Мәдениет: тіл және қарым-қатынас, 4 сабақ, Әдеп

САБАҚ: 4

Мектеп: Ақпәтер орта жалпы білім беретін мектебі

Күні: 11.09.17

Мұғалімніңаты-жөні: Утегулова К.К

СЫНЫП:

Қатысқандар: оқушы

Қатыспағандар:

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы

1-бөлім: Мәдениет: тіл және қарым-қатынас

Сабақтың тақырыбы:

Әдеп

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

Оқылым стратегияларын қолдану: жалпы мазмұнын түсіну үшін оқу, нақты ақпаратты табу үшін оқу (5.О6.);

Орфографиялық норма. Дауысты дыбыстардың емлелік ерекшеліктерін ескере отырып, орфографиялық нормаға сай жазу (5.ӘТН1.).

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады:

Жалпы мазмұнын түсініп оқиды.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Нақты ақпаратты таба алады.

Кейбір оқушылар орындай алады:

Нақты ақпаратты таба отырып,өмірмен байланыстырады. Орфографиялық нормаға сай жаза алады.

Бағалау критерийі

Жалпы мазмұнды түсініп оқиды;

Нақты ақпаратты таба алады;

Қазақ тіліндегі дауысты дыбыстарды орфографиялық нормаға сай жаза алады;

Тілдік мақсат

Пəнге қатысты сөздік қор мен терминдер:

Талқылауға арналған сұрақтар: Әдепті адам неге қол жеткізе алады?

Не себепті …. деп ойлайсыз?

ишара:.

Құндылықтарға баулу

Құрметтеу: оқушылардың топтық және өз бетімен жұмыс жасау дағдыларын жетілдіре отырып, бір-біріне құрметпен қарауға шақыру;

Пәнаралық байланыс

Әдебиет

Алдыңғы оқу:

Дауысты дыбыстар жөнінде хабардар.

Жоспар

Уақыты

Жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Басы

минут

Кәмпиттер арқылы сыныпты топқа бөлу (11 кәмпиттің 3 түрі арқылы сыныпты үш топқа бөлу)

«Кім жылдам?» Қай әріп?

1.Өлеңде бар,әнде жоқ.

Бөлмеде бар, үйде жоқ. (Ө)

2.Ініде бар, ұлда жоқ.

Інде бар,ұяда жоқ. (І)

3.Құста бар,малда жоқ.

Ұяда бар,ағашта жоқ. (Ұ)

4.Әжеде бер, атада жоқ.

Әкеде бар, ағада жоқ. (Ә)

5.Үйректе бар,қазда жоқ.

Күнде бар айда жоқ. (Ү)

Бұл қандай дыбыстар?

Дауысты дыбыстарға байланысты 3 ереже құрай қоямыз.

Кәмпиттер

Слайд

(слайдта дұрыс жауаптары көрсетіліп отырады)

Ортасы

минут

минут

Оқылым алдындағы тапсырма.

Оқушыларға «Әдеп» тақырыбында мәтін беріледі.

Ж.

Мәтіналды тапсырма.

Оқушылар мәтін не туралы екенін білу үшін мәтінге көз жүгіртіп шығады. 2 мин

Мұғалім оқушылардан мәтін не туралы, кім туралы болатынын сұрайды. Оқушылар болжам жасайды.

Оқылым тапсырмасы.

Ж.

Мәтінмен жұмыс.

