Кремний және оның қосылыстары

Мектеп: Свободный орта мектебі

Күні: 28.11.2018.

Мұғалімнің есімі: Дузелбай Д

Сынып: 9

Пән: Химия

Оқушылар саны: 4

Қатыспағандар саны: 0

Сабақтың тақырыбы: Кремний және оның қосылыстары

Сабақтың мақсаты:

Білімділік мақсаты:

• Оқушыларға кремнийдің атом құрылысы мен физикалық және химиялық қасиеттері, қолданылуы туралы мәлімет беру;

Дамытушылық:

• Реакция теңдеулерін құрастыра білу , атом құрылысын түсіндіру, кремний қосылыстарының қасиеттері: кремний оксиді, кремний қышқылы, ерігіш шыны, кремнийдің биологиялық маңызы , оның қосылыстарының қолданылуы, қорытынды жасау,жүйелеу, сөздік қорын молайту білім-білік дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік:

• сабақ уақытын бағалауға үйрету,еңбекқорлыққа және пәнге қызығушылығын арттыру

• Сабақтың түрі: ашық сабақ

• Сабақтың әдіс-тәсілі: топпен жұмыс, жеке жұмыс, сұрақ-жауап, түсіндіру, есептер шығару, ізденіс

• Сабақтың көрнекілігі: слайд-презентация, таратпа материалдар, плакаттар, бағдаршам түстері, периодтық кесте

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру

ІІ. Үй тапсырмасын пысықтау

ІІІ. Сабақтың мақсатымен таныстыру.

ІV. Топқа бөлу

V. Жаңа сабақ

VІ. Сабақты бекіту.

VІІ. Қорытындылау.

Сабақтың барысы: Оқушылармен амандасып, тугендеймін. 3 топқа бөлемін. Әр топта 5 адамнан болады.

Үй тапсырмасын «Сұрақ-жауап» ойыны арқылы пысықтаймын:

1. ІV топтың негізгі топшасына кіретін элементтер?

2. Көміртек сутекпен әрекеттескеде түзілетін элемент?

3. Көміртек қосылысарында қандай тотығу дәрежелерін көрсетеді?

4. Көмір қышқылының формуласы қандай?

5. Көміртектің аллотропиялық түр өзгерістері

Сөзжұмбақ шешу:

1. Көміртек қышқылы тұздарының атауы;

2. Оқ-дәрі жасауда қолданылатын элемент;

3. СН₄ қосылысының атауы;

4. ІІ период ІV топ элементі

5. Электробейтарап бөлшек

6. Көміртектің аллотропиялық түр өзгерісі;

7. Ең жеңіл элемент

Жаңа сабақ. Сөзжұмбағымызда қандай сөз шықты балалар? Иә дұрыс айтасыздар, шыққан сөз сабағымыздың тақырыбы: «Кремний және оның қосылыстары»

Ендеше осы кремний туралы мәліметтер айтайық:

«Элементке Резюме» ойыны

• Элемент: Кремний

• Таңбасы:

• Оқылуы:

• Реттік номері:

• Салыстырмалы атомдық массасы:

• Атом құрамы:

• Электрондық формуласы:

• Периодтық жүйедегі орны:

• Валенттілігі:

• Тотығу дәрежесі:

• Қосылыстары:

Кремнийдің ашылуы:

1824 жылы швед ғалымы Йенс Якоб Берцелиус кремнийдің аморфты түрін ашса, ал 1854 жылы француз физик-химигі Анри Сент-Клер Девиль кремнийдің кристалдық түрін алған.

Кремнийдің физикалық қасиеттері:

Кремний – бейметалл, кристалдық және аморфты күйде кездеседі.

Кристалдық кремний – металдық жылтыры бар, өте қатты, қиын балқитын, қара сұр түсті зат.

Аморфты кремний – сұрғылт түсті ұнтақ зат.

р = 2,33 г/см³; t _балқу. = 1415⁰С; t_қайн. = 3500⁰С;

Химиялық қасиеті:

Жай заттармен:

Si + 0₂ = Si0₂ (кремний оксиді)

Si + 2F₂= SiF₄ (кремний фториді)

Si + C = SiC (карборунд)

Si + 2Mg = Mg₂Si (магний силициді)

Күрделі заттармен:

Сілтінің ерітіндісімен қыздырғанда әрекеттеседі. Si + 2NaOH + Н₂0 =Na₂Si0₃ + 2Н₂↑

Кремнийді алу.

Өндірісте құм мен көмір қоспасын қыздырып алады.

SiO2+C=Si+2CO

Зертханада бос күйіндегі кремний алу үшін магний ұнтағы мен ақ құмды қосып қыздырады

SiO2+2Mg=2MgO+Si

Кремнийдің қолданылуы. Кремний – электроникада өткізгіш ретінде қолданылады. Карборунд – бұрғылар, тегістегіш заттар жасауда , стамотологиялық құралдар өндірісінде ,отқа , қышқылға төзімді заттар алады.

Жаңа сабақты бекіту.

1.Тізбекті жүзеге асыр:

Si →SiO2 →Na2SiO3→ H2SiO3→ K2SiO3→ CaSiO3

2.Есептер шығару

• Азот тобы: 2 моль кремний оксиді қанша л көлем алады?

• Күкірт тобы: 5,6 г Кремнийдің зат мөлшерін есептеңдер?

• Фосфор тобы: 0,5 моль кремний қышқылының массасын есептеңдер?

• 1-топ: 2 моль кремний оксиді қанша л көлем алады?

• Берілгені: V= ν*Vm

• ν(SiO2) = 2 моль Vm= 22,4 л/моль
  т/к V=? V=2 моль*22,4 л/моль =44,8 л

• 2-топ: 5,6 г кремнийдің зат мөлшерін есептеңдер?

• Берілгені: ν=m/M

• m(Si) = 5,6 г M(Si) = 28 г/моль
  т/к ν =? ν= 5,6/28 = 0,2 моль

• 3-топ: 0,5 моль кремний қышқылының массасын есептеңдер?

• Берілгені: m = M* ν

• V(H2SiO3 ) = 0,5 моль M(H2SiO3 ) = 78 г/моль
  т/к m =? m=78*0,5=39 г

3. Венн диаграммасы

• Азот тобы: Азот пен кремний

• Күкірт тобы: Күкірт пен кремний

• Фосфор тобы: Фосфор мен кремний

Бағалау

“Екі жұлдыз бір тілек”

Үйге тапсырма

• § 25-26 ( мазмұнын айту);

• Сөзжұмбақ құру;

• №3 (В) есебін шығару

• Кремнийдің түрлері мен қолданылуы туралы слайд-презентация жасау

Рефлексия

Маған сабақ ұнаған жоқ, уақытым босқа өтті

Сабақ маған ұнады, әлі де ізденуім керек

Сабақ маған қатты ұнады, жақсы қатыстым деп ойлаймын