р/с

Тақырып

Мақсаты

Сағат

саны

I тоқсан(барлығы-8 сағат)

I бөлім.Формасына қарай логикалық тапсырмалар (7 сағат)

1

Логикалық әлемге кіріспе

Логикалық пайымдауды қажет ететін тапсырмалар орындай отырып, ақиқат немесе жалған пікірлерді ажырату, кеңістіктік және ойлау қабілеттерін қолдану

1

2

Тілдік логика

Сөзбен берілген логикалық жұмбақтарды шешу арқылы ойды жүйелеу, себеп-салдарлы байланыс құру, пікірдің дұрыстығын ажырату дағдыларын дамыту

1

3

Сурет бойынша логикалық тапсырма

Иллюстрация мен суретке негізделген тапсырмаларды орындай отырып, кеңістіктік логика мен сәйкестікке негізделген пайымдаулар жасау

1

4

Сандық өрнектер және тізбектер

Сандар арасындағы логикалық байланыстарды анықтай отырып, көптаңбалы сандармен тізбек құрастыру, заңдылықты тауып, болжам жасау

1

5

Схемалар мен графиктер әлемі

Кесте, диаграмма, схема, бағыт сызбасы сияқты графикалық ақпарат көздерімен жұмыс жасау, логикалық заңдылықтарды анықтау, салыстыру, қорытынды жасау

1

6

Комбинаторлық ойлау

Әртүрлі комбинациялар жасау, бірнеше шешімі бар логикалық есептерді шешу арқылы комбинаторлық ойлау қабілетін дамыту

1

7

Тест форматындағы логикалық тапсырмалар

Түрлі типтегі логикалық тапсырмаларды тест форматында орындау, өз білімін тексеру және бекіту

1

II бөлім.Логикалық ойлау түрлері (6 сағат)

8

Дедукция: жалпыдан жекеге

Жалпы ережеден жекеге өтуді үйрену: кеңістіктік логикалық есептерді шығару, сандар тізбегіндегі заңдылықтарды табу және өз бетімен жаңа тізбек құру

1

2-тоқсан. (Барлығы 8 сағат)

9

Индукция: жекеден жалпыға

Жеке мысалдарды талдау, олардың арасынан жалпы заңдылықты табу, оны дәлелдеу, өз тізбегін немесе ережесін құру

1

10

Аналогия:ұқсастық арқылы ойлау

Аналогия арқылы заттар, сандар және кеңістіктік жағдайлар арасындағы ұқсастықты табу, салыстыру және өз заңдылықтарын құрастыру

1

11

Абдукция: болжау арқылы ойлау

Ықтимал себеп пен түсінік табуға арналған абдуктивтік ойлау тапсырмаларын орындау, берілген жағдайды талдау, ең шынайы қорытындыны шығару

1

12

Бірнеше тұжырымнан қорытынды жасау

Бірнеше тұжырымды талдау, оларды біріктіріп қорытынды шығару; кеңістік, сандар тізбегі және өз заңдылығын құруға байланысты тапсырмаларды орындау

1

13

Құюға берілген есептер

Су құюға арналған логикалық есептерді шешу арқылы жүйелі ойлауды дамыту, әртүрлі шешу жолдарын салыстыру және өз заңдылығын құру

1

III бөлім.Мазмұнға және әрекетке негізделген логика ( 8 сағат)

14

Артығын тап!

Берілген топ ішіндегі ортақ белгіні анықтау және оған сәйкес келмейтін элементті табу

1

15

Нысандарды белгілі бір белгісіне қарай топтастыру

Оқушылар заттарды белгілері бойынша топтайды, өз ережесін құрады және оны түсіндіреді.

1

16

Сәйкестендір және үйлестір

Объектілер арасындағы сәйкестікті табу және жаңа сәйкестік ережесін құру

1

3-тоқсан. (Барлығы 10 сағат)

17

Қатарға қой: реттілік логикасы

Сандарды, оқиғаларды және объектілерді реттілікпен орналастыру

1

18

Себеп – салдар: Не болды?

Берілген деректерден себеп пен салдарды ажырату, логикалық қорытынды жасау

1

19

Хронологиялық логика: не бұрын, не кейін?»

Оқиғалардың хронологиялық ретін анықтау және өз тізбегін құру

1

20

Қозғалыс логикасы

Бағыт пен орынды анықтау арқылы логикалық есептерді шешу

1

21

Бәрін қайталап шығайық!

Логикалық ойлау, амалдарды қолдану, модельдеу, реттілік, сәйкестік, топтастыру және бағытты анықтау дағдыларын тексеру

1

IV бөлім. Күрделірек дәрежесіне қарай логика(6 сағат)

22

Логикалық сипаттама және бағыт

Қарапайым логикалық тізбектердің заңдылықтарын табу; Кеңістіктік және мәтіндік логикалық есептерді шешу

1

23

Логикалық дәлелмен шеш!

Орташа деңгейдегі мәтіндік және суретті жұмбақтарды шешу; Логикалық ойлау арқылы дәлел келтіру

1

24

Комбинаторлық тапсырмалар

Комбинаторлық есептің мәнін түсіну. Барлық мүмкін комбинацияларды табу

1

25

Күрделі логикалық тізбектер

Күрделі тізбектердің заңдылығын табу. Өз тізбегін құру

1

26

Қорытынды сабақ. Түрлі логикалық ойлау түрлерін салыстыру

Түрлі логикалық ойлау түрлерін (дедукция, индукция, абдукция, аналогия) мысалдар арқылы салыстыру, айырмашылығы мен ұқсастығын анықтау және есептер арқылы бекіту

1

4-тоқсан. (Барлығы 8 сағат)

27

Олимпиадалық деңгей: «Ойла, дәлелде, жеңіске жет!»

Олимпиадалық деңгейдегі күрделі логикалық есептерді шешу. Шешімін дәлелдеп, ойлау стратегиясын түсіндіру

1

V бөлім. Логикалық операциялар (4 сағат)

28

Конъюнкция

(Және..)

«Және» логикалық байланысының мағынасын түсіну. Екі шарт бір уақытта орындалғанда ғана нәтиженің ақиқат болатынын анықтау. Логикалық тапсырмаларда конъюнкцияны қолданып шешім шығару

1

29

Дизъюнкция (НЕМЕСЕ...)

