Күлтегін кім?

Бөлім:

«Қазақ жазуының даму жолы».

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты:

Жаканбаева Райгуль Нурболатовна

Күні:

10.09.2026

Сынып: 9В

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Күлтегін кім?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары:

9.1.1.1 тыңдалатын мәтіндегі фразалар мен дәйексөздерді талқылай отырып, тақырып пен көтерілетін мәселені болжау;

9.5.1.1 өздік етістің қызметін білу, ауызша және жазба жұмыстарда орынды қолдану

Сабақ мақсаты:

тыңдалатын мәтіндегі фразалар мен дәйексөздерді талқылайды, тақырып пен көтерілетін мәселені болжайды;

өздік етістің қызметін біледі, ауызша және жазба жұмыстарда орынды қолданады

Сабақ кезеңі / Уақыты

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау (Дескрипторлар)

Ресурстар пен Әдіс-тәсілдер

I. Сабақтың басы

(5-7 мин)

Ұйымдастыру кезеңі:

1. Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу, сыныптың сабаққа дайындығын тексеру.

құндылық: «Тарихи сана және сабақтастық», «Тәуелсіздік және отаншылдық»

2. «Болжау» әдісі: Мұғалім Жасанды интеллект (ЖИ) дауысымен дайындалған тыңдалым мәтінінен үзінді-фразаларды ұсынады: «Түркі халқы үшін түн ұйықтамадым, күндіз отырмадым...», «Ел үшін еңіреген ер...». Оқушыларға осы дәйексөздерді талқылай отырып, бүгінгі сабақтың тақырыбы мен негізгі мәселесін болжауды тапсырады.

1. Ұсынылған фразалар мен дәйексөздерді тыңдап, жұпта талқылайды.

2. Сабақтың тақырыбы мен көтерілетін мәселені болжап айтады.

ҚБ: «Мадақтау сэндвиші» арқылы ауызша бағалау.

- Тыңдалымдағы фразалардың мағынасын түсінеді;

- Сабақтың тақырыбы мен көтерілетін мәселені дұрыс болжайды.

Ресурстар: Интерактивті тақта, ЖИ аудиоүзіндісі.

Әдіс: «Болжау» әдісі, аудиофразалар.

Құндылық: Тарихи сана және сабақтастық.

II. Сабақтың ортасы

(25-30 мин)

Тыңдалым жұмысы:

«Күлтегін кім?» тақырыбына арналған толық тыңдалым мәтіні қосылады.

1-тапсырма (9.1.1.1 мақсаты):

Оқушылар тыңдалым мәтінін тыңдап болған соң, алғашқы болжамдарын мәтін мазмұнымен салыстырады. Мәтіндегі негізгі дәйексөздерді талқылап, Күлтегіннің тұлғалық ерекшелігін анықтайды.

2-тапсырма (9.5.1.1 мақсаты):

Мәтін мазмұны бойынша грамматикалық тапсырма орындалады. Оқушылар мәтіннен және өз бетінше өздік етіс жұрнақтары (-ын, -ін, -н) бар сөздерді тауып (мысалы: қорғанды, дайындалды, жиналды), олардың қызметін түсіндіреді және Күлтегіннің ерлігі туралы шағын жазбаша сөйлемдер құрастырады.

Тыңдалым: Мәтінді мұқият тыңдап, қажетті ақпаратты жазып алады.

1-тапсырма: Өз болжамдарын тыңдалым деректерімен салыстырып, Күлтегін туралы ойларын ортаға салады.

2-тапсырма: Өздік етіс жұрнақтарын дұрыс қолданып, грамматикалық ережені праксисте қолданады және жазба жұмысын орындайды.

Дескрипторлар (1-тапсырма):

- Тыңдалым мәтінінің мазмұнын түсінеді; 1б

- Мәтіндегі дәйексөздерге сүйеніп, Күлтегіннің тұлғасын сипаттайды (2 б.).

Дескрипторлар (2-тапсырма):

- Өздік етістің жасалу жолдары мен қызметін біледі (2 б.);

- Өздік етіс жұрнақтарын дұрыс жалғайды (-ын, -ін, -н) (3 б.);

- Жазба жұмысында грамматикалық тұрғыдан сауатты қолданады (2 б.).

