5–6 сынып оқушыларының ағылшын тіліндегі сөздік қорын дамыту

«Ақмола облысы білім басқармасының

Бұланды ауданы бойынша білім бөлімі Макинск қаласының

Балуан Шолақ атындағы мектеп-лицейі» КММ-нің

ағылшын тілі пәні мұғалімі Куандыкова Н.Д

Бүгінгі білім беру жүйесінде шет тілдерін оқыту маңызды бағыттардың бірі болып саналады. Әсіресе ағылшын тілі – әлемдік коммуникацияның негізгі тілі болғандықтан, мектеп жасындағы балалардың сөздік қорын дамыту – оқу процесінің басты мақсаттарының бірі. 5–6 сынып оқушылары үшін бұл кезең тіл үйренудің «алтын кезеңі» болып табылады. Себебі осы жаста балалардың ойлау қабілеті, есте сақтау және сөйлеу дағдылары белсенді дамуда, бұл оларға жаңа сөздер мен тілдік құрылымдарды тез меңгеруге мүмкіндік береді.

Аталған жұмыстың өзектілігі қазіргі заманға сай оқыту әдістерін пайдалана отырып, оқушылардың сөздік қорын тиімді дамытуға бағытталған. Сонымен қатар, көптілділік мәселесі де өзекті, себебі қазіргі білім беру саясаты қазақ, орыс және ағылшын тілдерін үйлестіріп оқытуды талап етеді.

Зерттеу мақсаты мен міндеттері

Бұл баяндаманың негізгі мақсаты – 5–6 сынып оқушыларының ағылшын тіліндегі сөздік қорын тиімді дамыту жолдарын анықтау және әдістемелік ұсыныстар беру.

Міндеттері:

Оқушылардың ағылшын тіліндегі сөздік қорын анықтау және оның деңгейін бағалау.

Заманауи әдістемелік құралдар мен цифрлық платформаларды пайдаланып, сөздік қорды кеңейту жолдарын зерттеу.

Белсенді оқыту әдістерін қолдану арқылы оқушылардың сөйлеу және жазу дағдыларын дамыту.

Кері байланыс әдістерін енгізу арқылы білім сапасын арттыру.

Теориялық негіздер

Ағылшын тілін оқыту теориясында сөздік қорды дамыту бірнеше тәсілмен қарастырылады. Қазақ және отандық ғалымдардың зерттеулеріне сүйене отырып, сөздік қорды дамыту келесі бағыттарда жүргізіледі:

Лексикалық бірліктерді жүйелі түрде меңгерту.
Оқушыларға сөздерді контекстте, тақырыптық топтар бойынша үйрету тиімді. Мысалы, «Мектеп», «Отбасы», «Жануарлар» тақырыптары арқылы сөздерді топтастыру оқушыға есте сақтау мен қолдануды жеңілдетеді.

Деңгейлік тапсырмаларды қолдану.
Айтбаев Б. (2021) атап өткендей, деңгейлік тапсырмалар әр оқушының тілдік мүмкіндіктеріне сай таңдалып, сөздік қорды біртіндеп кеңейтеді.

Көптілділік принципін ескеру.
Сәрсенова Г. (2022) зерттеуі бойынша, қазақ және орыс тілдерінде меңгерілген сөздерді ағылшын тіліне сәйкестендіру арқылы оқушылардың сөздік қорын тиімді дамытуға болады.

Цифрлық платформаларды пайдалану.
Жұмабеков Е. (2022) көрсеткендей, Duolingo, Quizlet, Kahoot сияқты платформалар оқушыларға жаңа сөздерді интерактивті түрде үйретуге мүмкіндік береді.

Тәжірибелік бөлім

1. Тәжірибе әдістері

5–6 сынып оқушыларымен жүргізілген тәжірибе келесі әдістерге сүйенді:

Деңгейлік тапсырмалар: Сөздерді үйрету, оларды сөйлемде қолдану, сөйлеу жаттығулары.

С өздіктер: Оқушыларға жеке және электрондық сөздіктер беру арқылы жаңа сөздерді жазып, меңгерту.

Цифрлық платформалар: Quizlet арқылы интерактивті сөздік жаттығулары, Kahoot арқылы ойын түрінде тексеру.

Жеке және топтық жұмыс: Оқушыларды жұпқа немесе топқа бөліп, жаңа сөздерді қолдана отырып, диалогтар құру.

2. Нәтижелер

Тәжірибе барысында келесі нәтижелер байқалды:

Оқушылардың жаңа сөздерді есте сақтау қабілеті артты.

Сөйлеу дағдылары жақсарды, оқушылар өз ойларын ағылшын тілінде еркін жеткізе бастады.

Цифрлық платформаларды қолдану оқушылардың қызығушылығын арттырды.

Әдістемелік ұсыныстар

Сөздерді контекстте үйрету: Әр жаңа сөзді сөйлемдерде қолдану.

Деңгейлік тапсырмалар: Оқушылардың деңгейіне сәйкес тапсырмалар беру.

Интерактивті платформаларды қолдану: Quizlet, Kahoot, Duolingo арқылы сөздік қорды кеңейту.

Кері байланыс әдістері: Оқушылардың дұрыс қолданған сөздерін мадақтау, қателерін түзету.

Көптілділік принципін қолдану: Қазақ және орыс тілдеріндегі ұқсас сөздерді салыстыру.

Қорытынды

5–6 сынып оқушыларының ағылшын тіліндегі сөздік қорын дамыту – қазіргі заманғы білім беру жүйесінің маңызды бөлігі. Заманауи әдістемелік құралдар мен цифрлық платформаларды қолдану, деңгейлік тапсырмалар мен белсенді оқыту әдістері арқылы оқушылардың тілдік дағдыларын тиімді дамытуға болады. Сонымен қатар, көптілділік принципін ескеру арқылы оқушылардың тілдік дамуының сапасын арттыруға болады.

Бұл бағыттағы тәжірибе сабақтарды қызықты және тиімді өткізуге, оқушылардың өз бетінше сөздік қорын байытуға, сөйлеу дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Қолданылған әдебиеттер

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. Мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттар. – Астана, 2021.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. Орта білім беру оқу бағдарламасы (ағылшын тілі). – Алматы, 2022.

Айтбаев, Б. Оқытуда деңгейлік тапсырмаларды қолдану әдістемесі. – Алматы, 2021.

Сәрсенова, Г. Көптілді білім беруді ұйымдастырудың заманауи әдістері. – Астана, 2022.

Жұмабеков, Е. Оқытуда цифрлық платформаларды пайдалану тәжірибесі. – Алматы, 2022.

Республикалық «Ұстаз тілег» сайты. Мақалалар жинағы, 2023.