«НЕМЕСЕ» логикалық байланысының мағынасын түсіну. Екі шарттың біреуі немесе екеуі де орындалғанда нәтиженің ақиқат болатынын анықтау. Дизъюнкцияны қолдана отырып логикалық есептер шығару

1

30

Инверсия (Теріске шығару)

«Теріске шығару» логикалық операциясының мағынасын түсіну. Пікірді терістеу арқылы оның мәнін өзгертуді үйрену; Терістеу шартын қолдана отырып логикалық есептер шығару

1

31

Импликация (Егер…, Онда…)

«ЕГЕР…, ОНДА…» (импликация) логикалық операциясының мағынасын түсіну. Бір шарттың орындалуы екінші шарттың орындалуына қалай әсер ететінін анықтау. Импликацияны қолданып логикалық тапсырмалар шешу

1

VI бөлім. Дидактикалық мақсаттар (3 сағат)

32

Зейін мен есте сақтау жаттығулары

Зейін мен есте сақтауды дамытуға арналған логикалық және есте сақтау жаттығуларын орындау; Ақпаратты есте сақтап, қайта жаңғырту; Берілген мәліметті логикалық топтастыру

1

33

Шешім қабылдау және стратегия

Шешім қабылдауда логикалық ойлауды және тиімді стратегияны қолдану; Бірнеше әдістің ішінен ең тиімдісін таңдау; Берілген жағдайға сәйкес стратегия құру.

1

34

Қорытынды сабақ Логика мерекесі

Логика бөлімінде меңгерілген білім мен дағдыларды тексеру және бекіту; Логикалық ойлау, зейін, есте сақтау, стратегия дағдыларын ойын түрінде көрсету

1

р/с

Тақырып

Оқу мақсаты

Сағат саны

Білім өнімі

Барлы

ғы

Теория

Практика

I тоқсан (барлығы-8 сағат)

I бөлім.Формасына қарай логикалық тапсырмалар (7 сағат)

1

Логикалық әлемге кіріспе

Логикалық пайымдауды қажет ететін тапсырмалар орындай отырып, ақиқат немесе жалған пікірлерді ажырату, кеңістіктік және ойлау қабілеттерін қолдану

1

1

Оқушы:

• Қарапайым пікірлер құрастырады және олардың ақиқат/жалған екенін анықтайды;

• Кеңістіктік логикаға негізделген тапсырмаларды орындайды;

• Өз ойын логикалық дәлелмен жеткізеді

2

Сөздегі логика

Сөзбен берілген логикалық жұмбақтарды шешу арқылы ойды жүйелеу, себеп-салдарлы байланыс құру, пікірдің дұрыстығын ажырату дағдыларын дамыту

1

1

Оқушы:

• Логикалық мазмұндағы мәтінді талдайды;

• Жасырын мағына мен ақиқатты ажыратады;

• Сөзбен берілген логикалық пайымдарды шешеді;

• Кеңістіктік немесе тілдік логикаға негізделген есептерді орындайды

3

Сурет бойынша логикалық тапсырма

Иллюстрация мен суретке негізделген тапсырмаларды орындай отырып, кеңістіктік логика мен сәйкестікке негізделген пайымдаулар жасау

1

1

Оқушы:

• Суреттегі ақпараттарды талдайды;

• Сәйкестендіру дағдысын қолданады;

• Кеңістіктік логика мен дәлелдеу арқылы шешім шығарады

4

Сандық өрнектер және тізбектер

Сандар арасындағы логикалық байланыстарды анықтай отырып, көптаңбалы сандармен тізбек құрастыру, заңдылықты тауып, болжам жасау

1

1

Оқушы:

• Сандық тізбектегі заңдылықты анықтайды;

• Күрделі өрнектің ережесін құрастырады;

• Цифрлық үлгілермен жұмыс жасайды;

• Өз заңдылығын ұсынады және дәлелдейді

5

Схемалар мен графиктер әлемі

Кесте, диаграмма, схема, бағыт сызбасы сияқты графикалық ақпарат көздерімен жұмыс жасау, логикалық заңдылықтарды анықтау, салыстыру, қорытынды жасау

1

1

Оқушы:

• Схема, кесте, диаграммадан ақпарат оқиды;

• Ұқсастық пен айырмашылықты табады;

• Салыстыру және логикалық қорытынды жасайды;

• Өз бетінше схема, кесте немесе диаграмма құрастырады.

6

Комбинаторлық ойлау

Әртүрлі комбинациялар жасау, бірнеше шешімі бар логикалық есептерді шешу арқылы комбинатор

лық ойлау қабілетін дамыту

1

1

Оқушы:

– Комбинация құрады;

– Бірнеше шешу жолын қарастырады;

– Логикалық салыстыру жасайды;

– Жұмбақ есептерді шеше алады

7

Тест форматындағы логикалық тапсырмалар

Түрлі типтегі логикалық тапсырмаларды тест форматында орындау, өз білімін тексеру және бекіту

1

1

Оқушы:

–Тест тапсырмасын түсініп оқиды;

–Қате жауаптарды ажыратады;

–Логикалық қорытынды жасайды

II бөлім. Логикалық ойлау түрлері (6 сағат)

8

Дедукция: жалпыдан жекеге

Жалпы ережеден жекеге өтуді үйрену: кеңістіктік логикалық есептерді шығару, сандар тізбегіндегі заңдылықтарды табу және өз бетімен жаңа тізбек құру

1

1

Оқушы:

–Кеңістікке байланысты логикалық тапсырмаларды шеше алады;

–Сандар тізбегіндегі заңдылықты таба алады;

– Өзі заңдылық құрып, мысал келтіре алады;

–Жалпыдан жекеге қарай қорытынды жасай алады

2-тоқсан. (Барлығы 8 сағат)

9

Индукция: жекеден жалпыға

Жеке мысалдарды талдау, олардың арасынан жалпы заңдылықты табу, оны дәлелдеу, өз тізбегін немесе ережесін құру

1

1

Оқушы:

–Кеңістікке қатысты жеке тапсырмалардан ортақ ереже шығарады;

–Сандар тізбектеріндегі заңдылықты табады;

–Өзі жаңа заңдылық құрып, жалғастырады;

–Жекеден жалпыға ой қорытынды жасайды

10

Аналогия:

ұқсастық арқылы ойлау

Аналогия арқылы заттар, сандар және кеңістіктік жағдайлар арасындағы ұқсастықты табу, салыстыру және өз заңдылықтарын құрастыру

1

1

Оқушы:

– Заттар арасындағы ұқсастықты табады;

– Сандар тізбегін салыстырады, заңдылықты анықтайды;

–Өзі жаңа сәйкестік немесе заңдылық құрады;

– Аналогияны қолдана отырып қорытынды жасайды

11

Абдукция: болжау арқылы ойлау

Ықтимал себеп пен түсінік табуға арналған абдуктивтік ойлау тапсырмаларын орындау, берілген жағдайды талдау, ең шынайы қорытындыны шығару

1

1

Оқушы:

– Сурет немесе жағдай бойынша «не болды?» дегенге болжам жасайды;

– Ықтимал себеп пен салдарды байланыстырады;

– Сандар мен кеңістікке қатысты заңдылықтарды түсіндіреді;

– Бірнеше түсіндірме ішінен ең ықтималын таңдайды

12

Бірнеше тұжырымнан қорытынды жасау

Бірнеше тұжырымды талдау, оларды біріктіріп қорытынды шығару; кеңістік, сандар тізбегі және өз заңдылығын құруға байланысты тапсырмаларды орындау

1

1

Оқушы:
– Берілген тұжырымдарды байланыстырады;
– Бірнеше деректен қорытынды шығарады;
– Сандар тізбегінің заңдылығын анықтайды;
– Өзі заңдылық құрастырады

13

Құюға берілген есептер

Су құюға арналған логикалық есептерді шешу арқылы жүйелі ойлауды дамыту, әртүрлі шешу жолдарын салыстыру және өз заңдылығын құру

1

1

Оқушы:

–Құюға берілген есептің шартын түсінеді;

– Кеңістіктік және көлемдік ойлауды қолданады;

– Есептің бірнеше шешу жолын табады;

– Өз заңдылығын шығарып, дәлелдейді.

III бөлім.Мазмұнға және әрекетке негізделген логика ( 8 сағат)

14

«Артығын тап!»

Берілген топ ішіндегі ортақ белгіні анықтау және оған сәйкес келмейтін элементті табу

1

1

Оқушы:

• Топтың ортақ белгісін анықтайды;

• Артық элементті табады;

• Таңдау себебін дәлелдейді

15

Нысандарды белгілі бір белгісіне қарай топтастыру

Заттарды белгілері бойынша топтайды, өз ережесін құрады және оны түсіндіреді

1

1

Оқушы:

• Ортақ белгіні анықтайды;

• Дұрыс топтайды;

• Өз ережесін құрады және түсіндіреді

16

Сәйкестендір және үйлестір

Объектілер арасындағы сәйкестікті табу және жаңа сәйкестік ережесін құру

1

1

Оқушы:

• Сәйкестікті табады;

• Себебін түсіндіреді;

• Жаңа ереже құрады

3-тоқсан. (Барлығы 10 сағат)

17

Қатарға қой: реттілік логикасы

Сандарды, оқиғаларды және объектілерді реттілікпен орналастыру

1

1

Оқушы:

• Реттілікті анықтайды;

• Заңдылықты түсіндіреді;

• Реттілікті сақтап орналастырады

18

Себеп

– салдар:

Не болды?

Берілген деректерден себеп пен салдарды ажырату, логикалық қорытынды жасау

1

1

Оқушы:

• Себепті анықтайды;

• Салдарды анықтайды;

• Дұрыс жұптайды

19

Хронологиялық логика: не бұрын, не кейін?»

Оқиғалардың хронологиялық ретін анықтау және өз тізбегін құру

1

1

Оқушы:

• Оқиға ретін анықтайды;

• Хронологиялық тізбек құрады;

• Өз тізбегін жасайды.

20

Қозғалыс логикасы

Бағыт пен орынды анықтау арқылы логикалық есептерді шешу

1

1

Оқушы:

• Бағытты түсінеді;

• Қозғалысты жоспарлайды;

• Мақсатқа жету жолын табады.

21

Бәрін қайталап шығайық!

Логикалық ойлау, амалдарды қолдану, модельдеу, реттілік, сәйкестік, топтастыру және бағытты анықтау дағдыларын тексеру

1

1

Оқушы:

– Бұрын меңгерген логикалық ұғымдар мен тәсілдерді тиімді қолдана алады;

– Заңдылықты тауып, қорытынды шығарады;

– Реттілік пен сәйкестікті анықтап, бағытты дұрыс белгілейді;

– Нысандарды топтастырып, логикалық құрылымды сақтай отырып қорытынды жасайды

IV бөлім. Күрделірек дәрежесіне қарай логика (6 сағат)

22

Логикалық сипаттама және бағыт

Қарапайым логикалық тізбектердің заңдылықтарын табу; Кеңістіктік және мәтіндік логикалық есептерді шешу

1

1

Оқушы:

• Қарапайым сан тізбегінің заңдылығын анықтай алады;

• Логикалық сурет пен мәтінді талдай алады;

• Қарапайым есептерді өз бетінше шығарады

23

Логикалық дәлелмен шеш!

Орташа деңгейдегі мәтіндік және суретті жұмбақтарды шешу; Логикалық ойлау арқылы дәлел келтіру

1

1

Оқушы:

–Есепті түсініп, шарттарын ажыратады;

–Логикалық қадаммен шешімге келеді;

–Жауабын дәлелдеп түсіндіреді

24

Комбинаторлық тапсырмалар

Комбинаторлық есептің мәнін түсіну. Барлық мүмкін комбинацияларды табу

1

1

Оқушы:

• Комбинаторлық ойлау дағдысын қолданады;

• Барлық ықтимал нұсқаларды табады

25

Күрделі логикалық тізбектер

Күрделі тізбектердің заңдылығын табу. Өз тізбегін құру

1

1

Оқушы:

• Бірнеше ережеден тұратын тізбекті талдайды;

• Өз логикалық тізбегін құрады

26

Қорытынды сабақ. Түрлі логикалық ойлау түрлерін салыстыру

Түрлі логикалық ойлау түрлерін (дедукция, индукция, абдукция, аналогия) мысалдар арқылы салыстыру, айырмашылығы мен ұқсастығын анықтау және есептер арқылы бекіту

1

1

Оқушы:

–Әртүрлі логикалық ойлау түрінің ерекшелігін біледі;

–Берілген есепті ойлау түріне қарай жіктейді;

–Сандар мен кеңістіктік есептерде логикалық ойлауды қолданады;

– Өз заңдылығын құрастырады

4-тоқсан. (Барлығы 8 сағат)

27

Олимпиадалық деңгей: «Ойла, дәлелде, жеңіске жет!»

