Бала тәрбиесіндегі ата-ана мен балабақшаның ықпалы

Мұқанбетжанова Гүлден Мұратқызы,

«Алма» арнайы балабақшасы»

коммуналдық мемлекеттік

мекемесінің тәрбиешісі.

Ақтөбе қаласы

Қазіргі қоғамда бала тәрбиесі – мемлекет пен қоғамның, отбасы мен білім беру ұйымдарының ортақ жауапкершілігі болып табылады. Болашақ ұрпақтың жан-жақты, саналы, мәдениетті болып қалыптасуы ең алдымен мектепке дейінгі кезеңдегі тәрбиеге байланысты. Осы кезеңде баланың мінез-құлқы, дүниетанымы, адамгершілік қасиеттері қалыптасады. Сондықтан бала тәрбиесінде ата-ана мен балабақшаның рөлі ерекше маңызды. Баланың алғашқы әлеуметтік ортасы – отбасы болса, ал балабақша – оның қоғамдық өмірге бейімделуін қамтамасыз ететін негізгі тәрбие мекемесі. Осы екі ортаның өзара үйлесімді әрекеті ғана бала тәрбиесінің нәтижелі болуына мүмкіндік береді.

Отбасы – баланың өмірге келген сәтінен бастап тәрбиеленетін ең алғашқы әрі маңызды орта. Ата-ананың мейірімі, қамқорлығы, балаға деген сүйіспеншілігі оның тұлғалық дамуының негізін қалайды. Бала ата-ананың сөзін, іс-әрекетін, қарым-қатынасын үлгі етеді. Сондықтан ата-ананың мәдениеті, мінез-құлқы, өмірлік ұстанымы баланың болашақ тұлғасына тікелей әсер етеді. Ата-ана балаға:

• адамгершілік құндылықтарды;

• ұлттық салт-дәстүрді;

• үлкенді сыйлау мен кішіге қамқор болуды;

• жауапкершілік пен тәртіпті үйретеді.

Үй жағдайында бала өзін қауіпсіз сезінеді, өз ойын еркін жеткізеді, эмоциялық тұрақтылығы қалыптасады. Ата-ананың баламен тығыз қарым-қатынасы, оған уақыт бөлуі, қызығушылығын қолдауы баланың өзіне деген сенімділігін арттырады. Сонымен қатар, ата-ана баланың денсаулығына, күн тәртібіне, дұрыс тамақтануына, демалысына жауапты. Егер отбасында бала тәрбиесіне жеткілікті көңіл бөлінбесе, бұл оның психологиялық және әлеуметтік дамуына кері әсерін тигізуі мүмкін. Сондықтан ата-ананың тәрбиелік жауапкершілігі өте жоғары.Балабақша – баланың қоғаммен жүйелі түрде қарым-қатынас жасайтын алғашқы мекемесі. Мұнда бала белгілі бір тәртіпке бағынуды, ережелерді сақтауды, өз қатарластарымен тіл табысуды үйренеді. Балабақшадағы тәрбие бала дамуының барлық саласын қамтиды: танымдық, әлеуметтік, эмоционалдық, физикалық. Балабақшада ұйымдастырылатын оқу іс-әрекеттері, ойындар, шығармашылық жұмыстар баланың қабілеттерін ашуға бағытталады. Тәрбиеші баланың жас ерекшелігін ескере отырып, оның ойлау қабілетін, сөйлеу мәдениетін, зейінін, есте сақтауын дамытады. Сонымен қатар, балабақшада бала:

• дербестікке үйренеді;

• өз ойын ортада жеткізеді;

• достық қарым-қатынас орнатады;

• ұжымда әрекет етуге дағдыланады.

Балабақшадағы тәрбиенің сапасы тәрбиешінің кәсіби шеберлігіне, оның балаға деген мейірімді қарым-қатынасына байланысты. Тәрбиеші бала үшін тек білім беруші ғана емес, сонымен қатар үлгі көрсетуші тұлға болып табылады. Бала тәрбиесінің табысты болуы ата-ана мен балабақша арасындағы тығыз байланысқа тәуелді. Егер үйдегі тәрбие мен балабақшадағы талаптар бір-біріне қайшы келсе, балада түсінбеушілік пен сенімсіздік пайда болуы мүмкін. Сондықтан екі тараптың тәрбиелік ұстанымы ортақ болуы қажет. Ата-ана мен балабақша арасындағы ынтымақтастық:

• ата-аналар жиналысы;

• ашық сабақтар;

• бірлескен мерекелік іс-шаралар;

• кеңестер мен пікір алмасу арқылы жүзеге асады.

Мұндай өзара әрекет бала тәрбиесіндегі қиындықтарды дер кезінде анықтап, шешуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ата-ана балабақшадағы тәрбие үдерісіне қызығушылық танытып, үй жағдайында оны жалғастырып отырса, бала үшін тәрбие біртұтас жүйеге айналады.Ата-ана мен балабақшаның бірлескен ықпалы нәтижесінде бала:

• өзін қауіпсіз сезінеді;

• ортаға тез бейімделеді;

• тәртіпті болады;

• жауапкершілік пен дербестікке үйренеді;

• оқу әрекетіне дайын болады.

Бірлескен тәрбие баланың эмоционалдық тұрақтылығын қалыптастырып, оның тұлғалық дамуын қамтамасыз етеді. Мұндай ортада өскен бала болашақта қоғамға бейім, мәдениетті, саналы азамат болып қалыптасады.

Қорытындылай келе, бала тәрбиесінде ата-ана мен балабақшаның рөлі бірін-бірі толықтырып отырады. Отбасы баланың алғашқы құндылықтарын қалыптастырса, балабақша оның әлеуметтік және танымдық дамуын қамтамасыз етеді. Екі тараптың өзара ынтымақтастығы ғана бала тәрбиесінің жоғары нәтижесіне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Сондықтан әрбір ата-ана мен әрбір тәрбиеші баланың болашағы үшін бірлесе әрекет етуі қаже

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1.Алтынсарин Ы. Таңдамалы педагогикалық мұралар. – Алматы 2016ж

2.Сухомлинский В.А. Бала тәрбиесі туралы ойлар. – Алматы 2017ж

3.Қалиев С.,Жарықбаев Қ. Қазақ тәлім-тәрбиесі. – Алматы 2018ж

4.Мухина В.С. Балалар психологиясы. – Алматы 2015ж