Мұғалімнің аты-жөні

Джанабергенова Ж.К.

Пән/сынып:

Қазақ тілі мен әдебиеті, 5 сынып

Қай аптаның нешінші сабағы

Тоқсан: 2; апта: 1-2; № 1 сабақ

Тарау немесе бөлім атауы:

1-бөлім: Ежелгі көшпелілер мәдениеті

Сабақтың тақырыбы:

Көшпелілер туралы түсінік

Оқу мақсаты:

5.1.2.1-тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсіну және нақты ақпаратты анықтау.

5.1.5.1 - тірек сөздер, жетекші сұрақтар арқылы негізгі тақырыпты анықтау.

5.1.5.2. жазбаша және ауызекі сөйлеу тілінде есімдіктерді орынды қолдану.

Сабақ мақсаты:

Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсініңіз

және нақты ақпаратты анықтаңыз

Бағалау критерииі:

Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсінеді.

Нақты ақпаратты анықтайды

Саралап оқыту тапсырмалары

Ұжымдық жұмыс

Жаңа тақырыптың түсіндірілуі

Бірлескен жұмыс (1,2 тапсырмалары)

Тапсырманы ұсыну және дұрыс жауапты ұсыну арқылы үйрету

Уақыты

Кезеңдері

Сабақтың мазмұны

Мұғалімнің бақылауы мен зерттеуі не?

Ресурстар

1 минут

Ұйымдастыру

Сәлеметсіздер ме?

5-сыныптың қазақ тілі мен әдебиеті пәніне қош келдіңіздер!

Сабағымыздың тақырыбы: «Көшпелілер туралы түсінік»

Бүгінгі сабақта:

Сенің білетінің:

• Көшпелілер туралы

Сенің меңгеретінің:

• Мәтін мазмұнын түсінесің;

• Нақты ақпаратты анықтайсың

Видео-аудио суреттер, кесте, диаграмма, презентация, электронды құралдар

4-5 минут

Жаңа сабақ

Мұғалім жаңа сабақты әр түрлі тәсілмен түсіндіреді

1 минут

1 минут

1 минут

1,5 минут

3 минут

2 минут

1 минут

І. Кіріспе

Тілдік бағдар

ІІ. Негізгі бөлім

А) Мәтінмен жұмыс. Тыңдалым. Оқылым.

Ә) Тапсырма

ІІІ. Қорытынды бөлім

Жаңа сөздер:

Көшпелілер - кочевники

Өркениет – цивилизация

Намысшыл, рухы биік – благородный

Бейбітшілік сүйгіш – миролюбивый

Ұйымшыл халық – сплоченный народ

«Ойтүрткі» сұрақ

Бұл суреттер саған қандай ой салды?

Бағалау критерииі: Суреттер бойынша сұраққа жауап беру

Дескриптор: Суреттер бойынша сұраққа жауап бере отырып, ойларыңды жеткізіңіздер

«Ассоциация» әдісі

Бағалау критерииі: Суреттер бойынша кластер толықтыру

Дескриптор: Суреттер бойынша кластер толықтырыңыздар

Өз – өзінді тексер

Есімдік есім сөздердің: зат есім, сын есім, сан есімнің орнына қолданылып, соларды нұсқап, меңзеп, сілтеп көрсетеді. Есімдіктер орынбасар сөздер деп те аталады.

Есімдіктер мағынасына қарай жеті топқа бөлінеді:

• 1) жіктеу есімдігі: біз, сендер т.б.

• 2) сілтеу есімдігі: мынау, сол т.б.

• 3) сұрау есімдігі: қашан? неше? т.б.

• 4) өздік есімдігі: өз, өзім т.б.

• 5) жалпылау есімдігі: күллі,бәрі т.б.

• 6) болымсыздық есімдігі: ешкім, ешқашан т.б.

• 7) белгісіздік есімдігі: әркім, әрқашан т.б.

Көшпелілер деген кімдер?