Олимпиадалық деңгейдегі күрделі логикалық есептерді шешу. Шешімін дәлелдеп, ойлау стратегиясын түсіндіру

1

1

Оқушы:

• Есептің шартын талдайды және күрделі логикалық байланыстарды анықтайды.

• Шешімді дұрыс тәсілмен табады және дәлелмен түсіндіреді.

• Бірнеше шешу жолын салыстырады және тиімдісін таңдайды

V бөлім. Логикалық операциялар (4 сағат)

28

Конъюнкция

«Және» логикалық байланысының мағынасын түсіну. Екі шарт бір уақытта орындалғанда ғана нәтиженің ақиқат болатынын анықтау. Логикалық тапсырмаларда конъюнкцияны қолданып шешім шығару

1

1

Оқушы:

–«Және» байланысы бар пікірлердің ақиқат/жалған мәнін анықтайды;

–Логикалық кесте құрады;

–Күрделі шарттарды бір уақытта тексеріп, дұрыс жауап табады.

29

Дизъюнкция

«НЕМЕСЕ» логикалық байланысының мағынасын түсіну. Екі шарттың біреуі немесе екеуі де орындалғанда нәтиженің ақиқат болатынын анықтау. Дизъюнкцияны қолдана отырып логикалық есептер шығару

1

1

Оқушы :

–«НЕМЕСЕ» байланысы бар пікірлердің ақиқат/жалған мәнін ажыратады;

–Логикалық кесте құрады;

–Бірнеше мүмкін шарттардың кез келгені орындалған жағдайда дұрыс жауап табады

30

Инверсия

«Теріске шығару» логикалық операциясының мағынасын түсіну. Пікірді терістеу арқылы оның мәнін өзгертуді үйрену; Терістеу шартын қолдана отырып логикалық есептер шығару

1

1

Оқушы:

• Пікірдің терістеуін құрады және ақиқат/жалған мәнін анықтайды;

–«Теріске шығару» логикасын кесте түрінде жаза алады;

–Терістеу арқылы күрделі есептерді шеше алады

31

Импликация

«ЕГЕР…, ОНДА…» (импликация) логикалық операциясының мағынасын түсіну. Бір шарт тың орындалуы екінші шарттың орындалуына қалай әсер ететінін анықтау. Импликацияны қолданып логикалық тапсырмалар шешу

1

1

Оқушы:

• Импликацияның ақиқат кестесін біледі;

–Бірінші шарт жалған болғанда, нәтиже әрдайым ақиқат екенін түсінеді;

–Мәтіндік есептерді «ЕГЕР…, ОНДА…» түрінде құрастырады және шешеді

VI бөлім. Дидактикалық мақсаттар (3 сағат)

32

Зейін мен есте сақтау жаттығулары

Зейін мен есте сақтауды дамытуға арналған логикалық және есте сақтау жаттығуларын орындау; Ақпаратты есте сақтап, қайта жаңғырту; Берілген мәліметті логикалық топтастыру

1

1

Оқушы:

• Визуалды және есту арқылы ақпаратты есте сақтай алады;

• Берілген тізімді ретімен айтып бере алады;

• Есте сақтау жаттығуларын орындауда логикалық байланыстарды қолданады

33

Шешім қабылдау және стратегия

Шешім қабылдауда логикалық ойлауды және тиімді стратегияны қолдану; Бірнеше әдістің ішінен ең тиімдісін таңдау; Берілген жағдайға сәйкес стратегия құру.

1

1

Оқушы:

–Берілген мәселені шешудің бірнеше жолын ұсынады;

–Таңдаған стратегиясын түсіндіреді;

–Логикалық дәлел келтіріп шешім қабылдайды

34

Қорытынды сабақ Логика мерекесі

Логика бөлімінде меңгерілген білім мен дағдыларды тексеру және бекіту; Логикалық ойлау, зейін, есте сақтау, стратегия дағдыларын ойын түрінде көрсету

1

1

Оқушы:

• Түрлі форматтағы логикалық тапсырмаларды орындайды;

–Командалық жұмыс барысында бір-біріне көмектеседі;

–Логикалық, комбинаторлық және кеңістіктік ойлауын қолдана отырып, күрделі тапсырмаларды шеше алады

Бағалау критерийі

Дескрипторлар

Логикалық тапсырманың түрін ажыратады

– Мәтіндік, сандық, сызбалық және суреттік тапсырмаларды таниды;

– Тапсырма формасына қарай шешу жолын анықтайды;

– Түрлерін салыстырып айта алады.

Мәтіндік логикалық тапсырманы орындайды

– Берілген мәтінді мұқият оқып, шартын түсінеді;– Мағыналық байланыстарды табады;– Негізгі ақпаратқа сүйеніп шешім шығарады.

Сандық логикалық тапсырманы шешеді

– Сандар арасындағы заңдылықты табады;

– Қажетті амалдарды орындайды;

– Нәтижесін тексеріп, дәлелдейді.

Сурет және сызба негізіндегі тапсырмаларды талдайды

– Сурет пен сызбаны салыстырады;

– Қай элемент артық немесе сәйкес екенін табады;

– Визуалды мәлімет негізінде қорытынды жасайды.

Логикалық байланыс орнатады

– Сөздер, сандар немесе суреттер арасындағы логикалық қатынасты анықтайды;

– «Егер..., онда...» түрінде ой қорытады;

– Өз шешімін түсіндіреді.

Сәйкестендіру және салыстыру дағдысын қолданады

– Берілген элементтерді ортақ белгісі бойынша сәйкестендіреді;

– Айырмашылықтарын атайды;

– Топтастырудың себебін түсіндіреді.

