Ақтөбе қаласы, Әл-Фараби атындағы №21 мамандандырылған гимназия, ағылшын тілі пәні мұғалімі, педагог-зерттеуші Жаналиева К.М.

“Жобалық оқыту арқылы ағылшын тілінде коммуникативтік дағдыларды дамыту”

Аннотация

Бұл мақалада ағылшын тілін оқытуда жобалық оқыту технологиясын қолданудың маңызы мен ерекшеліктері қарастырылады. Жобалық оқыту әдісі арқылы білім алушылардың коммуникативтік дағдыларын дамыту жолдары талданып, оның тиімділігі ғылыми-педагогикалық тұрғыдан сипатталады. Сонымен қатар, ағылшын тілі сабақтарында жобалық жұмыстарды ұйымдастырудың әдістері мен практикалық маңызы көрсетілген.

Тірек сөздер: жобалық оқыту, коммуникативтік құзыреттілік, ағылшын тілі, инновациялық технология, шығармашылық, тілдік дағды.

Кіріспе

Қазіргі жаһандану дәуірінде ағылшын тілін меңгеру білім алушылар үшін маңызды қажеттіліктердің біріне айналды. Ағылшын тілі халықаралық қарым-қатынас, ғылым, технология және мәдениет тілі ретінде әлемдік деңгейде кеңінен қолданылып келеді. Сондықтан білім беру жүйесінде ағылшын тілін сапалы әрі тиімді оқыту мәселесі басты назарда тұр.

Бүгінгі таңда дәстүрлі оқыту әдістерімен қатар, оқушылардың белсенділігін арттыратын инновациялық технологияларды пайдалану қажеттілігі туындауда. Осындай тиімді әдістердің бірі – жобалық оқыту технологиясы. Бұл әдіс оқушылардың тек теориялық білімін ғана емес, сонымен қатар практикалық дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді.

Жобалық оқыту барысында оқушылар белгілі бір тақырып аясында зерттеу жұмыстарын жүргізіп, ақпарат жинақтап, оны талдап, нәтижесін көпшілік алдында ағылшын тілінде қорғайды. Мұндай жұмыстар білім алушылардың коммуникативтік қабілеттерін жетілдіріп, өз ойын еркін жеткізуге үйретеді.

Жобалық оқыту технологиясының мәні

Жобалық оқыту технологиясы – оқушылардың белгілі бір мәселені өз бетінше зерттеп, нақты нәтиже шығаруға бағытталған оқыту әдісі. Бұл технологияның негізін американдық педагог әрі философ Джон Дьюидің идеялары құрайды. Оның пікірінше, оқыту үдерісі оқушының тәжірибесіне негізделуі тиіс.

Жобалық оқытуда оқушы негізгі орындаушы рөлін атқарады, ал мұғалім бағыт-бағдар беруші қызметін атқарады. Мұндай оқыту тәсілі оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытып, өздігінен білім алуына ықпал етеді.

Ағылшын тілі сабақтарында жобалық оқыту келесі кезеңдер бойынша жүзеге асырылады:

1. Тақырып таңдау

2. Мақсат қою;

3. Ақпарат жинау;

4. Талдау және өңдеу;

5. Презентация дайындау;

6. Жобаны қорғау.

Бұл кезеңдер оқушылардың тілдік белсенділігін арттырып, ағылшын тілінде қарым-қатынас жасауына мүмкіндік береді.

Коммуникативтік дағдылардың маңызы

Коммуникативтік дағды – адамның өз ойын нақты жеткізе білуі, пікір алмасуы және тілдік ортада еркін қарым-қатынас жасауы. Ағылшын тілін оқытуда коммуникативтік құзыреттілікті қалыптастыру негізгі мақсаттардың бірі болып табылады.

Коммуникативтік дағдыларға:

• тыңдалым;

• айтылым;

• оқылым;

• жазылым жатады.

Жобалық жұмыстар осы дағдылардың барлығын қатар дамытуға мүмкіндік береді. Мысалы, оқушылар ақпарат іздеу барысында мәтіндерді оқиды, бейнематериалдарды тыңдайды, топпен талқылайды және жоба нәтижесін жазбаша әрі ауызша түрде ұсынады.

Сонымен қатар, жобалық оқыту оқушылардың сөздік қорын молайтып, грамматикалық құрылымдарды дұрыс қолдануына көмектеседі. Әсіресе, көпшілік алдында сөйлеу барысында оқушылардың сөйлеу мәдениеті мен сенімділігі артады.