Ресурстар: Тыңдалым мәтіні, үлестірмелі қағаздар, планшеттер.

Әдіс: Тыңдалым, «VENN диаграммасы» немесе талдау, ЖИ тапсырмалары.

Құндылық: Тәуелсіздік және отаншылдық.

III. Сабақтың соңы

(5-8 мин)

Рефлексия және қорытынды:

1. Мұғалім сабақты қорытындылап, оқушылардың белсенділігін бағалайды.

2. «Бас бармақ» немесе «Плюс, минус, қызықты» әдісі арқылы кері байланыс алады.

3. Үй тапсырмасы: «Күлтегін кім?» тақырыбына байланысты өздік етіс жұрнақтарын (-ын, -ін, -н) қолданып, 5 сөйлем жазыңыз (Мысалы: жиналды, дайындалды, қорғанды, танылды, көрінді). Етіс жұрнақтарын асты сызып көрсетіңіз.

1. Оқушылар сабақтан алған әсерлерін стикерге жазып немесе ауызша жеткізеді.

2. Үй тапсырмасын күнделікке жазып алады.

ҚБ: Өзара бағалау және мұғалімнің мадақтауы («Жұлдызшалар»).

Ресурстар: Стикерлер, кері байланыс парақтары.

Әдіс: «Плюс, минус, қызықты».

№

Етіс түрі

Мағынасы

Жұрнақтары

Мысалдар

1

Негізгі етіс

Жоғарыдағы етіс жұрнақтарының ешқайсысы жоқ, түбір күйіндегі немесе туынды түбір етістіктер.

Жұрнақсыз

Жаз, кел, оқы, жүр, тұр.

2

Ырықсыз етіс

Іс-әрекеттің иесі белгісіз, біреудің тарапынан орындалғанын көрсетеді.

-ыл, -іл, -л

Жазылды,

Көрілді,

Ашылды

3

Өздік етіс

Іс-әрекеттің өзіне ғана бағытталғанын, өзі істейтінін білдіреді.

-ын, -ін, -н

Жуынды,

Таранды

4

Ортақ етіс

Іс-әрекетті бірнеше адамның бірлесіп, қатар орындайтынын білдіреді.

-ыс, -іс, -с

Жазысты,

Келісті,

Күлесіті

5

Өзгелік етіс

Істі бастауыштың өзі тікелей істемей, біреуге істеткізетінін немесе мәжбүрлейтінін көрсетеді.

-дыр, -дір, -тыр, -тір, -р, -ыз, -із, -қыз, -кіз, -т

Жаздырды,

Бардырды,

Ішкізді

№

Вид залога (Етіс түрі)

Значение

Суффиксы (Жұрнақтары)

Примеры (Мысалдар)

1

Основной (непроизводный) залог

(Негізгі етіс)

Простые глаголы в форме корня или производные основы, не имеющие суффиксов залога.

Без суффиксов

Жаз (писать), кел (приходить), оқы (читать)

2

Страдательный залог

(Ырықсыз етіс)

Показывает, что действие совершено кем-то другим, а исполнитель неизвестен (на первом месте результат).

-ыл, -іл, -л

Жазылды (написано),

Көрілді (увиденное),

Ашылды (открыто)

3

Возвратный залог

(Өздік етіс)

Означает, что действие направлено на самого субъекта (он делает это для себя).

-ын, -ін, -н

Жуынды (умылся),

Шынынды (признался),

Таранды (причесался)

4

Взаимно-совместный залог

(Ортақ етіс)

Показывает совместное или встречное действие нескольких лиц.

-ыс, -іс, -с

Жазысты (переписывались),

Келісті (договорились),

Күлғсіті (смеялись друг над другом)

5

Понудительный залог

(Өзгелік етіс)

Показывает, что подлежащее само не выполняет действие, а заставляет или просит выполнить его кого-то другого.

-дыр, -дір, -тыр, -тір, -р, -ыз, -із, -қыз, -кіз, -т

Жаздырды (заставил написать),

Бардырды (отправил),

Ішкізді (напоил)