Өз ойын дәлелмен жеткізеді

– Өз шешімін түсіндіреді;

– Мысалмен дәлелдейді;

– Қорытынды ойын нақты тұжырыммен аяқтайды.

Бағалау критерийі

Дескрипторлар

Логикалық ойлау түрлерін ажыратады

– Дедукция, индукция, абдукция, аналогия ұғымдарын түсіндіреді;

– Әр ойлау түріне мысал келтіреді;

– Түрлерін салыстырып, айырмашылығын атайды.

Дедуктивті ойлау тәсілін қолданады

– Жалпы ережеден жеке қорытынды шығарады;

– «Барлық құстар ұшады. Қарға – құс. Демек, қарға ұшады» сияқты мысалдармен дәлелдейді;

– Қорытындысының логикалық дұрыстығын тексереді.

Индуктивті ойлау тәсілін қолданады

– Бірнеше жеке мысалдан жалпы қорытынды шығарады;

– Заттар мен құбылыстардың ортақ белгісін анықтайды;

– Өз ережесін тұжырымдайды.

Аналогия бойынша ұқсастық табады

– Екі нысанның ортақ қасиетін анықтайды;

– Ұқсас жағдайларға сүйеніп шешім ұсынады;

– «Қалай ұқсайды?» деген сұраққа логикалық жауап береді.

Абдуктивті (ықтимал) ойлау тәсілін қолданады

– Берілген деректерге негізделіп ықтимал түсіндіру ұсынады;

– Бірнеше нұсқаны салыстырады;

– Ең қисынды шешімді таңдайды.

Өз тұжырымын дәлелдейді

– Логикалық ой қорытындысын сөзбен түсіндіреді;

– «Себебі...», «Сондықтан...» түрінде дәлел келтіреді;

– Өз пікірін мысалмен нақтылайды.

Ойлау нәтижесін бағалайды

– Өз шешімінің дұрыстығын тексереді;

– Басқа оқушының дәлелін талдайды;

– Логикалық тұрғыдан пікір білдіреді.

Бағалау критерийі

Дескрипторлар

Объектілерді мазмұны бойынша топтастырады

– Ортақ белгісі бойынша бірнеше затты бір топқа біріктіреді;

– Артық объектіні анықтайды;

– Топтау себебін түсіндіреді.

Сәйкестендіру дағдысын қолданады

– Мазмұндық және әрекеттік белгілер бойынша жұптарды сәйкестендіреді;

– Берілген сипаттамаға сай сурет немесе әрекетті табады;

– Неліктен солай сәйкестендіргенін түсіндіреді.

Реттілік пен тізбекті анықтайды

– Оқиғалардың немесе әрекеттердің ретін белгілейді;

– «Алдымен – кейін – соңында» тәртібімен тізбек құрайды;

– Қателіктерді байқап түзетеді.

Себеп-салдар байланысын орнатады

– «Неліктен?» және «Не үшін?» сұрақтарына жауап береді;

– Берілген әрекеттің нәтижесін болжайды;

– Себеп пен салдарды байланыстырады.

Бағыт пен қозғалысты анықтайды

– Берілген бағыт бойынша қозғалыс жолын табады;

– «оң – сол», «жоғары – төмен», «алды – арт» ұғымдарын қолданады;

– Өз шешімін сызба немесе сурет арқылы түсіндіреді.

Өмірлік жағдаяттарға негізделген логикалық тапсырмаларды орындайды

– Күнделікті өмірден алынған логикалық тапсырмаларды шешеді;

– Тапсырмадағы шартты талдап, дұрыс шешім қабылдайды;

– Шешімін өмірмен байланысты мысал арқылы дәлелдейді.

Қорытынды жасайды және түсіндіреді

– Тапсырма бойынша логикалық қорытынды жасайды;

– Өз шешімін дәлелмен айтады;

– Топтық талқылауда ойын нақты жеткізеді.

Бағалау критерийі

Дескрипторлар

Тапсырмалардың күрделілік деңгейін ажыратады

– Жеңіл, орта және күрделі тапсырмаларды салыстырады;

– Қайсысы неге күрделі екенін түсіндіреді;

– Тапсырманы орындау жолын жоспарлайды.

Күрделі логикалық тізбектерді шешеді

– Тізбектегі бірнеше шартты бір мезгілде талдайды;

– Ереже мен ретке сүйеніп шешім қабылдайды;

– Өз шешімін түсіндіреді.

Комбинаторлық тапсырмаларды орындайды

– Элементтердің мүмкін орналасу немесе үйлесу нұсқаларын анықтайды;

– Барлық нұсқаны жүйелі түрде іздейді;

– Нәтижені тексеріп, қорытынды жасайды.

Дәлелді шешім ұсынады

– Шешімін логикалық дәлелмен негіздейді;

– «Неге бұлай?» деген сұраққа нақты жауап береді;

– Қажет болса, қарсы мысал келтіреді.

Ойлау әрекетінің икемділігін көрсетеді

– Бір тапсырманы бірнеше тәсілмен шешуге тырысады;

– Тапсырмада қате тапқан жағдайда өз шешімін түзетеді;

– Логикалық ойды еркін бағытта жалғастырады.

Өз стратегиясын түсіндіреді

– Шешімге қалай келгенін сөзбен сипаттайды;

– Топтық талқылауда өз әдісін ұсынады;

– Басқалардың ойымен салыстырады және баға береді.

Қорытынды жасайды

– Күрделі тапсырмадан алынған нәтижені жалпылайды;

– Талдау арқылы негізгі заңдылықты тұжырымдайды;

– Өз пікірін дәлелмен бекітеді.

Бағалау критерийі

Дескрипторлар

Логикалық амал түрлерін ажыратады

– Конъюнкция, дизъюнкция, инверсия, импликация ұғымдарын біледі;

– Әр амалдың мағынасын өз сөзімен түсіндіреді;

– Амалдар арасындағы айырмашылықты атайды.

«Және» (конъюнкция) амалын қолданады

– Екі пікірдің екеуі де ақиқат болғанда ғана нәтиже ақиқат болатынын түсіндіреді;

– Мысал келтіреді (мысалы: “Күн ашық және жылы”);

– Ақиқат кестесін толтырады.

