«Ақмола облысы білім басқармасының Ерейментау ауданы бойынша білім бөлімі Бозтал ауылының жалпы орта білім беретін мектебі» КММ
ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРАЛ
Математика пәнінен бақылау-өлшеу материалы
Құрастырған:
Бастауыш сынып мұғалімі Тулеубаева Р.А.
2025-2026 оқу жылы
Мазмұны
|
Түсінік хат |
3-5 |
|
1 БӨЛІМ: САНДАР ЖӘНЕ ЦИФРЛАР |
4-13 |
|
2 БӨЛІМ: ГЕОМЕТРИЯЛЫҚ ФИГУРАЛАР |
14-19 |
|
3 БӨЛІМ: ШАМАЛАР ЖӘНЕ ӨЛШЕМДЕР. |
20-25 |
|
4 БӨЛІМ: 20-ҒА ДЕЙІНГІ САНДАРДЫ ҚОСУ ЖӘНЕ АЗАЙТУ. |
26-35 |
|
5 -БӨЛІМ: «САНДАР ЖӘНЕ ЗАҢДЫЛЫҚТАР» |
36-38 |
|
6- БӨЛІМ: «ШАМАЛАРДЫ ӨЛШЕУ»
|
39-42 |
|
7-БӨЛІМ: САНДАРҒА АМАЛДАР ҚОЛДАНУ
|
43-44 |
|
8-БӨЛІМ. ШАМАЛАР. УАҚЫТТЫ БАҒДАРЛАУ.
|
45-48 |
|
9- БӨЛІМ. ТЕҢДІК ЖӘНЕ ТЕҢСІЗДІК.
|
49-55 |
|
10-БӨЛІМ. КҮНДЕЛІКТІ ӨМІРДЕГІ ЕСЕПТЕУЛЕР
|
56-63 |
|
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі |
64 |
Түсінік хат
«Ұсынылып отырған бақылау-өлшеу материалы 1-сыныпқа арналған математика пәні бойынша құрастырылған және қолданыстағы бастауыш мектептің МЖМБС негізінде, бастауыш мектептің (1–4 сыныптар) оқу бағдарламасына, орта білім мазмұнын жаңарту талабына сәйкес дайындалған.»
Бақылау-өлшеу материалының өзектілігі: кіші жастағы оқушылардың тұлғалық деңгейін арттырып,жаңартылған бағдарлама бойынша олардың жан-жақты қалыптасуына бағыт береді.Сондай-ақ есте сақтауының,жадысының,зейінінің негізін қалайды.
Бағыты:
-баланың жан-жақты дамуына жағдай жасау;
-оқушының дүниетанымын арттыру;
-баланың көңіл –күй жетістігін қалыптастыру;
-ой шақырып,ой түйіндей білуге үйрету;
-психологиялық денсаулығын нығайту;
Сондай-ақ баланың шығармашылық шеберлігін бірден дамыту мүмкін емес. Сол себептен танымдық тапсырмалар арқылы баланың интелектуалды және шығармашылық мүмкіндіктерін қалыптастыру қажет.
Берілген материал 1-сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын дамытуға жағдай жасай отырып, баланы іздемпаздыққа және өзіне сенімді болуға ұмтылдырады, ақыл-ой деңгейін қалыптастырады.
Тапсырмалар оқыту мен дамытуға арналған. Сол себепті логикалық тапсырмалар,жеке тұлғаның өзіндік ойлау қабілетін дамыту мен қалыптастыру болып табылады.Яғни,назар аудару,елестету,есте сақтаудың түрлері,сұрыптау, зейінді дамыту және ойша тұжырымдама жасау.
Бұл жинақта ұсынылып отырған материалдар математиканы оқыту бағдарламасына сәйкес құрастырылған. Материалда өздігінен орындайтын тест, ой-қиялды дамытатын логикалық, геометриялық тапсырмалар, ойын түрлері және баланы тез есептеуге баулитын тапсырмалар бар. Оның пішіні мен безендірілуі оқушылардың жас ерекшеліктеріне сəйкес келеді. Алынған суреттер оқушылардың көңіл-күйін көтереді, қуаныш сыйлайды.
Тақырып бойынша құрастырылған тапсырмалар жүйелі дамытып оқыту идеясын жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Мақсаты: Жалпы білім беретін мектептің 1-сынып оқушыларының математика пәнінен оқу мақсатын жүзеге асыруда, өтілген тақырып,бөлім бойынша алынған білімді бала бойында қажетті деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған математиканың базистік негізін сапалы игеруді қамтамасыз ету; көрнекі-бейнелі, логикалық және абстрактылы ойлауды қалыптастыру, негізгі орта білім деңгейінде алгебра мен геометрияны игеруге практикалық негіз жасау деп белгіленген.
Міндеттері:
- Оқушылардың бөлім бойынша алынған білімнің қаншалықты игерілгенің анықтау;
- -сандық сауаттылықты қамтамасыз ету;
-геометриялық ұғым беру;
- Оқушылардың назарын ғылыми тілге аудару (мысалы, пән бойынша оқу мақсаттарына жету үшін қажет терминология немесе тұрақты тіркестері бар лексиканы қолдану);
- тілдік төрт дағдының бірі – жазылым дағдысын дамыту;
- Оқушыларды тиімді талқылауы үшін білімдерін қолдануға ынталандыру;
- басқа сөзбен айту, сөздікті қолдану дағдыларын дамыту;
- сабақтың соңында мақсат бойынша қол жеткізген жетістіктерді талқылау;
- танымдық тапсырмалар арқылы баланың интелектуалды және шығармашылық мүмкіндіктерін қалыптастыру
Күтілетін нәтиже:
Жаңартылған бағдарламаға сәйкес құрылған тапсырмалар мен ойын түрлері нәтижесінде оқушылардың бойында келесі ұғымдарды қалыптастырады:
-
Сандардың ретін анықтай алады;
-
Екі таңбалы сандармен танысу кезінде оқушылар оларды разрядтық құрамы бойынша салыстыруды үйренеді және оның салыстыру ережесін біледі;
-
Әртүрлі арифметикалық амалмен берілген өрнектің мәнін есептеу үшін амалдың ретін сақтау қажет екенін ұғынады;
-
Қосу мен азайту – өзара кері арифметикалық амалдар екенін түсінеді;
-
Қандай да бір оқиғаның ұзақтығы туралы айту уақыт туралы сөз айту екенін түсінеді;
-
Сағатқа қарап уақытты анықтайды және минут пен сағат бірліктері арасындағы арақатынасты меңгереді;
-
Айлармен және олардың орналасу ретімен танысады;
-
Теңдік пен теңсіздікті ажыратып үйренеді;
-
Санды және әріпті өрнектерді ажырата біледі;
-
Теңдеудің мағынасын түсінеді;
-
Есептің не екенін түсінеді;
Қорыта айтқанда, қазіргі заман талабына сай, білімді, білікті, ой-өрісі дамыған, қабілетті тұлға қалыптастыруға мүмкіндік туады, оқушылар сыни тұрғыдан ойлау арқылы тек сабақта ғана емес, қоғамдық өмірде өзінің сөздік қорын толықтырып, ойын анық, толық жеткізе отырып математикалық тапсырмалар арқылы логикалық ойлау дағдыларын ғана емес, сонымен қатар тіл байлықтарын дамыта алады. Берілген дидактикалық материалдағы түрлі суреттері, бейнелерді көру арқылы визуалды есте сақтауын жақсартып, басқа пәндермен байланыс болады. Әсіресе сауат ашу пәні бойынша жаңа сөздермен, ертегі кейіпкерлерімен танысып, оны сурет арқылы есте сақтайды, жаратылыстану пәні бойынша қоршаған орта, ғарыш туралы тағы басқа бөлімдер бойынша берілген суреттер бойынша өткен тақырыптарды еске түсіру жүргізілсе, өтпеген тақырыптар бойынша оқушылардың бойында жаңа түсінік қалыптастырып, күнделікті өмірмен байланыс болады. Көркем еңбек пәні бойынша түрлі тапсырмалардағы бояу, сандардың астын сызу арқылы түзу, әдемі, сапалы орындау оқушылардың пәнге деген қызығушылығын одан әрі дамытады.
Математика пәнінен бақылау-өлшеу материалы көрнекі суреттермен безендірілген жаттығулар жиынтығынан, танымдық ойындардан, тесттік жұмыстардан тұрады. Оқушыларға арналған дидактикалық материал, әр бөлімге берілген оқу мақсаттарын бекітуге,білім, білік, дағдысын қалыптастыруға, одан әрі кеңейтуге, қрытындылауға, белгілі бір тақырыптар бойынша білімдерін байытуға арналған. Алайда мұғалім бұл тапсырмаларды сабақта деңгейлік немесе қосымша тапсырма ретінде пайдалана алады.
Бұл жинақ келесі бөлімдерді қамтиды:
1-бөлім: «Сандар және цифрлар»;
2-бөлім:«Геометриялық фигуралар»;
3-бөлім: «Шамалар және олардың өлшем бірліктері»;
4-бөлім «20-ға дейінгі сандарды қосу және азайту»;
5-бөлім: «Сандар және заңдылықтар»;
6-бөлім:«Шамаларды өлшеу»;
7-бөлім: «Сандарға амалдар қолдану»;
8-бөлім: «Уақытты бағдарлау»;
9-бөлім: «Теңдік теңсіздік»;
10-бөлім: «Күнделікі өмірдегі есептеулер»;
11-бөлім:«Жиын және логика элементтері»;
12-бөлім «Нысандардың орналасу бағыты».
Тапсырмаларды ұсынуда 1-сынып оқушысының жас ерекшелігімен тұлғалық қабілеттері ескерілді. Бейнелі ұсынылған қызықты тапсырмалар, математика сабағында оқушылардың танымдық қызығушылығын тудырып, арттыруға септігін тигізеді.
«Сандар және цифрлар», «20-ға дейінгі сандарды қосу және азайту», «Сандарға амалдар қолдану», «Сандар және заңдылықтар» бөлімдері бойынша келесі ойын түрлері берілген: «Филворд», «Көршісін тап», «Бұрышты сана», «Көңілді санау» тағы басқа ойын түрлерін алдым. Бұл ойындардағы тапсырмаларды орындау арқылы оқушылар 20-ға дейінгі сандардарды есте сақтап, қосу және азайту амалдары бойынша ретін анықтай алады.
«Геометриялық фигуралар», «Шамалар және олардың өлшем бірліктері», «Шамаларды өлшеу» «Нысандардың орналасу бағыты» бөлімдері бойынша геометриялық фигуралар туралы түсінік қалыптастырып, құрастыру, толықтыру,салыстыру, топтастыруға арналған тапсырмаларды орындап, айырмашылығын, ұқсастығын айыра алады.
«Уақытты бағдарлау», «Күнделікті өмірдегі есептеулер», «Жиын және логика элементтері» бөлімдері бойынша тест жұмыстары, қате тұжырымды анықтау, түрлі логикалық ойындар,тапсырмалар арқылы күнделікті өмірде уақытты бағдарлай алады және заттарды дұрыс топтастыра білуге дағдыланады.
«Теңдік және теңсіздік» бөлімі бойынша бейнелі суреттерден түрлі теңдік және теңсіздіктер құрастырып, белгісіз сандарды анықтап, теңдіктердің шешімін таба алады.
Қорыта келгенде ХХІ ғасырдың талабына сай оқушыларға математика пәнінен жаңартылған бағдарлама бойынша құрастырылған жинақ:
-
Сын тұрғысынан ойлау дағдыларын дамытады;
-
Тапсырмаларды өздігінен орындауға дағдыланады;
-
Математика пәніне деген қызығушылықтары артады.
1 БӨЛІМ: САНДАР ЖӘНЕ ЦИФРЛАР
-
Ойын: «Көршісін тап».
9
2
5
-
Ойын: «Бұрышты сана»

