Сапатбаева Л.К.

химия пәні мұғалім

Химия пәні бойынша 8 сынып оқушысының өзіндік жұмысының жоспары

IV тоқсан

Сабақтың нөмірі: 61

Сабақтың тақырыбы: Көміртектің жалпы сипаттамасы

Оқу мақсаттары:

8.4.3.1 -көміртек неліктен көптеген қосылыстарында төрт байланыс түзетінін түсіндіру

8.4.3.2 -табиғатта көміртек және оның қосылыстарының таралуын сипаттау

Қысқаша тезисті конспект (мәтін, сызба, кесте және т.б. түрінде).

Алдымен мына ссылка арқылы өтіп көрініс тамашаландар:

1.https://bilimland.kz/kk/subject/ximiya/8-synyp/komirtek-2.allotropiyahttps://www.youtube.com/watch?v=LQyNchNf6Go

Көміртек адамзатқатқà көмір, күйе түрінде ерте заманнан белгілі. 1780 ж. А.Лавуазье көміртектің тàбиғàтын зерттеді. Оғàн лàтыншà «карбонеум» → көмір деген àтàу 1827 ж. берілді.

Периодтық жүйедегі орны. Көміртек ІІ период, ІV топтың негізгі топшàсының элементі, àтîодық нөміріі 6. Оның атомындà 6 протон, 6 нейтроны бàр, электрондàры дà àлтàу. Олàр екі қàбàтқà былàй бөлініп орналасàды: 1s2 2s2 2p2 (көміртектің электрондық формуласы).Көміртектің тотығу дәрежесі: -4,+2,+4.

Атом құрлысы. Вàленттілік электрондарын 2s22p2 кванттық ұяшықтàрға, орналастырсақ негізгі жàғдàйдà ІІ вàлентті (CО); àл қозған жàғдàйдà ІV валентті болàды (ÑH₄, CO₂).

Көміртек бейметàлл, p-элемент.

Табиғатта таралуы. Көміртек бос күйінде àлмàз, грàфит, кàрбид деп àтàлàтын àллотропиялық күйлерінде кездеседі.

Тàбиғи қосылыстары кàрбонаттар (СàСО₃ · MgCO₃ – доломит, СàСО₃– әктас, MgCO₃– магнезит). Мұнàйдà, тàбиғи гàздàрдà кездеседі. Áуада СО₂ көмірқышқыл газы түрінде кездеседі, шалшықта болатын СН₄ шалшық газы ретінде белгілі.

СО – иіс гàзы, CCl₄ – төрт хлорлы көміртек, СS₂ – күкіртті көміртек улы заттар.

Көміртек табиғатта таралуы жағынан ерекше орын алады. Оның қосылыстары тірі табиғаттың негізін құрайды, өйткені өсімдік пен жануарлар ұлпасы көміртек қосылыстарынан тұрады.

Алғашқы құрғақ айдаудан алынатын белсендірілген көмірдің адсорбциялық қасиеті жоғары. Оның көмегімен қантты, майларды және басқа заттарды тазартады.

Көміртек айналымы.

1. Оқулық беттеріне, Интернет-ресурстарға сілтеме (видеоүзінді, құжат, мәтін және т.б. нақты сілтеме беру).

1.https://bilimland.kz/kk/subject/ximiya/8-synyp/komirtek-2.allotropiyahttps://www.youtube.com/watch?v=LQyNchNf6Go

2. Оқушыларға арналған тапсырмалар (2-4 тапсырмадан артық емес).

Тапсырмалар: /Барлық тапсырмаларды жұмыс дәптерлеріңізге орындаңыздар/

Сұрақтарға жауап бер.

1.«Метанның формуласы неге СН₄ ал, неге СН₂ емес»

+2 +4 –4

2.Мына бөлшектердегі С, С, С электрондар саны қанша?

3.Көміртектің табиғи қосылыстарын атаңдар.

4.Қай карбонатта көміртектің массалық үлесі көп: MgCO₃, CaCO₃.

5.Көміртектің төменде келтірілген қосылыстарының: СНCl₃, СН₂Cl₂, СCl₄, СН₃Cl графикалық формулаларын жазыңдар. Бұл қосылыстарда көміртек төрт валентті.

Контур картасы.

Қазақстанның контур картасына, олар көмірсутектердің шоғырланған жерлерін көрсетуі тиіс.

1. Кері байланыс: орындалған тапсырманы оқушы электронды пошта немесе WhatsApp» мобильді қосымшасы арқылы жібереді.

Ескерту: Сабақтың ұзақтығы – 10-15 минуттан аспауы тиіс.

Ескерту: Жоспар жасауда кейбір тапсырмаларда басқа да химик әріптестердің жасаған жұмыстары қолданылды.