жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
КОММУНИКАТИВТІК ӘДІС – АҒЫЛШЫН ТІЛІН МЕҢГЕРТУДІҢ ТИІМДІ ЖОЛЫ
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ
ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ ӘКІМДІГІНІҢ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ «№7 БЕТҚАЙНАР КОЛЛЕДЖІ»
КОММУНАЛДЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚАЗЫНАЛЫҚ КӘСІПОРНЫ
БАЯНДАМА
КОММУНИКАТИВТІК ӘДІС – АҒЫЛШЫН ТІЛІН МЕҢГЕРТУДІҢ ТИІМДІ ЖОЛЫ
Дайындаған: ағылшын тілі
пәнінің оқытушысы
Бегімбет Ұлболсын
Мұратбекқызы
МАЗМҰНЫ
1. КІРІСПЕ
2. БАЯНДАМА МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ
3. 1. КОММУНИКАТИВТІК ӘДІСТІҢ МӘНІ МЕН НЕГІЗГІ ҚАҒИДАЛАРЫ
4. 2. СӨЙЛЕУ ДАҒДЫЛАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ
5. 3. КОММУНИКАТИВТІК ОҚЫТУДАҒЫ ИНТЕРАКТИВТІ ӘДІСТЕР
6. 4. ТІЛДІК КЕДЕРГІНІ ЖЕҢУ ЖӘНЕ ҚОЛАЙЛЫ ОРТА ҚАЛЫПТАСТЫРУ
7. 5. КОММУНИКАТИВТІК ДАҒДЫЛАРДЫ БАҒАЛАУ
8. ҚОРЫТЫНДЫ
9. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Қазіргі білім беру жүйесінің басты мақсаты – жан-жақты дамыған, бәсекеге қабілетті, алған білімін өмірде қолдана алатын тұлға қалыптастыру. Бұл міндетті жүзеге асыруда шет тілдерін оқытудың маңызы ерекше. Ағылшын тілін меңгеру студентке халықаралық ақпаратқа қол жеткізуге, кәсіби байланыс орнатуға және еңбек нарығындағы мүмкіндіктерін кеңейтуге жағдай жасайды.
Ағылшын тілін оқыту тек грамматикалық ережелерді меңгерту немесе сөздерді жаттатумен шектелмеуі тиіс. Ең бастысы – білім алушының ағылшын тілінде қарым-қатынас жасау, өз ойын жеткізу, сұрақ қою, жауап беру және түрлі жағдаятта тілдік құралдарды орынды қолдану қабілетін қалыптастыру.
Осы мақсатқа жетуде коммуникативтік оқыту әдісі маңызды орын алады. Бұл әдіс студентті оқу үдерісінің белсенді қатысушысына айналдырып, тілдік білімді тәжірибеде қолдануға бағыттайды. Колледж жағдайында коммуникативтік әдісті пайдалану болашақ мамандардың кәсіби қарым-қатынас жасау дағдыларын дамытуға да мүмкіндік береді.
БАЯНДАМА МАҚСАТЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ
Мақсаты – ағылшын тілін оқытудағы коммуникативтік әдістің ерекшеліктерін ашу және студенттердің сөйлеу дағдыларын дамытуға бағытталған тиімді педагогикалық тәсілдерді ұсыну.
Міндеттері: коммуникативтік әдістің теориялық негіздерін қарастыру; студенттердің сөйлеу дағдыларын қалыптастыру жолдарын анықтау; интерактивті әдістердің мүмкіндіктерін көрсету; тілдік кедергілерді жеңу тәсілдерін ұсыну; коммуникативтік дағдыларды бағалау жолдарын сипаттау.
1. КОММУНИКАТИВТІК ӘДІСТІҢ МӘНІ МЕН НЕГІЗГІ ҚАҒИДАЛАРЫ
Коммуникативтік оқыту әдісі шет тілін нақты қарым-қатынас құралы ретінде меңгертуге бағытталған. Оның негізгі мақсаты – білім алушының коммуникативтік құзыреттілігін қалыптастыру. Бұл құзыреттілік тілдік білімді ғана емес, белгілі бір жағдаятта дұрыс, орынды және түсінікті сөйлей білуді де қамтиды.
