Оқушылардың шығармашылығын сын тұрғысынан ойлау арқылы арттыру

Сопбекова Жұлдызай Ермекбаевна

Түркістан облысы, Жетісай ауданы

Жылы су ауылы

«№25 жалпы білім беретін мектеп»

коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Химия-биология пәні мұғалімі

Аннотация

Бұл мақалада оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудағы сын тұрғысынан ойлау технологиясының тиімділігі қарастырылады. Сын тұрғысынан ойлауға негізделген әдіс-тәсілдердің білім алушылардың танымдық белсенділігін арттыруға, өзіндік пікір қалыптастыруға және шығармашылық әлеуетін дамытуға тигізетін ықпалы талданады.

Түйін сөздер: сын тұрғысынан ойлау, шығармашылық қабілет, оқушы, заманауи білім беру, әдіс-тәсілдер.

Кіріспе

Қазіргі білім беру жүйесінде оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту – маңызды міндеттердің бірі. Білім алушыны дайын ақпаратты қабылдаушы емес, өз ойын еркін жеткізе алатын, сын тұрғысынан ойлайтын, шығармашыл тұлға ретінде қалыптастыру – заманауи педагогиканың басты мақсаты. Осы тұрғыда сын тұрғысынан ойлау технологиясын оқу-тәрбие үдерісіне енгізу өзекті болып табылады.

Сын тұрғысынан ойлау оқушыларды ойлануға, талдауға, салыстыруға, өз көзқарасын дәлелдеуге үйретеді. Бұл қабілеттер шығармашылық ойлаудың дамуына тікелей әсер етеді.

Сын тұрғысынан ойлаудың теориялық негіздері

Сын тұрғысынан ойлау – ақпаратты саналы түрде қабылдап, оны талдау, бағалау және қорытынды жасау үдерісі. Бұл технология үш негізгі кезеңнен тұрады:

1. Қызығушылықты ояту – оқушылардың тақырыпқа деген ынтасын арттыру;

2. Мағынаны тану – жаңа ақпаратты меңгеру және талдау;

3. Ой толғаныс – алған білімді қорытындылап, шығармашылық тұрғыда қолдану.

Осы кезеңдер оқушылардың сабаққа белсенді қатысуына және шығармашылық қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді.

Оқушылардың шығармашылығын арттырудағы тиімді әдістер

Сын тұрғысынан ойлау технологиясы аясында қолданылатын әдістер оқушылардың шығармашылық әлеуетін ашуға бағытталған. Атап айтқанда:

• Миға шабуыл – оқушылардың еркін ойлауына жағдай жасайды;

• Кластер – ойды жүйелеу және жаңа идеялар қалыптастыруға ықпал етеді;

• Венн диаграммасы – салыстыру, талдау дағдыларын дамытады;

• RAFT, эссе жазу – шығармашылық ойды жазбаша жеткізуге үйретеді;

• INSERT әдісі – мәтінмен жұмыс барысында сыни көзқарасты қалыптастырады.

Бұл әдістер оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттырып, өз бетінше жұмыс жасау дағдыларын қалыптастырады.

Мұғалімнің рөлі

Сын тұрғысынан ойлау арқылы шығармашылықты дамытуда мұғалімнің рөлі айрықша. Мұғалім бағыттаушы, ұйымдастырушы ретінде оқушыларды еркін ойлауға, пікір айтуға ынталандыруы тиіс. Сабақта қолайлы психологиялық ахуал қалыптастыру – шығармашылықтың дамуына негіз болады.

Қорытынды

Қорытындылай келе, оқушылардың шығармашылығын сын тұрғысынан ойлау арқылы арттыру – білім беру сапасын көтерудің тиімді жолы. Бұл технология оқушылардың танымдық белсенділігін арттырып, шығармашыл, сыни ойлай алатын тұлға қалыптастыруға мүмкіндік береді. Сондықтан сын тұрғысынан ойлау әдістерін оқу үдерісінде жүйелі қолдану – әрбір педагогтың кәсіби міндеті.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Әбдіғапбарова А.Қ. Сын тұрғысынан ойлау технологиясы – оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытудың негізі. – Алматы: Білім, 2018. – 156 б.

2. Жанпейісова М.М. Модульдік оқыту технологиясы және оқушы шығармашылығы. – Алматы: Рауан, 2017. – 180 б.

3. Қараев Ж.А. Оқытудың жаңа педагогикалық технологиялары. – Алматы: Жазушы, 2019. – 192 б.

4. Сулейменова Г.Т. Сын тұрғысынан ойлау стратегияларын сабақта қолдану. // Педагогика және психология. – 2020. – №3. – 45–49 бб.

5. Fisher R., Scriven M. Critical Thinking: Its Definition and Assessment. – California: Edgepress, 2016. – 240 p.