жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
КОММУНИКАТИВТІК ӘДІС – АҒЫЛШЫН ТІЛІН МЕҢГЕРТУДІҢ ТИІМДІ ЖОЛЫ
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ
ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ ӘКІМДІГІНІҢ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ «№7 БЕТҚАЙНАР КОЛЛЕДЖІ»
КОММУНАЛДЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚАЗЫНАЛЫҚ КӘСІПОРНЫ
БАЯНДАМА
АҒЫЛШЫН ТІЛІ САБАҒЫНДА СТУДЕНТТЕРДІҢ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҒЫ МЕН СЫНИ ОЙЛАУ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУ
Дайындаған: ағылшын тілі
пәнінің оқытушысы
Бегімбет Ұлболсын
Мұратбекқызы
МАЗМҰНЫ
1. КІРІСПЕ
2. БАЯНДАМА МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ
3. 1. ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚТЫҢ МӘНІ
4. 2. СЫНИ ОЙЛАУ ҚАБІЛЕТІ ЖӘНЕ ОНЫ ДАМЫТУ
5. 3. ӨМІРЛІК ЖӘНЕ КӘСІБИ ЖАҒДАЯТТАРҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ТАПСЫРМАЛАР
6. 4. АҚПАРАТТЫ ТАЛДАУ ЖӘНЕ МЕДИАСАУАТТЫЛЫҚ
7. 5. ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ КРИТЕРИЙЛЕРІ
8. ҚОРЫТЫНДЫ
9. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Қазіргі қоғамда білім алушының жетістігі тек теориялық білім көлемімен өлшенбейді. Маңыздысы – алған білімін күнделікті өмірде, оқу барысында және болашақ кәсіби қызметінде қолдана білуі. Осы тұрғыдан алғанда функционалдық сауаттылық пен сыни ойлау қабілетін дамыту білім берудің негізгі міндеттерінің бірі болып саналады.
Ағылшын тілі сабағы бұл дағдыларды қалыптастыруға кең мүмкіндік береді. Себебі шет тілін меңгеру барысында студент түрлі мәтіндерді оқиды, ақпаратты салыстырады, сұрақтарға жауап береді, өз пікірін білдіреді және нақты жағдаятта шешім қабылдайды. Егер тапсырмалар өмірмен және болашақ мамандықпен байланыстырылса, тіл үйрену мазмұнды әрі пайдалы сипат алады.
Колледж студенттері үшін функционалдық сауаттылықтың маңызы ерекше. Болашақ маман ағылшын тіліндегі қарапайым нұсқаулықты түсінуі, кәсіби терминдерді тануы, электронды хат жазуы, ақпарат көздерін салыстыруы және жұмыс орнындағы қарапайым қарым-қатынасты жүзеге асыра білуі қажет.
БАЯНДАМА МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ
Мақсаты – ағылшын тілі сабақтарында функционалдық сауаттылық пен сыни ойлау қабілетін дамытуға бағытталған әдіс-тәсілдерді анықтау және практикалық тапсырмалар ұсыну.
Міндеттері: функционалдық сауаттылық пен сыни ойлау ұғымдарының мәнін ашу; ағылшын тілі пәнінің осы дағдыларды дамытудағы мүмкіндіктерін көрсету; өмірлік және кәсіби жағдаяттарға негізделген тапсырмалар әзірлеу; ақпаратты талдау, салыстыру және бағалау дағдыларын жетілдіру; студент жетістігін бағалау критерийлерін ұсыну.
1. ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚТЫҢ МӘНІ
Функционалдық сауаттылық – адамның алған білімін нақты өмірлік жағдаяттарда қолдана білу қабілеті. Ол мәтінді оқып түсінумен ғана шектелмейді; ақпаратты табу, түсіндіру, салыстыру, қорытынды жасау және шешім қабылдау әрекеттерін қамтиды.
Ағылшын тілі сабағында функционалдық сауаттылық студенттің шынайы мәтіндермен жұмыс істеуі арқылы дамиды. Мысалы, кесте, хабарландыру, мәзір, билет, жұмысқа орналасу туралы жарнама, электронды хат, қауіпсіздік нұсқаулығы немесе өнімнің сипаттамасы оқу материалы бола алады. Мұндай мәтіндер студентке тілді нақты өмірде қолдануға дайындық береді.