Коммуникативтік сабақта грамматика мен сөздік қор маңызды болғанымен, олар қарым-қатынас жасауға қажетті құрал ретінде қарастырылады. Студент ережені жаттап қана қоймай, оны сұрақ қою, пікір білдіру, өтініш айту, келісу немесе келіспеу кезінде қолданады.
Әдістің негізгі қағидаларына тілдік әрекеттің мағыналы болуы, студенттердің өзара әрекеттесуі, оқу жағдаятының өмірмен байланысы, қателерді үйренудің табиғи бөлігі ретінде қабылдау және тілдік дағдыларды кешенді дамыту жатады. Оқытушы сабақта сөйлеуге қолайлы психологиялық орта қалыптастырып, әр студенттің қатысуына мүмкіндік жасауы керек.
2. СӨЙЛЕУ ДАҒДЫЛАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ
Коммуникативтік құзыреттілікті дамыту төрт тілдік дағдының өзара байланысына негізделеді. Тыңдалым мен оқылым ақпаратты қабылдауға, ал айтылым мен жазылым ақпаратты жеткізуге бағытталған. Сабақта бұл дағдыларды ортақ тақырып аясында байланыстыра қолдану тиімді.
Тыңдалымда студент қысқа диалогты тыңдап, негізгі ойды анықтайды, қажетті ақпаратты белгілейді және тыңдалған мазмұн бойынша сұрақтарға жауап береді. Айтылымда жұптық сұхбат, пікір алмасу, рөлдік ойын және шағын таныстырылым ұйымдастырылады. Оқылымда мәтіннің тақырыбын болжау, негізгі ақпаратты табу және мәтін мазмұнын өз сөзімен жеткізу тапсырмалары беріледі. Жазылымда студент диалогты жалғастырады, хабарлама, электронды хат немесе қысқа пікір жазады.
Мысалы, «At the Job Interview» тақырыбында студенттер жұмыс беруші мен үміткер рөлдерін бөліседі. Алдымен жұмысқа қабылдау туралы қысқа мәтін оқиды, сұхбат үлгісін тыңдайды, кейін жұппен сұрақ-жауап жүргізеді. Соңында үміткер өзіне қысқаша сипаттама жазып, сұхбаттағы жауаптарын бағалайды. Бұл тапсырма тілдік дағдыларды бірізді байланыстырады.
3. КОММУНИКАТИВТІК ОҚЫТУДАҒЫ ИНТЕРАКТИВТІ ӘДІСТЕР
Жұптық және топтық жұмыс коммуникативтік әдістің маңызды бөлігі болып табылады. Жұппен жұмыс барысында әр студент сөйлеуге көбірек мүмкіндік алады. Топтық тапсырмалар пікір алмасуға, ортақ шешім қабылдауға және жауапкершілікті бөлісуге үйретеді.
«Think–Pair–Share» тәсілінде студент алдымен сұрақ бойынша жеке ойланады, кейін жұбымен пікірлеседі, соңында ойын топ алдында айтады. «Role-play» әдісі өмірлік жағдаяттарды модельдеуге мүмкіндік береді. «Information gap» тапсырмасында жұптағы студенттердің әрқайсысында ақпараттың бір бөлігі болады; толық мәлімет алу үшін олар бір-біріне сұрақ қоюы керек. «Problem-solving» тапсырмасы белгілі бір мәселені талқылап, шешім ұсынуға бағытталады.
Мысалы, «Planning a College Event» тапсырмасында студенттер іс-шараның тақырыбын, орнын, уақытын және қажетті заттарын талқылайды. Әр студент өз ұсынысын айтып, топ ортақ жоспар жасайды. Мұндай тапсырмада грамматикалық дәлдікпен қатар, тыңдай білу, келісу, ұсыныс жасау және шешім қабылдау дағдылары дамиды. Оқытушы тапсырманың мақсатын, уақытын, тілдік тіректерін және күтілетін нәтижесін алдын ала түсіндіруі қажет.