«Немесе» (дизъюнкция) амалын қолданады

– Екі пікірдің біреуі ақиқат болса да нәтиже ақиқат болатынын түсіндіреді;

– Мысалдар құрастырады (“Бүгін жаңбыр жауады немесе күн ашық болады”);

– Кесте арқылы тексереді.

«Егер..., онда...» (импликация) құрылымын түсінеді

– Шартты байланыс орнатады (“Егер қар жауса, онда суық болады”);

– Импликацияның логикалық мағынасын түсіндіреді;

– Ақиқат мәнін кесте бойынша белгілейді.

«Теріске шығару» (инверсия) амалын қолданады

– Пікірдің қарама-қарсысын табады;

– «Жаңбыр жаумайды», «Дұрыс емес» сияқты мысалдар келтіреді;

– Төңкерілген пікірдің ақиқат мәнін көрсетеді.

Ақиқат кестесімен жұмыс істейді

– Берілген пікірлердің барлық мүмкін мәндерін анықтайды;

– Кестені дұрыс толтырады;

– Қорытындыны логикалық ережеге сүйеніп шығарады.

Логикалық тұжырым жасайды

– Бірнеше амал қолдана отырып қорытынды шығарады;

– Өз шешімін дәлелмен түсіндіреді;

– Пікірлер арасындағы байланыс заңдылығын тұжырымдайды.

Бағалау критерийі

Дескрипторлар

Зейін мен есте сақтау қабілетін көрсетеді

– Берілген тапсырмаларды мұқият орындайды;– Есте сақтау ойындары мен жаттығуларында нәтижесін дәл көрсетеді;– Көргенін, естігенін нақты қайта айтып береді.

Логикалық және танымдық дағдыларды біріктіреді

– Бұрын өткен тақырыптармен байланысты тапсырмаларды шешеді;– Әртүрлі логикалық амалдарды бірге қолданады;– Қорытынды шешімін дәлелдейді.

Шешім қабылдау дағдысын қолданады

– Бірнеше нұсқаның ішінен ең тиімдісін таңдайды;– Өз шешімін талдап түсіндіреді;– Қате шешім болса, оны түзетудің жолын көрсетеді.

Стратегиялық ойлау қабілетін дамытады

– Берілген тапсырмада жоспар құрып жұмыс істейді;– Мақсатқа жетудің бірнеше тәсілін ұсынады;– Уақытты тиімді пайдаланады.

Психологиялық тұрақтылық танытады

– Қиын тапсырма кезінде сабырлы әрекет етеді;– Өз эмоциясын басқарады және басқаларға кедергі жасамайды;– Нәтижеге жету үшін табандылық танытады.

Шығармашылық ой ұсынады

– Тапсырмаға өз бетінше жаңа тәсіл ұсынады;– Өз ойынан логикалық ойын немесе есеп құрастырады;– Өз шешімін топ алдында түсіндіреді.

Жалпы курсты қорытындылайды

– Барлық бөлім бойынша алған білімін қолданады;– Өз жетістігін бағалайды;– Бағдарлама бойынша дамыған дағдыларын сипаттайды.

Бөлімдері

Сипаттамасы

I бөлім. Формасына қарай логикалық тапсырмалар

(7 сағат)

Оқушылар логикалық тапсырмаларды олардың берілу формасына (мәтін, сурет, сандар, схемалар) қарай орындайды. Сөздік, сандық, графикалық және визуалды негіздегі жаттығулар арқылы балалар логикалық пайымдау, сәйкестендіру, салыстыру, кеңістіктік ойлау сияқты дағдыларын дамытады. Логиканың түрлі формаларын тани отырып, оқушы өз ойлауын нақты және дәл жеткізуге үйренеді.

II бөлім.

Логикалық ойлау түрлері

(6 сағат)

Оқушылар логикалық ойлаудың негізгі түрлерімен (дедукция, индукция, абдукция, аналогия) танысады. Олар жалпыдан жекеге, жекеден жалпыға, ықтимал түсіндіру, ұқсастықты анықтау секілді ойлау операцияларын меңгереді. Бөлім оқушының логикалық құрылымдарды түсінуіне, дәлел келтіруіне және өз тұжырымдарын жасауына мүмкіндік береді.

III бөлім.

Мазмұнға және әрекетке негізделген логика ( 8 сағат)

Логикалық тапсырмаларды объектінің мазмұны мен әрекетіне қарай орындауға бағытталған. Оқушылар топтастыру, сәйкестендіру, реттілік, себеп-салдарлық байланыс, бағытты анықтау секілді нақты әрекет пен мағынаға сүйенген тапсырмаларды орындайды. Мұнда күнделікті өмірмен байланысты логика ерекше орын алады.

IV бөлім.

Күрделірек дәрежесіне қарай логика

(6 сағат)

Тапсырмалар жеңілден күрделіге қарай жіктеліп, оқушылардың логикалық қабілеті біртіндеп шыңдалады. Қарапайым логикалық тізбектерден бастап, комбинаторика, дәлелді шешімдер, күрделі тізбектер секілді тапсырмалар арқылы оқушылар терең логикалық талдауға машықтанады. Бөлім ойлаудың икемділігін қалыптастырады.

V бөлім.

Логикалық операциялар

(4 сағат)

Оқушылар логиканың негізгі формалды амалдарымен танысады:

Конъюнкция (және)

Дизъюнкция (немесе)

Инверсия (теріске шығару)

Импликация (егер..., онда...)

Бұл бөлімде оқушылар ақиқат кестесімен жұмыс жасап, логикалық тұжырымдарды талдау мен құрастыру дағдыларын дамытады. Формалды логика негіздері бастауыш деңгейде меңгеріледі.

VI бөлім. Дидактикалық мақсаттар

(3 сағат)

Оқушылардың логикалық ойлаумен қатар, зейіні, есте сақтауы, стратегияны қолдану қабілеті және шешім қабылдау дағдылары дамиды. Пәнді қорытындылау сабағы арқылы оқушы барлық бөлімнен алған білім мен дағдыны интеграциялайды. Бөлім психологиялық тұрақтылықты, зейін шоғырландыруды, шығармашылық шешімді дамытуды көздейді.

