Алматы облысы, Қарасай ауданы, Жібек жолы ауылы, «Шамалған бекетіндегі жаңа қазақ орта мектебі» КММ-нің қазақ тілі мен әдебиет пәнінің мұғалімі Ихласова Бериккул Галымдоллаевна

Махаббаттың тұнған бейнесі

Мағжан Жұмабаевтың "Сүйемін" өлеңі — ақынның терең сезімдерінен туған лирикалық туынды. Ақын бұл өлеңде қазақ халқының мәңгілік мұраты мен тұлғалық құндылықтарын көрсетуге тырысады. Әсіресе, туған тілге, туған жерге, табиғатқа және сүйікті адамға деген махаббатты ерекше тебіреніспен баяндайды. Өлеңнің әрбір жолында Мағжанның нәзік сезімдері, оның туған халқы мен жеріне деген шексіз сүйіспеншілігі айқын көрінеді.

Өлеңнің алғашқы жолында ақын:

«Сүйемін туған тілді – анам тілін,

Бесікте жатқанымда-ақ берген білім...»

деп, өз тілінің ұлылығы мен мәнін көрсетеді. Туған тіл мен оның тарихы — Мағжан үшін ана сүтімен бірге бойға сіңген ұлы құндылық. Бұл жолдарда ақын өзінің ұлттық санасын қалыптастыруда тілдің басты рөлін көрсетуге тырысады. Туған тілдің махаббаты оның жүрегінен ешқашан кетпеген, ол әрқашан ақын үшін басты құндылық болып қала береді.

Табиғатқа деген махаббатты ақын былайша өрбітеді:

«Сүйемін тауды, тасты, жасыл орман,

Сарқырап жатқан өзен, асқар арман...»

Табиғаттың сұлулығы мен мәңгілігі, оның адам өміріне әсері осы өлеңде ерекше сипатталған. Мағжан үшін табиғат — тұтас әлем, оған деген махаббат та ерекше. Бұл жолдарда табиғаттың әсемдігін мақтан тұтып, оған деген сезімді ең жоғары деңгейде жеткізеді.

Ақын өз сезімдерін толығымен ашық әрі шынайы жеткізеді, бірақ оның шынайылығы сүйіспеншілікті тек өз жанынан емес, бүкіл халықтың рухынан шығарып, оны барлық қырынан көрсетеді. Оның ішкі әлемі, табиғат пен тілге деген махаббаты, ақынның шын мәніндегі жан тазалығын және өмірге деген сүйіспеншілігін паш етеді.

Сүйіспеншілік тақырыбы бойынша ақын өз сезімін терең әрі нәзік түрде жеткізеді, бұл шығарманы оқыған сайын оның мазмұнының әртүрлі қырлары ашылады. Ақынның өз сүйіспеншілігі мен табиғатқа деген махаббаттың арасындағы байланысты көрсеткен кезде, адам мен әлем арасындағы терең үйлесімділікке деген сенім шығады.

Ақын бұл өлеңде сүйіспеншілік пен табиғаттың байланысын біртұтас етіп көрсетіп, олардың біріге келе ұлттық мәдениет пен тілдің мәнін ашатын түйін ретінде ұсынады. Мағжанның шығармалары қазақ әдебиетіндегі ең биік рухани ұмтылыс болып табылады, олар өз ұлтына деген шексіз махаббатты білдіреді. Бұл өлең қазақ әдебиетінің ерекше бір бөлігі болып, қазақ халқының тарихи мәдениетіне деген терең құрметті көрсетеді

Қорытындылай келе, Мағжан Жұмабаевтың "Сүйемін" өлеңі тек жеке бір адамның сезімі емес, тұтас ұлттың махаббатқа, туған тілге, туған жерге деген құрметін көрсететін туынды. Ақынның сөздері біздің рухымызды, мәдениетімізді, тарихымызды, және болашаққа деген сенімімізді бейнелейді. Бұл өлең — махаббаттың барлық түрлерін ұлықтайтын, адамзаттың ең асыл сезімін сипаттайтын шығармашылық қазына.

Алматы облысы, Қарасай ауданы, Жібек жолы ауылы, «Шамалған бекетіндегі жаңа қазақ орта мектебі» КММ-нің 7 «Д» сынып оқушысы Кәусар Ниетбай

Мағжан Жұмабаевтың “Батыр Баян” поэмасына талдау

Мағжан Жұмабаевтың “Батыр Баян” поэмасы – қазақ халқының ерлік дәуірін суреттейтін және ұлттық рухты дәріптейтін ерекше шығарма. Шығарманың негізгі кейіпкері – Баян батыр. Ол өз дәуірінің адал әрі қайратты жауынгері ретінде суреттеледі.

