Мұғалімнің аты-жөні

Кәрібай Күлайша Ермекқарақызы

Мерзімі

Пән /

Қазақстан тарихы

Қатысқаны/ қатыспағаны

25\0

Бөлімнің атауы

III бөлім. Отандық мәдениеттің теориясы мен тарихы

Сабақтың тақырыбы

Көшпелі өркениет құндылықтары.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

Көшпелі өркениет әлемдік  өркениеттің құрамдас бөлігі екендігін және  көшпелілердің әдет-ғұрыптары туралы пікір білдіру, саралау.

Құндылық

Дұрыс әрекет

Сабақтың мақсаты

Көшпелі өркениеттің ерекшелігін біледі, қазақ халқының ұлттық ойындары, қолөнері, ағаш өңдеу және зергерлік өнері не талдау жасайды.

Сабақ кезеңі

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі. 2 минут

10 минут

1.Сәлемдесу, ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру.

Топқа бөлу,топ басшыларына анықтау, бағалау парағын беру.

Білім алушылар оқытушымен сәлемдесіп, назарларын сабаққа аударады

Білім алушылар стикердің түсі бойынша топқа бөлінеді. Әр топ өз көшбасшылар ын тағайындайды.

Интербелсенді тақта, топ журналы

Түрлі-түсті стикер, түрлі қалам

Сабақтың ортасы Жаңа сабақ

Жаңа тақырыпты түсіндіру

Көшпелілердің рухани мәдениетінің өз даму ерекшеліктері бар. Ол көшпелілердің тіршілік қарекетінің, тұрмысының ерекшеліктерінен туындайды. Кейбір батыстық зерттеушілер: "Көшпелілер өз бетінше мәдени құндылықтар жасауға кабілетсіз, олар тек басып алған отырықшы халықтардың мәдениетін қабылдайды. Ал отырықшы халықтардың мәдениеті оларға өгей мәдениет болып қала береді", — дейді. Бұл — мүлде қате пікір. Көшпелілер өз тұрмыс-қарекетіне лайықты мәдениет қалыптастырған. Көшпелілердің материалдық мәдениеті көші-қонға ыңғайланып жасалған. Мұндай таза көшпелі мәдениет үлгілеріне біз жиналмалы, жығып-тігуі өте жеңіл киіз үйді, ер-тұрман, ат әбзелдерін, теріден, ағаштан жасалған ыдыс-аяқтарын, бесігін, басқа да тұрмыстық заттарын жатқызамыз. Киіз үй. Көшпелілердің рухани мәдениеті тіптен бай. Мал шаруашылығы — егіншілікке карағанда бұқара халықтың барлығы қамтылмайтын, қамтығанның өзінде көшпелі қауымның бос уақыты көбірек болатын шаруашылық түрі.Сонымен қатар көшпелілер отырықшыларға қарағанда табиғатқа жақынырақ, онымен етене өмір сүрген. Көшпелілерде табиғатқа негізделген дүниетаным, ақынжандылық, қиялшылдық, түптеп келгенде, шығармашылықпен ойлау жүйесі қатты дамыды. Бұдан "Отырыкшы халықтарда бұл қасиет болмады, не аз көрініс тапты" деген ой тумауы керек. Тек бұл қасиеттердің қалыптасуына, көрініс тауып, іске асуына көшпелі өмір объективті түрде көбірек жағдай туғызды.

Оқытушы білім алушыларға сабақ мазмұнын қысқаша баяндап, мәлімет береді

Тапсырма 1

«Сен маған, мен саған» әдісі

1. Жас нәрестеге «Итбай, Күшікбай, Жаманбай» деген есімдерді қою сыры неде деп ойлайсың?

2. Бала асырап алу салты туралы білесің бе?

3. «Діни мейрамдарды»ата?

4. «Бата-тілектердің» түрлерін ата?

5. Жорыққа аттанып бара жатқан азаматқа туған жерінің бір уыс топырағын орамалға түйіп, қалтасына салып беретін болған.Бұл қандай ырым-тілекті білдіреді?

6. Түйе жүнінен тоқылған ұзын сулық киім қалай аталады. (Шекпен).

7. Жүннен басылған аяқ-киім, пима (Байпақ етік).

8. Әйелдердің түбіттен, жүннен тоқылған жұмсақ мойын орағышы (Бөкебей).

9. Малдың терісінен жылы әрі ыңғайлы етілген сырт киім. (Тон).

10. Аяқ-киімнің табанынан салатын қалың қатты былғары. (Ұлтан).

11. Аң терісінен жасалып, суықта киетін бас киім. (Тымақ).

12. Уықтарды жабатын киіз қалай аталады. (Үзік).

13. Кереге басы мен шаңырақты ұстастыратын сүйегі. (Уық).

Тапсырма 2 Жұптық жұмыс: «Суреттер сөйлейді»

Білім алушыларға көшпелілер өмірін билейтін суреттер көрсетіліп, әңгіме құрастыру тапсырылады.

Топтық жұмыс:

1-топ: Көшпелілер өркениетін зерттеңдер

2- топ: Көшрелілер мәдениетінің ерекшелігін табыңдар

3-топ: Көшпелілер туралы зиялылардың пікірі.

Білім алушылар оқытушыны тыңдап, өздеріне қажет мәліметтерді дәптерге жазып алып отырады.

Мәтінмен таныса отырып, Қазақ халқының рухани және материалдық құндылықтарымен танысады. Өз ойларын ортаға салады

Білім алушылар сұрақтарға тез әрі дұрыс жауап бере отырып, шапшаңдыққа, шешім қабылдай алуға қалыптасады.

Оқытушы сұрағына білім алушылар тез және нақты жауап береді.

Білім алушылар, алдымен жеке әңгіме құрастырып, содан соң жаныныдағы жұбымен талқылып, ортақ әңгіме құрастырады

Топта жұмыс жасау арқылы, ептілік пен жылдамдыққа үйренеді, білім алушылардың функционалдық сауаттылығы артады.

«Пікіріңе рахмет, керемет жауап» деп қолдау көрсетіледі

«Бес бармақ»

Керемет жауап болды деп қолдау көрсетіледі

Топтарға қолдау көрсетіледі.

https://www.youtube.com/watch?v=AWqc-ECdLmo

https://www.youtube.com/watch?v=oRscPQqeyH8

Ш.Нағымұлы Мәдениеттану оқулығы

https://infourok.ru/prezentaciya-tairibi-kshpeliler-rkenieti-1111929.html

Сабақтың соңы

Қорытындылау, бекіту

Кестені толтыр:

Тақтаға кесте сызылған плакат ілінеді. Ә білім алушы төрт ұяшыққа да жазуы керек.

Плакат, түрлі-түсті қалам

Рефлексия

1. «Инсерт» әдісімен

Білім алушылар сабақ барысында алған әсерлерімен бөлісіп, сабақты меңгеруде өзіне қиын болған тұстары мен түсінікті болған жерлерін атап көрсетеді. Алдағы уақытта осы тақырып бойынша тағы қандай мәліметтермен танысқысы келетінін де жазады.

Білім алушылар пікірімен келісетіндігін айтады

Интер

белсенді тақта

Бағалау

Білім алушылар сабақ барысында жинаған балдары бойынша бағаланады

Үй тапсырмасы

«Ұлттық киім үлгілері» тақырыбына таныстырылым дайындау.

Білім алушылар үй тапсырмасын дәптерлеріне жазып алады.

Интер

белсенді тақта