400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 31 материал табылды

Мақала Отбасы мен мектеп ынтымақтастығы

Материал туралы қысқаша түсінік
Сынып жетекшілеріне көмек
Материалдың қысқаша нұсқасы


ОТБАСЫ МЕН МЕКТЕП ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ


Тлеуова Жанылсын Казтаевна

Қазақ тілі және әдебиеті мұғалімі

«Алтынсарин ауданы әкімдігінің

білім беру бөлімінің

Қарағайлы орта мектебі» КММ

а.Шокай,



Аннотация

Отбасы мен мектептің күш-жігерін біріктіру - бұл бірыңғай тәрбие кеңістігін қалыптастырудың маңызды шарты, оның басты құндылығы баланың тұлғасы, оның бақыты мен табысы болып табылады. Мақсаты: ата-аналарды оқушылардың тәрбиелілігін талдауға қосу олардың балаларды тереңірек тануының тәсілі ғана емес, сонымен қатар ата-аналардың өз бетінше білім алуын ынталандыру болып табылады. Олардың өз білімдерін байытуға, отбасылық тәрбиенің беймәлім әдістерін меңгеруге деген қажеттілігі туындайды. Отбасы - тәрбие, рекреациялық қызметтің барлық функцияларының арқасында балаларды базистік әлеуметтендіруді жүзеге асыратын қоғамның бірінші дәрежелі ұясы.


Аннотация

Объединение усилий семьи и школы-это важнейшее условие формирования единого воспитательного пространства, главной ценностью которого является личность ребенка, его счастье и успех. Цель: подключение родителей к анализу воспитанности школьников является не только способом более глубокого познания ими детей, но и стимулом самообразования самих родителей. У них появляется потребность обогатить свои знания, овладеть неизвестными им методами семейного воспитания. Семья - первостепенная ячейка общества, осуществляющая базисную социализацию детей благодаря усилий всех ее функций - воспитательной, рекреативной.



Аbstract

Combining the efforts of the family and the school is the most important condition for the formation of a single educational space, the main value of which is the child's personality, happiness and success. Goal: the involvement of parents in the analysis of the upbringing of schoolchildren is not only a way for them to learn more about children, but also a stimulus for self-education of parents themselves. They have a need to enrich their knowledge, to master unknown methods of family education. The family is the primary unit of society that carries out the basic socialization of children due to the efforts of all its functions-educational, recreational.


Түйінді сөздер: отбасы, мектеп, тәрбие, құндылық, мұғалім, қарым-қатынас, ата-ана, күш-жігер.

Ключевые слова: семья, школа, воспитание, ценность, учитель, общение, родитель, сила.

Key­words: family, school, education, value, teacher, communication, parent, strength.


Отбасы мен мектептің күш-жігерін біріктіру - бұл бірыңғай тәрбие кеңістігін қалыптастырудың маңызды шарты, оның басты құндылығы баланың тұлғасы, оның бақыты мен табысы болып табылады.

Отбасы мен мектеп ынтымақтастығының қажеттілігі мен маңыздылығы ешқашан күмәнданбады. Ата-аналар мектепке келгенге дейін баланың алғашқы және негізгі мұғалімдері болып табылады және бұл рөлді одан әрі орындайды. Отбасының әлеуметтік әлемі - бала тұлғасын қалыптастырудың ең күшті факторы. Әрбір ата-ана өз перзентінің әдепті, саналы, иманды да ибалы, Отанының сүйікті және кішпейіл азаматы болып жетілуін қалайды. Ата-ана перзентінің жақсы азамат болып жетілуі үшін өз отбасында балаларын тәрбиелеудің нәзік жақтарының зандылықтарын білуі шарт. Сыйластық, түсіністік, үлкен жауапкершілік сезімдері бар отбасы – бақытты отбасы. Бақытты отбасында ғана ата-ана және олардың өзара қатынасы мазмұнды, берілген тәрбие сенімді және негізді. [1, 85 б]. Сынып жетекшісі ата - аналарды қайта тәрбиелеу және отбасын қайта құру мүмкін емес және қажет емес-бұл оның құзыреттілігінен тыс жатыр.