-
6
-
7
-
8
-
9
-
10
-
Ойын: «Филворд»
-
1
1
2
5
2
2
2
4
3
5
0
8
5
6
4
5
6
7
9
0
8
0
9
8
8
3
4
5
7
9
4.Ойын: «Дімбілмеске көмек». Дімбілмеске үйлерді нөмірлеуге көмектес:


-
Тапсырма: Жануарларды солдан оңға қарай нөмірлеп шық.

-
Тапсырма: Түсіп қалған сандарды жаз.
1 2 … 4 … 6 … 7 … 8 9 10
-
Сандар қатарындағы қай сан 5-тен артық?
-
Сандар қатарынды қай сан 4- тен кем?
7. Ойын: «Тез ойла». Сызғыштан 3 санынан артық және 8 санынан кем сандарды белгіле.

8. Тапсырма: «Адасқан
сандар»
Алдар көсе сандарды шатастырып алыпты. Алдар көсеге сандарды ретімен қоюға көмектесейік.
4, 1, 9, 3, 5, 7, 6, 2, 8.
8.Ойын: «Көңілді санау»
Аспанда не күн бар?(1)
Үкіде неше көз бар? (2)
Бағдаршамның не шамы бар? (3)
Мәшинеде неше дөңгелек бар? (4 )
Қолымызда неше саусақ бар? (5)
Қоңызда неше аяқ бар? (6)
Кемпірқосақта неше түс бар? (7)
Ағашта неше алма бар? (8)
9. Ойын: «Қатесін тап»
7<9
1<3
8< 2
3<2
9>0
5
<4
g3333444333<<><
10. Математикалық диктант: «Плюс, минус»
- 5 саны 3 санынан артық. (+)
- 9 саны 4 санынан кем. (-)
- 8 саны 3 cанынан артық. (+)
- 2 cаны 9 санынан артық. (-)
11. Қай зат бір рет салынған? Оны тауып боя.

1
2. Тапсырма:
Барлық 1
санын тауып алып, оны
дөңгелектеп сыз.
1 1 1 1 1
1
![]()
1
1 1 1 1
13 .Тапсырма: Кез келген бір заттың суретін сал.
14 . Ойын: «Сәйкестендір»
1 2


15. Тапсырма: Алматтың, Арайдың, Мақпалдың суреттерінде неше фигура бар? Қандай фигураларға бөлуге болады?
![]()
2
2
2
-
Әр топта қанша фигурадан?
16.Ойын: «Қатесін тап»

3 3 3
-
Тапсырма: Аңдарға өз үйлерін табуға көмектесіңіз.
4-1 2+2 3+1 4-3


-
4 1
-
Тапсырма: Оң жақтағы және сол жақтағы гүлдерді санаңыз. Барлығы нешеу? Өрнекті жазыңыз

![]()
+ =
-
Тапсырма: Сандық сәуленің көмегімен Маша мен аюға өрнектердің мәнін табуға көмектесіңіз.
3+2 
1
+4
20. Тапсырма: Салыстыр
-
4 4 2 3 5 1 5 5 5 2 4 1 5
-
Ойын «Суретші»
5-1
5-4
5-3
3+2
5-қоңыр
2- жасыл
1- сары![]()
4- көк
-
5 1 = 6
Тапсырма: Теңдік тура болатындай етіп бос торкөздерге «+» және «-» таңбаларының тиістісін жазыңыз.
6
4 = 2

23. Ойын: «Түсіп қалған санды тап»

-
… 3 … 5 … 7 …. 9
24. Тапсырма: Салыстыр.
4 4 6 7 3 4 7 3 3 7 3 1 7 7 1 7
25.Ойын: «Ойлан тап»

7

26.Ойын: «Сөз құра»
6 8 2 8 7 5 4 3
5
ж
р
-3= 3+3=
8
ң
й
-5= 8-1=
6
с
а
+2= 8-3=
1
а
ы
+7 = 8-4=
-
Тапсырма: Моншақтағы сандар тізбегін толықтырыңыз.

-
Тапсырма: Өрнектердің мәнін табыңыз.
3+6
5+4
=
=
=
=
1+8
9-1
2+7
9-8
=
=
30. Тапсырма: 10 көлеміндегі сандарды кему ретімен жазыңыз:
____________________________________________________________
31. тақырып: « 0 саны және цифры»
32. Ойын: «Десант»

2-2 3+0 5-0 8-0

9-2 4-0 0+0
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
33. Ойын: «Қатесін тап»
5+3=9 3-3=3 8-0= 8 3-0=2 8+1=9
3
8
5
4. Ойын: «Мықты мерген»4
10
9
+5= 10-2=5
9
100000000
+5= 3+7=8
4
8
-3= 2+7=6+2= 4+0 =
35. 10 көлеміндегі сандарды өсу және кему ретімен жазыңыз:
_______________________________________________________
_______________________________________________________
36. Тапсырма: Өрнек құрастыр:



37. Ойын: «Кім жылдам?»
10-0= 8+2= 5-2= 4+4= 5+3= 4+6= 10-10=
38.Сандық сәуледегі сандар қатарын жалғастырып жазыңыз.