Поэмада Абылай ханның жоңғар шапқыншылығына қарсы күресі мен Баянның тағдыры қатар баяндалады. Баянның інісі қалмақ қызын сүйіп қашады, бірақ Баян елге төнген қауіптен қорқып, оны өлтіруге мәжбүр болады. Бұл оқиға оның ішкі қайшылығын терең ашады. Баян өз парызын орындап, ақырында шайқаста қаза табады.

Шығармада батырлық, патриотизм, махаббат пен парыз тақырыптары көтерілген. Мағжан Баян арқылы ұлттық мүддені жеке сезімнен жоғары қою идеясын көрсетеді. Ақынның көркемдік тілі өте бай, табиғат пен кейіпкерлердің ішкі әлемі шебер суреттелген.

“Батыр Баян” – ел бірлігі мен батырлықты дәріптейтін шынайы рухани туынды. Бұл шығарма қазақ халқының тарихын терең түсінуге мүмкіндік береді.

Алматы облысы, Қарасай ауданы, Жібек жолы ауылы, «Шамалған бекетіндегі жаңа қазақ орта мектебі» КММ-нің 7 «Д» сынып оқушысы Көркем Ақан

Мен жастарға сенемін

Мағжан Жұмабаевтың «Мен жастарға сенемін» өлеңі ұлт болашағы, жастардың жарқын келешегі туралы терең ойлардан тұрады. Бұл шығармасында ақын қазақ жастарына үлкен үміт артатынын білдіреді. Мағжан өз өлеңінде жастарды білімді, өркениетті және адал азаматтар ретінде көреді. Ол қазақ халқының жарқын болашағын тек жастардың қолында деп есептейді, сол себепті жастардың міндеті – ел үшін еңбек ету, өз ұлтына қызмет көрсету.

Ақынның пікірінше, жастардың білім алуы, рухани байлығы мен күш-қуаты – елдің дамуының басты шарты. Мағжан Жұмабаев жастардың жігерлілігін, олардың жаңа идеяларға ашықтығын, еліміздің өркендеуі үшін қажетті жаңашылдықты енгізе алатын қасиеттерін жоғары бағалайды. Өлеңнің негізгі идеясы – жастардың әлемге деген көзқарасы мен өмірге деген сенімі болашақта елдің дамуына үлкен әсер ететіндігін түсіндіру.

Өз уақытында Мағжан жастардың ұлттың болашағы екенін түсініп, оларды алға жетелеуге шақырды. Оның өлеңі бүгінгі таңда да өз маңыздылығын жоғалтпай, жастарға рухани күш береді.

Алматы облысы, Қарасай ауданы, Жібек жолы ауылы, «Шамалған бекетіндегі жаңа қазақ орта мектебі» КММ-нің 7 «Д» сынып оқушысы Балдана Исмаги

Қасиетіңнен айналайын,туған жер!

Мағжан Жұмабаевтің "Туған жерім" өлеңі. Мен бұл өлеңді оқыған кезде,өзімнің туған жерім көз алдыма елестеді. Әсіресе интонациямен әсерлі етіп оқысақ тіпті керемет! Бұл өлең туған жердің қадірі мен мәңгілік құндылығын терең сезіммен бейнелейді.Бұл шығармашылықтың мағынасы–адамның туған жерге деген шексіз махаббаты мен байланысының рухани тамыры. Мағжан Жұмабаев туған жерін өмірдің бастауы деп санады.Неге?!,себебі біз туған жерімізде балалық шағымызды өткіземіз. Демек сол уақыттан бастап,өмірдің бастауы саналады. Туған жердің әрбір топырақ, тасы, барлығы барлығы оның жан дүниесін құрайды. Ақын туған жер тыныштықтың нағыз айқын символы болып саналады. Оның әрбір жетістігі туған жермен байланысты. Осындай "туған жер" туралы әрбір ақынның шығармасында терең оймен ыстық сезімді жеткізетін сөздермен айқындалады.Дәл ақынның шығармасында айтқандай,әрбір жан үшін туған жер мәңгі жүректе қалатын,алтын жер. Бұл жер ешқандай байлық пен теңелмейді. Кейбір сөздерден байқауға болады ақынның жеріне деген сағынышын сазын. Сол себепте туған жерімізді жақсы көріп бағалайық.<< Туған жер–жүрекке жылы,жанға тыныс жер>>