Ақ Орда.

1. ШДҚ жерінде XIII-XVғ. басында Ақ Орда мемлекеті өмір сүрді

2. Ақ Орданың негізін қалаушы – Орда Ежен (1226-1280ж) Жошының үлкен ұлы. XIVғ. II жартысында Алтын Орда билігі әлсіреп, Ақ Орда күшейіп, дамудың ең жоғарғы сатысына жетті.

3. Территориясы:Сырдария алқабы, Арал теңізінің солтүстік Шығысы, Есіл, Сарысу өзендеріне дейінгі жерлер. Ірі қалалары: Сығанақ, Сауран, Йассы, Жаркент.

4. Астанасы: Сығанақ (Сырдарияның орта ағысы)

5. Халқы: өзбек – қазақ.

6. Алғашқы ханы: Сасы Бұға (1309-1315ж) Мұрагері: Ерзен хан тұсында (1315-1320ж) – қала өсіп, қолөнер өркендеді, сауда дамыды, ислам дінін нығайтып, мешіт, медреселер ашты.

7. Ақ Орданың Алтын Ордадан оқшаулануы XIVғ. II ширегінде Ерзен мен Мүбәракқожа тұсында басталды.

8. Мүбәрак хан (1320-1344ж) Алтын Ордаға бағынбай дербес саясат жүргізуді ойлайды.

9. Мүбәрак хан 1327-1328ж. өз атынан Сығанақ қаласында теңге соқтырған.

10. 1354-1364ж аралығы- билік үшін тартыста 12 хан қаза тапты.

11. Орыс ханның (1364-1375ж) кезінде Ақ Орда Алтын Ордадан бөлініп, тәуелсіздігін жариялады.

12. Ақ Ордаға Мәуеренахр билеушісі Әмір Темір қауіп төндірді. Орыс хан өлтірген Маңғыстау билеушісі Түй - Қожаның баласы Тоқтамыс Әмір Темірді паналайды. Темір бұл жағдайды пайдаланып, Тоқтамысты көп әскермен Ақ Ордаға жібереді. Ұрыс барысында Орыс хан қаза тапты. Тоқтамыс Орыстың баласы Темір Мәлікті (1376-1379ж) жеңіп, Ақ Орда билеушісі болды.

13. Темір Мәлік пен Тоқтамыстың арасында 1377 жылы шайқас өткен жер Сауран.

14. XIVғ. 80ж. Тоқтамыс Ақ Орда мен Алтын Орда жерін түгел бағындырып, Темірге тәуелсіздігін жариялады. Осы кезден Әмір Темір мен Тоқтамыс арасындағы соғыс басталды:1389, 1391, 1395 ж.

15. 1395ж. Кавказдағы Терек өзенінің аңғарындағы шешуші шайқаста Әмір Темір Тоқтамысты жеңді.

16. 1423-1428ж – Ақ Орда да Орыс ханның немересі Барақ билік етті.

17. 1428ж. билікке Шайбан ұрпағы Әбілхайыр хан келді.

18. Ақ Орданың соңғы ханы – Барақ хан (1423-1428ж)

19. Ақ Орда 240 жылға жуық салтанат құрды.

20. XVғ. басында Ақ Ордадағы билік Әбілхайырға тиеді.