С арсенбаева Салтанат Амангелдиевна
Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Ұзынағаш ауылы
«Наурызбай батыр Құтпанбетұлы атындағы орта мектебі» КММ

Логикалық тапсырмалар арқылы оқушылардың математикалық сауаттылығын дамыту: іс-әрекетті зерттеу тәжірибесі

Аннотация

Бұл мақалада 6-сынып оқушыларының математикалық сауаттылығын арттыруда «Алдын-ала берілген атаулар» әдісін логикалық тапсырмалармен ұштастыра қолданудың тиімділігі қарастырылады. Әдістің оқушылардың логикалық ойлауын, математикалық тілін және өмірлік жағдаяттарды талдау қабілетін дамытудағы маңызы практикалық тапсырмалар арқылы көрсетіледі.

Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесінде оқушылардың функционалдық және математикалық сауаттылығын дамыту – басты міндеттердің бірі. Математикалық сауаттылық оқушының алған білімін күнделікті өмірде қолдана білуімен, логикалық ой қорытуымен және өз шешімін дәлелдей алуымен тығыз байланысты. Осы мақсатта математика сабақтарында тиімді әдіс-тәсілдерді қолдану маңызды. Солардың бірі – «алдын-ала берілген атаулар» әдісі.

«Алдын-ала берілген атаулар» әдісінің ерекшелігі

Бұл әдіс тапсырма орындалмас бұрын негізгі ұғымдар мен терминдерді алдын ала ұсынуға негізделеді. Нәтижесінде оқушылар:

• тапсырманың мазмұнын болжайды;

• логикалық байланыстарды анықтайды;

• есептің шешу жолын жоспарлайды.

6-сынып бағдарламасындағы бөлшектер, пайыз, пропорция, координаталық жазықтық тақырыптарында бұл әдіс тиімді нәтиже береді.

Практикалық тапсырмалар

1-тапсырма
Алдын-ала берілген атаулар: бөлшек, ортақ бөлім, салыстыру, үлкен, кіші.
Оқушылар берілген атауларды пайдаланып, екі бөлшекті салыстыруға арналған есеп құрастырады және оны шешеді.
Бұл тапсырма логикалық ойлау мен математикалық тілде дәлелдеп сөйлеу дағдысын дамытады.

Мысал жауап:
​ және бөлшектерін ортақ бөлімге келтіріп салыстырамыз.
Ортақ бөлім – 12.
​ ; ; ; Сонда ​

Дамытатын дағды: логикалық ойлау, математикалық тіл.

2-тапсырма
Алдын-ала берілген атаулар: пайыз, сан, арттыру, кеміту, нәтиже.
Берілген ұғымдарды пайдалана отырып, өмірмен байланысты пайызға арналған есеп құрастырып, оны шығару ұсынылады.
Тапсырма математикалық білімді өмірлік жағдаяттарда қолдануға бағытталған.

Мысал:
Дүкендегі тауар бағасы 20%-ға артты. Бастапқы баға 5000 тг болса, жаңа бағаны табыңыз.

Шешуі:
5000×20%=1000
Жаңа баға: 5000+1000=6000 тг. Дамытатын дағды: математикалық сауаттылық, өмірлік жағдаятты талдау

3-тапсырма
Алдын-ала берілген атаулар: координата, ось, нүкте, абсцисса, ордината.
Оқушылар координаталық жазықтықта берілген нүктенің орнын сипаттайды.
Бұл тапсырма кеңістіктік және логикалық ойлауды дамытады.

Алдын-ала берілген атаулар:
координата, ось, нүкте, абсцисса, ордината

Тапсырма:
Берілген атаулардың логикалық ретін анықтап, координаталық жазықтықта бір нүктенің орнын сипаттаңыз.

Мысал жауап:
Нүкте координаталық жазықтықта абсцисса (x) және ордината (y) арқылы анықталады.
A(3; −2) нүктесі x осінен 3 бірлік оңға, y осінен 2 бірлік төмен орналасқан.

Дамытатын дағды: кеңістіктік ойлау, логикалық байланыс.

4-тапсырма
Алдын-ала берілген атаулар: пропорция, теңдік, көбейту, бөлу, үшбұрыш.
Артық атауды анықтап, өз ойын дәлелдеу тапсырылады.
Тапсырма сыни ойлау қабілетін арттырады.

Тапсырма:
Артық атауды табыңыз және неге артық екенін түсіндіріңіз.

Дұрыс жауап:
Үшбұрыш – артық, себебі қалған атаулар пропорция тақырыбына қатысты. Дамытатын дағды: сыни ойлау, талдау.

Математикалық сауаттылықты дамытудағы тиімділігі

«Алдын-ала берілген атаулар» әдісі логикалық тапсырмалармен ұштастырылғанда оқушылардың:

• логикалық және сыни ойлау қабілеті;

• есепті талдау және шешім қабылдау дағдысы;

• математикалық терминдерді дұрыс қолдануы;

• өз ойын еркін жеткізу қабілеті қалыптасады.

Оқушылар есепті жаттанды түрде емес, саналы түрде орындауға үйренеді, бұл олардың пәнге деген қызығушылығын арттырады.

Қорытынды

Қорытындылай келе, «алдын-ала берілген атаулар» әдісін логикалық тапсырмалармен жүйелі қолдану 6-сынып оқушыларының математикалық сауаттылығын тиімді дамытуға мүмкіндік береді. Ұсынылған практикалық тапсырмалар оқушылардың белсенділігін арттырып, математикалық білімді өмірмен байланыстыра қолдануға үйретеді. Бұл әдісті математика сабақтарында кеңінен қолдану – бүгінгі күннің өзекті талабы.