Бөлім

I бөлім. Формасына қарай логикалық тапсырмалар (7 сағат)

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты

Мырзабаева Нұрзия Бердиамановна

Күні

4-сынып

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

1-сабақ: Логикалық әлемге кіріспе

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

• 4.4.2.1 – Математикалық мазмұндағы пікірлер құру, олардың ақиқаттығын немесе жалғандығын анықтау;

• 4.4.2.2 – Кеңістік ойлау қабілетін дамытуға арналған логикалық есептерді шығару.

Сабақтың мақсаты

Оқушылар логикалық пайымдауды қажет ететін тапсырмалар орындай отырып, ақиқат немесе жалған пікірлерді ажыратады, кеңістіктік және ойлау қабілеттерін қолданады.

Күтілетін нәтиже

• Қарапайым пікірлер құрастырады және олардың ақиқат/жалған екенін анықтайды;

• Кеңістіктік логикаға негізделген тапсырмаларды орындайды;

• Өз ойын логикалық дәлелмен жеткізеді.

Құндылықтар:

Зияттылық пен дәлелді ойлау

– Әр оқушының ойын жүйелеуге, негіздеуге және ақылмен шешім қабылдауға үйрету.

– Өз ойының дұрыстығын дәлелдеп, басқаның пікірін құрметтеуге бағыттау.

Бағалау критерийлері:

• Логикалық ойлау түрлерін (жалпыдан жекеге, жекеден жалпыға, себеп-салдар) ажыратады

• Қарапайым логикалық тапсырмаларды орындайды

• Өз шешімін дәлелмен түсіндіреді

• Сыныптастарының ойына пікір білдіреді

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Әдіс-тәсілдер

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

(5-7 минут)

Психологиялық ахуал. «Сиқырлы санау» ойыны: Мұғалім бір санды атайды (мысалы, 3),. Мақсаты: Зейін мен ережеге бағынуды дамыту.

Миға шабуыл» Сұрақ:

– Біз логика дегенде нені түсінеміз?

– Қай кезде ойланып шешім қабылдауға тура келеді?

– Төмендегі сөйлемдер дұрыс па?

а) «Барлық мысықтар – жануар. Демек, барлық жануарлар – мысық.»

б) «Күн шыққанда жарық болады. Жарық болса, күн шықты.»

в) «Егер қар жауса, дала аппақ болады.»

...ал оқушылар оған дейін шапалақтайды, одан кейін отыра қалады

Оқушылар дұрыс немесе жалған екенін болжайды.

«Сиқырлы санау» әдісі

Мадақтау, қошемет

Презентация не суреттер жинағы (фигуралар, торлар, маршруттар),«Ақиқат не жалған?» карточкалары,

Жұмыс парағы, Бағалау парағы

Сабақтың ортасы

(20-25 минут)

1-тапсырма (Жеке жұмыс) «Шын немесе жалған?»

Нұсқаулық: Пікірлерді оқы да, ақиқат (✓) немесе жалған (✗) екенін белгіле.

1. Барлық төртбұрыштар – тікбұрыш.

2. Егер қораптың ішінде сыйлық болса, онда ол ашық.

3. Шаршы – төрт қабырғасы тең тіктөртбұрыш.

4. Егер ит болса – үреді. Егер үресе – ит.

Оқушылар пікірлерді оқып, ақиқат (✓) немесе жалған (✗) екенін белгілейді.

«Шын немесе жалған?»әдісі

Дескрипторлар:

– Пікірдің мазмұнын түсінеді

– Ақиқат пен жалғанды ажыратады

– Белгімен дұрыс көрсетеді

Суретті карточкалар (PowerPoint немесе қағаз түрінде)

2 -тапсырма (Жұптық жұмыс) «Кім қай жерде тұр?»
Мәтін: Суретте 4 бала берілген: Айдана, Ерасыл, Марат және Гүлназ. Олар сыныптың әр бұрышында тұр.

Оқушылар сұрақтың жауабын табады. Әр бала қай жерде тұр?

– Айдана Ерасылдың оң жағында емес.

– Гүлназ терезеге жақын тұр.

– Марат есікке қарама-қарсы.

– Ерасыл мен Айдана қатар емес.

«Кім қай жерде тұр?» әдісі

Дескрипторлар:

– Мәтіндегі логикалық мәліметтерді түсінеді

– Кеңістіктік орналасуды дұрыс анықтайды

– Сызба бойынша дұрыс орналастырады

LearningApps интерактивті сәйкестендіру тапсырмасы.

3 -тапсырма (Топтық жұмыс)«Қай үй кімге тиесілі?»
Мәтін:Көшеде 3 түрлі үй бар: қызыл, көк және жасыл. Үйлерде – мұғалім, дәрігер және суретші тұрады.

Топтар қай адам қай түсті үйде тұрады? деген сұраққа жауап береді.

Сұрақ: Қай адам қай түсті үйде тұрады?
– Мұғалім көк үйде тұрмайды.
– Суретші жасыл үйде тұрады.
– Дәрігер қызыл үйде тұрмайды.
– Мұғалімнің үйі қызыл үйдің қасында.

«Қай үй кімге тиесілі?» әдісі

Дескрипторлар:

–Берілген ақпараттарды салыстырады

–Логикалық сәйкестік табады

– Қорытындыны сызба не жазбаша түрде ұсынады

Кеспе қағаздар, оқушы дәптері

Сабақтың соңы

(5-10 минут)

Кері байланыс. «Бағдаршам» әдісі:

– 🟢 – Барлығын түсіндім

– 🟡 – Аздап қиын болды

– 🔴 – Әлі де көмекті қажет етемін.

Мұғалімнің бағалауы:

Оқушының өзін-өзі бағалауы

Мұғалім мен оқушының бағалау бетшесі

Бөлім

I бөлім. Формасына қарай логикалық тапсырмалар (7 сағат)

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты

Мырзабаева Нұрзия Бердиамановна

Күні

4-сынып

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

2-сабақ:Тілдік логика

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

• 4.4.2.1 – Математикалық мазмұндағы пікірлер құру, олардың ақиқаттығын немесе жалғандығын анықтау;

• 4.4.2.2 – Кеңістік ойлау қабілетін дамытуға арналған логикалық есептерді шығару.

Сабақтың мақсаты

Оқушылар сөзбен берілген логикалық жұмбақтарды шешу арқылы оқушылар ойды жүйелеу, себеп-салдарлы байланыс құру, пікірдің дұрыстығын ажырату дағдыларын дамытады.

Күтілетін нәтиже

• Логикалық мазмұндағы мәтінді талдайды

• Жасырын мағына мен шындықты ажыратады

• Сөзбен берілген логикалық пайымдарды шешеді

• Кеңістіктік немесе тілдік логикаға негізделген есептерді орындайды

Құндылықтар:

Ойды нақты және дәл жеткізу

– Оқушы өз ойын жүйелі, қисынды және дәлелді түрде ауызша және жазбаша жеткізуді үйренеді.

Бағалау критерийлері:

Тілдік құрылымдардағы логикалық сәйкестікті анықтайды

«Егер..., онда...», «не..., не...» сияқты шартты сөйлемдерді дұрыс қолданады

Өз пікірін дәлелмен жеткізеді

Сабақтың кезеңі/

уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Әдіс-тәсілдер

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

(5-7 минут)

1. Психологиялық ахуал. «Сиқырлы сөз» ойыны: Мұғалім «логика» сөзімен байланысты сөздерді айтады.

2. «Миға шабуыл» Сұрақ:

– Сөзбен берілген қандай жұмбақтарды білесіңдер?

– Қандай жұмбақтарда есеп жасырылады?

– Мына сөйлемдер шын ба?

Оқушы оған байланысты ұғымды атайды. Мысалы: мұғалім – «ойлау» дейді, оқушы – «ақыл» т.с.с.

Мысал пікірлердің дұрыс-бұрыстығын табады.

а) «Барлық жұмбақтарда бір ғана жауап болады.»

б) «Екі нәрсе ұқсас болса, олар бірдей.»

в) «Көп сөйлейтін адам – көп білетін адам.»

«Сиқырлы сөз» әдісі

Мадақтау, қошемет

Жұмбақтар мен логикалық мәтіндер жинағы. Жұмыс парағы. Бағалау парағы. «Пікір – дәлел – қорытынды» сызбасы

Сабақтың ортасы

(20-25 минут)

1-тапсырма(Жеке жұмыс) «Жасырылған мағына»

Нұсқаулық: Төмендегі жұмбақты оқып, логикалық пайыммен шеш.

Жұмбақ: Үш дос жолда келе жатты. Олар – Бекзат, Мерей және Нұрдәулет. Біреуі жалған сөйлейді, екеуі шын айтады.

– Бекзат: «Мен жалған сөйлеп тұрған жоқпын.»

– Мерей: «Нұрдәулет жалған сөйлеп тұр.»

– Нұрдәулет: «Мерей өтірік айтып тұр.»

Сұрақ: Кім жалған сөйлеп тұр?Жауап: Бекзат шын, Нұрдәулет шын, Мерей жалған

Оқушыларкім жалған сөйлеп тұрғанын табады.

«Жасырылған мағына»әдісі

Дескрипторлар:

– Мәтінді толық түсінеді

– Пікірлерді талдайды

– Ақиқат пен жалғанды анықтайды

Суретті карточкалар (PowerPoint немесе қағаз түрінде)

2-тапсырма (Жұптық жұмыс) «Кім қай жерде тұрады?»Мәтін: Ауылда үш дос тұрады: Аян, Дамир, Еркеназ. Үшеуі – пошташы, кітапханашы және дәрігер.

Жұптар сұрақтың жауабын табады: Кім қай мамандық иесі?

– Аян кітапханашы емес.

– Еркеназ дәрігер емес.

– Пошташы мен Аян көрші тұрады.

– Кітапханашы мен дәрігер мектептің жанында тұрады.

Жауап: Аян – дәрігер. Дамир – пошташы. Еркеназ – кітапханашы

«Кім қай жерде тұрады?» әдісі

Дескрипторлар:

– Мәтіндегі логикалық сөйлемдерді саралайды

– Мәліметтерді салыстырады

– Дұрыс сәйкестендіреді

LearningApps интерактивті сәйкестендіру тапсырмасы.

3-тапсырма (Топтық жұмыс) «Қай қорапта сыйлық бар?»

Мәтін: Үш қорап бар: қызыл, көк және жасыл. Олардың біреуінде ғана сыйлық бар. Әр қорапта жазу бар:

– Қызылда: «Сыйлық мұнда емес.»

– Көкте: «Сыйлық жасылда.»

– Жасылда: «Сыйлық көкте.»

Тек бір қораптағы жазу ғана шындық. Сұрақ: Сыйлық қай қорапта?

Жауап: Қызыл қорапта. (Тек оның жазуы – шын)

Топтар қай қорапта сыйлық барын табады.

«Қай қорапта сыйлық бар?» әдісі

Дескрипторлар:

–Берілген ақпараттарды салыстырады

–Логикалық сәйкестік табады

– Қорытындыны сызба не жазбаша түрде ұсынады

Кеспе қағаздар, оқушы дәптері

Сабақтың соңы

(5-10 минут)

Кері байланыс «Басбармақ» әдісі:

– 👍 – Бәрін түсіндім

– ✋ – Әлі ойланып жүрмін

– 👎 – Қиын болды

Мұғалім мен оқушының бағалау бетшесі

Оқушының өзін-өзі бағалауы

Мұғалім мен оқушының бағалау бетшесі

Бөлім

I бөлім. Формасына қарай логикалық тапсырмалар (7 сағат)

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты

Мырзабаева Нұрзия Бердиамановна

Күні

4-сынып

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

3-сабақ: Сурет бойынша логикалық тапсырма. Иллюстрация, сәйкестік

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

• 4.4.2.1 – Математикалық мазмұндағы пікірлер құру, олардың ақиқаттығын немесе жалғандығын анықтау;

• 4.4.2.2 – Кеңістік ойлау қабілетін дамытуға арналған логикалық есептерді шығару.

Сабақтың мақсаты

Оқушылар иллюстрация мен суретке негізделген тапсырмаларды орындай отырып, кеңістіктік логика мен сәйкестікке негізделген пайымдаулар жасайды.

Күтілетін нәтиже