Киіз үй – байырғы көшпенді қазақ халқының, яғни ата-бабамыздың көнеден келе жатқан баспаналарының бірі. Киіз үйді қазіргі уақытта да жиі пайдаланады. Сондай-ақ киіз үйді табиғат апатынан жапа шеккен жерлерге уақытша баспана ретінде жеткізеді. Сондай зілзаланың бірі - биылғы қатал қыстың соңын ала Алматы облысы, Ақсу ауданы, Қызылағаш ауылындағы су тасқыны екенін сендер білесіңдер. Еліміз Қызылағаштықтарға тек баспана жағынан ғана емес, ақшалай және заттай көмек көрсетіп жатыр.
Әйткенмен киіз үйге жай ғана баспана ретінде қарауға болмайды. Аумағы шап-шағын болса да әр адамның ондағы отыратын орыны мен отыру әдебі бар екен. Отыру әдебінде сүйеніп отыруға және тіреніп отыруға болмайды. Жөн білмейтін жастар әдетте төрдегі жүкке, оң жақтағы төсекке, немесе сол қанаттағы керегеге сүйеніп отыра салады. Олай отыруға болмайды, себебі мұндай отырыс шаршаған, ауырған, я сырқат адамның сипатын береді. Қазақтардың үлкен-кіші, кәрі-жасының бәріне бірдей ер адамдар үшін отырудың ортақ тәртібі малдас құру. Ал, әйелдер әдетте бір тізерлеп отырады. Оның өзінде аяғы көрінбеуі шарт, сондықтан аяқтарын көйлектің тізеден түскен етегімен қымтап отырады. Салт атты жолаушы әдетте киіз үйдің сыртынан келіп түседі, ал есік алдынан кесе көлденең өту әдепсіздік, шаңырақты сыйламағандық болып есептеледі. Үй артына түсіп, ат байлар алдында әдетте, үйде адам барма екен деп дыбыс береді. Ал үйдегі адам оның алдынан шығуға тиіс, (әдетте кім екен, біліп кел деп жастарды жұмсайды). Киіз үйге аузындағы асын шайнаңдай кіруге болмайды, бұл нағыз жүгенсіздік, әдепсіздік саналады.
Кімде болса киіз үйге кірген адамның қанша асығыс болса да ас ауыз тимей кеуіне болмайды. Кейінгі кезде ол «нан ауыз тию» деп саналады. Ал, астың ең қасиеттісі - нан екені белгілі. Қазақтардың киіз үйдің іші, сырты, не үй жанындағы, есік алдындағы ұстаным, ереже, тәртіп, әдеп-ғұрыптарының барлығы көшпенді қоғамның ғасырлар бойғы қалыптасқан ғұмырлық құндылықтарын ардақ тұтады. Ақын, әрі ұстаз Әдібай Табылдиев аталарың: «Халықтық дәстүрді қадірлей білмеген бала - әдепсіз бала. Сен өз басыңа өзің қызмет ете алмасаң, яғни өмірде қалыптасқан қағидалар мен әдептілік рәсімдерін орындамасаң, кісілікке бастайтын көп әдептілікті орындамай, опық жейсің. Өзіңе-өзің қызмет ет: кісі бол», - деп ақыл айтады. Әдеп - ең қымбат мирас. Осыны естен шығармайық.

Жалпы мәтіннің мазмұнын түсіну үшін оқу.

М ұғалім оқушыларға мәтінді өз бетімен толық оқу үшін уақыт береді. Оқушылар оқиды. Мұғалім оқушылардың мәтін мазмұнын қаншалықты деңгейде түсінгенін байқау үшін тапсырма түрлерін әзірлейді.

ТЖ.

1 – топ. «Әңгіме пирамидасын» құрады

2 – топ. «Жұлдызқұрт» әдісі арқылы нақты ақпараттарды іздеп жазады

3 – топ. «Құнды идеялар» ағашына тапсырма орындайды.

Берілген тапсырмаларды оқушылар топтық формада орындайды.

Нақты ақпаратты табу мақсатында оқу.

« Көңілді смайл» Нақты ақпаратты ұғыну үшін сөздерді біріктіре отырып, бір негізгі ой туындатады. Ол мәтел, не мақал немесе нақыл сөз ретінде көрініс табуы қажет.

Ж .

Оқылымнан кейінгі тапсырма.

Мәтіндегі негізгі ақпараттарды қазіргі өмірмен байланыстыра отырып өз мәтініңізді жазыңыз.

ҚБ.

Өзара жұптық, өзіндік бағалау және мұғалімнің критерийлер арқылы бағалауы жүзеге асады.

Қысқаша мағлұмат

Орфография (грек orfhos – дұрыс, gropho – жазамын) – сөздерді дұрыс жазу ережелерінің жиынтығы және оны қарастыратын тіл білімінің бір саласы. Орфография дыбыстарды (фонемаларды) әріппен таңбалауды, сөздерді, оның бөлшектерін бірге, бөлек немесе дефис арқылы жазуды, бас әріптердің қолданылуын, тасымал тәртібін белгілейді. Орфография емле мағынасында да қолданылып, тыныс белгілерінің қойылу тәртібін де көрсетеді.

http://bilimdiler.kz/

Соңы

Кері байланыс

минут

Рефлексия

«Аяқталмаған сөйлемдер» әдісі арқылы

«Бүгін мен...................... білдім»

2.«................. қызықты болды» «.......................... қиын болды.»

3.« ......................... екенін түсіндім»

4.«Мен..................................... білім алдым.»

5. «.................. мені таң қалдырды.

Саралау – оқушыға мейлінше қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз?Қабілетті оқушыға тапсырманы қалай түрлендіресіз?

Бағалау- оқушы білімін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс; денсаулық және қауіпсіздік, АКТмен байланыс, құндылықтармен байланыс (тәрбие элементі)

Рефлексия

Өткізген сабақ туралы ойлану үшін төмендегі орынды пайдаланыңыз.

Сол жақтағы сіздің сабағыңызға қатысты сұрақтарға жауап беріңіз.

Жалпы бағалау

Ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)

1:

2:

Қандай екі нәрсе немесе тапсырма сабақтың бұдан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1:

2:

Осы сабақтың барысында барлық сынып немесе жекелеген оқушылар жөнінде келесі сабағыма қажет болуы мүмкін қандай ақпарат білдім?