлінеді?

А) 4 Б) 5 В) 2

Табиғи газ қайда қолданылады?

А) Төмендегі барлық айтылған жерде қолданылады?

Б) Бояу ретінде қолданылады

В) Арзан отын ретінде қолданылады?

ІІ топ

Мұнайға серік газдар неше фракцияға бөлінеді

А) 2 Б) 3 В) 5

Мұнайға серік газдар мұнай бетінде қалай жатады?

А) Төмендегі барлық айтылған жерде

Б) Еріген күйде немесе бетін бүркеп жатады.

В) Негізгі құрам бөлігі метан болып табылады.

Жауаптары:

І топ -1. В 2. А

ІІ топ -1.Б 2.а

Кім жылдам? Ойыны Айналуды жүзеге асыр

СaСО₃ → СaО → СaС₂ → НС ≡ СН → Н₃С –CO₂

С → CH₄ → CH₃ Br → CH₃ - CH₃ → CO₂

Айналулардың жауаптары:

І топ

1) CaCO₃ → CаO +CO₂

2) CaO +3 C → CaC₂+CO

3) CaC₂ +2HOH→ HC ≡ CH +Ca (OH)₂

4) 2 HC ≡ CH+5O₂ → 4CO₂ +2H₂O +Q

II топ

1) C+2H₂ → CH₄

2) CH₄ +Br₂ → CH₃Br +HBr

3) 2CH₃Br +2Na → CH₃ –CH₃ +2NaCl

4) CH₃-CH₃+7∕2O₂ → 2CO₂ +3H₂O

Кім математик? Ойыны

№4 хими анық

Ұстаз тәжір

I топ

Құрамындағы метанның көлемдік үлесі 0,8 немесе 80% болып келетін табиғи газдың 1026м3 көлемінен қалыпты жағдайда ацетиленнің қандай көлемін алуға болады?

ІІ топ

Құрамындағы метанның көлемдік үлесі 0,9 немесе 90% болып келетін табиғи газдың 1036м3 көлемінен қалыпты жағдайда сутектің қандай көлемін алуға болады?

Есептердің шығару жолдары І топ

Шешуі: алдымен табиғи газдың 1026м³ көлеміндегі меттанның көлемін табамыз.

V (CH₄)=V (табиғи газ)φ(CH₄)=1026м³*0,8=820,8м³

Формула бойынша есептейміз:

2СН₄ t⁰ C₂Н₂ +3Н₂

22,4 л/моль 22,4 г/моль

2*22,4лСН₄ -22,4лС₂Н₂

820,8м³СН₄-хм³С₂Н₂

Жауабы: V(C₂H₂)=410.4м³алуға болады

Есептердің шығару жолдары ІІ топ

Шешуі: Алдымен табиғи газдың 1036м³ көлеміндегі метанның көлемін табамыз. V (CH₄)=V (табиғи газ) φ (CH₄)=1036м³*0,9=932,4м³

Формула бойынша есептейміз.

932,4 м^{3 xм3}

2СН₄ t⁰C C₂H₂+3H₂

22,4 л/моль 22,4л/моль

2*22,4л СН₄ – 3*22,4л Н₂

9 32,4м³СН₄ – хм³Н₂

Жауабы:V(H₂)=1398.6 м³алуға болады.

Жаңа тақырыпты қорытындылау.

1. Мұнайдың қасиеттерін сипатта.

2. Мұнайдың құрамына кіретін заттарды ата.

3. Жер қыртысынан мұнайды қалай өндіреді және оны қалай тасымалдайды?

4. Мұнайды өңдеудің қандай әдістері бар?

5. Мұнай өнімдерінің қандай түрлері бар?

6. Мұнай өнімдерін қайда қолданамыз?

7. Мұнай өңдеудің пайда зияны қандай?

Үйге тапсырма

§ 7.2. суретпен жұмыс, сұрақ –жауапқа есептерін шығарып дайындалып келу.