ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ АДАМИ ӘЛЕУЕТТІ
ДАМЫТУ БАСҚАРМАСЫ
КЕНТАУ КӨПСАЛАЛЫ КОЛЛЕДЖІ
АШЫҚ САБАҚ
Әдістемелік
әзірлеме
Тақырыбы:
«Логарифмдік
теңдеулер және шешу тәсілдері»
Өткізген:
Математика
пәнінің оқытушысы,магистр
Молдабекова
Райхан Ержанқызы
Кентау
2019 жыл.
Сабақтың
тақырыбы: «Алғашқы
функция.Анықталмаған интеграл және
оның қасиеттері.»
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Логарифмдік
теңдеулерді және олардың жүйелерін
шешу жөнінде
түсінік беру, теңдеулерді шешу
тақырыбы бойынша
білім, білік дағдыларын кеңейту.
Тәрбиелік: Оқушылардың
ойлау, еңбек ету қабілеттерін
жетілдіру, оларды
шыдамдылыққа, жауапкершілікке,
өз бетінше
еңбектенуге баулу.
Дамытушылық: Алған
білімді есептер шығаруда, жаңа білімді
бекітуде
қолдана білу,
оқушылардың пәнге қызығушылығын
арттыру, дамыту.
Сабақтың
көрнекілігі: проектор,
призентация,плакаттар,оқулық.
Оқыту
тәсілі:
оқулықпен жұмыс,түсіндіру
Пәнаралық
байланыс: геометрия,физика
Әдебиеттер
тізімі:
Негізгі:
А.Е.Әбілқасымова Алгебра және анализ
бастамалары Мектеп баспасы 2007
Қосымша:
Ж.Бейсеков Математика Шымкент 2006
Жүру барысы
Ұйымдастыру
бөлімі.
Оқушылармен
амандасып, тексеру, топқа бөлу және
сабақтың барысымен таныстыру.Психологиялық
ахуал.
Үй тапсырмасын
тексеру.
«Лабиринт»ойыны
Жаңа
сабақты түсіндіру.
Анықтама.
Айнымалысы
логарифм белгісінің ішінде болатын
теңдеуді логарифмдік теңдеу
деп атайды.
Қарапайым логарифмдік теңдеудің түрі:
Мұндағы,
a
және
b
– берілген сандар, ал
x
– тәуелсіз шама.
Егер
a
> 0, және a
≠ 1 болса, онда мұндай теңдеудің
x
= ab
түріндегі бір ғана
түбірі болады.
Логарифмдік
теңдеуді шешудің тәсілдерін қарастырайық.
1.Логарифмнің
анықтамасын қолдану арқылы шығарылатын
теңдеулер.
теңдеуін
шешейік.
Шешуі:
логарифмнің анықтамасы бойынша
,
онда x=2
Табылған айнымалаының
мәнін теңдеуге қойып тексереміз:
Демек,
x=2
мәні теңдеуді қанағаттандырады.
Жауабы:2
Логарифмдік
функцияның анықталу облысы оң нақты
сандар жиыны екені белгілі. Сондықтан
логарифмдік теңдеулерді шығару кезінде
алдымен айнымалының мүмкін болатын
мәндер жиынын анықтайды. Одан кейін
берілген теңдеу шығарылып, табылған
айнымалы мәндерінің мүмкін мәндер
жиынына тиісті болатыны тексеріледі.
2.
Жаңа айнымалы енгізу тәсілі.
3-мысал.
теңдеуін шешейік.
Шешуі.
өрнегін y
арқылы өрнектейік. Сонда берілген
теңдеудің орнына
теңдеуін аламыз, теңдеудің түбірлері
Енді айнымалысының
мәндерін анықтаймыз:
Айнымалының екі
мәні де берілген теңдеуді қанағаттандырады.
Жауабы:4;
.
4. Мүшелеп
логарифмдеу тәсілі.
4-мысал.
теңдеуін шешейік.
Шешуі.
Берілген теңдеуді былай жазайық:
немесе
Шыққан теңдеуді
негізін 2-ге тең етіп логарифмдейік:
Демек,
1)
осыдан
2)
осыдан
Тексеру:
1)
немесе
8=8.
2)
немесе
8=8.
Жауабы:8;
Практикада
негіздері әр түрлі логарифмдерден
тұратын логарифмдік теңдеулер кездеседі.
Мұндай жағдайда
жаңа негізге көшу формуласы қолданылады.
5-мысал.
теңдеуін
шешейік.
Шешуі.
x айнымалысының мүмкін болатын мәндер
жиыны (0;1)ᴗ(1;+∞) аралығы екені бірден
байқалады. Жаңа негізге көшу формуласын
қолданып,
өрнегін
негізі 2 болатын логарифмге алмастырамыз:
Сонда
берілген теңдеу мына түрге келеді:
немесе
.
Демек,
немесе
мұнан x=2;
болғандықтан, 2 саны теңдеудің түбірі
болады.
Жауабы: 2.
Егер
айнымалы дәреженің көрсеткішінде де,
логарифм белгісінің ішінде де болса,
мұндай теңдеуді көрсеткіштік
логарифмдік теңдеу деп
атайды.
Көрсеткіштік
логарифмдік теңдеуді шешу үшін теңдеудің
екі
жағын логарифмдеу тәсілі
арқылы логарифмдік теңдеуге келтіріледі.
6-мысал.
теңдеуін шешейік.
Шешуі.
теңдеуді түрінде жазамыз.
тепе-теңдігін
қолданып,келесі теңдеуді аламыз:
,
осыдан
.
3 негізі
бойынша теңдеудің екі жағын логарифмдейміз.
Сонда
бұдан
және
немесе
және
.
Тексеру:1)
;
2)
Жауабы:
Сабақты бекіту.
Сабақты
қорытындылау.
Бағалау
Үйге
тапсырма
Ережелер
мен формулаларды жаттау
Кітаптағы
№8,
9, 16, 17 есептерді шығарып келу.