39. Тапсырма: 10 көлеміндегі сандарды кему ретімен жазыңыз:
____________________________________________________________
4
0. Тапсырма: Түсіп қалған сандарды
жаз.
10
3
7
41. Тапсырма: Математикалық диктант
-
Азайғыш 8 азайтқыш 3 айырманың мәні нешеге тең?
-
Қосылғыш 3, қосылғыш 5 қосындының мәні нешеге тең?
-
Ең үлкен бір таңбалы сан.
-
Айдоста 9 шар, Шыңғыста одан 2 шар кем. Шыңғыста неше шар бар?
-
Ойын «Кім жылдам?»
3+5= 9-3= 10-3= 3+3=
8-6= 2+2= 8-1= 7+3=
3-3= 1+9= 3+6= 0+3=
-
тапсырма. Үйректерді салыстырайықшы



44. Тапсырма: Мерейге сандарды
салыстыруға көмектес
8>6 (қаншаға...?)
2<4 (қаншаға...?)
10>2 (қаншаға...?)
7>1 (қаншаға...?)
3<10 (қаншаға...?)
2 БӨЛІМ: ГЕОМЕТРИЯЛЫҚ ФИГУРАЛАР
1. Тапсырма: Артық затты тап.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2. Ойын: «Қандай фигура жоқ?»
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3. Тапсырма: Геометриялық фигураларды ортақ белгілері бойынша топтастырып, қоршап
сызыңыз.
көлемі бойынша
пішіні бойынша
түсі бойынша
|
|
|
|
4. Тапсырма: Тек қана ағаштан жасалған заттарды қоршап сызыңыз.


5. Тапсырма: Берілген кестені толтыр
|
|
саны |
.
. . .
|
|
нүкте |
|
|
|
сызық |
|
|
|
сәуле |
|
6. Тапсырма: Қалам мен сызғышты пайдалана отырып, түзу сызық сызу.
7. Тапсырма: Берілген кесінділердің ұзындығын өлшеп жаз.

8
. Тапсырма: Сынық сызықтарды тап
.

9. Тапсырма: Кеңістік фигураларына сәйкес заттарды сәйкестендір.



10. Тапсырма: Микки тышқанға кеңістік фигураларын табуға көмектес.


11. Тапсырма: Қажетті фигурамен толықтыр.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12 тапсырма. Сәйкестендір:
Шаршы



Үшбұрыш 

Тіктөртбұрыш


Дөңгелек 
1
3. Тапсырма: Берілген нұсқау бойынша
боя.
|
|
Жасыл түспен |
|
|
Қара түспен |
|
|
Сары түспен |
|
|
Қызыл түспен |
14. Тапсырма: Осы фигуралардан мысық құрастырып шық. Фигура саны шексіз.
![]()
-
Ойын: «Артығын тап»
-
Тапсырма: Жазық фигуралардың суретін салу.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Үшбұрыш |
|
|
Төртбұрыш |
|
|
Дөңгелек |
|
|
Шаршы |
|
3 БӨЛІМ: ШАМАЛАР ЖӘНЕ ӨЛШЕМДЕР.
1-Тапсырма. Ұзын заттарды белгіле.


2-Тапсырма. Заттардың суретін сал.
|
Мына ағаштан аласа ағаш сал.
|
|
|
Мына гүлден биік гүл сал.
|
|
|
Мына қамыс бірдей қамыс сал.
|
|
-
тапсырма. Заттардың ұзындығын өлше.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-
Ойын: «Иә, жоқ» ойыны.
-
Заттардың ұзындығын өлшеуге арналған құрал- өшіргіш (жоқ).
-
Ұзындықтың өлшем бірлігі- сантиметр (иә).
-
Сантиметр « см» деп белгіленеді. (иә).
-
Ойын: «Ауыр, жеңіл». Зат ауыр болса қызыл түспен, жеңіл болса жасыл түспен қорша.

6. Тапсырма:.Қай заттың массасы артық?
27.Ойын: «Иә, жоқ» ойыны.
1.Килограмм-массаның өлшем бірлігі(иә)
2.Массаның өлшем бірлігі- сантиметр (жоқ).
3.Килограмм « см» деп белгіленеді. (жоқ).
28. Тапсырма: Қайсысысы жеңіл?

29. Тапсырма: Көлемін өлшеуге болатын заттарды қоршап сыз.

30.Заттарды салыстыр.



31.Ойын: «Иә, жоқ» ойыны.
1.Литр- көлемнің өлшем бірлігі. (иә)
2.Көлемнің өлшем бірлігі- килограмм (жоқ).
3.Көлем « л» деп белгіленеді. (иә).
32. Тапсырма: Кестені толтыр.
|
Тек 1 литрлік заттардың реттік нөмірлері |
Тек 2 литрлік заттардың реттік нөмірлері |
Тек 3 литрлік заттардың реттік нөмірлері |
|
|
|
|
В
И
С
А
40 л
2 л
1 л
3 л
Ә
Н
М
Б
Ж
1 л
5 л
2 л
1 л
3 л
-
Тапсырма: Сәйкестендір. Қай заттың ұзындығын, қай заттың салмағын, қай заттың көлімін өлшеу болатындығын сызықпен қос.
Ұзындық Масса Көлем

34.Ойын: «Плюс, минус» ойыны.
1.Литр- көлемнің өлшем бірлігі. (+)
2.Көлемнің өлшем бірлігі- килограмм (-).
3.Килограмм-массаның өлшем бірлігі(+)
4.Массаның өлшем бірлігі- сантиметр (-).
5.Заттардың ұзындығын өлшеуге арналған құрал- өшіргіш (-).
-
Ұзындықтың өлшем бірлігі- сантиметр (+).
-
Тапсырма: Әр ағаштағы алмада қанша стақан шырын алынатыны жазылып тұр. Қызыл алмасы бар ағаштан қанша стақан шырын алуға болады?
1
5
2
3
2
7
1
1
1
1
1
-
Тапсырма: Сәйкестендір.
8 9 10 2 6

6-4 4+2 10-1 9-0 2+0 6+2 10-8 9-3 10-2 0+2
6+3 9-7 8+2 6+4 8-2
4 БӨЛІМ: 20-ҒА ДЕЙІНГІ САНДАРДЫ ҚОСУ ЖӘНЕ АЗАЙТУ.
-
Тест.
-
Жауабы 5 болатын өрнекті белгіле.
А) 2+3
Ә) 5-3
Б) 2+3
Д) 8-6
2. Өрнекті шығар: 5+3=
А) 8
Ә) 3
Б) 10
Д) 7
3. Қосу кестесіндегі мәні 9-ға тең неше мысал бар?
А) 7
Ә) 2
Б) 1
Д) 4
4. 8 саны шығу үшін қандай 2 бір таңбалы санды қосу керек?
А) 4+ 4
Ә) 3+3
Б) 2+6
Д) 7+1
5. Жауабы бірдей болатын мысалды тап: 2+8
А) 6+1
Ә) 8+3
Б) 4+3
Д) 4+6
Кілті: 1) А, 2) А, 3) Б 4) А 5) Д
-
Ойын: «Ойлан,тап»
-
8
4
10
3
7
9
0
1
Й
Ы
8-1= 10-10=
А
ң
6-2= 8-7=
С
Ж
1+8= 9-1=
Р
А
0+10= 6-3
-
Тапсырма: «Кім жылдам?».

9-2= 8-2= 10-0= 7-3= 4+2= 3+6=
-
Тапсырма: Түсіп қалған сандарды жаз.
6+ ... = 10 10- ... = 3 9- ... = 7 10- ... = 0
8- ... = 2 4+ ... = 5 1+ ... = 8 8+ ... = 1
-
тапсырма. Қызылмен белгіленген тор көзге керек санды жаз.
|
+ |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-
Тапсырма: Қате шығарылған өрнекті тауып астын сыз.
2+3=5 7+3=1 9-6=0 4+3=8 10-9=3 6+4=10 8-2=6 4+4=10 10-9=7
2+2=4 10-9=1 7+1=8 9-7=0 6+2=8 1+1=8 3+3=6 10-7=2
-
Тапсырма: Өрнектерді тексер.
|
Өрнек |
Тексеру |
|
9-6=3 |
|
|
10-7=3 |
|
|
4+4=8 |
|
|
5-1=4 |
|
8. Тапсырма: Өрнекті шығара отырып, шыққан мәнді кестеде белігілеп, жасырынған сөзді тап.
|
+ |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1+3= 5+3= 3+5= 2+5=
2+3= 3+4= 4+5= 4+3=
3+3= 1+5= 5+5=
9. Тапсырма: Сандарды салыстыр
2+3 5 6+2 9 2 4+3 6-2 5 7+1 9 10+0 5 3+3 5
10. Тапсырма: Қосындының мәнін тап.
|
қосылғыш |
3 |
3 |
2 |
5 |
5 |
|
қосылғыш |
2 |
2 |
5 |
2 |
0 |
|
қосындының мәні |
|
|
|
|
|
11. Тапсырма: Суреттер мен оларға сәйкес келетін мысалдарды сызық арқылы қос.

6+2 2+5

5+2 2+7

7+2 2+6
12. Тест.
1. Ең үлкен санды белгіле.
А) 15
Ә) 11
Б) 2
Д) 20
2. Ең кіші санды белгіле.
А) 15
Ә) 5
Б) 2
Д) 14
3. 1 ондық 3 бірліктен тұратын санды белгіле.
А) 13
Ә) 12
Б) 19
Д) 5
4. 11 бен 13 тің арасындағы санды белгіле.
А) 14
Ә) 11
Б) 12
Д) 16
5. Сандық сәуледегі ең кіші сан.
А) 20
Ә) 1
Б) 3
Д) 6
Кілті: 1) Д, 2) Б, 3) А, 4)б, 5) Ә.
13.Ойын: «Көршісін тап»
...14 ... ...4... ...16 ... ... 11... ...18... ...10... ...6... ...17...
14.Сандарды салыстыр.
6 16 8 12 12
13
15 18 9 2 17 16
-
19 14 16 11 15
15. Ойын: «Қатесін тап».

10 > 12 13 > 11 15< 14

20= 16 15 < 19 19> 12
16.Арифметикалық диктант.
-
онд. 2 бірл.= 1 онд. 5 бірл. = 1 онд. 7 бірл. =
1 онд. 3 бірл. = 1 онд. 0 бірл. = 1 онд. 8 бірл. =
17.Кестені толтыр.
|
Сан |
Ондық |
Бірлік |
|
15 |
1 |
|
|
13 |
|
3 |
|
16 |
6 |
|
|
20 |
|
0 |
|
11 |
1 |
|
|
19 |
|
9 |
18.Тапсырма. Өрнектің мәнін тап.
60-20=
40+40=
30 -20=
60-30=
10+40=
10+20=
19. Тапсырма: Дөңгелек сандарды тауып қоршап сыз.
25
14
13
17
60
6
30
10
20. Тапсырма: Сандық сәуленің көмегімен шығар.

16+2= 18-3= 19-11= 14+3= 16-2= 20-10= 17-10= 11-1=
8+2= 13+2= 15+2= 14+5= 12-3= 16-5= 14-5= 16-10=
21.«Плюс- минус» ойыны.
1. 10 мен 7-нің айырмасы 5-ке тең. (-).
2. 18 бен 6-ный айырмасы 3 тең (-).
3. 15 пен 5-тің қосындысы 20-ға тең. (+).
4. 11 мен 5-тің қосындысы 16-ға тең. (+).
5. 20 мен 10-ный айырмасы 5-ке тең. (-).
22. Тапсырма: Өрнектің мәнін тап.
1 онд.+7 бірл.= 1 онд.2 бірл.+3 бірл. = 8 бірл.+2 бірл. =
3 бірл. + 7 бірл. = 2 бірл.+ 1 онд. = 1 онд. + 5 бірл. =
23. Тапсырма: Үй жануарларына төлін табуға көмектес және суреттің астындағы өрнекті шығарып жануардың төлінің астына жаз.

11+7

19+1

12+5

10+5
-
Тапсырма: Өрнектің мәнін тап.
10-5 =
15-4 =
18-4 =
16-8 =
17-9=
16-4 =
17-2 =
12-2 =
25. Арифметикалық диктант.
-
онд 1 бірл.= 5 онд. = 1 онд.8 бірл. = 1 онд. 3 бірл.
26. Тапсырма: Санды өрнек құрастыр. Сайқымазақтарға өз доптарын табуға көмектес
20-10
10
11+4
20-5
14+1
16-6
18-3
20-15 =
15
60-50
10+0
27. Математикалық диктант.
1. 5 пен 11 сандарының қосындысы (16)
2. 19 бен 6-ның айырмасы (3)
3. 14 пен 3-тің айырмасы. (11)
4. 20 мен 10 айырмасы (10)
5 -БӨЛІМ: «САНДАР ЖӘНЕ ЗАҢДЫЛЫҚТАР»
1-тапсырма. Екі-екіден неше жұп болатынын сана және жаз.

2-тапсырма.
Тура ретпен екі-екіден сана және жаз: 2, 4, ...
Кері ретпен екі-екіден санап және жаз: 20,18....
3.Ойын: «Кім жылдам?. Берілген заттардың жартысын тауып жаз.





4. Тапсырма: Қай заттарды бірдей екіге бөлікке бөлуге болады? Белгіле.



-
Тапсырма: Заңдылықты сақтап заттар қатарын жалғастыр.
.....
.....
-
Тапсырма: Қате жазылған реттілікті тауып, астын сыз.
1,2,3,4,5,6,7,8,9,10.
2,4,5,6,8,9,10,12,14,16.
1,2,3,1,3,1,3,2,1,2,3,1,2,3.
20,18,16,14,12,10,8,6,4,2.
1,2,1,2,1,2,1,2,1,2,3,1,2,3
-
Тапсырма: В фигурасы туралы дұрыс пікірді тауып, оларды белгілеп көрсет.

А В С К
В
фигурасы- шеңбер емес
![]()
В фигурасы- тіктөртбұрыш
![]()
В фигурасы- шаршы
![]()
В фигурасы С фигурасынан кіші.
-
Тапсырма: Теңсіздік пен теңдік тура болатындай санды қой.
12 > …. 16 > … 13 < …. 12 = ….
15 = ….. 11 < …. 20 > … 6< ….
9. Тапсырма: Сөзжұмбақты шеш.

1.
- бұл қандай
фигура?
2. 10 мен 8-дің айырмасы.
3. 0 мен 9- дің қосындысы.
4. 2 мен 6-ның қосындысы .
5. 5 пен 4 тің қосындысы.
10. Тапсырма: Филворд. Жасырылған сөздерді тап.
|
М |
с |
д |
ө |
Ң |
г |
е |
л |
е |
к |
|
А |
м |
т |
р |
О |
ұ |
ө |
ә |
һ |
ф |
|
В |
ь |
о |
м |
Щ |
І |
ы |
ш |
ы |
я |
|
С |
м |
ғ |
ч |
б |
о |
в |
а |
ч |
с |
|
Ы |
ц |
ы |
ы |
і |
ы |
а |
р |
а |
т |
|
Я |
м |
з |
в |
р |
т |
э |
ш |
г |
б |
|
Т |
ж |
в |
в |
б |
б |
о |
ы |
ю |
к |
|
К |
п |
с |
ж |
е |
т |
і |
ж |
ж |
е |
6- БӨЛІМ: «ШАМАЛАРДЫ ӨЛШЕУ»
1-тапсырма. Берілген сандарды сантиметрден дециметрге айналдыр.
20
см
15 см
17
см
19
см
13 см
2-тапсырма. Заттардың ұзындығын өлшеп жаз.
![]()
![]()

3- тапсырма. Берілген тіктөртбұрыштың қабырғаларын өлше.

4. Математикалық диктант.
-
Тіктөртбұрыштың қарама-қарсы қабырғаларының ұзындықтары қандай болады ?
-
Тіктөртбұрышта неше бұрыш болады?
-
Тіктөртбұрышта неше қабырға болады ?
-
Оның қабырғасын қандай оқу құралының көмегімен өлшейміз?
-
тапсырма. Берілген шаршылардың қабырғаларын өлше.

6.тапсырма. Берілген фигуралардан бір заттың бейнесін қүрастыр.

7.Ойын: «Плюс-минус».
1. Әр кіртаста жазылған сан оның массасын білдіреді? (+)
2. Массаны сантиметрмен өлшейді. (-)
3. Заттардың массасын таразымен өлшейді. (+)
4. 12 мен 4 тің қосындысы 20-ға тең. (-)
8. тапсырма. Салыстыр.
3 кг 8 кг 12 кг 16 кг 20 кг 13 кг 9 кг 10 кг 7 кг 19 кг
20 кг 20 кг 10 кг 15 кг 11 кг 1 кг 3 кг 8 кг 13 кг 14 кг
9. тапсырма. Заттардың көлемін тап.

1 л 1 л

1 л 1 л 1 л 1 л

1 л 1 л 1 л 1 л 1 л
10. тапсырма. Есепте.
5 л+3 л= 9 л+ 1 л= 13л +1 л= 5 л+ 2 л= 14 л + 1 л= 7 л + 2 л =
11.тапсырма. Тест.
1. Ұзындықтың өлшем бірлігі.
А) сантиметр
Ә) килограмм
Б) литр
Д) аталғандардың бәрі.
2. Массаның өлшем бірлігі.
А) сантиметр
Ә) килограмм
Б) литр
Д) аталғандардың бәрі.
3. Литрдің өлшем бірлігі.
А) сантиметр
Ә) килограмм
Б) литр
Д) аталғандардың бәрі.
4. Ұзындықты біз ненің көмегімен өлшейміз?
А) таразы
Ә) кіртас
Б) сызғыш
Д) қарындаш
5. Массаны біз ненің көмегімен өлшейміз?
А) таразы
Ә) кіртас
Б) сызғыш
Д) өшіргіш
Кілті: 1)А, 2) Ә, 3) Б, 4) Б, 5) А
11.Ойын: «Хоккей». Қақпаға шайбаларды кіргіз.
11
16-0 12-1 19-3
16
15-4 10+6 18-5 12+4
12. тапсырма. Сана және боя.
|
9+1 |
5+4 |
10+8 |
12+1 |
10+1 |
10-1 |
|
5+5 |
11+2 |
18-0 |
17-6 |
18-8 |
20-8 |
|
19-1 |
12+6 |
14-3 |
11+7 |
14+4 |
13+0 |
|
10 |
11 |
9 |
13 |
18 |
7-БӨЛІМ: САНДАРҒА АМАЛДАР ҚОЛДАНУ
1.
Тапсырма: Салыстыру
20 * 1 13*19 14*2 6*15 12*19 20*7 14*6 12*1
2. Тапсырма: Ойын: «10 айырмашылықты тап»

3. Тапсырма: Математикалық диктант
-
14 пен 2- нің қосындысына 2 қос.
-
3 пен 6-ның қосындысынан 3-ті азайт.
-
20 мен 16-ның айырмасына 5-ті қос.
-
16 мен 3-тің қосындысынан 8-ді азайт.
-
20 мен 14 тің айырмасынан 1-ді азайт.
4. Тапсырма: Белгісіз санды тап.
14+
+2=16
13-2+
=20
-16-1=3
18-
+5= 20
0+
+9=
19
5. Тапсырма: Боямақты боя.
8-қызыл; 10-сары; 7-көк; 12-қызғылт сары; 5- күлгін; 19- көгілдір.
(12-11)+4=
(10+4)-4=
(2+10)-5=
(16-0)-4=
(1+11)-4=
(12+8)-1=
6. Тапсырма: Қатесін тап.
(20+30)-10= 20 (10+10)+50=80 (80-40)-20= 10 (50+50)-40=20
7. Тапсырма: Амалдарды орында. Кері амалдарды сәйкестендір.

5+3= 3+2= 6+3= 10-8= 6-4=

5-2= 6-3= 2+4= 9-3= 8-3=
8-БӨЛІМ. ШАМАЛАР. УАҚЫТТЫ БАҒДАРЛАУ.
1. Тапсырма: Суреттерге қара. Қайсы алдымен, қайсы кейін болатын санмен белгіле.


2. Тапсырма: Тест.
-
Тәулік ішіндегі оқиғаларды белгіле.
-
Алдымен, таңертен, кейін
-
Таңертең, күндіз, кешке, түнде
-
Жуырда, сосын, кейінірек
-
Нәресте, оқушы, ересек
-
Ұзақ уақыт аралығындағы оқиғаларды белгіле.
-
Бұрын,кейінірек
-
Кешке, түнде
-
Уақыт, таңертең
-
Тәулік, сағат
3. Тапсырма: Қате тұжырымдарды белгіле.
-
Минут сөзін қысқартып жазуға болады.
-
Минут-уақыттың өлшем бірлігі.
-
Минут- уақыттың ең үлкен өлшем бірлігі.
-
1 минута ересек адамның жүрегі 60-65 рет соғады.
4. Тапсырма: Минуттарды сағатта белгіле.
15 минут 30 минут 5 минут 10 минут 50 минут

5. Тапсырма: Тест.
-
1 сағатта неше минут бар?
А) 60 мин
Ә) 15 мин
Б) 30 мин
В) 70 мин
Д) 100 мин
2. Сағаттың ұзын тілшесі нені білдіреді?
А) сағатты
Ә) минутты
Б) секундты
В) тәулікті
Д) аптаны
3. Сағаттың қысқа тілшесі нені білдіреді?
А) сағатты
Ә) минутты
Б) секундты
В) тәулікті
Д) аптаны
4. Сағат- ненің өлшем бірлігі?
А) ұзындықтың
Ә) уақыттың
Б) көлемнің
В) минуттың
Д) аптаның
5. Сағаттың жартысы неше минут?
А) 60 мин
Ә) 15 мин
Б) 30 мин
В) 40 мин
Д) 20 мин
6. Тапсырма: Сәйкестендір

8:00 2:00 9:00 1:00
7. Тапсырма: Сағатты белгіле.
1:00 3:00 8:00 4:00 7:00

8. Тапсырма: Сәйкестендір
|
1 |
Сәрсенбі |
|
2 |
Дүйсенбі |
|
3 |
Жұма |
|
4 |
Жексенбі |
|
5 |
Сенбі |
|
6 |
Сейсенбі |
|
7 |
Бейсенбі |
9. Тапсырма: «Иә, жоқ» ойыны
1. 1 аптада 6 күн бар.
2. Аптаның екінші күні-сейсенбі.
3. Жұманың алдында сенбі.
4. Сағат-уақыттың өдшем бірлігі
5. 1 сағатта 50 минут бар.
10. Тапсырма:. Сағат бойынша 31 күнмен аяқталатын айларды қызыл түспен, 30 күнмен аяқталатын айларды жасыл түспен, 28-29 күнге аяқталатын айды сары түспен белгіле.

11. Тапсырма:
Заттардың ұзындығын өлше. Қайсысы ұзын және нешеге см-ге?


12.Тест.
-
Массаның өлшем бірлігі
А. м
В. см
С. кг
Д. л
-
Литрдің өлшем бірлігі
А. м
В. см
С. кг
Д. л
3. Ұзындықтың өлшем бірлігі
А. ц
В. см
С. кг
Д. л
9- БӨЛІМ. ТЕҢДІК ЖӘНЕ ТЕҢСІЗДІК.
1. Тапсырма: Салыстыр.


![]()
2. Тапсырма: Қате қойылған таңбаларды тауып, дұрыс таңбай қой.
|
5=6 |
7>8 |
6=6 |
|
3>3 |
10=5 |
9=5 |
|
6=8 |
10=1 |
3>8 |
-
Тапсырма: «Теңдік пе, әлде теңсіздік пе?» теңдік болса қызыл түспен, теңсіздік болса көк түспен астын сыз.


![]()
![]()
![]()
4. Тапсырма: Ғаламшарлардағы тапсырмаларды орында.

-
30 + =50
80 - = 20
50 - = 10

Сатурн
|
12 + = 19 |
13 + = 20 |
20 - = 10 |

|
60 - = 20 |
8 + = 16 |
5. Тапсырма: Заттардың бөліктерін тап. Санын жаз.



6. Тапсырма: Кестені толтыр.
|
А |
15 |
17 |
12 |
11 |
14 |
10 |
|
а + |
5 |
3 |
5 |
4 |
4 |
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
7. Тапсырма: Салыстыр


а+4 а+2

в-3 в-6
8. Тапсырма: Теңдеуді шеш
-
х = 
х
+
=

- х
=
+ х
=

9. Тапсырма: Теңдеуді шеш.
15-х=6 7+х=19 14-х=5 х-5=14
10. Тапсырма: Есептерді шығар.
1. Айжан
4 сурет салды.1 суретін досына сыйлады.Айжанда неше сурет
қалды?

2. Ағашта 3 торғай отырған еді, оған тағы 2 торғай қосылды. Барлығы неше торғай болды?

3. Айжанның 4 теңгесі болды. Оған анасы 5 теңге берді. Айжанда барлығы неше теңге болды?

4. Сәуле 3 қызғалдақ және 5 сарғалдақ жинады. Ол барлығы неше гүл жинады?

5. Асханаға 10 қорап тоқаш әкелді.Түскі асқа 6 қорап тоқаш жұмсалды.Асханада қанша қорап тоқаш қалды?

11 Тапсырма: Сурет бойынша есеп құрастыр.
1
.
2-кем 
2
.
?

3
.
3-ке
артық 
11.тапсырма. Ойын: «Футболшы»
7
7
15-6-3
13+5-9
20-10-3
8+7-8
1+9-2
12. Тапсырма: Жеміс-жидектерді керекті себетке сал. Берілген белгісіз сандар қандай сан(тақ не жұп)соған себетті таңдайсыз
14+5+1
жұп
тақ
12-3-5
6+9-2
2+9+7
20-6-4
4+9
9-5+7
8-4+11
19-4+2
4+6-3
10-БӨЛІМ. КҮНДЕЛІКТІ ӨМІРДЕГІ ЕСЕПТЕУЛЕР
1. Тапсырма: Салыстыр.




![]()
-
Тапсырма: Сәйкестендір. Керекті монеталардың суретін сал.

-
г 85 тг 95 тг 60 тг
3. Тапсырма: Теңгелік монеталарды өсу ретімен ата (1тг, 2 тг, 5 тг, 10 тг, 20 тг).
-
Теңгелік монеталарды кему ретімен ата (20 тг, 10 тг, 2 тг, 5 тг, 1 тг).
-
10 теңге мен 20 теңгені бірге алса, қанша ақша болады?
4. Тапсырма: Есепте.
1. Алма дүкеннен 100 тг-ге тәтті тоқаш және одан 20 тг-ге арзан шоколад сатып алды. Шоколад неше тг тұрады?
100 тг
? – 20 тг
арзан
2. Алихан 30 тг-ге, ал Айжан 60 тг-ге сағыз сатып алды. Қай баланың сағызы арзан, қайсысыныкі қымбат және нешеге теңгеге?
30 тг
60 тг
3. Мақсаттың қолында 100 тг болды. Ол дүкеннен осы ақшаға берілген тауарлардың қайсын ала алады. Есеп құрастырып жаз.

10 тг 40 тг 30 тг 50 тг 60 тг
11-БӨЛІМ. ЖИЫН ЖӘНЕ ЛОГИКА ЭЛЕМЕНТТЕРІ.
1. Тапсырма: Пиктограммаларды сәйкестендір.
Жолаушылар
жолы 
Велосипед
жолы 
Адам жүруге
болмайды ![]()
Балалар 
Дәрігер 
2. Тапсырма: Диаграмма құрастыр.
1. Арман ойыншық дүкенінен 10 доп, 2 мәшине, 6 ұшақ, 1 пойыз сатып алды. Осы заттарды диаграмма арқылы көрсет.

3. Тапсырма: Логикалық тапсырмаларды орында.
1. Таяқшаны ауыстырсаң ,сиыр артына қарайды.Дәптеріңе сиырды артына қаратып сал:
![]()
![]()
-
Шаршыны дәптерге салып,әр қатарда бірдей фигура болмайтындай толтырып салып шық.
3. Кім қандай ойыншық ала алады?
|
Машина 9 |
Доп 1 |
Аю 3 |
|
Қуыршақ 6 |
Түйе 2 |
Ұшақ 3 |
1.Марат 10 ұпай
2.Дана 8 ұпай
3.Қайрат 9 ұпай
4.Асан 7 ұпай
5.Үсен 6 ұпай
4. Тапсырма:

*Сағат түнгі 10 – да жауын жауып тұрса, 24 сағаттан кейін күннің жарқырап тұруы мүмкін бе?
*Дорбадағы 10 асықты 10 бала алды. Сонда дорбада 1 асық қалды. Ол қалай?
*марат кешкі сағат 10 – да ұйқыға жатты. Ол сағаттың қоңырауын таңғы 9 – ға қойды. Ол неше сағат ұйықтады?
*Сенбіден кейін 2 күннен кейін қай күн келеді?
5. Тапсырма:
Тік төртбұрыштың ішінде орналасқан бос төркөздерді тігінен де ,көлденеңінен де есептің қосындысы дұрыс шығатындай етіп бір таңбалы сандармен толтыру қажет.
|
6 |
+ |
|
- |
5 |
= |
5 |
|
+ |
|
+ |
|
+ |
|
- |
|
|
+ |
3 |
- |
2 |
= |
|
|
- |
|
- |
|
- |
|
+ |
|
2 |
+ |
|
- |
|
= |
|
|
= |
|
= |
|
= |
|
= |
|
|
+ |
1 |
+ |
|
= |
7 |
6.тапсырма. Фигуралар нешеуден?

7. Тапсырма:. Суреттегі жиын элементтерін біркелкі түстермен қоршап көрсет көрсет.

8. Тапсырма: Артық жиын элементін сызып таста
|
|
|
|
|
|
9. Тапсырма: Шананың әр тақтайшасын жасыл, сары, көк түсті қарындаштармен боя. Шана тақтайшаларының боялу реті қайталанбауы керек.

12.БӨЛІМ. НЫСАНДАРДЫҢ ОРНАЛАСУ ЖӘНЕ БАҒЫТЫ.
1. Тапсырма: Келесі фигураларды сыз.
1. Түзу
2. Қисық сызық
3.Кесінді.
4. Тұйықталған және тұйықталмаған сызық.
5. Сынық сызық.
2. Тапсырма: Берілген суретті қайталап салып шық.

-
Тапсырма: Ойлан! Келесі фигура қандай?



-
Тапсырма:
Үлкен артында
Үстінде жіңішке
Қалың кіші
Алдында тар
Жоғары төменде
Кең сыртында
Оң жағы артында
Жоғарыда төмен
Ішінде артында
-
Тапсырма. Сурет бойынша сұраққа жауап бер.

-
Маша ненің үстінде тұр?
-
Ағаш ненің артында тұр?
-
Маша мен аюдың алдында не өсіп тұр?
-
Саңырауқұлақтар ненің ішінде тұр?
-
Жоғарыда нелер ұшып жүр?
-
Қыздың сол жағында не тұр?
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Математика пәнінен бақылау-өлшеу материалы
Математика пәнінен бақылау-өлшеу материалы
«Ақмола облысы білім басқармасының Ерейментау ауданы бойынша білім бөлімі Бозтал ауылының жалпы орта білім беретін мектебі» КММ
ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРАЛ
Математика пәнінен бақылау-өлшеу материалы
Құрастырған:
Бастауыш сынып мұғалімі Тулеубаева Р.А.
2025-2026 оқу жылы
Мазмұны
|
Түсінік хат |
3-5 |
|
1 БӨЛІМ: САНДАР ЖӘНЕ ЦИФРЛАР |
4-13 |
|
2 БӨЛІМ: ГЕОМЕТРИЯЛЫҚ ФИГУРАЛАР |
14-19 |
|
3 БӨЛІМ: ШАМАЛАР ЖӘНЕ ӨЛШЕМДЕР. |
20-25 |
|
4 БӨЛІМ: 20-ҒА ДЕЙІНГІ САНДАРДЫ ҚОСУ ЖӘНЕ АЗАЙТУ. |
26-35 |
|
5 -БӨЛІМ: «САНДАР ЖӘНЕ ЗАҢДЫЛЫҚТАР» |
36-38 |
|
6- БӨЛІМ: «ШАМАЛАРДЫ ӨЛШЕУ»
|
39-42 |
|
7-БӨЛІМ: САНДАРҒА АМАЛДАР ҚОЛДАНУ
|
43-44 |
|
8-БӨЛІМ. ШАМАЛАР. УАҚЫТТЫ БАҒДАРЛАУ.
|
45-48 |
|
9- БӨЛІМ. ТЕҢДІК ЖӘНЕ ТЕҢСІЗДІК.
|
49-55 |
|
10-БӨЛІМ. КҮНДЕЛІКТІ ӨМІРДЕГІ ЕСЕПТЕУЛЕР
|
56-63 |
|
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі |
64 |
Түсінік хат
«Ұсынылып отырған бақылау-өлшеу материалы 1-сыныпқа арналған математика пәні бойынша құрастырылған және қолданыстағы бастауыш мектептің МЖМБС негізінде, бастауыш мектептің (1–4 сыныптар) оқу бағдарламасына, орта білім мазмұнын жаңарту талабына сәйкес дайындалған.»
Бақылау-өлшеу материалының өзектілігі: кіші жастағы оқушылардың тұлғалық деңгейін арттырып,жаңартылған бағдарлама бойынша олардың жан-жақты қалыптасуына бағыт береді.Сондай-ақ есте сақтауының,жадысының,зейінінің негізін қалайды.
Бағыты:
-баланың жан-жақты дамуына жағдай жасау;
-оқушының дүниетанымын арттыру;
-баланың көңіл –күй жетістігін қалыптастыру;
-ой шақырып,ой түйіндей білуге үйрету;
-психологиялық денсаулығын нығайту;
Сондай-ақ баланың шығармашылық шеберлігін бірден дамыту мүмкін емес. Сол себептен танымдық тапсырмалар арқылы баланың интелектуалды және шығармашылық мүмкіндіктерін қалыптастыру қажет.
Берілген материал 1-сынып оқушыларының танымдық қызығушылығын дамытуға жағдай жасай отырып, баланы іздемпаздыққа және өзіне сенімді болуға ұмтылдырады, ақыл-ой деңгейін қалыптастырады.
Тапсырмалар оқыту мен дамытуға арналған. Сол себепті логикалық тапсырмалар,жеке тұлғаның өзіндік ойлау қабілетін дамыту мен қалыптастыру болып табылады.Яғни,назар аудару,елестету,есте сақтаудың түрлері,сұрыптау, зейінді дамыту және ойша тұжырымдама жасау.
Бұл жинақта ұсынылып отырған материалдар математиканы оқыту бағдарламасына сәйкес құрастырылған. Материалда өздігінен орындайтын тест, ой-қиялды дамытатын логикалық, геометриялық тапсырмалар, ойын түрлері және баланы тез есептеуге баулитын тапсырмалар бар. Оның пішіні мен безендірілуі оқушылардың жас ерекшеліктеріне сəйкес келеді. Алынған суреттер оқушылардың көңіл-күйін көтереді, қуаныш сыйлайды.
Тақырып бойынша құрастырылған тапсырмалар жүйелі дамытып оқыту идеясын жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Мақсаты: Жалпы білім беретін мектептің 1-сынып оқушыларының математика пәнінен оқу мақсатын жүзеге асыруда, өтілген тақырып,бөлім бойынша алынған білімді бала бойында қажетті деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған математиканың базистік негізін сапалы игеруді қамтамасыз ету; көрнекі-бейнелі, логикалық және абстрактылы ойлауды қалыптастыру, негізгі орта білім деңгейінде алгебра мен геометрияны игеруге практикалық негіз жасау деп белгіленген.
Міндеттері:
- Оқушылардың бөлім бойынша алынған білімнің қаншалықты игерілгенің анықтау;
- -сандық сауаттылықты қамтамасыз ету;
-геометриялық ұғым беру;
- Оқушылардың назарын ғылыми тілге аудару (мысалы, пән бойынша оқу мақсаттарына жету үшін қажет терминология немесе тұрақты тіркестері бар лексиканы қолдану);
- тілдік төрт дағдының бірі – жазылым дағдысын дамыту;
- Оқушыларды тиімді талқылауы үшін білімдерін қолдануға ынталандыру;
- басқа сөзбен айту, сөздікті қолдану дағдыларын дамыту;
- сабақтың соңында мақсат бойынша қол жеткізген жетістіктерді талқылау;
- танымдық тапсырмалар арқылы баланың интелектуалды және шығармашылық мүмкіндіктерін қалыптастыру
Күтілетін нәтиже:
Жаңартылған бағдарламаға сәйкес құрылған тапсырмалар мен ойын түрлері нәтижесінде оқушылардың бойында келесі ұғымдарды қалыптастырады:
-
Сандардың ретін анықтай алады;
-
Екі таңбалы сандармен танысу кезінде оқушылар оларды разрядтық құрамы бойынша салыстыруды үйренеді және оның салыстыру ережесін біледі;
-
Әртүрлі арифметикалық амалмен берілген өрнектің мәнін есептеу үшін амалдың ретін сақтау қажет екенін ұғынады;
-
Қосу мен азайту – өзара кері арифметикалық амалдар екенін түсінеді;
-
Қандай да бір оқиғаның ұзақтығы туралы айту уақыт туралы сөз айту екенін түсінеді;
-
Сағатқа қарап уақытты анықтайды және минут пен сағат бірліктері арасындағы арақатынасты меңгереді;
-
Айлармен және олардың орналасу ретімен танысады;
-
Теңдік пен теңсіздікті ажыратып үйренеді;
-
Санды және әріпті өрнектерді ажырата біледі;
-
Теңдеудің мағынасын түсінеді;
-
Есептің не екенін түсінеді;
Қорыта айтқанда, қазіргі заман талабына сай, білімді, білікті, ой-өрісі дамыған, қабілетті тұлға қалыптастыруға мүмкіндік туады, оқушылар сыни тұрғыдан ойлау арқылы тек сабақта ғана емес, қоғамдық өмірде өзінің сөздік қорын толықтырып, ойын анық, толық жеткізе отырып математикалық тапсырмалар арқылы логикалық ойлау дағдыларын ғана емес, сонымен қатар тіл байлықтарын дамыта алады. Берілген дидактикалық материалдағы түрлі суреттері, бейнелерді көру арқылы визуалды есте сақтауын жақсартып, басқа пәндермен байланыс болады. Әсіресе сауат ашу пәні бойынша жаңа сөздермен, ертегі кейіпкерлерімен танысып, оны сурет арқылы есте сақтайды, жаратылыстану пәні бойынша қоршаған орта, ғарыш туралы тағы басқа бөлімдер бойынша берілген суреттер бойынша өткен тақырыптарды еске түсіру жүргізілсе, өтпеген тақырыптар бойынша оқушылардың бойында жаңа түсінік қалыптастырып, күнделікті өмірмен байланыс болады. Көркем еңбек пәні бойынша түрлі тапсырмалардағы бояу, сандардың астын сызу арқылы түзу, әдемі, сапалы орындау оқушылардың пәнге деген қызығушылығын одан әрі дамытады.
Математика пәнінен бақылау-өлшеу материалы көрнекі суреттермен безендірілген жаттығулар жиынтығынан, танымдық ойындардан, тесттік жұмыстардан тұрады. Оқушыларға арналған дидактикалық материал, әр бөлімге берілген оқу мақсаттарын бекітуге,білім, білік, дағдысын қалыптастыруға, одан әрі кеңейтуге, қрытындылауға, белгілі бір тақырыптар бойынша білімдерін байытуға арналған. Алайда мұғалім бұл тапсырмаларды сабақта деңгейлік немесе қосымша тапсырма ретінде пайдалана алады.
Бұл жинақ келесі бөлімдерді қамтиды:
1-бөлім: «Сандар және цифрлар»;
2-бөлім:«Геометриялық фигуралар»;
3-бөлім: «Шамалар және олардың өлшем бірліктері»;
4-бөлім «20-ға дейінгі сандарды қосу және азайту»;
5-бөлім: «Сандар және заңдылықтар»;
6-бөлім:«Шамаларды өлшеу»;
7-бөлім: «Сандарға амалдар қолдану»;
8-бөлім: «Уақытты бағдарлау»;
9-бөлім: «Теңдік теңсіздік»;
10-бөлім: «Күнделікі өмірдегі есептеулер»;
11-бөлім:«Жиын және логика элементтері»;
12-бөлім «Нысандардың орналасу бағыты».
Тапсырмаларды ұсынуда 1-сынып оқушысының жас ерекшелігімен тұлғалық қабілеттері ескерілді. Бейнелі ұсынылған қызықты тапсырмалар, математика сабағында оқушылардың танымдық қызығушылығын тудырып, арттыруға септігін тигізеді.
«Сандар және цифрлар», «20-ға дейінгі сандарды қосу және азайту», «Сандарға амалдар қолдану», «Сандар және заңдылықтар» бөлімдері бойынша келесі ойын түрлері берілген: «Филворд», «Көршісін тап», «Бұрышты сана», «Көңілді санау» тағы басқа ойын түрлерін алдым. Бұл ойындардағы тапсырмаларды орындау арқылы оқушылар 20-ға дейінгі сандардарды есте сақтап, қосу және азайту амалдары бойынша ретін анықтай алады.
«Геометриялық фигуралар», «Шамалар және олардың өлшем бірліктері», «Шамаларды өлшеу» «Нысандардың орналасу бағыты» бөлімдері бойынша геометриялық фигуралар туралы түсінік қалыптастырып, құрастыру, толықтыру,салыстыру, топтастыруға арналған тапсырмаларды орындап, айырмашылығын, ұқсастығын айыра алады.
«Уақытты бағдарлау», «Күнделікті өмірдегі есептеулер», «Жиын және логика элементтері» бөлімдері бойынша тест жұмыстары, қате тұжырымды анықтау, түрлі логикалық ойындар,тапсырмалар арқылы күнделікті өмірде уақытты бағдарлай алады және заттарды дұрыс топтастыра білуге дағдыланады.
«Теңдік және теңсіздік» бөлімі бойынша бейнелі суреттерден түрлі теңдік және теңсіздіктер құрастырып, белгісіз сандарды анықтап, теңдіктердің шешімін таба алады.
Қорыта келгенде ХХІ ғасырдың талабына сай оқушыларға математика пәнінен жаңартылған бағдарлама бойынша құрастырылған жинақ:
-
Сын тұрғысынан ойлау дағдыларын дамытады;
-
Тапсырмаларды өздігінен орындауға дағдыланады;
-
Математика пәніне деген қызығушылықтары артады.
1 БӨЛІМ: САНДАР ЖӘНЕ ЦИФРЛАР
-
Ойын: «Көршісін тап».
9
2
5
-
Ойын: «Бұрышты сана»