4. ТІЛДІК КЕДЕРГІНІ ЖЕҢУ ЖӘНЕ ҚОЛАЙЛЫ ОРТА ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Кейбір студенттер ағылшын тілін түсінгенімен, қате жіберуден қорқып сөйлеуге қиналады. Мұндай жағдайда оқытушының қолдауы мен жағымды психологиялық ахуалдың маңызы зор. Қателерді бірден сынау студенттің белсенділігін төмендетуі мүмкін. Сондықтан сөйлеу кезінде ойды жеткізуге басымдық беріп, кейін жиі кездесетін қателерді жалпы талдау ұсынылады.
Тілдік кедергіні азайту үшін сабақта сөйлеуге дайындық уақыты беріледі. Студент алдымен тірек сөздерді белгілеп, сөйлем құрылымын жоспарлайды. Қажет болған жағдайда сөздік, сурет, сөйлем үлгісі немесе сұрақ карталары ұсынылады. Тапсырмалар қарапайымнан күрделіге қарай ұйымдастырылса, студент өз мүмкіндігіне сенімді бола бастайды.
Саралау да маңызды. Бір тақырып аясында бастапқы деңгейдегі студентке сөйлемді толықтыру, орта деңгейге диалог құрастыру, ал жоғары деңгейге дәлел келтіріп пікір айту ұсынылуы мүмкін. Бағалау кезінде студенттің бастапқы деңгейі мен жеке ілгерілеуі ескерілуі қажет.
5. КОММУНИКАТИВТІК ДАҒДЫЛАРДЫ БАҒАЛАУ
Коммуникативтік тапсырмаларды бағалау тек грамматикалық қатені санаумен шектелмеуі керек. Студенттің ойын түсінікті жеткізуі, тақырыпқа сай сөздік қор қолдануы, сұхбатты жалғастыра алуы және тыңдаушыға жауап беруі де есепке алынады.
Бағалау критерийлерін алдын ала таныстыру студентке күтілетін нәтижені түсінуге көмектеседі. Ауызша тапсырманы мазмұнның тақырыпқа сәйкестігі, сөздік қорды қолдану, грамматикалық дұрыстық, айтылымның түсініктілігі және өзара әрекеттесу өлшемдері бойынша бағалауға болады. Әр критерийге нақты дескрипторлар әзірленсе, бағалау ашық әрі түсінікті болады.
Өзін-өзі бағалау мен өзара бағалау да тиімді. Студент жұбының сөйлеуінен сәтті шыққан тұстарды және жақсартуға болатын бір ұсынысты айтады. Мұндай кері байланыс сын айту емес, қолдау көрсету мәдениетіне негізделуі керек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Коммуникативтік әдіс ағылшын тілін өмірлік және кәсіби жағдаяттарда қолдануға үйрететін тиімді тәсіл болып табылады. Ол студенттің сөйлеу белсенділігін арттырып, тілдік білімді тәжірибемен байланыстырады. Жұптық және топтық жұмыс, рөлдік ойын, пікірталас, ақпарат алмасу және проблемалық тапсырмалар студенттердің өзара әрекеттесу дағдыларын дамытады.
Коммуникативтік оқыту нәтижелі болуы үшін сабақ мақсаты нақты, тапсырма мағыналы, тілдік қолдау жеткілікті және бағалау критерийлері түсінікті болуы қажет. Оқытушы студентке қателесуден қорықпай сөйлеуге мүмкіндік беріп, әр білім алушының белсенді қатысуына жағдай жасауы тиіс. Осы әдісті жүйелі қолдану студенттердің ағылшын тілінде қарым-қатынас жасау қабілетін жетілдіріп, болашақ кәсіби қызметіне қажетті тілдік сенімділігін қалыптастыруға ықпал етеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment – Companion Volume. Strasbourg, 2020.
2. Richards, J. C. Communicative Language Teaching Today. Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
3. Harmer, J. The Practice of English Language Teaching. 5th ed. Harlow: Pearson, 2015.
4. Brown, H. D., Lee, H. Teaching by Principles: An Interactive Approach to Language Pedagogy. 4th ed. Pearson, 2015.
5. Littlewood, W. Communicative Language Teaching. Cambridge: Cambridge University Press, 1981.

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген