Математика пәнінен 6-сыныпқа арналған дидактикалық материал

Құрастырған: Ханзада Айдана

1.Тақырыбы: Жай бөлшектерге амалдар қолдану

Мақсаты:

• Жай бөлшектерді қосу, азайту, көбейту және бөлуді меңгерту;

• Оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту;

• Өз бетінше есеп шығару дағдысын қалыптастыру.

1. Теориялық бөлім

Жай бөлшектерді қосу және азайту

Бөлімдері бірдей бөлшектерді қосқанда алымдары қосылады, бөлім өзгермейді.

a/b+c/b=a+c/b

Мысал:

3/7+2/7=5/7

Жай бөлшектерді көбейту

Алымдар өзара көбейтіледі, бөлімдер өзара көбейтіледі.

a/b×c/d=ac/bd

Мысал:

2/3×5/7=10/21

2. Деңгейлік тапсырмалар

А деңгейі

1. Есептеңдер:

   • 4/9+2/9

   • 7/12−5/12

   • 3/5×2/7

2. Бөлшекті қысқартыңдар:

   • 12/18​

   • 15/25 ​

В деңгейі

1. Амалдарды орындаңдар:

   • 5/8+1/4

   • 7/9−2/3

   • 4/5×15/16

2. Теңдеуді шешіңдер:

   • x+3/7=6/7

   • x−2/9=5/9

С деңгейі

1. Мәтінді есеп:

Дүкенге 60 кг алма әкелінді. Оның 2/5 бөлігі сатылды. Неше килограмм алма сатылды?

2. Логикалық тапсырма:

Бір бөлшектің алымы бөлімінен 3-ке кем. Бөлшек 5/8​-ге тең. Алымы мен бөлімін табыңдар.

3. Сергіту тапсырмасы

«Кім жылдам?»

Төмендегі өрнектердің мәнін тез табыңдар:

• 1/2+1/6

• 3/4−1/8

• 2/3×9/10

4. Қорытынды тест

1. 2/7+3/7=?

A) 5/14
B) 5/7
C) 1/7

2. 4/9×3/8=?

A) 1/6
B) 12/72
C) 7/17

3. 5/6−1/3=?

A) 4/3
B) 1/2
C) 2/6

5. Жауаптары

А деңгейі:

1. 6/9=2/3

2. 2/12=1/6

3. 6/35

Қорытынды тест:

1 — B
2 — A
3 — B

2.Тақырыбы: Ондық бөлшектер және оларға амалдар қолдану

Оқу мақсаты:

• Ондық бөлшектерді оқу және жазу;

• Ондық бөлшектерді қосу, азайту, көбейту;

• Есеп шығару барысында ондық бөлшектерді қолдану.

I. Қайталау бөлімі

Ондық бөлшек дегеніміз не?

Бүтін бөлігі мен бөлшек бөлігі үтір арқылы жазылатын сан ондық бөлшек деп аталады.

Мысалдар:

• 3,5

• 12,08

• 0,47

II. Ережелер

1. Ондық бөлшектерді қосу

Үтірдің астын үтірге келтіріп жазамыз.

3.5+2.4=5.93.5+2.4=5.93.5+2.4=5.9

Мысал:

12.7+3.25=15.9512.7+3.25=15.9512.7+3.25=15.95

2. Ондық бөлшектерді азайту

8.4−2.1=6.38.4-2.1=6.38.4−2.1=6.3

3. Ондық бөлшектерді көбейту

2.5×1.2=32.5\times1.2=32.5×1.2=3

III. Тапсырмалар

1-деңгей (жеңіл)

1. Есептеңдер:

• 4,2 + 1,3

• 9,8 − 4,5

• 2,4 × 2

2. Салыстырыңдар:

• 3,45 ○ 3,5

• 7,08 ○ 7,8

2-деңгей (орташа)

1. Амалдарды орындаңдар:

• 5,6 + 3,78

• 12,4 − 5,09

• 1,5 × 0,4

2. Теңдеуді шешіңдер:

• x + 2,5 = 7,1

• x − 1,8 = 3,2

3-деңгей (күрделі)

Мәтінді есептер

1. Бір дүкенде 15,5 кг қант болды. Оның 4,8 кг-ы сатылды. Дүкенде қанша кг қант қалды?

2. Автобус бірінші күні 125,6 км, екінші күні 98,4 км жол жүрді. Барлығы неше километр жүрді?

IV. Логикалық тапсырма

Бос орынды толтыр:

• 2,5 + □ = 6

• □ − 1,4 = 3,6

V. Қызықты тапсырма

«Жасырын сан»

Мен бір сан ойладым. Оған 2,5-ті қоссам, 7,5 шығады. Мен қандай сан ойладым?

VI. Бекіту тесті

1. 4,5 + 2,3 = ?

A) 6,8
B) 7,8
C) 5,8

2. 9,1 − 3,6 = ?

A) 5,5
B) 6,5
C) 4,5

3. 1,2 × 3 = ?

A) 3,2
B) 3,6
C) 2,6

VII. Жауаптары

1-деңгей:

• 5,5

• 5,3

• 4,8

Логикалық тапсырма:

• 3,5

• 5

Тест:

1 — A
2 — A
3 — B

3.Тақырыбы: Координаталық жазықтық

Сабақтың мақсаты:

• Координаталық жазықтық туралы түсінік қалыптастыру;

• Нүктенің координаталарын анықтауды үйрету;

• Координаталар бойынша фигуралар салу дағдыларын дамыту.

1. Теориялық бөлім

Координаталық жазықтық екі сан сәулесінен тұрады:

• горизонталь ось — OxOxOx

• вертикаль ось — OyOyOy

Олардың қиылысу нүктесі — координаталар басы.

Нүктенің координатасы:

A(x;y)A(x;y)A(x;y)

Мысалы:

A(3;2)A(3;2)A(3;2)

Бұл:

• оңға 3 бірлік,

• жоғары 2 бірлік жүру керек дегенді білдіреді.

2. Ауызша тапсырмалар

1. A(2;4)A(2;4)A(2;4) нүктесінің:

• абсциссасын ата;

• ординатасын ата.

2. B(−3;1)B(-3;1)B(−3;1) нүктесі қай ширекте орналасқан?

3. C(0;5)C(0;5)C(0;5) нүктесі қай осьте жатыр?

4. D(−2;−4)D(-2;-4)D(−2;−4) нүктесі қай ширекте орналасқан?

3. Практикалық тапсырмалар

І деңгей

Координаталық жазықтыққа белгілеңдер:

• A(1;2)A(1;2)A(1;2)

• B(4;3)B(4;3)B(4;3)

• C(−2;1)C(-2;1)C(−2;1)

• D(−3;−2)D(-3;-2)D(−3;−2)

ІІ деңгей

Нүктелерді қосыңдар:

• A(1;1)A(1;1)A(1;1)

• B(5;1)B(5;1)B(5;1)

• C(5;4)C(5;4)C(5;4)

• D(1;4)D(1;4)D(1;4)

Сұрақ:

Қандай фигура шықты?

ІІІ деңгей

Фигураны салыңдар

Нүктелер:

• A(−2;0)A(-2;0)A(−2;0)

• B(0;3)B(0;3)B(0;3)

• C(2;0)C(2;0)C(2;0)

• D(0;−3)D(0;-3)D(0;−3)

Сұрақтар:

1. Қандай фигура шықты?

2. Оның симметрия осьтерін анықтаңдар.

4. Логикалық тапсырмалар

1. Қай нүкте III ширекте жатыр?

A) (2;3)(2;3)(2;3)

B) (−2;4)(-2;4)(−2;4)

C) (−3;−5)(-3;-5)(−3;−5)

D) (4;−1)(4;-1)(4;−1)

2. Бос орынды толтыр:

• Егер x>0x>0x>0, y<0y<0y<0, онда нүкте ___ ширекте жатады.

• Егер x<0x<0x<0, y>0y>0y>0, онда нүкте ___ ширекте жатады.

5. Тест тапсырмалары

1. Координаталар басының координатасы:

A) (1;1)(1;1)(1;1)

B) (0;0)(0;0)(0;0)

C) (−1;0)(-1;0)(−1;0)

2. (−4;2)(-4;2)(−4;2) нүктесі:

A) I ширек

B) II ширек

C) III ширек

3. (5;0)(5;0)(5;0) нүктесі:

A) OxOxOx осінде

B) OyOyOy осінде

C) III ширекте

6. Жауаптары

Ауызша тапсырмалар:

1. абсцисса — 2, ордината — 4

2. II ширек

3. OyOyOy осі

4. III ширек

Логикалық тапсырмалар:

1 — C

• IV ширек

• II ширек

Тест жауаптары:

1 — B

2 — B

3 — A