Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі

Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті

Педагогикалық институт

Математика,физика және информатика кафедрасы

Көпір технологиялары

Орындаған: Бердалин Алишер; Өтеген Нұрмұқасан

Тексерген: Шуюшбаева Н.Н

Көкшетау 2024

Аңдатпа

Бұл мақалада көпірлердің құрылысы, олардың түрлері және инженерлік ерекшеліктері қарастырылғаң. Көпірлердің тарихы, олардың архитектуралық және функционалдық рөлі талқыланады. Жұмыста қазіргі заманғы көпір салу технологиялары, қолданылатын материалдар және олардың беріктігі мен тұрақтылығы туралы мәліметтер ұсынылғаң. Өмірдегі Мостардың технологиясы Әртүрлі климаттық және географиялық жағдайларда көпірлерді жобалау мен салуда кездесетін қиындықтар мен оларды шешу жолдары қарастырылады. Көпірлердің адам өміріндегі маңызы және олардың қоғамға әсерің түсіңдіріледі. Бұл зерттеуде көпірдің (мосттың) инженерлік құрылыстағы маңыздылығы мен оның қызмет ету ерекшеліктері қарастырылады. Көпірлер көлік қатынастарын жеңілдету, өзендер мен аңғарларды кесіп өту, қалалар мен елді мекендерді байланыстыру сияқты негізгі функцияларды атқарады. Сонымен қатар, көпірлердің архитектуралық түрлері, құрылыс материалдары, дизайн ерекшеліктері және олардың қоршаған ортаға әсері де талқыланады. Қазіргі заманғы көпір салуда қолданылатын технологиялар мен қауіпсіздік талаптарына ерекше назар аударылған. Бұл зерттеу көпірлердің қоғамдағы экономикалық және әлеуметтік рөлін де сипаттап өтеді. Көпірлер-өзендер, шатқалдар немесе жолдар сияқты табиғи және жасанды кедергілерді жеңуге арналған маңызды инженерлік құрылымдар. Олар көлік инфрақұрылымының ажырамас бөлігі болып табылады және өңірлердің экономикалық және әлеуметтік дамуында шешуші рөл атқарады.

Аннотация

В данной статье речь идет о строительстве мостов, их типах и инженерных особенностях. Обсуждается история мостов, их архитектурная и функциональная роль. В работе представлены сведения о современных технологиях строительства мостов, используемых материалах, их долговечности и устойчивости. Технологии Мостара в жизни Рассмотрены проблемы, возникающие при проектировании и строительстве мостов в различных климатических и географических условиях, и пути их решения. Будет объяснена важность мостов в жизни человека и их влияние на общество. В данном исследовании рассматривается значение моста (моста) в инженерном строительстве и особенности его эксплуатации. Мосты выполняют основные функции по облегчению транспорта, пересечению рек и долин и соединению городов и поселков. Кроме того, обсуждаются архитектурные типы мостов, строительные материалы, особенности конструкции и их влияние на окружающую среду. Особое внимание уделено технологиям и требованиям безопасности, используемым в современном мостостроении. В этом исследовании также описывается экономическая и социальная роль мостов в обществе. Мосты — важные инженерные сооружения, предназначенные для преодоления природных и искусственных препятствий, таких как реки, ущелья или дороги. Они являются неотъемлемой частью транспортной инфраструктуры и играют важнейшую роль в экономическом и социальном развитии регионов.

Abstract

This article deals with the construction of bridges, their types and engineering features. The history of bridges, their architectural and functional role is discussed. The work presents information about modern bridge construction technologies, used materials, and their durability and stability. Mostar's technology in life Challenges encountered in the design and construction of bridges in different climatic and geographical conditions and ways to solve them are considered. The importance of bridges in human life and their impact on society will be explained. This study examines the importance of the bridge (bridge) in engineering construction and features of its operation. Bridges perform the main functions of facilitating transportation, crossing rivers and valleys, and connecting cities and towns. In addition, architectural types of bridges, construction materials, design features and their impact on the environment are also discussed. Special attention is paid to the technologies and safety requirements used in modern bridge construction. This study also describes the economic and social role of bridges in society. Bridges are important engineering structures designed to overcome natural and man-made obstacles such as rivers, gorges or roads. They are an integral part of the transport infrastructure and play a crucial role in the economic and social development of the regions.

Мазмұны

КІРІСПЕ

Зерттеудің өзектілігі: Көпірлер адамзат баласы үшің техникалық,экологиялық, әлеуметтік бойыңша өте өзекті. Себебі зерттеулер бойыңша сапалы, ұзақ және қауіпсіз ұзақ мерзімде инфрақұрымды өсуіңе әкеледі. Көпірлер елдердің ішіңдегі қозғалыс тиімділігің арттырады, цифрлық бақылау және мониторинг жүйелері, жол қозғалыстарың бақылауға, қаланың эстетикасы, адаптация және болашаққа дайындық, тұрақты даму және жаңа инновациялық ынталандыру жолдарың ашуға ықпалың тигізіп өзіннің өзектілігін көрсетеді.

Зерттеудің мақсаты:

Көпірлердің беріктілігі және олардың түрлері.

Зерттеудің міндеттері:

Көпірлер туралы ақпараттарды қарастыру.

Көпірлердің зерттегең ғалымдардың ақпараттары.

Құрал­-жабдықтар арқылы жобаның макетін даярлау

Көпірдің жұмыс істеу принципін физикалық түрде дәлелдеу

Зерттеу әдістері: Әдебиетке шолу жасау, көпірлердің өз арасыңдағы қасиеттері бойыңша салыстыру

НЕГІЗГІ БӨЛІМ

1.1 Көпірлер туралы түсінік

Көпірлер адамзат тарихынның басталуыннаң бері бірдей даму барысыңда. Көпірлер адамдардың табиғи кедергілерді, өзең, тау тасты жеңу үшің көпірлерді ойлаап табылған. Адамзат тарихыңдағы алғашқы көпірлер табиғатта жеңіл түрде кездесетің материалдардаң (ағаштар мен тастардаң) салынған.

Уақыт өтте келе инженерлік технологиялардың дамуына байланысты көпірлердің салну құрылымыда күрделе бола басталғаң. Орта ғасырларда көпірлердің салыну технолоигясы елеулі қадам жасап тастан жасалған бекіністі көпірлер тек қана көлік қамтамасын қамьамасыз етіп қоймай сауда орыңдары мен бекініс ретінде қызмет атқарды. Сол кезеңдерде Италяда Флоренц қаласында “Понте Веккьо“ сол дәуірдегі ерекше архитектуралық көріністердің бірі.

1-сурет “Понте Веккьо“ көпірі (1345 жылы Таддео Гадди)

19 ғасырда Британиядағы өнер кәсіптің арқасында темір мен болат материялдары кенінен қолдана басталды. Бұл металл көпірдің конструкцияларын беріктігін және ұзақтығын арттырды. 20-21 ғасырда көпірлердің құрылысына жаңа инновациялардың көмегімен дамый бастады. Темір, бетон және арматура сияқты жаңада материалдар қолдана бастады. Әлемнің көптеген елдерінде пайда бола бастада, мысалы алсақ АҚШ-тағы Алтын қақпа көпірі немесе Жапониядағы ұзындығы бірнеше километрге созылған “Акаши-Кайе” аспалы және аркалы көпірлер сол кезде тұрғызылған.

2-сурет “Алтын қақпа” (1937 жылы)

3-сурет “Акаши-Кайе” (1998 жылы)

Қазіргі кездегі көпірлер адам зат баласының мәдениет, технологиялар және сәулеттік нысан ретінде танымал болуда. Бұл әлемнің технологиялық жағы бойынша қаншалықты алда екенінің көрсетеді.

1.2 Көпірлердін классификациясы және олардың конструциялық ерекшеліктері

Көпірлердің классификациясы бойынша көптеген түрлерге болуға болады. Олардың әрқайсысы өздерінің ерекшеліктері болады. Мысалы: ұзындығына байланысты, құрылымдығының ерекшелігі бойынша, салыну материалдар бойынша, конструкциялық ерекшелектеріне қарай, салыну мақсаты бойынша және т.б.

1. Көпірлердің ұзындығына байланысты

Ұзындығына байланысты көпірлерд 4 түрге бөлінеді олар: 1)қысқа көпірлер 2)орташа көпірлер 3)үлкен көпірлер 4)үлкен аспалы көпірлер. Бұл көпірледі әр кезде қолдану мақсатында бөлінеді

Көпірлердің құрылымдығының ерекшелігі Құрылымдық көпірлер қолдану мақсатына байланысты:көтермелі көпірлер, қос қабатты көпірлер, қалталы көпірлер, айналмалы көпірлер

1. Көпірлердің салыну материалдар

Көпірдің салыну материалдары бойынша әр жергілікті жерінің топырағы мен оның ауа райына байланысты болып келеді. Олар: тас көпірлер, ағаш көпірлер, болат көпірлер және бетон көпірлер болып бөлінеді

2. Көпірлердің конструкциялық ерекшелектері

Көпірлердің конструкциялық түрлері көптеп кездеседі. Олар технологиялық және материалдар мен мақсаты бойынша бөлінеді. Мысалы:

Аспалы көпір

- құрылымы бойынша көпірлерді ұстап тұратын арқалы тіректермен ілінеді.