Функционалдық сауаттылықтың маңызды ерекшелігі – тапсырманың өмірмен байланысы. Студент мәтіндегі сөздерді аударып қана қоймай, сол ақпарат негізінде әрекет жасауы керек: жұмыс кестесін оқып, өзіне қолайлы уақытты таңдау; мәзірден тағам құрамын анықтау; нұсқаулық бойынша қауіпсіздік ережесін түсіндіру; хабарландырудан қажетті деректі табу.
2. СЫНИ ОЙЛАУ ҚАБІЛЕТІ ЖӘНЕ ОНЫ ДАМЫТУ
Сыни ойлау – ақпаратты дайын күйінде қабылдамай, оның мазмұнын талдау, дәлелдерді салыстыру, дереккөздің сенімділігін бағалау және негізделген қорытынды жасау қабілеті. Бұл дағды студенттің өз пікірін дәлелмен айтуына және ақпараттық ортада жауапкершілікпен әрекет етуіне көмектеседі.
Ағылшын тілі сабағында сыни ойлауды дамыту үшін ашық сұрақтар, пікірталас, мәселе шешу, салыстыру және дәлелдеу тапсырмалары қолданылады. Мысалы, «Is online learning better than classroom learning?» деген сұрақ бойынша студенттер екі көзқарасты талдап, артықшылықтары мен шектеулерін салыстырады. Мұнда бір ғана дұрыс жауап жоқ; маңыздысы – пікірді дәлелмен негіздеу.
«Fact or Opinion?» тапсырмасында студент мәтіндегі нақты дерек пен автордың жеке көзқарасын ажыратады. «Compare and Decide» тапсырмасында екі өнімнің немесе екі ұсыныстың сипаттамасын салыстырып, таңдауын түсіндіреді. «Problem-solving» әдісінде студенттер берілген мәселенің бірнеше шешімін ұсынып, ең тиімдісін дәлелдейді. Оқытушы студенттің пікіріне құрметпен қарап, дәлел сұрауды, қарсы пікірді тыңдауды және көзқарасын нақтылауды үйретуі керек.
3. ӨМІРЛІК ЖӘНЕ КӘСІБИ ЖАҒДАЯТТАРҒА НЕГІЗДЕЛГЕН ТАПСЫРМАЛАР
Функционалдық сауаттылықты дамытуда жағдаяттық тапсырмалар ерекше орын алады. Олар студентке тілдік білімін нақты әрекетте қолдануға мүмкіндік береді. Тапсырма мазмұны студенттің жас ерекшелігіне, тілдік деңгейіне және болашақ мамандығына сәйкес болғаны жөн.
Мысалы, «At the Workplace» тақырыбында студент жұмыс орнындағы қауіпсіздік нұсқаулығын оқып, негізгі ережелерді анықтайды. «Applying for a Job» тапсырмасында бос жұмыс орны туралы хабарландыруды талдап, талаптарға сай қысқа түйіндеме немесе электронды хат жазады. «Customer Service» жағдаятында студент клиент пен қызметкер рөлінде сөйлесіп, сұранысқа жауап береді.
Мамандыққа бағытталған мәтіндер де маңызды. Аспаздық бағыттағы студенттер рецепт пен тағам мәзірін оқи алады; техникалық бағыттағы студенттер құрал-жабдық нұсқаулығымен жұмыс істейді; бағдарламалау бағытының студенттері қарапайым интерфейс нұсқауларын және техникалық сөздікті талдайды. Бұл тәсіл ағылшын тілінің кәсіби қажеттілігін нақты көрсетеді.
Тапсырманың соңында студент тек тілдік жауап беріп қоймай, белгілі бір шешім қабылдауы, таңдауын түсіндіруі немесе шағын өнім әзірлеуі керек. Мысалы, қауіпсіздік ережелері бойынша постер жасау, клиентке жауап хат жазу немесе жұмыс сұхбатын өткізу.
4. АҚПАРАТТЫ ТАЛДАУ ЖӘНЕ МЕДИАСАУАТТЫЛЫҚ
Интернет кеңістігінде ақпарат көлемі өте үлкен, бірақ оның барлығы бірдей шынайы немесе сенімді емес. Сондықтан студенттерге ақпараттың авторын, жарияланған уақытын, мақсатын және дәлелдерін тексеру дағдыларын үйрету қажет.
Ағылшын тілі сабағында бір тақырыпқа қатысты екі қысқа мәтін ұсынылып, олардың мазмұны салыстырылады. Студенттер қай мәтінде нақты дерек берілгенін, қайсысында авторлық пікір басым екенін анықтайды. Сонымен қатар тақырыпқа сәйкес келетін негізгі сөздер мен дәлелдерді бөліп көрсетеді.
Мысалы, «Healthy Lifestyle» тақырыбында әлеуметтік желідегі кеңес пен ресми ұйымның ақпараттық мәтінін салыстыруға болады. Студенттер мәтіндердің мақсатын, авторын және дәлелдерінің сипатын талдайды. Бұл тапсырма ағылшын тілін оқытумен қатар медиасауаттылықты да дамытады. Жасанды интеллект ұсынған ақпаратты да басқа сенімді дереккөзбен салыстырып, тексеру маңызды.
5. ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ КРИТЕРИЙЛЕРІ
Функционалдық сауаттылық пен сыни ойлауды дамытуда жобалық оқыту, проблемалық оқыту, пікірталас, кейс әдісі, мәтінмен аналитикалық жұмыс және топтық зерттеу тапсырмалары тиімді. Бұл әдістер студенттің дербестігін арттырып, ақпаратты іздеу мен өңдеуіне жағдай жасайды.
Жобалық жұмыста студенттер шағын топпен белгілі бір тақырыпты зерттеп, нәтижесін ағылшын тілінде таныстырады. Мысалы, «Eco-friendly College» жобасында студенттер колледждегі экологиялық әдеттерді талдап, жақсарту жолдарын ұсынады. Жоба барысында олар ақпарат жинайды, сауалнама сұрақтарын құрастырады, нәтижені салыстырады және ұсыныстарын қорғайды.
Бағалау критерийлері тапсырманың мақсатына сай анықталуы тиіс. Негізгі өлшемдер ретінде ақпаратты дұрыс түсіну, қажетті деректі табу, салыстыру мен қорытынды жасау, пікірді дәлелдеу, ағылшын тілін орынды қолдану және топтық жұмысқа қатысу қарастырылады. Дескрипторлар студентке жұмыстың қандай талаптарға сай орындалуы керектігін алдын ала түсіндіреді. Өзін-өзі бағалау мен өзара бағалау студенттің оқуына жауапкершілікпен қарауына ықпал етеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Ағылшын тілі сабағында функционалдық сауаттылық пен сыни ойлау қабілетін дамыту – студентті өмірге және болашақ кәсіби қызметке даярлаудың маңызды бағыты. Тілдік материал өмірлік жағдаяттармен байланыстырылғанда, студент ағылшын тілін тек пән ретінде емес, ақпарат алу мен қарым-қатынас жасаудың нақты құралы ретінде қабылдайды.
Оқытушының міндеті – студентке дайын жауапты ұсыну емес, ақпаратты іздеуге, түсінуге, салыстыруға, бағалауға және өз шешімін негіздеуге мүмкіндік беретін оқу ортасын қалыптастыру. Осы мақсатта шынайы мәтіндер, жағдаяттық тапсырмалар, жобалар мен пікірталастар жүйелі қолданылуы қажет. Аталған тәсілдер студенттердің тілдік құзыреттілігін, дербестігін, жауапкершілігін, медиасауаттылығын және кәсіби ортада шешім қабылдау қабілетін жетілдіруге ықпал етеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. OECD. PISA 2022 Assessment and Analytical Framework. Paris: OECD Publishing, 2023.
2. Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment – Companion Volume. Strasbourg, 2020.
3. UNESCO. Global Framework of Reference on Digital Literacy Skills. Paris: UNESCO, 2018.
4. Harmer, J. The Practice of English Language Teaching. 5th ed. Harlow: Pearson, 2015.
5. Brown, H. D., Lee, H. Teaching by Principles: An Interactive Approach to Language Pedagogy. 4th ed. Pearson, 2015.
6. OECD. Future of Education and Skills 2030: OECD Learning Compass 2030. Paris: OECD.

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген