математика

Пәні: әдебиеттік оқу

Уақыты:6. 09.16ж.

Сыныбы:4 «Б»

Мұғалім:Даужанова А.М

Сабақтың атауы

Елтаңба мен ту туралы жыр.

Мақсаты

«Елтаңба мен Ту туралы жыр» мәтінімен таныстыру арқылы, еліміздің рәміздері туралы білімдерін кеңейту.
Оқушылардың Отанға, туған жерге деген сүйспеншілігін арттыру. Сөздік қорларын, шығармашылық ойлау қабілеттерін дамыту.Оқушыларды ынтымақтастыққа, патриоттыққа, рәміздерімізді құрметтеуге қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже

Оқушылар жыл бойы алған білімдерін пысықтайды.

Отанға, туған жерге деген сүйспеншілігі артады.

Мәтіннің мазмұнын түсінеді. Елтаңба мен Туды ажырата алады.

Өз ойын тиянақты, еркін айтуға дағдыланады.

Сабақтың әдіс-тәсілдері

дамытушылық, сұрақ - жауап, түсіндіру, ой қозғау.

Ресурстар

Тақырыптық суреттер. Маркер, плакат 

Психологиялық ахуал

2 минут

Ана тілім – бала шағым, өркенім,
Ана тілім – болашағым, ертеңім,
Ана тілім – сайын далам, жер, көгім,
Ана тілім – арман, ойым, өрнегім.

Оқушылар шеңберде жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

7. минут

Үй тапсырмасын сұрау.

1.Халық ауыз әдебиеті дегеніміз не?

2.Ауыз әдебиетінің түрлері?

3.Мақал-мәтелдер дегеніміз не?

Қазақ билерін ата.

Сергіту сәті (2 минут)

Туған жер туралы мақал айтады

1. Туған жердей – жер болмас,
Туған елдей – ел болмас.
2. Туған жердің түні де ыстық, күні де ыстық.
3. Отан – оттан да ыстық.
4. Отан үшін отқа түссең - күймейсің,
Арың үшін алыссаң - өлмейсің....

Мағынаны тану

18 минут

Отан дегенде көз алдымызға не елестейді?

Әр оқушы Отан туралы білетіндерін әңгімелейді.
Мысалы: отбасы, атамекен, туған жер т. б.

Мәтінге сүйеніп, мақалдармен нақыл сөздерді аяқтап жазады.
1. Ат ердің -....
2. Бергеннің..., бермегеннің....
3. Ел аралаған... болар.
4. Отан -... ыстық.
5.... – өлең төсегім.
Оқушылар:
1. Ат ердің - қанаты.
2. Бергеннің қолынан, бермегеннің жолынан.
3. Ел аралаған сыншы болар.
4. Отан - оттан да ыстық.
5. Өз елім – өлең төсегім.
Слайдта Елтаңба мен Тудың суреттері көрсетіледі. Артына сұрақтар мен тапсырмалар жасырынған.
1. Қос пырақ қандай елдерді аралапты? (Шығыста Амурды, батыста Дунайды, Румды аралапты)
2. Қыран олардан не деп сұрайды? (Көргенімізді айтсақ көп сөз. Түйгенімізді айтсақ, «Әркімнің өз жері – жұмақ» екен, - депті.)
3. Пырақ не деп жауап береді?
4. Мәтіндегі мақалдар не туралы айтылған?
5. Елтаңбаның авторы кім?
6. Тудың авторын ата
7. Әнұранның авторы

Көк туым көтерілді бағым жанып,
Елтаңбам төрде әлемге танылды анық.
Шырқадым Әнұранды бар дауыспен,
Арманым Ата Заңым қабылданып

Ой толғаныс (10 минут)

Үйге тапсырма (2минут)

Мазмұндау. Мақал-мәтел жаттау

Күнделіктеріне жазады

Бағалау (2 минут)

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс (2 мин)

-Халық ауыз әдебиетіне қандай шығарма түрлері жатады?
-Жұмбақ, мақал, жаңылтпаш дегеніміз не?

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Пәні: әдебиеттік оқу

Уақыты: 9. 09.16ж.

Сыныбы:4 «Б»

Мұғалім:Даужанова А.М

Сабақтың атауы

Қ. Жұмағалиев. Туған өлкем

Мақсаты

«Туған өлкем» өлеңі арқылы оқушыларға туған жеріміздің құндылығы мен қасиеті, мәні мен маңызы туралы түсінік беру. Өлеңдегі негізгі ойды, идеяны ұғындыру.
Өлеңді түсініп, мәнерлеп оқу дағдыларын жетілдіру, туған жер, Отан туралы өз ойларын, көзқарастарын еркін айтып жеткізе білуге дағдыландыру.
Оқушыларға елін, жерін, Отанын қорғауға, туған жерге деген патриоттық сезімдерін қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже

Оқушылар жыл бойы алған білімдерін пысықтайды.

Отанға, туған жерге деген сүйспеншілігі артады.

Өлеңнің мазмұнын түсінеді.

Өз ойын тиянақты, еркін айтуға дағдыланады.

Сабақтың әдіс-тәсілдері

дамытушылық, сұрақ - жауап, түсіндіру, ой қозғау.

Ресурстар

Тақырыптық суреттер. Маркер, плакат 

Психологиялық ахуал

2 минут

Ана тілі – көңіліңе гүл егер,
Ана тілі - ғұмырым деп біле бер
Өзге тілде сөйлей білу – бір өнер,
Өз тіліңде сөйлей білу – шын өнер,

Оқушылар шеңберде жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

минут

Үй тапсырмасын сұрау.

1.Халық ауыз әдебиеті дегеніміз не?

2.Ауыз әдебиетінің түрлері?

3.Мұқағалидың қандай өлеңдерін білесің?

Сергіту сәті (2 минут)

Туған жер туралы мақал айтады

1. Туған жердей – жер болмас,
Туған елдей – ел болмас.
2. Туған жердің түні де ыстық, күні де ыстық.
3. Отан – оттан да ыстық.
4. Отан үшін отқа түссең - күймейсің,
Арың үшін алыссаң - өлмейсің....

Мағынаны тану

18 минут

Қайрат Жұмағалиевтің өмірі мен шығармашылығын таныстыру.
Батыс Қазақстан Орда ауданы Басқұдық ауылы
көрнекті қазақ ақыны
«Сарыарқа» журналының редакторы
Қазақстан жазушылар Одағының мүшесі
«Тұңғыш»өлеңдері (1964ж) «Жанар» өлеңдері (1966ж)
16. 09. 1937ж

5. Оқулықпен жұмыс.
1) Өлеңді мұғалімнің мәнерлеп оқуы.
2) Өлеңді оқи отырып, таныс емес сөздерді белгілеп отырады.
3) Оқушылардың өлеңді мәнерлеп оқуы.
4) Сұрақтарға жауап алу
6. Сөздік жұмыс.
Кермиық - асыл, жақсы, әсем.
Ықылым күн - өткен күн.

7. Дәптермен жұмыс
Мына ребустарды шешкенде, туған жер туралы мақалдар оқи аласыңдар. Ребустың шешуіндегі мақалдарды дәптерлеріңе жазыңдар.
Ребус шешу ----------------------,,, н ж - 6+н
ғ,, л,,,,,,,, --------------,, б,,, ------------------------,,, н ж д 2,,,,, ж,,,,-------------------- б, м,,,,

Шығармашылық тапсырма:
Оқушыларды топқа бөліп, тапсырма орындату.
1) Туған жер туралы өлең шығару
2) Табиғат көрінісін бейнелеу
3) Табиғат туралы мақал - мәтел, тыйым сөз жазу.
Б. Әбеевтің « Ұлыма арнау» өлеңімен қорытындылаймын.
«Ұлыма арнау»
Дұрыс сөйле, шала қазақ атанба,
Өз тілінде кеткен сөйлеп атаң да.
Қадірлей біл тілің менен дініңді
Саған берер, менің осы батам да.

Өзге ұлттан кем санама өзіңді
Қай кезде бол шыдамды, төзімді
Жүрсең дағы қай қиырда, қай жерде.
Сақта есіңде, менің осы сөзімді.

Қадірлесең жерді мынау киелі
Оның саған шарапаты тиеді,
Ел, жер үшін Қабанбайдай қанаттан,
Сонда ғана халық сені сүйеді.

Ой толғаныс (10 минут)

Үйге тапсырма (2минут)

Мазмұндау. Мақал-мәтел жаттау

Күнделіктеріне жазады

Бағалау (2 минут)

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс (2 мин)

-Халық ауыз әдебиетіне қандай шығарма түрлері жатады?
-Ақын өлеңінде не жайлы айтады?

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Пәні: әдебиеттік оқу

Уақыты: 10. 09.16ж.

Сыныбы:4 «Б»

Мұғалім:Даужанова А.М

Сабақтың атауы

Қ. Сапарбаев. Туған жердің ыстығы - ай

Мақсаты

Оқушыларға мәтінді түсініп оқу, мазмұнын өмірмен байланыстырып, негізгі идеясын ұғындыру.

-Оқушылар шығармашылықпен жұмыс істеуге, өз ойларын ашық, дәлелді сөйлей білуге қалыптастыру;

-оқушылар таным мүмкіншіліктерін, сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерін дамыту;

-Туған жерді,елді құрметтеуге, сүюге қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже

Оқушылар мәтінді түсініп оқиды, мазмұнын өмірмен байланыстырып,негізгі идеясын ашады.

-Оқушылар шығармашылықпен жұмыс істеуге, өз ойларын ашық, дәлелді сөйлеуге үйренеді;

-оқушылар таным мүмкіншіліктерін, сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерін дамытады;

-Туған жерді,елді құрметтеуге, сүю керектігіне, көз жеткізеді.

Сабақтың әдіс-тәсілдері

дамытушылық, сұрақ - жауап, түсіндіру, ой қозғау.

Ресурстар

Тақырыптық суреттер. Маркер, плакат 

Психологиялық ахуал

2 минут

Ана тілі – көңіліңе гүл егер,
Ана тілі - ғұмырым деп біле бер
Өзге тілде сөйлей білу – бір өнер,
Өз тіліңде сөйлей білу – шын өнер,

Оқушылар шеңберде жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

минут

Үй тапсырмасын сұрау.

1.Ауыз әдебиетінің түрлері?

2.Мұқағалидың қандай өлеңдерін білесің?

3. өлеңде ақын нені жырлайды?

Сергіту сәті (2 минут)

Иiлiп оңға бiр, иiлiп, солға бiр.

Жаттығу жасаймын.

Оң аяқ, сол аяқ, оң аяқ , сол аяқ

Жаттығу оңай-ақ.

Мағынаны тану

18 минут

Жұмбақ.

Иір-иір денесі,

Сахараның кемесі.

Ащы шөптер тамағы,

Шөлге шыдап бағады. (Түйе)

Әрбір адам үшін туған ел, туған жер барлық уақытта қымбат. Өйткені сен туған өлке саған алтын бесік- атамекен болып саналады. Туған елді әңгіме еткенде оған деген сүйіспеншіліктен жүрегіміз лүпілдейді, туған елдің құдіреттілігі соншалықты, жаныңды баурап алады.Ендеше мына әнге назар аударып, зейінімізді салып тыңдайық.

Ән тыңдау"Туған жер" Осы әнді тыңдағанда қандай сезімде болдыңдар?

- Алыс кетсем,мен сені аңсай жүрем!

Ауылымның түтіні қымбат маған,

Қымбат маған белдері күн қақтаған, туған жер! дегенде нені түсіндіңдер?Оқушылардың туған жерге деген сүйіспеншіліктерін бақылау мақсатында әңгімелер жүргізу.

Балалардың жауабын түйіндеу:

Туған жердің қадірін,

Шетте жүрсең білерсің

Мәтін оқылып болған соң, ондағы жер-су аттары мен адамның аттарын табады.

Түркіменстан астанасы Ашхабат.

Амудария Орта Азияның ең ірі және суы мол өзені.

1-топ:

Жазушы қандай оқиғаға тап болды?

2-топ:

Түйе иесінің сөзінен қандай қорытынды шығарар едіңдер?

3-топ:

Автордың айтайын деген ойын табу.

Мал қонысын іздейді,

Ер туысын іздейді

Ой толғаныс (10 минут)

Үйге тапсырма (2минут)

Мазмұндау. Түйе туралы мақал-мәтел жаттау

Күнделіктеріне жазады

Бағалау (2 минут)

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс (2 мин)

1.Түйе туралы не білесің? 
2.Бота анасына неліктен ермеді деп ойлайсың? 
3.Түйе мен бота судан өтіп,бір-бірімен қалай табысты? 

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Пәні: әдебиеттік оқу

Уақыты: 13. 09.16ж.

Сыныбы:4 «Б»

Мұғалім:Даужанова А.М

Сабақтың атауы

Халқына адал бол

Мақсаты

Оқушыларды қазақ елін, қазақ тілін қастерлеуге, ой – өрісін кеңейтуге, шешендік өнердің қыр – сырын ұғына білуге қалыптастыру. Оқушыларға тілдің қоғам өміріндегі маңызын түсіндіру.

-Туған жерді, елді құрметтеуге, сүюге қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже

Оқушылар мәтінді түсініп оқиды, мазмұнын өмірмен байланыстырып, негізгі идеясын ашады.

-Оқушылар шығармашылықпен жұмыс істеуге, өз ойларын ашық, дәлелді сөйлеуге үйренеді;

-оқушылар таным мүмкіншіліктерін, сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерін дамытады;

Сабақтың әдіс-тәсілдері

дамытушылық, сұрақ - жауап, түсіндіру, ой қозғау.

Ресурстар

Тақырыптық суреттер. Маркер, плакат 

Психологиялық ахуал

2 минут

Бір дегеніміз – бірлігі кеткен ел жаман,
Екі дегеніміз – ерегісіп өткен ер жаман.
Үш дегеніміз – үш бұтақты шедірден шалынған ат жаман.
Төрт дегеніміз – төсектен безген жас жаман.
Бес дегеніміз – белдесіп шапқан жау жаман.
Алты дегеніміз – асқынып кеткен дерт жаман.
Жеті дегеніміз – жас келіншек жесір қалса сол жаман.
Сегіз дегеніміз – Серпілмеген қайғы жаман
Тоғыз дегеніміз – торқалы той, топырақты өлімге бас көрсетпесе сол жаман.
Он дегеніміз – оңалмас кәрілікке дауа болмас.

(Қазыбек би)

Оқушылар шеңберде жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

5 минут

Үй тапсырмасын сұрау.

1.Ауыз әдебиетінің түрлері?

2. жазушы қандай оқиғаға куә болды?

3. Жалғыз өркешті нар қай жерде мекндейді?

4.Үш биді ата?

Сергіту сәті (2 минут)

Иiлiп оңға бiр, иiлiп, солға бiр.

Жаттығу жасаймын.

Оң аяқ, сол аяқ, оң аяқ , сол аяқ

Жаттығу оңай-ақ.

Мағынаны тану

18 минут

Қазақ халқы аталы сөзді, шешендікті аса жоғары бағалаған халық. Небір бітімсіз дау- жанжалдың шешімін екі-ақ ауыз сөзбен айтып тындыру, ойлы да озбыр, отты сөздерді суырып салып айту- қазақ тарихында көп болған. 
Шебер айтылған ақыл, нақыл сөздер – жаратылыста, қоғамдық өмірде болған өзгерістерді жіті көзбен бақылап айтылған халық ойының жемісі. 
Шешендік сөздер – бата-тілектен бастап, кейінгі ұрпаққа арналған өнегелі өсиет сөздерді, өмірде кездесетін керіс-келіс сөздерді қамтиды. 
Шешендік сөз- терең ойға, ұшқыр шешімге құрылады. Сөз туралы бөлтірік шешен: 
Сөзден тәтті нәрсе жоқ, 
Сөзден ащы нәрсе жоқ. 
Сөзіңді тіліңе билетпе, ақылыңа билет. Ақылыңды, сөзіңді ақылсызға қор етпе, ақылдыға айт. Кімге? Қай жерде? Қай кезде? Қалай? Сөйлейтініңді біл, - деп толғайды. 
Шешендер- «ердің құнын екі ауыз сөзбен бітіретін», жауласқан екі елдің арасына бітім айтатын, күлгенді жылатып, жылағанды жұбата алатын даналық сөздер иесі. 
Шешендердің ең негізгі құралы- сөз. Сол сөз арқылы тыңдаушысын өзіне қаратып, жүрегін тербеп, бойын балқытады. Бұл асқан өнерпаздық, дарын – қабілеттен туады. Жер дауы, жесір дауы, ер құны, барымта жайы ұстасушы екі жақтың билерінің айтысуы арқылы шешіліп отырған. Сөйтіп, бұл нағыз сөз сайысына арналған. 
Ертеден- ақ халқымыздың өзіндік басқару жүйесі болған. Ел қамын жеген батырлары, сөзін сөйлеген шешендері, білімпаз билері болған. 
Шешен- дау- жанжалды әділ, ақылмен шешетін болған. Халық қашанда билерді, шешендерді қадір тұтқан. 
Би- халықтың көкейіндегі айтқан, ойын жарыққа шығарған әділет соқшысы. Қазақтың атақты билері Төле би, қаз дауысты Қазыбек, Әйтеке би, т.б. билерден, шешендерден қалған сөз дәстүрі ғасырлар бойы жалғасын тауып келеді. 
Төле би, ер Қазыбек, тілді Әйтеке, 
Асқар тау Қазығұрттай білімді еді. 
Бірі күн, бірі туған айдай болып, 
аманға сәйкесімен келіп еді.- деп, Тәуке ханның билерді асқар тауға, күнге, айға теңеуі тегін емес. Тәуке ханның тұсында ұлы жүзге Төле би, орта жүзге Қазыбек би, кіші жүзге Әйтеке би басшы болды. Енді, осы атақты билердің ішіндегі Төле биге тоқталамыз. 
Төле би Әлібекұлы 1663 жылы қазіргі Жамбыл облысы, Шу өзенінің бойындағы Әулиеата маңындағы Жайсаң Жайлау деген жерде дүниеге келген. Төле жасынан араб, парсы тілдерін жетік меңгерген. Төленің әкесі Әлібек те сөзге ділмәр, шешен, би болған адам. Төле әкесіне еріп жүріп, ел таниды, жер көреді. 15 жасында билікке араласып, өзінің әділдігімен, ақылдылығымен жұрт арасында таныла бастайды. Өзінің даналығымен «Қарлығаш би» атанған. 

Ой толғаныс (10 минут)

Үйге тапсырма (2минут)

Мазмұндау.

Күнделіктеріне жазады

Бағалау (2 минут)

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс (2 мин)

1.Үш би туралы не білесің? 
2. Жетес Төле биден не сұрады? 
3.Ел басшылары не үшін жиналды ? 

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Пәні: әдебиеттік оқу

Уақыты: 16. 09.16ж.

Сыныбы:4 «Б»

Мұғалім:Даужанова А.М

Сабақтың атауы

Бөлтірік шешеннің тапқырлығы

Мақсаты

1.Бөлтірік шешеннің өмірі және оның тапқырлығы жайында мағлұмат беру

2. Бөлтірік шешеннің тапқыр сөздерінің мағынасын түсіне білуге үйрету

3.Өз пікірін ашық айта білуге тәрбиелеу

Күтілетін нәтиже

1.Бөлтірік шешеннің өмірі және оның тапқырлығы жайында мағлұмат алады

2. Бөлтірік шешеннің тапқыр сөздерінің мағынасын түсінеді

3.Өз пікірін ашық айта біледі

Сабақтың әдіс-тәсілдері

дамытушылық, сұрақ - жауап, түсіндіру, ой қозғау.

Ресурстар

Тақырыптық суреттер. Маркер, плакат 

Психологиялық ахуал

2 минут

Бір дегеніміз – бірлігі кеткен ел жаман,
Екі дегеніміз – ерегісіп өткен ер жаман.
Үш дегеніміз – үш бұтақты шедірден шалынған ат жаман.
Төрт дегеніміз – төсектен безген жас жаман.
Бес дегеніміз – белдесіп шапқан жау жаман.
Алты дегеніміз – асқынып кеткен дерт жаман.
Жеті дегеніміз – жас келіншек жесір қалса сол жаман.
Сегіз дегеніміз – Серпілмеген қайғы жаман
Тоғыз дегеніміз – торқалы той, топырақты өлімге бас көрсетпесе сол жаман.
Он дегеніміз – оңалмас кәрілікке дауа болмас.

(Қазыбек би)

Оқушылар шеңберде жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

5 минут

Үй тапсырмасын сұрау.

-Шешендік сөз дегенді қалай түсінесің?

-Қандай шешендер мен билерді білесіңдер?

-Төле би қандай төрелік сөз айтты?

Мадақтау сөздерін айту арқылы бағалау

Сергіту сәті (2 минут)

Иiлiп оңға бiр, иiлiп, солға бiр.

Жаттығу жасаймын.

Оң аяқ, сол аяқ, оң аяқ , сол аяқ

Жаттығу оңай-ақ.

Мағынаны тану

18 минут

Мақал - мәтелдер:
1. Ердің сыншысы болма, адамның сыншысы бол.
2. Оқу инемен құдық қазғандай
3. Көп сөз көмір, аз сөз алтын.
4. Өлімнен ұят күшті.
5. Атаңның баласы болма, елдің баласы бол.
Осы мақал - мәтелдерді оқи отырып не алдық?
Адамгершілік, инабаттылық, ізгілік, кішіпейілділік, ақылдылық, туған жерді сүю, мейрімділік.

Бөлтірік Әлменұлы бала кезінен-ақ ақындық, шешендік сөз өнеріне бейім болған. Есейген шағында ел арасындағы жер, су, тұрмыс жағдайы жөніндегі талас, дауларға араласып, әділ төрелігін асқан шешендікпен айтқан. Сондықтан да оны халық оны қалап би сайлаған.

,,,, ө ,, ,, і

,,,, ік ш ,,,ш ,,,н

Жұптық жұмыс «Семантикалық карта»»

Ой толғаныс (10 минут)

Үйге тапсырма (2минут)

Мазмұндау. «Бөлтірік шешеннің тапқырлығы» жайында шағын эссе жаз.

Күнделіктеріне жазады

Бағалау (2 минут)

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс (2 мин)

1.Қандай би, шешендерді білесің?

2.Шешен деген сөзді қалай түсінесің?

3.Бөлтірік шешеннің тапқырлығы сияқты сен Тезек төренің жұмбағын қалай шешер едің?

4.Төле би мен Бөлтірік шешенді салыстыр

Сұрақтарға жауап береді. білгендерін қорытындылайды.

Пәні: әдебиеттік оқу

Уақыты: 17. 09.16ж.

Сыныбы:4 «Б»

Мұғалім:Даужанова А.М

Сабақтың атауы

Қазыбек бидің шешендігі

Мақсаты

  Шешендік сөздерді тереңірек түсіндіре түсу, Қазыбек би туралы білімдерін кеңейту.
Ой - саналарын оятып, жақсы мінезге, байқағыштыққа, сергек те зерек болуға дағдыландыру.
Сөйлеу тілдерін байытып, ұтқыр да ойлы сөйлеуге қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже

1.Қазыбек бидің өмірі және оның тапқырлығы жайында мағлұмат алады

2. Шешеннің тапқыр сөздерінің мағынасын түсінеді

3.Өз пікірін ашық айта біледі

Сабақтың әдіс-тәсілдері

дамытушылық, сұрақ - жауап, түсіндіру, ой қозғау.

Ресурстар

Тақырыптық суреттер. Маркер, плакат 

Психологиялық ахуал

2 минут

Бір дегеніміз – бірлігі кеткен ел жаман,
Екі дегеніміз – ерегісіп өткен ер жаман.
Үш дегеніміз – үш бұтақты шедірден шалынған ат жаман.
Төрт дегеніміз – төсектен безген жас жаман.
Бес дегеніміз – белдесіп шапқан жау жаман.
Алты дегеніміз – асқынып кеткен дерт жаман.
Жеті дегеніміз – жас келіншек жесір қалса сол жаман.
Сегіз дегеніміз – Серпілмеген қайғы жаман
Тоғыз дегеніміз – торқалы той, топырақты өлімге бас көрсетпесе сол жаман.
Он дегеніміз – оңалмас кәрілікке дауа болмас.

(Қазыбек би)

Оқушылар шеңберде жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

5 минут

Үй тапсырмасын сұрау.

-Шешендік сөз дегенді қалай түсінесің?

-Қандай шешендер мен билерді білесіңдер?

-Малай сары Сырымға неліктен ренжіді?

«Барлық қазына бабалардың даналық сөздерінде, әр халық өздерінің асыл мұраларын бағаламай, әлемдік мәдениетке жете алмайды» М. Әуезов.

Сергіту сәті (2 минут)

Иiлiп оңға бiр, иiлiп, солға бiр.

Жаттығу жасаймын.

Оң аяқ, сол аяқ, оң аяқ , сол аяқ

Жаттығу оңай-ақ.

Мағынаны тану

18 минут

Қаз дауысты Қазыбек би, Қазыбек Келдібекұлы – қазақ халқының XVII – XVIII-ғасырлардағы ұлы үш биінің бірі, көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері. Орта жүз арғын тайпасының қаракесек руына кіретін болатқожа атасынан шыққан ол 1667 жылы Сыр бойында дүниеге келген. Арғы аталары Шаншар абыз, Бұлбұл, өз әкесі Келдібек — есімдері елге белгілі әділ билер болған.

Қаз дауысты Қазыбектің оқыған жерлері, алған білімі туралы нақты дерек жоқ. Дегенмен, ел аузындағы әңгіме, аңыздар мен биден жеткен шешендік сөздер оның өз заманында білімді де жетелі, халықтың ауыз әдебиеті мен салт-дәстүр, рәміздерін, ата жолы заңдарын мейлінше мол меңгерген, озық ойлы, әділ де көреген, батыл да батыр адам болғандығын айқын аңғартады. Әділдігі мен алғырлығы үшін Тәуке хан Қазыбекті Орта жүздің Бас биі еткен. Би Әз Тәукенің тұсында хан кеңесінің белді мүшелерінің бірі болса, Сәмеке, Әбілмәмбет, Абылай ел билеген кезеңдерде де мемлекет басқару ісіне жиі араласып, ішкі-сыртқы саясатта ақыл-кеңестер беріп отырған

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау.

БАТА (рөлдік ойын)
- Ата, бата деген не?
- Бата – ақ ниет, жақсы тілек, халқымыздың ежелгі мұрасы.
- Ендеше ата маған батаңызды беріңіз.
«Арыстандай болсын айбатың,
Аюдай болсың қайратың,
Гүлге толсын өңірің,
Көңілді өтсін өмірің,
Асқа толсын табағың,
Ашық болсын қабағың!»
- ӘУМИН!

Шешендік сөздер
Қынаптан суырылғандай қылыштай өткір.
Соқырға таяқ ұстатқандай анық.
Көңілге медет болатындай мағыналы.

«Кім тапқыр?»

1. Сиырдың сүті қай жерінде?(Сиырдың сүті тілінде)

2. Не сипағанды білмейді? ( Сиыр сипағанды білмейді)

3. Қандай бала сүйкімді? (Күлшелі бала сүйкімді)

Ой толғаныс (10 минут)

Үйге тапсырма (2минут)

Мазмұндау.

Күнделіктеріне жазады

Бағалау (2 минут)

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс (2 мин)

НЕ БІЛДІК? НЕ ҮЙРЕНДІК?
Қандай қазақ би – шешендерімен таныстық?
Төле би, Әйтеке би, Қазыбек би.
Шешендік – билер жалпы қандай болуы керек?

Сұрақтарға жауап береді. білгендерін қорытындылайды.

Пәні: әдебиеттік оқу

Уақыты: 20. 09.16ж.

Сыныбы:4 «Б»

Мұғалім:Даужанова А.М

Сабақтың атауы

Ақындар айтысы. Жұмбақ айтыс

Мақсаты

 Айтыстың шығу тарихын, түрлерін, ерекшелігін, мақсатын еске түсіру. Айтыс өнерінің маңыздылығын ұғындыру. Пікірталас тудырудағы айтыстың рөлін таныту.

Оқушының шығармашылық дамуына әрекет ету, ойларын еркін жеткізуге дағдыландыру. Оқушының ой- түйінін білім мазмұнына әкелу.
Ой - саналарын оятып, жақсы мінезге, байқағыштыққа, сергек те зерек болуға дағдыландыру.

Күтілетін нәтиже

1. Айтыстың шығу тарихын біледі.

2. Ақындардың тапқыр сөздерінің мағынасын түсінеді

3.Өз пікірін ашық айта біледі

Сабақтың әдіс-тәсілдері

дамытушылық, сұрақ - жауап, түсіндіру, ой қозғау.

Ресурстар

Тақырыптық суреттер. Маркер, плакат 

Психологиялық ахуал

2 минут

Біз балдырған баламыз,

Құстай қанат қағамыз.

Дүниені аралап,

Оқып білім аламыз

Оқушылар шеңберде жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

5 минут

Үй тапсырмасын сұрау.

-Шешендік сөз дегенді қалай түсінесің?

-Қандай шешендер мен билерді білесіңдер?

-Қошқарұлы Жәнібек деген кім? Ол қайда барады?

- Қараби оған не дейді?

«Барлық қазына бабалардың даналық сөздерінде, әр халық өздерінің асыл мұраларын бағаламай, әлемдік мәдениетке жете алмайды» М. Әуезов.

Сергіту сәті (2 минут)

Иiлiп оңға бiр, иiлiп, солға бiр.

Жаттығу жасаймын.

Оң аяқ, сол аяқ, оң аяқ , сол аяқ

Жаттығу оңай-ақ.

Мағынаны тану

18 минут

Оқушылар, сендер ақынның кім екенін білесіңдер ме? Ақын өз жанынан өлең шығаратын өнер иесі. Ал енді сол ақындар өзінің суырып салма өлеңге қаншалықты шешен екендігін көрсету үшін арнайы сөз сайысына, яғни айтысқа қатысқан. Ал, айтыс дегеніміз не, балалар?
Айтыс «айтысу» деген сөзден шыққан. Айтысу қара сөзбен де, күй тарту арқылы да, суырып салма өлеңмен де болады.
Айтыстың қандай түрлерін білеміз?
1. Бәдік айтысы Ата бабаларымыз сөзбен ауруды аластап, малды емдемек болған.
2. Жар - жар айтысы. Ерте заманда қызды ұзатар алдында айтылатын айтыс түрі. Өлең құрлысы 7 - 8 буынды.
Жар - жар әнін айтқызу
өлеңде «қаранасар» деген не мағынаны білдіреді?
Қара жібек кездеме, мата деген мағынаны білдіреді.
3. Қыз бен жігіт айтысы. Ойын - сауықта айтылады. 11 буынды. Басы қайталанып, негізгі ой үшінші, төртінші жолдарында айтылады. Әр әуенге салынып айтыла беріледі.
4. Мақал - мәтел айтысы, жұмбақ айтысы, күй тартысу айтысы, оқушылар айтысы бар.
Ал енді біз ақындар айтысына тоқталайық. Ақындар айтысына сөз өнерін шебер меңгерген суырыпсалма, тез арада жауап бере білетін ақындар қатысады. Ақындар айтысында жаттама өлеңдер аз болады. Айтыскер ел тарихы, жер жайын білуі керек. әсерлі болуы үшін домбыра, гармон, қобыздың сүйемелдеуімен орындаған.
Жұмбақ Айтыс– айтыс жанрының бір түрі. Онда табиғат құбылыстары, адам, жан-жануар, қоғам тіршілігіндегі көріністерді жұмбақтау арқылы өнер бәсекесіне түскен әріптестер бір-бірінің ақыл-парасаты мен ой-түсінігін сынап, сөзден тосып, тізе бүктіруді көздейді. Жұмбақ айтыстың ең алғашқы түрі – қыз бен жігіт қайымдасуларында бір-біріне тосыннан сұрақ қойып, оған қолма-қол жауап қайыруды өзара мақсат еткендіктен, көбінесе олардың жауаптасулары барынша жинақы, терең мағыналы болып келеді. Қайым айтыстарының бір топ үлгілерінде (аты-жөні мәлімсіз көптеген қыз бен жігіт қайымдасулары, “Ұлбике мен Күдері қожа айтысы”, тағы басқа) қойылатын бір-екі ауыз жұмбақ айтыс тағдырын үзілді-кесілді шеше алмайды, көбінесе, қарсыласын оқыстан тосып тоқтатудың көп тәсілдерінің бірі ғана.

Ой толғаныс (10 минут)

Үйге тапсырма (2минут)

Мазмұндау.

Күнделіктеріне жазады

Бағалау (2 минут)

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс (2 мин)

НЕ БІЛДІК? НЕ ҮЙРЕНДІК?
Қандай қазақ би – шешендерімен таныстық?
Төле би, Әйтеке би, Қазыбек би.
Шешендік – билер жалпы қандай болуы керек?

Сұрақтарға жауап береді. білгендерін қорытындылайды.

Пәні: әдебиеттік оқу

Уақыты: 23. 09.16ж.

Сыныбы:4 «Б»

Мұғалім:Даужанова А.М

Сабақтың атауы

«Ер Тарғын» жырынан үзінді

Мақсаты

 1. Халық ауыз әдебиеті үлгілерімен таныстыру;
2. Түсініп оқу, мәнерлеп оқу дағдыларын қалыптастыру;
3. Мәтінді талдау қабілеттерін дамыту; белсенділіктерін дамыту;
4. Батылдыққа, өжеттікке, еңбекқорлыққа тәрбиелеу;

Күтілетін нәтиже

1. Оқушылардың жырды оқу арқылы сын тұрғысынан ойлауын дамыту.
2. Сол сезімін әңгімелеп беруге ынталандыру.

3.Өз пікірін ашық айта біледі

Сабақтың әдіс-тәсілдері

дамытушылық, сұрақ - жауап, түсіндіру, ой қозғау.

Ресурстар

Тақырыптық суреттер. Маркер, плакат 

Психологиялық ахуал

2 минут

Біз балдырған баламыз,

Құстай қанат қағамыз.

Дүниені аралап,

Оқып білім аламыз

Оқушылар шеңберде жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

5 минут

Үй тапсырмасын сұрау.

-Айтыстың қандай түрлерін білесіңдер?

-Шөже мен Орынбайдың арасындағы айтыс айтыстың қай түріне жатады?

Тілек: “Сіздерді батыр бабаларымыздың рухы қолдап, қорғап жүрсін!”

Сергіту сәті (2 минут)

Иiлiп оңға бiр, иiлiп, солға бiр.

Жаттығу жасаймын.

Оң аяқ, сол аяқ, оң аяқ , сол аяқ

Жаттығу оңай-ақ.

Мағынаны тану

18 минут

Ер сөзіне түсінік: ойларын тізбектеп жазамын: ер, ерлік, батыр, ер жүрек, жауынан қорықпайды, жалғыз жауға шабады, мықты т.б.

Ер Тарғын қазақтың батыры. Жырды мінерлеп оқимын.

—         Жыр кімнің атынан баяндалған?

—         Жырда қанша кейіпкер бар? т.б. сұрақтар қоямын.

Сөздікпен жұмыс.

Топпен жұмыс:
І топ:

Жыр қалай басталады? Жыр туралы не білесің?
Жырда қандай батырлар бар?
Оқиға қай заманда болған?
Тарғын кіммен кездесті?
Не үшін кездесті?
Оның сырт бейнесінен нені байқадың?
ІІ топтың сұрағы:

Домбауыл қай елдің батыры?
Ол қандай адам деп ойлайсың?
Саған үнады ма?
Жоқ әлде ұнамады ма?
Неге ұнамады?
ІІІ топтың сұрағы:

Жырдан қалмақ батырларының сөзін тап. 
Ол Ноғай елінің батырын неге теңейді?
Дұрыс па? Неге?
Келісесің бе?
Келіспейсің бе?
ІV топтың сұрағы: Ер Тарғын қай елдің батыры?
Оның жауабын тауып бер, саған ұнады ма?
Тарғын қандай деп ойлайсың?
Мінездеме бер.
V топтың сұрағы:

Тарғын қалай аман қалды?
Оқиға қалай жалғасты?
Екі батырдың шайқасуы туралы не айтар едің?
Кім жеңіске жетті?
Топпен жұмыс талданып болған соң әр топқа уақыт беріліп, қағаз таратылады. Сонан соң ақ ватманға қорытынды ой жазылады. 
Сабақты қорыту. 
- Біз бүгін не үйрендік?
- Батыр болу, елін қорғауға дайын болу т.б. 
Сабақты бағалау: Сабаққа жақсы қатысқан оқушыларға шашу ретінде сыйлықтар таратылып, бағаланады. 
Үй тапсырмасы: Жырдан үзінді беріліп, музыка тыңдату, сыйлық үлестіру, қонақтарға дулығаның суретін тарату. Тілек: “Сіздерді батыр бабаларымыздың рухы қолдап, қорғап жүрсін!”

Ой толғаныс (10 минут)

Үйге тапсырма (2минут)

Мазмұндау.

Күнделіктеріне жазады

Бағалау (2 минут)

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс (2 мин)

НЕ БІЛДІК? НЕ ҮЙРЕНДІК?
- Біз бүгін не үйрендік?
- Батыр болу, елін қорғауға дайын болу

Сұрақтарға жауап береді. білгендерін қорытындылайды.

Пәні: әдебиеттік оқу

Уақыты: 24. 09.16ж.

Сыныбы:4 «Б»

Мұғалім:Даужанова А.М

Сабақтың атауы

«Қамбар батыр» жырынан үзінді

Мақсаты

 Батырлар жыры туралы оқушыларға жан-жақты түсінік беру.

Елін қорғау, Отанын, халқын сүю батырлар жырының басты қасиеттері екендігін оқушыларға ұғындыру

Адал және шыншыл болуға тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже

1. Оқушылардың жырды оқу арқылы сын тұрғысынан ойлауын дамыту.
2. Сол сезімін әңгімелеп беруге ынталандыру.

3.Өз пікірін ашық айта біледі

Сабақтың әдіс-тәсілдері

дамытушылық, сұрақ - жауап, түсіндіру, ой қозғау.

Ресурстар

Тақырыптық суреттер. Маркер, плакат 

Психологиялық ахуал

2 минут

Біз балдырған баламыз,

Құстай қанат қағамыз.

Дүниені аралап,

Оқып білім аламыз

Оқушылар шеңберде жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

5 минут

«Қамбар батыр» туралы аңыз ел аузынан жазылып, алғашқы рет 1865 ж. басылады. Бұдан кейін 1868 ж. «Қисса Қамбар», 1903 ж. «Тоқсан үйлі тобыр» деген аттармен Қазанда басылып, ең толығырақ түрі «Қамбар батыр» деген атпен 1922 ж. Ташкентте шығады. «Қамбар батырдың» бұл нұсқасын баспаға даярлаған А.Диваев. Бізше, Диваев нұсқасы тек толығы ғана емес, ең көркемі, ең жақсы варианты. Диваевтың 1922 жылы бастырған «Қамбар батырын» Сәкен Сейфуллин (1933 ж.), Сәбит Мұқанов (1939 ж.) жолдастар шығарған батырлар жинағында өзгертілмей, қайта басылды. 

Сергіту сәті (2 минут)

Иiлiп оңға бiр, иiлiп, солға бiр.

Жаттығу жасаймын.

Оң аяқ, сол аяқ, оң аяқ , сол аяқ

Жаттығу оңай-ақ.

Мағынаны тану

18 минут

Қамбар батыр жырынан үзінді. 
Сабақты бастамас бұрын бір шумақ өлең оқылады
Ой қозғау:
Енді “Қамбар батыр” сөзіне түсінік берейік, жұпта ой толғау. Батыр сөзіне түсінік: ойларын тізбектеп жазамын: ер, ерлік, ер жүрек, жауынан қорықпайды, жалғыз жауға шабады, мықты т.б. Қамбар батыр жыры туралы айтып, суретін көрсетемін, не байқағандарын сұраймын, басқа да қазақ батырлары туралы сұрақ-жауап аламын. 

Оқулықпен жұмыс
Ал, балалар, енді кітаптың (27-бетіндегі) “Қамбар батыр” жырынан үзінді берілген, соны оқып танысамыз. Қалам алып, түртіп алу жүйесі бойынша жұмыс жүргізіп, сөздік жұмысты жүргізетінімізді ескертемін. 
Мәнерлеп оқытамын. Диалог сұраққа жауап аламын. 
-Жыр кімнің атынан баяндалған?
-Жырда қанша кейіпкер бар? т.б. сұрақтар қоямын.
Сөздік жұмысын жүргіземін. Түсінбеген сөз, сөз тіркестерін өздерінен сұрақ-жауап алып, күрделі сөздерге түсінік беремін. Рольмен оқытамын. 

Қамбар Батыр – қазақ халқының қаһармандық жыры. Жырдың 19 нұсқасы белгілі. Қамбар туралы сюжетті (жыр желісін) алғаш жазып алған Л.Мейер оны«Киргизская степь Оренбургского края» (1865) атты журналда бастырған. Бұл Қамбар оқиғасын Сыр бойындағы Алтыасар тарихымен байланыстыратын аңыз үлгісі.Қазан университетінде «Қисса-и Қамбар» (1888), Қазан қаласында «Тоқсан үйлі тобыр» (1903) деген атпен жырдың алғашқы нұсқалары жарияланған.

• 1902 ж. Әбубәкір Диваев жазып алып, 1922 ж. Ташкентте бастырған.

• 30-жылдары Сәкен Сейфуллин, Сәбит Мұқанов, Мұхтар Әуезовтер жариялап, 1957 ж. жеке жинақ болып шыққан. Қазақ даласының әр түрлі аймақтарынан жазылып алынған жырдың өзіндік ерекшеліктері бар.

«Қамбар батыр» жырының басты тақырыбы – жер мен ел намысын қорғау. Оқиға Әзімбайдың байлығы мен сұлу қызы – Назымды суреттеуден, 18 жасқа толған Назымның жар іздеген назынан басталады. Назымның ағалары – Қораз, Дораз, Қарымсақ, Қабыршақ – дара мінез иелері. Бұл кезде Қамбар да ер жетіп, елін асырап отырған батыр тұлғасында көрінеді. Эпостағы этникалық мәліметтер оның оқиға суреттелетін кезеңнен кейіндеу туғанын аңғартады. Жырда қазақ халқының тарихи жауы – қалмақ, кейінгі этникалық бірлестік – ноғайлы атауларымен бірге қазақ этнонимі де жиі кездеседі. Қамбардың шыққан тегіне қатысты — уақ, «Ноғайлының Қамбары», Назымның әкесі Әзімбайға келгенде – «12 баулы өзбек» тіркестері қолданылған. Жыр сюжетінің алғаш аңыз түрінде туып, бері келе эпостық үлгіге ауысқаны аңғарылады. Ондағы көптеген ономастикалық атауларға қарап, Әуелбек Қоңыратбаев «Қамбар батыр» сюжетінің кейбір нұсқалары Сыр бойында туған деген тұжырым айтады. Кезінде М.Әуезов, С.Мұқанов, Н.Смирнова, Ә.Қоңыратбаев, М.Ғабдуллин, т.б. ғалымдар зерттеп, пікір айтқан.

Ой толғаныс (10 минут)

Үйге тапсырма (2минут)

Мазмұндау.

Күнделіктеріне жазады

Бағалау (2 минут)

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс (2 мин)

НЕ БІЛДІК? НЕ ҮЙРЕНДІК?
- Біз бүгін не үйрендік?
- Батыр болу, елін қорғауға дайын болу

Сұрақтарға жауап береді. білгендерін қорытындылайды.

Пәні: әдебиеттік оқу

Уақыты: 26. 09.16ж.

Сыныбы:4 «Б»

Мұғалім:Даужанова А.М

Сабақтың атауы

Қобыланды батыр (жырдан үзінді)

Мақсаты

 Батырлар жыры туралы оқушыларға жан-жақты түсінік беру.

Елін қорғау, Отанын, халқын сүю батырлар жырының басты қасиеттері екендігін оқушыларға ұғындыру

Адал және шыншыл болуға тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже

1. Оқушылардың жырды оқу арқылы сын тұрғысынан ойлауын дамыту.
2. Сол сезімін әңгімелеп беруге ынталандыру.

3.Өз пікірін ашық айта біледі

Сабақтың әдіс-тәсілдері

дамытушылық, сұрақ - жауап, түсіндіру, ой қозғау.

Ресурстар

Тақырыптық суреттер. Маркер, плакат 

Психологиялық ахуал

2 минут

Біз балдырған баламыз,

Құстай қанат қағамыз.

Дүниені аралап,

Оқып білім аламыз

Оқушылар шеңберде жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

5 минут

Үй тапсырмасын сұрау. Қамбар батыр жырынан үзінді мәнерлеп оқиды.

 Жыр кімнің атынан баяндалған?
-Жырда қанша кейіпкер бар?

• Батыр болу үшін бойыңда қандай қасиеттер болу керек?

Сергіту сәті (2 минут)

Иiлiп оңға бiр, иiлiп, солға бiр.

Жаттығу жасаймын.

Оң аяқ, сол аяқ, оң аяқ , сол аяқ

Жаттығу оңай-ақ.

Мағынаны тану

18 минут

Қобыланды батыр, Қарақыпшақ Қобыланды – аты аңызға айналған халық батыры, қолбасшы. 
Шамамен XV ғасырда өмір сүрген. Қыпшақ тайпасының қарақыпшақ тармағынан шыққан. Халық жадында сақталған әңгімелерде оны көбіне «Қарақыпшақ Қобыланды» деп атайды. 
Сондай-ақ, Қобыландының ірі қолбасшысы болып, талай шайқастарға қол бастап барғаны жөнінде де баяндалады.

Қобыланды батыр туралы дереккөзі қазақ халқының қаһармандық жырларының бірі – «Қобыланды батыр».
«Қобыланды батыр» жырының 29 нұсқасының ең көлемдісі – Марабай нұсқасы. Бұл қаһармандық жыр көркем шығарма болғанымен, онда тарихи негіз бар. Ондағы жер-су және кісі аттары осыны айғақтайды. Ерлік жыры, тарихи деректер, шежіре көздері Қобыланды батырдың хас батыр болғанын дәлелдейді. Ол жас кезінде Көшпелі өзбектер мемлекетінің билеушісі Әбілхайыр ханның жанында жүреді. Ханның арандатуымен Қодан тайшының ұлы Дайырқожаны (Ақжол биді) өлтіреді.

Бұл оқиға Керей мен Жәнібек сұлтандардың Әбілхайырдан бөлініп 200 мың адаммен бірге Шу өзені бойына көшуіне, сөйтіп, жаңа мемлекет – Қазақ Хандығының пайда болуына алып келеді.

Қобыланды батыр Маңғыт (Ноғай) Ордасындағы саяси оқиғаларға да белсене араласқан. Қазан қаласына жасалған жорыққа қатысқан.

Едіге бидің төртінші ұрпағы Әлшағырмен соғысқан. Өзі де Әлшағырдың ұлы Орақ батырдың қолынан қаза табады. Бейті қазіргі Ақтөбе облысы аумағында.
"Қобыланды батыр" жыры - қазақ халқының қаһармандық жыры. Негізгі мазмұны – шетел басқыншыларынан елді қорғау, осы жолда асқан ерлік көрсеткен ер азаматтардың батырлық істерін көрсету. Көркемдік биік қасиеттері жағынан дүниежүзі халықтарының белгілі батырлық эпостарының қатарында тұрған классикалық шығарма.

Өлең мазмұнымен жұмыс.

Жырдағы Қобыландының батырлығын айқындай түсетін сөз тіркестерін дәптерге теріп жазады.

- Осы өлең ішінде қандай қару-жарақ түрлері аталады?

- Сол кезеңде тағы қандай қару түрлерін пайдалануы мүмкін деп ойлайсыңдар?

- қылыш-найза-семсер-шоқпар

Сөздікті жазады, мағынасын түсінеді..

Ой толғаныс (10 минут)

Үйге тапсырма (2минут)

Мазмұндау. «Батыр болғым келеді» эссе жазу

Күнделіктеріне жазады

Бағалау (2 минут)

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс (2 мин)

НЕ БІЛДІК? НЕ ҮЙРЕНДІК?
- Біз бүгін не үйрендік?
- Батыр болу, елін қорғауға дайын болу

Сұрақтарға жауап береді. білгендерін қорытындылайды.

Пәннің аты

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Ер Тарғын (жырдан үзінді)

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Сабақтың жабыдығы

Түрі

1. Батырлар жыры туралы оқушыларға жан-жақты түсінік беру.

2. Елін қорғау, Отанын, халқын сүю батырлар жырының басты қасиеттері екендігін оқушыларға ұғындыру.

3. Ер Тарғынның ел намысын ту етіп, елін қорғау үшін қиындыққа төзе біліп, жауын жеңетіндігін түсіндіру.

4. Ой дамыту: әр түрлі стратегиялар арқылы ойлау қабілетін, ауызша сөйлеу мәдениетін дамыту.

Сабақта пайдаланылған көрнекіліктер: ватман, қағаз, маркер, түрлі-түсті батырлардың, Ер Тарғынның суреттері, батырлар жыры туралы көрме, күйтабақ, үнтаспа, карточкалар т.б.

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

Біз балдырған баламыз,

Құстай қанат қағамыз.

Дүниені аралап,

Оқып білім аламыз.

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

Енді “Ер Тарғын” сөзіне түсінік берейік, жұпта ой толғау. Ер сөзіне түсінік: ойларын тізбектеп жазамын: ер, ерлік, батыр, ер жүрек, жауынан қорықпайды, жалғыз жауға шабады, мықты т.б. Ер Тарғын жыры туралы айтып, суретін көрсетемін, не байқағандарын сұраймын, басқа да қазақ батырлары туралы сұрақ-жауап аламын. Э

Ал, балалар, енді кітаптың (27-бетіндегі) “Ер Тарғын” жырынан үзінді берілген, соны оқып танысамыз. Қалам алып, түртіп алу жүйесі бойынша (+, ?, v, –) жұмыс жүргізіп, сөздік жұмысты жүргізетінімізді ескертемін.

Мәнерлеп оқытамын. Диалог сұраққа жауап аламын.

—         Жыр кімнің атынан баяндалған?

—         Жырда қанша кейіпкер бар? т.б. сұрақтар қоямын.

Сөздік жұмысын (—) жүргіземін. Түсінбеген сөз, сөз тіркестерін өздерінен сұрақ-жауап алып, күрделі сөздерге түсінік беремін. Рольмен оқытамын. Топта талдау жұмысы, топпен жұмыс стратегиясы бойынша әр үй тобына сұрақтар жазылған карточкалар таратылады. Әр топқа (5 минут) уақыт беріледі.

Мағынаны тану

Ой толғаныс

Топпен жұмыс:

І топтың сұрағы: Жыр қалай басталады? Жыр туралы не білесің?

Жырда қандай батырлар бар?

Оқиға қай заманда болған?

Тарғын кіммен кездесті?

Не үшін кездесті?

Оның сырт бейнесінен нені байқадың?

ІІ топтың сұрағы:  Домбауыл қай елдің батыры?

Ол қандай адам деп ойлайсың?

Саған үнады ма?

Жоқ әлде ұнамады ма?

Неге ұнамады?

ІІІ топтың сұрағы: Жырдан қалмақ батырларының сөзін тап.

Ол Ноғай елінің батырын неге теңейді?

Дұрыс па? Неге?

Келісесің бе?

Келіспейсің бе?

Пәні: әдебиеттік оқу

Уақыты: 3. 10.16ж.

Сыныбы:4 «Б»

Мұғалім:Даужанова А.М

Сабақтың атауы

Бес ешкі

Мақсаты

 Халық ауыз әдебиетінің бір түрі ертегі жайлы түсінік беру. Адал және шыншыл болуға тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже

1 Халық ауыз әдебиетінің бір түрі ертегі жайлы біледі.

2. Сол сезімін әңгімелеп беруге ынталандыру.

3.Өз пікірін ашық айта біледі

Сабақтың әдіс-тәсілдері

дамытушылық, сұрақ - жауап, түсіндіру, ой қозғау.

Ресурстар

Тақырыптық суреттер. Маркер, плакат 

Психологиялық ахуал

2 минут

Күн жарығын алақанға саламын,

Жүрегіме басып ұстай қаламын.

Ізгі әрі нәзік, жарық, мейірімді, Болып кетер сонда дереу жан-жағым.

Оқушылар шеңберде жиналып, мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

5 минут

Үй тапсырмасын сұрау. Қамбар батыр жырынан үзінді мәнерлеп оқиды.

 Жыр кімнің атынан баяндалған?
-Жырда қанша кейіпкер бар?

Батыр болу үшін бойыңда қандай қасиеттер болу керек?

Сергіту сәті (2 минут)

Иiлiп оңға бiр, иiлiп, солға бiр.

Жаттығу жасаймын.

Оң аяқ, сол аяқ, оң аяқ , сол аяқ

Жаттығу оңай-ақ.

Мағынаны тану

18 минут