Сабақтың тақырыбы: Көру мүшесі. Көздің құрылысы мен қызметі. Көру анализаторлары. Көру орталығы. Сығырлық және қырақтылық, олардың алдын алу. Көру гигиенасы. Көз зақымданғанда көрсетілетін алғашқы көмек.
Сабақтың мақсаты: 1. Оқушыларға көздің құрылысы мен қызметі, оның бөліктері туралы білім беру.
2. Оқушылардың негізгі ұғымдарды бөліп қарастыру, салыстыру біліктіліктерін дамыту.
3. Көру гигиенасы туралы білім беру.
Сабақтың әдіс-тәсілдері: Түсіндіру,сұрақ-жауап,талдау, салыстыру.
Сабақтың жүру барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі:
Амандасу.Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың көңілін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау кезеңі:
1. Вегетативту жүйке жүйесі неліктен автономды жүйке жүйесі деп атайды?
2. Вегетативті жүйке жүйесі қандай қызмет атқарады?
ІІІ. Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі:
Адамның көру мүшесі – көз. Ол арқылы сыртқы ортадан ақпарат қабылдайды. Адам сыртқы ортада болып жатқан түрлі ақпараттардың 80-90 %-дан астамын көзбен көріп біледі.
Көру мүшесі көз алмасы мен қосымша мүшелерден тұрады.
![]()
Кірпік Қас Көз алмасын қозғалтатын Қабақ Жас бездері
Ұдайы жас бөледі. Көзді ылғалдап жылытады
Көзді шаң-тозаңнан, жарқыраған жарықтан қорғайды
Аққан терді көздің ішіне жібермей ұстап, қорғап қалады
Көз алмасын жоғары, төмен, ішке, сыртқа қарай қозғалтады
Көз алмасы 3 түрлі қабықтан тұрады
Сыртқы қабық- Қалың, тығыз, дәнекер ұлпасынан тұратын ақ қабық. Бұл қабық көз алмасының алдыңғы және артқы бөліктерін қаптап тұрады. Ақ қабықтың алдыңғы жағы мөлдір әрі дөңес қасаң қабыққа айналады. Ақ қабық көз алмасына пішін береді, қасаң қабықша жарық сәулесін өткізеді.
Ортаңғы қабық-Қантамырларына бай тамырлы қабық. Тамырлы қабықтың алдыңғы жағы нұрлы қабыққа айналған. Нұрлы қабықтың дәл ортасындағы тесік – қарашық деп аталады. Қарашықтың артқы жағында пішіні екі жағы да дөңес линзаға ұқсаған мөлдір дене – көзбұршағы жатады.
Ішкі қабық- Көздің ішкі қабығы – торлы қабықтың құрылысы күрделірек. Көз алмасының түп жағында шар тәрізді ақ дақ (соқыр дақ), оның жанында сары дақ болады. Торлы қабықта жарықты сезетін жасушалар өте тығыз орналасқан. Бұл жасушалардың пішіндері таяқша, құтышалар болып келеді.
ІV. Сабақты бекіту.Тест
1.Көз алмасы неше қабықшадан тұрады?
а)1 ә)2 б)3
2.Көздің қосалқы мүшелеріне жататын құрылым?
а)қасаң қабық ә)қабақ б)шыны тәрізді дене
3.Көздің мөлдір жарықты еркін өткізетін бөлігі?
а)қасаң қабық ә)нұрлы қабық б)ақ қабық
4.Ақ қабықтың алдыңғы бөлігі
а) сары дақ ә) ә)нұрлы қабық б)қасаң қабық
5.Адам сыртқы ортадағы ақпаратты қабылдайды
а) 80-90% ә)90-100% б)100%
Дұрыс жауаптары:
1. б, 2.ә, 3.ә, 5.а
|
Көз құрылымы |
Атқаратын қызметі |
|
Көз алмасы |
Аккомодация құбылысы болады. жарықты сындырады |
|
Ақ қабық |
Көздің тор қабығындағы көру жүйкесі шығатын жер |
|
Тамырлы қабық |
Жарыққа сезімтал рецепторлар болады |
|
Қарашық |
Көз пішінін сақтайтын мөлдір іркілдек зат |
|
Нұрлы қабық |
Бұлшықетпен көз шарасына бекінеді |
|
Көзбұршақ |
Көзге түс береді. |
|
Тор қабығы |
Қоректік зат және оттекпен қамтиды |
|
Құтышалар |
Қараңқыда жарықты қабылдайды |
|
Таяқшалар |
Көздің тор қабығында қарашыққа қарсы жиналған құтышалар |
|
Шыны тәрізді дене |
Жарық ағынын реттейді |
|
Сары дақ |
Жарык пен түсті қабылдайды |
|
Соқыр дақ |
Жарық өткізеді |
VІ. Үйге тапсырма: §18
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Көру мүшесі. Көздің құрылысы мен қызметі. 8 сынып
Сабақтың тақырыбы: Көру мүшесі. Көздің құрылысы мен қызметі. Көру анализаторлары. Көру орталығы. Сығырлық және қырақтылық, олардың алдын алу. Көру гигиенасы. Көз зақымданғанда көрсетілетін алғашқы көмек.
Сабақтың мақсаты: 1. Оқушыларға көздің құрылысы мен қызметі, оның бөліктері туралы білім беру.
2. Оқушылардың негізгі ұғымдарды бөліп қарастыру, салыстыру біліктіліктерін дамыту.
3. Көру гигиенасы туралы білім беру.
Сабақтың әдіс-тәсілдері: Түсіндіру,сұрақ-жауап,талдау, салыстыру.
Сабақтың жүру барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі:
Амандасу.Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың көңілін сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау кезеңі:
1. Вегетативту жүйке жүйесі неліктен автономды жүйке жүйесі деп атайды?
2. Вегетативті жүйке жүйесі қандай қызмет атқарады?
ІІІ. Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі:
Адамның көру мүшесі – көз. Ол арқылы сыртқы ортадан ақпарат қабылдайды. Адам сыртқы ортада болып жатқан түрлі ақпараттардың 80-90 %-дан астамын көзбен көріп біледі.
Көру мүшесі көз алмасы мен қосымша мүшелерден тұрады.
![]()
Кірпік Қас Көз алмасын қозғалтатын Қабақ Жас бездері
Ұдайы жас бөледі. Көзді ылғалдап жылытады
Көзді шаң-тозаңнан, жарқыраған жарықтан қорғайды
Аққан терді көздің ішіне жібермей ұстап, қорғап қалады
Көз алмасын жоғары, төмен, ішке, сыртқа қарай қозғалтады
Көз алмасы 3 түрлі қабықтан тұрады
Сыртқы қабық- Қалың, тығыз, дәнекер ұлпасынан тұратын ақ қабық. Бұл қабық көз алмасының алдыңғы және артқы бөліктерін қаптап тұрады. Ақ қабықтың алдыңғы жағы мөлдір әрі дөңес қасаң қабыққа айналады. Ақ қабық көз алмасына пішін береді, қасаң қабықша жарық сәулесін өткізеді.
Ортаңғы қабық-Қантамырларына бай тамырлы қабық. Тамырлы қабықтың алдыңғы жағы нұрлы қабыққа айналған. Нұрлы қабықтың дәл ортасындағы тесік – қарашық деп аталады. Қарашықтың артқы жағында пішіні екі жағы да дөңес линзаға ұқсаған мөлдір дене – көзбұршағы жатады.
Ішкі қабық- Көздің ішкі қабығы – торлы қабықтың құрылысы күрделірек. Көз алмасының түп жағында шар тәрізді ақ дақ (соқыр дақ), оның жанында сары дақ болады. Торлы қабықта жарықты сезетін жасушалар өте тығыз орналасқан. Бұл жасушалардың пішіндері таяқша, құтышалар болып келеді.
ІV. Сабақты бекіту.Тест
1.Көз алмасы неше қабықшадан тұрады?
а)1 ә)2 б)3
2.Көздің қосалқы мүшелеріне жататын құрылым?
а)қасаң қабық ә)қабақ б)шыны тәрізді дене
3.Көздің мөлдір жарықты еркін өткізетін бөлігі?
а)қасаң қабық ә)нұрлы қабық б)ақ қабық
4.Ақ қабықтың алдыңғы бөлігі
а) сары дақ ә) ә)нұрлы қабық б)қасаң қабық
5.Адам сыртқы ортадағы ақпаратты қабылдайды
а) 80-90% ә)90-100% б)100%
Дұрыс жауаптары:
1. б, 2.ә, 3.ә, 5.а
|
Көз құрылымы |
Атқаратын қызметі |
|
Көз алмасы |
Аккомодация құбылысы болады. жарықты сындырады |
|
Ақ қабық |
Көздің тор қабығындағы көру жүйкесі шығатын жер |
|
Тамырлы қабық |
Жарыққа сезімтал рецепторлар болады |
|
Қарашық |
Көз пішінін сақтайтын мөлдір іркілдек зат |
|
Нұрлы қабық |
Бұлшықетпен көз шарасына бекінеді |
|
Көзбұршақ |
Көзге түс береді. |
|
Тор қабығы |
Қоректік зат және оттекпен қамтиды |
|
Құтышалар |
Қараңқыда жарықты қабылдайды |
|
Таяқшалар |
Көздің тор қабығында қарашыққа қарсы жиналған құтышалар |
|
Шыны тәрізді дене |
Жарық ағынын реттейді |
|
Сары дақ |
Жарык пен түсті қабылдайды |
|
Соқыр дақ |
Жарық өткізеді |
VІ. Үйге тапсырма: §18
шағым қалдыра аласыз