-қолдануы бойыншы үлкен ұзындықтарға салуға арналған көпірлердің бірі

4-сурет Tsing Ma Bridge көпірі (1997жылы)

Арқалық көпірлер

-Құрылымы көпірдің үстінде орналасқан ұзын арқалықтардың арқасында тіреледі

-қолдануы бойынша шағын жерлердегі ұзындықпен қамтамасыз ету

5-сурет Хьюстон көпірі (1960жылы)

Арка көпірі

-құрылым бойынша аркалы тәріздес және осы арканың негізгі бөлігін шеттерін екі тіректермен тіреліп тұрады

-бұл көпірлерді терең шатқалдарда немесе ұзын аралықтарда қолданады

6-сурет Pont de I Artuby(1917жылы)

Ілмекті көпір

-құрылым бойынша көпірдің арқалығы кабельдер арқылы байланыстырып көпірдің салмағын таралада

-Ұзын су арасыңдағы аралықтарды жабуға арналған

7-сурет Waterlo Bridge (1945жылы)

2.1 Леонардо да Винчи

Леонардо да Винчи көпірлердің жобалары мен технологияларына көптеген жаңашыл идеялары көптеп қолданыста болды. Бұл еңбектері мен зерттеулері өзінің кезінде жүзеге аспасада әлемдік тарихи бойынша үлкен революциялық көпірлердің болды. Оның көпірлер туралы ақпараттары негізінен инженериялық ойлап табуы мен конструкциялық шешімдерге ие болды. Өз кезінде құрылыстардың желге және жер сілкінісіне төзімді конструкциялардың жобаларын ұсынған. Леонардо да Винчи көпірлерді салуда ағаш, тас, металл сияқты және т.б. мияқты материалдардың қасиеттерін зерттеп. Өзінің трактаттарыңда материалдардың ең тиімді үйлесімдерін анықтауға тырысқан.

8-сурет (Леонардо да Винчи)

Леонардо да Винчи өз кезеңінде көпір салудың жаңа ерекше жобасын ойлап тапты. Ол идея бірақ көпірлі арка тұрғызу арқылы кемелердің еркін өтуіне мүмкіндік береді. Осы бірақ аркалы көпірде екі жағынан қырланған тіреу арқылы соққылардан қорғауға арналып жасалған.

9-сурет (Леонардо да Винчи)

Сонымен қатар соғыс жағдайларында, құрылыс материалары жетіспеушілігі кезеңінде өз салмағы арқылы тұратын көпір концепциясын ойлап тапты. Бұл концепцияда көпірді тез әрі жеңіл тұрғызуға болатындай құрастырып тіпті бекіткіштерсіз қолданбай ақ, қолда бар материалдармен кез келген ладншафтты жерде құрастыруға мүмкіндік береді.

10-сурет (Леонардо да Винчи)

3. Практикалық бөлім

Біз бұл жобада көпірдің макеттің жасадық. Проектті барынша қолда бар заттармен жасауға тырыстық. Өте қарапайым әрі қызыққа толы жобаның нәтижесі осылай шықты. Жобаны жасау барысына тоқталайық:

Бірінші камотекс материалың алып коробка тәрізде кесіп бір-біріңе жалғап

қабырғаларыңа 2 шприц пең және 2 шприц астыңа (5мл) тубкалармең бір біріңе жалғап қойдық.

11-сурет (Практика бөлімі)

Материалғы сызбалар арқылы көпірдің үстіңгі беттік қабатың салып кесіп оларды бір біріңе жалғадық.

12-сурет (Практика бөлімі)

13-сурет (Практика бөлімі)

Біздің нұсқадағы Көпір макеті дайын

Қорытынды

Осы ғылыми жобада көпірлердің құрылысындағы технологиялардың айырмашылықтарын зерттеуге арналған. Көпір салудағы қазіргі және өткен кезендердегі айырмашылығы қарастырылды. Леонардо да Винчи мен басқа ғалымдардың көпір жобаларының ерекшеліктері, сонымен қатар жаңа материалдар мен ерекшеіктері қарастылған.

Көпірлердің технологиялары уақыт өте келе олар өзгеріп, жетілдірген. Жобада көрсетілгендей көптеген жаңа технологиялары мен материалдар қазіргі кездегі көпірлердің беріктігін арттырып, өзінің бұрынғы кездегі көпірлердең гөрі бірнеше есе сапалы және төзімді болды. Бұл өз әсерінен көліктермен жаяу жүргіншілер үшін өте ыңғайлы әрі қауіпсіз етеді.

Қорытындылай келе қазіргі кезде адам зат баласы көпірлердің құрылысында жоғары технологиялар мен берікті әрі төзімді материалдарды қолдануда. Бұл өз алдыңда қала және экономикалық инфрақұрылымын елеулі дамытуға маңызды рөл атқарады.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Леонардо да Винчи. (2003). Ғылым мен өнердің байланысы. Мәскеу: Наука.

2. (А.Б.Соколов «Проектирование и строительство мостов»131бет 2001ж)

3. В.Н.Демин«Мосты и тоннели»35бет 2 абзац 2008ж)

4. (И.А.Игоревна«Мосты и тоннели» статья https://rep.bntu.by/bitstream/handle/data/131015/203-204.pdf?sequence=1)

5. (С.В.Степановтың «Инженерые сооружения. Мосты и эстакады» мост түрлері 32-61бет 2011ж)

6. (И.В.Осипов«Мосты. Строистельство и эксплуатация»)

7. Симонов, А. (2017). Көпірлер мен тоннельдердің құрылыс технологиялары. Санкт-Петербург: Строительная книга