Мектептің міндеті-ата-аналарға отбасылық тәрбиенің ең жақсы дәстүрлерін сақтай отырып, отандық педагогиканың жетістіктері негізінде балаларды өсіру [2, с 16]. Білім беру мекемесінің тәрбие қызметін күшейту мектеп пен отбасының, педагогтар мен ата-аналардың өзара іс-қимылының нысандары мен тәсілдерін жетілдіру қажеттілігін негіздейді.

Ата-аналарды өз балаларын тәрбиелеуге кім үйретеді? Қабырғаларында балалар 17 жасқа дейін болатын мектеп, ал егер дәл болса - мұғалім.

Ата-аналар өз балаларын қоғамның лайықты азаматтары көргісі келеді. Отбасы көмегінсіз мектеп тәрбиенің жоғары нәтижелерін қамтамасыз ете алмайды. Әлеуметтік институттардан айырмашылығы отбасы балаға күн сайын әсер етеді, сондықтан оның жеке қасиеттерін қалыптастыруда шексіз мүмкіндіктерге ие.

Отбасы тәрбиесінің факторларына социологтар отбасы өмірінің материалдық жағдайларын, оның құрылымын, білім деңгейін, мүдделерін, рухани қажеттіліктерді, мәдениет деңгейін жатқызады. Отбасы ата-аналарының өзара қарым-қатынасының сипаты бойынша үш топқа бөлінді: тату өмір сүреді, кейде жанжалдасады, жанжалдайды.

Алынған мәліметтер негізінде ата-аналардың өзара қарым-қатынасының сипаты баланың жеке басының адамгершілік қалыптасуына қалай әсер ететінін, әке мен ана арасында түсінік бар көптеген отбасыларда балалар мейірімді, қайырымды болып өседі деген пікір орнығқанын қадағалаймыз. Ата-аналар жанжалдасатын отбасылардағы өзге жағдай балаларды дауға тартады. Мұндай отбасыларда балалар жақсы жағдайда қанағаттанарлық, бірақ жиі нашар тәрбиеленген.

Әлеуметтанушылардың зерттеулерінде Отбасының тәрбиелік әсерін төмендететін факторлар ашылды: оның тұрақсыздығы, бір баланың болуы, балаларды тәрбиелеу үшін ата-аналардың жұмыс уақытының жеткіліксіздігі, мектеппен тиісті қарым-қатынастың болмауы, педагогикалық білім мен іскерліктің жетіспеушілігі [3, с 120]. Мектеп пен отбасының тәрбиесіндегі табысты өзара іс-қимылы үшін ата-аналар өз балаларының іс-әрекеті мен мінез-құлқын, олардың тәрбиелігін талдай білуі қажет. Ал бұл үшін қажет:

- ата-аналардың адамгершілік тәрбиесіне дайындығын ескере отырып, педагогикалық ағартудың мазмұны мен әдістемесін әзірлеу;

- ата-аналардан тәрбиеші ретінде арнайы педагогикалық және психологиялық білім саласында өз бетімен білім алу процесіне қызығушылығын ояту.

- ата-аналардың балалармен және сынып жетекшісімен өзара қарым-қатынасын жетілдіру, олардың бірлескен қызметі мен қарым-қатынас аясын кеңейту.

Егер сынып жетекшісі мен ата-аналар арасында сенімді қарым-қатынас болса, педагог өз бақылауының нәтижелерімен бөлісуді сұрай алады. Осылайша, мектеп, сынып ұжымы мен отбасы талаптарының бірлігі

Ата-аналарды оқушылардың тәрбиелілігін талдауға қосу олардың балаларды тереңірек тануының тәсілі ғана емес, сонымен қатар ата-аналардың өз бетінше білім алуын ынталандыру болып табылады. Олардың өз білімдерін байытуға, отбасылық тәрбиенің беймәлім әдістерін меңгеруге деген қажеттілігі туындайды.

Отбасы, үй ойындарының тәрбиелік мүмкіндіктерін арттыруға ықпал ететін жағымды жағдайларға ие: біріншіден, ата-аналар мен балалар бірге жеткілікті уақыт өткізеді, жиі бірге шұғылданады, ойнайды, демалады; екіншіден, үй жағдайында ойындарды өткізуді ұйымдастыру үшін көптеген түрлі мүкәммал бар.

Қарағайлы орта мектебінің жұмыс тәжірибесі көрсеткендей, бастауыш сынып оқушыларының ата - аналары мен олардың ұстаздарымен қарым-қатынасы-үлкен балалардың мұғалімдермен салыстырғанда ең тығыз және белсенді. Осы ата-аналар өскелең ұрпақты тәрбиелеуде мұғалімнің басты тірегі болады. Қарағайлы орта мектебінің базасында мұғалімнің ата-аналармен бастауыш буындағы ересектер мен балаларға арналған ашық сабақтарды ұйымдастыру бойынша өзара іс-қимылының зерттеу тәжірибесі қызықты. Бұл зерттеулер бастауыш сынып оқушыларының ата - аналары арасында бірлескен социалогиялық сауалнама жүргізу аясында жүргізілді, олардың арасында гиперпротекция-протекцияның өте төмен деңгейі байқалатынын көрсетті. Бала бұл ретте перифериялық ата-аналардың назарын көрсетіледі. Ол үшін маңызды нәрсе болған кезде ғана алынады. Зерттеу баланың қажеттілігін қанағаттандыру деңгейі бастапқы кезеңде тек 35,6% - да ғана ескерілгенін көрсетті, кіші мектеп оқушыларының ата-аналарының жауаптарында 45,9% - да баланың қажеттілігін елемеу басым, бұл ата-аналардың баланың қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткіліксіз ұмтылысын білдіреді. Қарағайлы орта мектебінің зерттелетін оқушылардың жалпы санының 68-78% - ында рухани қажеттіліктер, әсіресе эмоциялық қарым-қатынаста, ата-аналармен қарым-қатынаста, олардың махаббатында зардап шегеді.

Отбасындағы балаға қойылатын талаптар саны мынаны көрсетеді:

- көп балалы отбасылар арасында, бұл 36%, жауаптарда талаптардың шамадан тыс болуы басым, бұл жоғары моральдық жауапкершілікті білдіреді. Бұл жағдайда балаға қойылатын талаптар өте жоғары. Ата-аналар мұны отбасы қазіргі уақытта тұрған мән-жайлар талап ететініне сенімді. Бір бала бар отбасында - міндеттердің жеткіліксіздігі басым. Бұл жағдайда баланың отбасында ең аз міндеттері бар.

- Талаптар, тыйым салулар санымен, яғни балаға не істеуге болмайтынын көрсету баланың дербестік дәрежесі анықталады [4, с 98]. Бұл жағдайда жас ата-аналарында балаға "бәрі болмайды". Баланың мұндай жағдайы эмансипатия реакциясының дамуын ынталандырады. Қартайған ата - анасы-тыйым салу талаптарының жеткіліксіздігі. Бұл жағдайда балаға бәрі мүмкін. Тіпті кейбір тыйымдар болса да, бала оларды оңай бұзады. Отбасы тәрбиесінің бұл талдауы отбасы тәрбиесіндегі ауытқудың ең жаһандық себептерін анықтауға мүмкіндік береді:

Бірінші орында тұрған бұзушылықтың себебі – ата-ана сезімінің аясын кеңейту.

Тәрбиені бұзудың бұл көзі қандай да бір себептерге байланысты ата-аналар арасындағы ерлі-зайыптылық қатынастар бұзылған кезде туындайды: жұбайы жоқ (қайтыс болған, ажырасқанда немесе онымен қарым-қатынас ата-анасын қанағаттандырмаса). Көп жағдайда анасы (әкесі аз), бала жай балаға қарағанда, олар үшін үлкен нәрсе болғысы келеді. Ұлына немесе қызына "барлық сезім", "бүкіл махаббат"беруге ұмтылу пайда болады.

Екінші орында келесі себеп - ата-аналардың тәрбиелік сенімсіздігі. Бұл жағдайда ата-аналардың қандай да бір психологиялық ерекшеліктеріне байланысты отбасында билік бала мен ата-ана арасында қайта бөлінеді. Ата-ана балада "себеппен" жүреді, оған барлық сұрақтарда жол береді. Бұл бала ата-анасынан "әлсіз орын" тапты. Мұндай ата-аналар өз балаларының төзімділігінен, қарсылығынан қорқады және оларға жол беруге көп себеп табады.

Үшінші орында тәрбиені бұзудың келесі себебі-ерлі-зайыптылар арасында тәрбие саласына қақтығыс енгізу. Бұл ретте ата-аналардың тәрбие мәселелері бойынша пікірлеріндегі айырмашылық диаметральды болады: біреуі өте қатаң тәрбиені талап етеді, екіншісі балаға шағымданады. Бұл ретте, баланы қалай тәрбиелеу емес, тәрбиелік дауларда кімнің дұрыс екенін әркім қызықтыратыны оңай анықталады. Оқушылардың психологиялық және әлеуметтік жағдайының тұрақты мониторингін талдай отырып, кешендегі мектеп жұмысының тәжірибесі отбасы институты мен тәрбие процесі арасындағы қайшылықтарды дер кезінде анықтауға және тиісінше балаларды тәрбиелеудің екі институтының интеграциясы бойынша формалары мен әдістерін анықтауға мүмкіндік берді.

Отбасы - тәрбие, рекреациялық (оған дене, материалдық, моральдық, психологиялық қолдау, бос уақытты ұйымдастыру кіреді), коммукативті (қарым-қатынас және ол арқылы-әлеуметтендіру), реттеушілік, фемецитологиялық (отбасындағы бақыт сезімі) күш-жігерінің арқасында балаларды базистік әлеуметтендіруді жүзеге асыратын қоғамның бірінші дәрежелі ұясы. Отбасында жеткіншек баланы тәрбиелеу – бұл қарапайым емес маңызды және жауапкершілікті талап ететін үлкен іс. Өйткені осы жастағы баланың бойынан шығармашылыққа, өзінің өмірден орнын іздеу сияқты талпыныстарын байқауға болады [5, 120 б]. Осы тұста ата-ана олардың жан дүниесін түсініп, дер кезінде бағыт-бағдар көрсетсетсе, бұл бала тәрбиесіндегі ата-ананың тапқырлығы болып саналады. Бала бойында болып жатқан кез келген өзгерістерді ескеріп, ата-ана баламен жүргізетін тәлімдік, тәрбиелік істерді олардың барлық қырынан зерттей, ішкі «Мәніне» әсер ететіндей ешқандай іс-әрекетке бармай, жақын досындай ақыл-кеңес бере отырып жүргізуі қажет. Сонда ғана ата-анамен бала арасындағы қарым-қатынас оң нәтиже береді. Сондықтан да, әрдайым өзіндік педагогикалық білімді толықтырып отыру, басқа да ата-аналардың тәжірибелерінің жағымды жақтарын қолдану, мектеп пен мұғалімдермен бірігіп жұмыс істеуді қолға алу, ата-аналарға арналған өзіндік дәрістерді тыңдау, әдебиеттерді оқу керек. Бір сөзбен айтқанда, егер сіздің балаңыздың өмірде белгілі деңгейде жетістікке жетуін қаласаңыз, жеке тұлға ретінде, маман ретінде ашылуына еңбектендіре отырып, көмек беру қажет. Бұл балалар үшін, ата-ана мен қоғам үшін өте тиімді және маңызды.


Пайдаланылған әдебиеттер:

1.«Оқушылардың ғылыми қоғамдарын ұйымдастыру және республикалық ғылыми жарыстарын өткізуге әдістемелік нұсқаулар». Астана 2007.120 б.

2.Рубинштейн. С.Л. Основы общей психологии. Т.1-4. М., 1989. С. -250

3.Бухвалов В.А. Развитие учащихся в процессе творчества.//Педагогический поиск, 2000. №1

С.-150.

4.Беспалько В.П Слагаемые педагогической технологии. «Педагогика», 1989, С.-128

5.Көшімбетова С.А. «Оқу-тәрбие үрдісінде оқытудың инновациялық әдіс-тәсілдерін пайдаланудың педагогикалық шарттары». Астана 2007, 125 б.

Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
0 ұстаз жүктеп алған
20 ақпан
625
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі