Күнделікті өмірдегі есептер арқылы функционалды сауаттылықты арттыру

Автор: Абенова Дана Бактыбаевна

Лауазымы: математика пәні мұғалімі

Мекеме: «№1 мектеп-гимназия» КММ

Елді мекен: Түркістан облысы ,Төлеби ауданы, Ленгер қаласы

Аннотация

Мақалада күнделікті өмірмен байланысты есептерді қолдану арқылы 7–8 сынып оқушыларының математикалық функционалдық сауаттылығын дамыту жолдары қарастырылады. Өмірлік жағдаяттарға негізделген тапсырмалардың оқушылардың логикалық ойлауын, талдау және шешім қабылдау дағдыларын қалыптастырудағы маңызы айқындалады. Ұсынылған әдістемелік тәсілдер білім алушылардың алған білімдерін практикада қолдана білуіне бағытталған.

Түйінді сөздер: функционалдық сауаттылық, математикалық сауаттылық, өмірлік есептер, күнделікті жағдаят, логикалық ойлау.

Кіріспе

Қазіргі заманда білім беру жүйесінің басты мақсаты – жан-жақты дамыған, өз ойын еркін жеткізе алатын және өмірлік жағдаяттарда алған білімін тиімді қолдана білетін тұлғаны қалыптастыру. Осы тұрғыда оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту Қазақстан Республикасының білім беру саясатының маңызды бағыттарының бірі болып табылады. «Қазақстан–2050» стратегиялық бағдарламасында білім алушылардың білімді практикада қолдана алу дағдыларын жетілдіру негізгі басымдықтардың бірі ретінде көрсетілген.

Қарқынды дамып жатқан ақпараттық қоғам жағдайында мектеп түлегінің тек пәндік біліммен шектелуі жеткіліксіз. Ол алған білімін нақты өмірлік жағдайларда қолдана алуы тиіс. Сондықтан функционалдық сауаттылықты қалыптастыру – қазіргі білім берудің негізгі міндеттерінің бірі.

Функционалдық сауаттылық ұғымы

Функционалдық сауаттылық – адамның өз білімін әлеуметтік, экономикалық және тұрмыстық жағдайларда тиімді қолдана алу қабілеті. Бұл ұғым ХХ ғасырдың 60-жылдары ЮНЕСКО құжаттарында енгізіліп, қазіргі таңда білім беру нәтижелерінің басты көрсеткіштерінің біріне айналды.

Математика пәнінде функционалдық сауаттылық есепті механикалық түрде шығару емес, оның мазмұнын түсіну және нәтижесін өмірде қолдану арқылы көрініс табады. Саудадағы жеңілдіктерді есептеу, коммуналдық төлемдерді талдау, жол қашықтығы мен уақытты анықтау, пайыздық өсім мен шығынды есептеу – математикалық функционалдық сауаттылықтың нақты мысалдары.

Күнделікті өмірмен байланысты есептердің маңызы

Күнделікті өмірдегі есептер – нақты өмірлік жағдаяттарға негізделген, оқушыны ойлануға, талдауға және шешім қабылдауға жетелейтін тапсырмалар. Мұндай есептердің негізгі ерекшеліктері: өмірмен байланыстылығы, пәнаралық кіріктіру мүмкіндігі, тәжірибелік дағдыларды дамытуы.

Бұл есептерді шығару барысында оқушылардың логикалық ойлауы, сандық ақпаратты талдау, кесте мен диаграммаларды оқу, өз шешімін дәлелдеу дағдылары қалыптасады. Сонымен қатар оқушылардың пәнге деген қызығушылығы артып, оқу мотивациясы күшейеді.

Мұғалімнің рөлі

Функционалдық сауаттылықты дамытуда мұғалім тек білім беруші емес, бағыттаушы, кеңесші рөлін атқарады. Сабақ барысында оқушылардың өзіндік ізденісіне мүмкіндік беріліп, мәселені өз бетімен шешуіне жағдай жасалады. Бұл оқушылардың дербестігін арттырып, сыни тұрғыдан ойлау қабілетін дамытады.

Мақсаты мен міндеттері

Мақсаты:

Күнделікті өмірмен байланысты есептерді қолдану арқылы 7–8 сынып оқушыларының математикалық функционалдық сауаттылығын дамыту.

Міндеттері:

– математикалық білімді өмірлік жағдаяттарда қолдануға үйрету;

– логикалық ойлау және талдау дағдыларын қалыптастыру;

– оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру;

– дербес шешім қабылдау қабілетін дамыту.

Зерттеудің жаңалығы

Математика сабағында күнделікті өмірмен байланысты есептерді жүйелі қолдану арқылы оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған әдістемелік тәсілдердің ұсынылуымен сипатталады.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, функционалдық сауаттылықты дамыту – қазіргі білім беру жүйесінің өзекті талабы. Күнделікті өмірмен байланысты есептер математикалық функционалдық сауаттылықты қалыптастырудың тиімді құралы болып табылады. Мұндай тапсырмалар оқушыларды өмірлік жағдаяттарда дұрыс шешім қабылдай алатын, алған білімін саналы түрде қолдана білетін тұлға ретінде қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы.

2. «Қазақстан–2050» стратегиясы.

3. ЮНЕСКО. Functional Literacy: Theory and Practice.

4. Жалпы білім беретін мектептің математика оқу бағдарламасы.