Компас және оның түрлері

Тақырып бойынша 31 материал табылды

Компас және оның түрлері

Материал туралы қысқаша түсінік
Компас — жер бетін бағдарлауға, географиялық немесе магниттік меридианның бағытын анықтауға арналған аспап. Кішкене деңгелек қобдишаның ортасында орнатылған тік үшкір иненің үстіне қондырылған магнитті болат тілі болады. Тілдің бір жағы үнемі Солтүстікті, екінші жағы Оңтүстікті керсетіп тұрады. Қобдишаның сыртңы деңгелегі градустарға белінген (360°), горизонт жақтарында Солтүстікті, Шығысты, Оңтүстікті, Батысты керсететік (С. В. Ю. З.) әріптері жаэылған. Компастардың мынадай түрлері болады: 1. магниттік компас - Жердің магнит өрісіне бағытталады. 2. механикалық немесе гироскоптік компас - Тез айналатын ротордың бағытын сақтайды, магнит өрісіне тәуелсіз. 3. Радиокомлас - Радиомаяк бағытын анықтайды. 4. Астрокомпас - Күн сияқты аспан денелеріне бағытталады.
Материалдың қысқаша нұсқасы

Сабақтың тақырыбы: Туристік құрал-жабдықтар және олардың қолданылуы

Сабақтың мақсаты

  • Туристік құрал-жабдықтардың түрлерімен таныстыру

  • Әр құралдың қызметі мен қолдану ережесін түсіндіру

  • Туризм кезінде қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру

Күтілетін нәтижелер

Оқушылар:

  • туристік құрал-жабдықтарды атай алады;

  • олардың қызметін ажыратады;

  • жорық кезінде қауіпсіз қолдану ережелерін біледі.


Сабақтың түрі

Ашық сабақ, практикалық-танымдық

Сабақтың әдіс-тәсілдері

  • Сұрақ-жауап

  • Топтық жұмыс

  • Көрнекілікпен жұмыс

  • «Сәйкестендіру» әдісі

  • Сергіту сәті

Құрал-жабдықтар

Рюкзак, шатыр, компас, карта, ұйықтайтын қап, шам (фонарь), алғашқы көмек қобдишасы, арқан, ыдыс-аяқ суреттері немесе нақты үлгілер


Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі (2–3 мин)

  • Оқушылармен сәлемдесу

  • Сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстыру

Сұрақ:
– Сендер саяхатқа немесе жорыққа шықтыңдар ма?


II. Қызығушылықты ояту (5 мин)

«Ойлан, тап!» әдісі
Мұғалім суреттер көрсетеді, оқушылар құралдың атын табады.


III. Жаңа сабақ (15 мин)

Туристік құрал-жабдықтар 3 топқа бөлінеді:

  1. Жеке құрал-жабдықтар

  • Рюкзак

  • Ыңғайлы аяқ киім

  • Ұйықтайтын қап

  1. Ортақ құрал-жабдықтар

  • Шатыр

  • Арқан

  • Қазан, ыдыстар

  1. Қауіпсіздік құралдары

  • Компас

  • Карта

  • Алғашқы көмек қобдишасы

  • Фонарь

Әр құралдың қызметі мен қолдану ережесі түсіндіріледі.

Туристік құрал-жабдықтар — саяхат кезінде қажетті киім-кешек, аяқ киім, ұйықтауға арналған заттар, тамақ пісіру аспаптары, бағдарлау құралдары, қауіпсіздік жабдықтары сияқты заттарды қамтиды, олар жеке және топтық болып бөлінеді және сапардың түрі мен ұзақтығына байланысты таңдалады. 

Құрал-жабдықтардың негізгі түрлері:

  • Киім-кешек: Күн мен суықтан қорғайтын, ауа райына бейімделген арнайы киімдер (термо ішкі киім, жеңіл куртка, жаңбырдан қорғайтын плащ).

  • Аяқ киім: Ыңғайлы треккинг аяқ киімдері, резеңке етік (қажет болса).

  • Тұруға арналған жабдықтар: Шатыр, ұйқы қап (спальник), кілемше (каремат).

  • Тамақ пісіруге арналған: Газ горелкасы, оттық, ыдыс-аяқ, су тазартқыш.

  • Бағдарлау құралдары: Компас, GPS навигатор, карта, фонарь (жүріс-түріне қарай).

  • Жеке гигиена: Тіс щеткасы, сабын, сүлгі, күннен қорғайтын крем.

  • Алғашқы медициналық көмек жинағы: Таңғыш, антисептик, ауырсынуды басатын дәрі-дәрмектер.

  • Қауіпсіздік және көмекші құралдар: Арқан, мультитул, өрт сөндіргіш (ірі топтарға), свисток.

  • Тасымалдау: Рюкзак (объемымен сәйкес).

Қосымша кеңестер:

  • Құрал-жабдықты сапар алдында тексеріп, дайындау керек.

  • Жеңіл және сапалы заттарды таңдаған дұрыс.

  • Жеке қажеттілік пен саяхат бағытына қарай тізімді түзету қажет. 

IV. Топтық жұмыс (10 мин)

Оқушылар 3 топқа бөлінеді.

Тапсырма:

  • 1-топ: Жеке құрал-жабдықтар

  • 2-топ: Ортақ құрал-жабдықтар

  • 3-топ: Қауіпсіздік құралдары

Әр топ постер жасап, қорғайды.


V. Сергіту сәті (2 мин)

«Турист жолда» қимыл-қозғалыс жаттығулары


VI. Бекіту (5 мин)

«Сәйкестендіру» тапсырмасы
Құрал – қызметі

Мысалы:

  • Компас – бағыт табу

  • Шатыр – түнеу

  • Алғашқы көмек қобдишасы – жарақат кезінде көмек

VII. Бағалау

  • Топтық жұмыс

  • Белсенді қатысу

  • Дұрыс жауаптар


VIII.. Үй тапсырмасы

«Менің туристік сөмкем» тақырыбында шағын сурет немесе тізім жасау.


Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
22.01.2026
0
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курстар тізімі