Ағылшын тілі сабақтарында жобалық оқытуды қолдану

Ағылшын тілі сабақтарында жобалық жұмыстарды түрлі тақырыптарда ұйымдастыруға болады. Мысалы:

• “My Dream Profession”;

• “Environmental Problems”;

• “Healthy Lifestyle”;

• “Travelling Around the World”;

• “Kazakhstan and Great Britain”.

Осындай тақырыптар оқушылардың қызығушылығын арттырып, олардың шығармашылық тұрғыдан жұмыс жасауына мүмкіндік береді.

Мысалы, “Environmental Problems” тақырыбында оқушылар экологиялық мәселелер туралы мәліметтер жинап, оларды шешу жолдарын ұсынады. Жоба барысында оқушылар ағылшын тілінде жаңа терминдерді меңгеріп, өз ойларын дәлелдеуге үйренеді.

Ал “Travelling Around the World” тақырыбындағы жоба оқушылардың елтану білімдерін кеңейтіп, мәдениетаралық қарым-қатынас дағдыларын қалыптастырады.

Жобалық жұмыстарды орындау барысында келесі әдістер жиі қолданылады:

• презентация;

• постер қорғау;

• бейнеролик жасау;

• сұхбат жүргізу;

• дебат ұйымдастыру.

Бұл әдістер оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттырып, оларды белсенді әрекетке тартады.

Жобалық оқытудың артықшылықтары

Жобалық оқыту технологиясының көптеген артықшылықтары бар. Атап айтқанда:

• оқушының өз бетімен жұмыс жасау қабілеті дамиды;

• зерттеушілік дағдылар қалыптасады;

• топпен жұмыс жасау мәдениеті артады;

• шығармашылық белсенділік дамиды;

• пәнге деген қызығушылық күшейеді;

• тілдік орта қалыптасады.

Сонымен қатар, жобалық оқыту оқушылардың сыни ойлау қабілетін дамытады. Олар ақпаратты талдап, салыстырып, өз пікірін дәлелдеуге үйренеді.

Жобалық жұмыстар оқушылардың жауапкершілік сезімін де қалыптастырады. Себебі әр оқушы өз тапсырмасын орындауға және топ жұмысына үлес қосуға міндетті болады.

Жобалық оқытудағы мұғалімнің рөлі

Жобалық оқыту барысында мұғалімнің рөлі ерекше. Мұғалім:

• бағыт береді;

• қажетті ресурстармен қамтамасыз етеді;

• оқушылардың жұмысын бақылайды;

• кеңес береді;

• бағалау жүргізеді.

Мұғалім оқушылардың еркін жұмыс жасауына жағдай жасап, олардың шығармашылық бастамаларын қолдауы тиіс. Сонымен қатар, оқушылардың тілдік қателерін түзетіп, сөйлеу мәдениетін дамытуға көмектеседі.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, жобалық оқыту технологиясы ағылшын тілін тиімді меңгертудің маңызды құралдарының бірі болып табылады. Бұл әдіс арқылы оқушылардың коммуникативтік дағдылары, шығармашылық қабілеттері және өздігінен білім алу дағдылары қалыптасады.

Жобалық жұмыстар білім алушыларды белсенді әрекетке тартып, ағылшын тілінде еркін сөйлеуге ынталандырады. Сонымен қатар, топтық жұмыс барысында оқушылардың әлеуметтік және мәдени қарым-қатынас қабілеттері де дамиды.

Сондықтан қазіргі білім беру жүйесінде ағылшын тілі сабақтарында жобалық оқыту технологиясын кеңінен қолдану – заман талабы.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Полат Е.С. Новые педагогические и информационные технологии в системе образования. – Москва: Академия, 2018.

2. Harmer J. The Practice of English Language Teaching. – Pearson Education Limited, 2017.

3. Hutchinson T. Project English. – Oxford University Press, 2015.

4. Dewey J. Experience and Education. – New York: Macmillan, 1997.

5. Thomas J.W. A Review of Research on Project-Based Learning. – California, 2016.

6. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. – Астана, 2023.

7. Құсайынов А.К. Педагогикадағы инновациялық технологиялар. – Алматы, 2020.

8. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан жолы – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ. – Астана, 2014.