1.Көшпелілер өркениеті – мал шаруашылығымен айналасатын, белгілі бір қалыптасқан жүйемен көшіп-қонып тіршілік ететін адамдардың қауымдастығы, өркениеті. Көшпеліліктің шығуына географиялық орта мен ауа райы әсер етті.Көшпелілік белгілі бір геофизикалық табиғи-климаттық аймақтарда қалыптасады.Бұл қандай аймақтар? Олардың экологиялық жүйесі қандай? Әдетте, бұл – далалы, жартылай шөлейт, шөл және құрғақ далалар, тау бөктері, тау қойнаулары. Мұндай жерде көбінесе жаңбыр аз, жылдық ылғалдың мөлшері 200-400мм арасында ғана болады.Осындай аймақтарға Қазақстан да кіреді.

2. Көшпелі өмір салты ол халықтарды табиғатқа жақын болуға, табиғатты қадірлеуге, оның сырын тануға мүдделі етті. Сондықтан көшпелі елдерде «жабайы табиғат» деген ұғым мүлде жоқ.Көшпелілердің табиғат аясындағы өмірі жайында тарихшылар, философтар,орта ғасыр ойшылдар тамсана жазды.

Сақтар туралы өзге елдердің зерттеушілерінің құнды жазбалары сақталған. Олар көшпелілерді «рухы биік, жаны таза, бейбітшілік сүйгіш, әділ, батыр, ұйымшыл халық» деп бағалады. Біздің заманымызға дейінгі V ғасырда өмір сүрген тарихшы Геродот көшпелі скиф-сақ тайпаларын мадақтап жазды.

3. Алайда, көшпелілер туралы теріс түсініктер бұрын да , кейін де кездесіп отырды. Көне Қытайда «көшпелілер – жабайы,мәдениеттің қас жауы» деген түсінік қалыптасты. Еуропада да көшпелілерді «тағы, жабайы, өркениеттің жауы» деп есептеді. Себебі сақтар соғыс өнеріне жетік, жауынгер, батыр, ержүрек халық болды, сондықтан айналасындағы көршілері олардан қауіптеніп отырды. Ал кеңестік идеология көшпелілер туралы мүлде кері көзқарас қалыптастырды. Өйткені бұл саясат кз келген халықтың тарихын , дәстүрі мен мәдениетін жоюды мақсат етті.

Берілген сөйлемдерді толықтырып оқы. Жіктеу есімдіктерін тап

1. Көшпелілер өркениеті - __________________________________, көшіп-қонып тіршілік ететін адамдардың қауымдастығы.

2. Көшпенділіктің шығуына _____________________________ әсер етеді.

3. Далалы, жартылай шөлейт, шөл және _______________ __________________________ Қазақстанға кіреді.

4. Көшпелі елдерде «_______________________________________ ___________________________» деп бағалады.

5. Біздің заманымызға дейінгі V ғасырда өмір сүрген __________________ көшпелі скиф-сақ тайпаларын мадақтап жазды.

6. Себебі сақтар __________________ , _________ , ________, ________ халық болғандықтан, айналасындағы көршілер олардан қатты қауіптеніп отырды.

Бағалау критерийі: Жазбаша және ауызекі сөйлеу тілінде есімдіктерді орынды қолдану.

Дескриптор: Жазбаша және ауызекі сөйлеу тілінде есімдіктерді орынды қолданыңыз.

Өз – өзіңді тексер!

1. Көшпелілер өркениеті - мал шаруашылығымен айналасатын, көшіп-қонып тіршілік ететін адамдардың қауымдастығы.

2. Көшпенділіктің шығуына географиялық орта мен ауа райы әсер етеді.

3. Далалы, жартылай шөлейт, шөл және құрғақ далалар, тау бөктері, тау қойнаулары да Қазақстанға кіреді.

4. Көшпелі елдерді «рухы биік, жаны таза, бейбітшілік сүйгіш, әділ, батыр, ұйымшыл халық» деп бағалады.

5. Біздің заманымызға дейінгі V ғасырда өмір сүрген тарихшы Геродот көшпелі скиф-сақ тайпаларын мадақтап жазды.

6. Себебі сақтар соғыс өнеріне жетік, жауынгер, батыр, ержүрек халық болғандықтан, айналасындағы көршілер олардан қатты қауіптеніп отырды.

Бағалау критерийі: Тыңдалған материалдарының мазмұны негізінде сұрақтарға жауап беру.

Дескриптор: Тыңдалған материалдарының мазмұны негізінде сұрақтарға жауап беріңіз.