"Л" дыбысы

Тақырыбы

Мақсаты

Түзету жұмысының барысы

Сабақ саны

«ЖСТД ІІІ деңгейі»

[Л] дыбысы

[Л] дыбысын қою, буындарда, буын арқылы сөзде, сөз басында, сөз ортасында, сөз соңында [Л] дыбысын дұрыс айтуға үйрету

Түзету жұмыстары:

І – бағыт:

• Сәлемдесу;

• Артикуляциялық жаттығулар;

ІІ – бағыт:

• Тыныс алуын дамытуға арналған жаттығу;

• Фонематикалық есту қабілетін дамытуға арналған жаттығу;

• «Л» дыбысын машықтандыру;

ІІІ – бағыт:

• Буын ұйқасы;

• Логоритмика;

• Ұсақ қол моторикасын дамытуға арналған жаттығу.

Әдіс – тәсіл: ойын.

Көрнекіліктер: айна, артикуляциялық жаттығулардың суреттері.

І. Ұйымдастыру барысы: «Сәлемдесу».

ІІ. Негізгі бөлім

Бүгін біз [Л] дыбысымен танысып, оны дұрыс айтуды үйренеміз.

[Л] дыбысын таза, анық, дұрыс айту үшін, біздің тіліміз бен ерніміз дұрыс жұмыс жасау үшін, тіліміз бен ернімізге арналған жаттығулар жасаймыз.

Артикуляциялық жаттығулар: [Л] дыбысын дұрыс айтуға арналған жаттығулар кешені.

«Бақа - тұмсық»

Бір – «Бақа» ерін жымиып тұрады.

Екі – «Тұмсық» ерінді дөңгелетіп алдыға шығарады. 10-15 рет

«Күрекше» - Ауыз кең ашық, жалпақ тіл астыңғы ерінде 10-15 сек.

«Тыңдамайтын тілді жазалау» - ауызды ашып, тілді астыңғы ерінге қойып, шығарып ұстап, пя-пя-пя деп 10-15 рет қайталау.

«Кесе» - ауыз ашық, ерін жымиып тұрады. Жалпақ тіл астыңғы ерінде, бүйірлері кесе тәрізді жоғары қайырылған 5-ке дейін ұстап тұру керек.

«Қалаш» - ерінді дөңгелетіп ұстау. Ерінді дөңгелеткен кезде ауыз кең ашық,астыңғы жақ кейінге ығысуы керек. 10-15 сек.

«Ат шауып келеді» - тіл ұшымен таңдайды тақылдату. 10-15 рет.

«Тәтті тосап» - жалпақ тілмен жоғары тілді жалау, жаттығу жасаған кезде ерні мен астыңғы жақтың қозғалмауы керек.

«Сиқыршы» - ауызды ашып, жалпақ тілді жоғары ерінге жақындатады да мұрынның ұшында тұрған үрлеп ұшырады. Мақта тік ұшып кету үшін ауа тілдің дәл ортасынан шығуы керек.

[Л] дыбысын бірнеше рет қайталау.

ІІІ.Тыныс алуын дамыту:

Жанып тұрған отты өшірту.

ІV. Фонематикалық есту қабілетін дамыту:

Бірнеше дыбыстар айтам, [Л] дыбысын естігенде, аяғыңды ұр.

V. [Л] дыбысын машықтандыру

- Буындарда машықтандыру:

ла-ла-ла ло-ло-ло лу-лу-лу лы-лы-лы лұ-лұ-лұ

• Буын арқылы сөздерде машықтандыру:

ла-ла-ла – лала ла-ла-ла - бала ла-ла-ла – қала лә-лә-лә – Ләйлә

лы-лы-лы – салы лу-лу-лу-сұлу лу-лу-лу-жылу ла-ла-ла-лақ

ал-ал-ал – алма

ал-ал-ал – алмұрт

ал-ал-ал – салмақ

ыл-ыл-ыл – жылан

ыл-ыл-ыл – қырғауыл

ыл-ыл-ыл – жылтыр

ол-ол-ол – қол

ол-ол-ол – сол

ұл-ұл-ұл – құлып

• Сөз басында машықтандыру:

Лақ, лай, лық, лас, лағман, лала, ластау, лашын, лагерь.

• Сөз ортасында машықтандыру:

Малшы, алма, қала, жылқы, қалта, Айсұлу, Шолпан, балық, қолғап, балапан, балмұздақ, қолшатыр, алмұрт, жұлдыз, шағала, шабдалы, жылы, талап.

• Сөз соңында машықтандыру:

Бал, қамал, жол, марал, жыл, қиял, футбол, қызыл.

• Сөйлемдерде машықтандыру:

Алма, шабдалы, алмұрт – жемістер.

Талап талға қонған лашын құсын көрді.

Балықшы балық аулады.

Буын ұйқасы:

Ла-ла-ла – ұшты көкке шағала

Ла-ла-ла – жүлдеге ал қола

Ал-ал-ал – сен бақшада қал

Лы-лы-лы – тоным менің жылы

Ыл-ыл-ыл – ұшты көкке қырғауыл

Ыл-ыл-ыл – зообақта маймыл

Ұл-ұл-ұл – сайрайды бұлбұл

V. Логоритмика: «Топ-топ балақан» әні

VІ.Ұсақ қол моторикасына арналған жаттығу: Түстерді орналастыру.

4-бағыт: видеослайд көрсете отырып, тақырыпты қорытындылау.