-
6
-
7
-
8
-
9
-
10
-
Ойын: «Филворд»
-
1
1
2
5
2
2
2
4
3
5
0
8
5
6
4
5
6
7
9
0
8
0
9
8
8
3
4
5
7
9
4.Ойын: «Дімбілмеске көмек». Дімбілмеске үйлерді нөмірлеуге көмектес:


-
Тапсырма: Жануарларды солдан оңға қарай нөмірлеп шық.

-
Тапсырма: Түсіп қалған сандарды жаз.
1 2 … 4 … 6 … 7 … 8 9 10
-
Сандар қатарындағы қай сан 5-тен артық?
-
Сандар қатарынды қай сан 4- тен кем?
7. Ойын: «Тез ойла». Сызғыштан 3 санынан артық және 8 санынан кем сандарды белгіле.

8. Тапсырма: «Адасқан
сандар»
Алдар көсе сандарды шатастырып алыпты. Алдар көсеге сандарды ретімен қоюға көмектесейік.
4, 1, 9, 3, 5, 7, 6, 2, 8.
8.Ойын: «Көңілді санау»
Аспанда не күн бар?(1)
Үкіде неше көз бар? (2)
Бағдаршамның не шамы бар? (3)
Мәшинеде неше дөңгелек бар? (4 )
Қолымызда неше саусақ бар? (5)
Қоңызда неше аяқ бар? (6)
Кемпірқосақта неше түс бар? (7)
Ағашта неше алма бар? (8)
9. Ойын: «Қатесін тап»
7<9
1<3
8< 2
3<2
9>0
5
<4
g3333444333<<><
10. Математикалық диктант: «Плюс, минус»
- 5 саны 3 санынан артық. (+)
- 9 саны 4 санынан кем. (-)
- 8 саны 3 cанынан артық. (+)
- 2 cаны 9 санынан артық. (-)
11. Қай зат бір рет салынған? Оны тауып боя.

1
2. Тапсырма:
Барлық 1
санын тауып алып, оны
дөңгелектеп сыз.
1 1 1 1 1
1
![]()
1
1 1 1 1
13 .Тапсырма: Кез келген бір заттың суретін сал.
14 . Ойын: «Сәйкестендір»
1 2


15. Тапсырма: Алматтың, Арайдың, Мақпалдың суреттерінде неше фигура бар? Қандай фигураларға бөлуге болады?
![]()
2
2
2
-
Әр топта қанша фигурадан?
16.Ойын: «Қатесін тап»

3 3 3
-
Тапсырма: Аңдарға өз үйлерін табуға көмектесіңіз.
4-1 2+2 3+1 4-3


-
4 1
-
Тапсырма: Оң жақтағы және сол жақтағы гүлдерді санаңыз. Барлығы нешеу? Өрнекті жазыңыз

![]()
+ =
-
Тапсырма: Сандық сәуленің көмегімен Маша мен аюға өрнектердің мәнін табуға көмектесіңіз.
3+2 
1
+4
20. Тапсырма: Салыстыр
-
4 4 2 3 5 1 5 5 5 2 4 1 5
-
Ойын «Суретші»
5-1
5-4
5-3
3+2
5-қоңыр
2- жасыл
1- сары![]()
4- көк
-
5 1 = 6
Тапсырма: Теңдік тура болатындай етіп бос торкөздерге «+» және «-» таңбаларының тиістісін жазыңыз.
6
4 = 2

23. Ойын: «Түсіп қалған санды тап»

-
… 3 … 5 … 7 …. 9
24. Тапсырма: Салыстыр.
4 4 6 7 3 4 7 3 3 7 3 1 7 7 1 7
25.Ойын: «Ойлан тап»

7

26.Ойын: «Сөз құра»
6 8 2 8 7 5 4 3
5
ж
р
-3= 3+3=
8
ң
й
-5= 8-1=
6
с
а
+2= 8-3=
1
а
ы
+7 = 8-4=
-
Тапсырма: Моншақтағы сандар тізбегін толықтырыңыз.

-
Тапсырма: Өрнектердің мәнін табыңыз.
3+6
5+4
=
=
=
=
1+8
9-1
2+7
9-8
=
=
30. Тапсырма: 10 көлеміндегі сандарды кему ретімен жазыңыз:
____________________________________________________________
31. тақырып: « 0 саны және цифры»
32. Ойын: «Десант»

2-2 3+0 5-0 8-0

9-2 4-0 0+0
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
33. Ойын: «Қатесін тап»
5+3=9 3-3=3 8-0= 8 3-0=2 8+1=9
3
8
5
4. Ойын: «Мықты мерген»4
10
9
+5= 10-2=5
9
100000000
+5= 3+7=8
4
8
-3= 2+7=6+2= 4+0 =
35. 10 көлеміндегі сандарды өсу және кему ретімен жазыңыз:
_______________________________________________________
_______________________________________________________
36. Тапсырма: Өрнек құрастыр:



37. Ойын: «Кім жылдам?»
10-0= 8+2= 5-2= 4+4= 5+3= 4+6= 10-10=
38.Сандық сәуледегі сандар қатарын жалғастырып жазыңыз.

39. Тапсырма: 10 көлеміндегі сандарды кему ретімен жазыңыз:
____________________________________________________________
4
0. Тапсырма: Түсіп қалған сандарды
жаз.
10
3
7
41. Тапсырма: Математикалық диктант
-
Азайғыш 8 азайтқыш 3 айырманың мәні нешеге тең?
-
Қосылғыш 3, қосылғыш 5 қосындының мәні нешеге тең?
-
Ең үлкен бір таңбалы сан.
-
Айдоста 9 шар, Шыңғыста одан 2 шар кем. Шыңғыста неше шар бар?
-
Ойын «Кім жылдам?»
3+5= 9-3= 10-3= 3+3=
8-6= 2+2= 8-1= 7+3=
3-3= 1+9= 3+6= 0+3=
-
тапсырма. Үйректерді салыстырайықшы



44. Тапсырма: Мерейге сандарды
салыстыруға көмектес
8>6 (қаншаға...?)
2<4 (қаншаға...?)
10>2 (қаншаға...?)
7>1 (қаншаға...?)
3<10 (қаншаға...?)
2 БӨЛІМ: ГЕОМЕТРИЯЛЫҚ ФИГУРАЛАР
1. Тапсырма: Артық затты тап.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2. Ойын: «Қандай фигура жоқ?»
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3. Тапсырма: Геометриялық фигураларды ортақ белгілері бойынша топтастырып, қоршап
сызыңыз.
көлемі бойынша
пішіні бойынша
түсі бойынша
|
|
|
|
4. Тапсырма: Тек қана ағаштан жасалған заттарды қоршап сызыңыз.


5. Тапсырма: Берілген кестені толтыр
|
|
саны |
.
. . .
|
|
нүкте |
|
|
|
сызық |
|
|
|
сәуле |
|
6. Тапсырма: Қалам мен сызғышты пайдалана отырып, түзу сызық сызу.
7. Тапсырма: Берілген кесінділердің ұзындығын өлшеп жаз.

8
. Тапсырма: Сынық сызықтарды тап
.

9. Тапсырма: Кеңістік фигураларына сәйкес заттарды сәйкестендір.



10. Тапсырма: Микки тышқанға кеңістік фигураларын табуға көмектес.


11. Тапсырма: Қажетті фигурамен толықтыр.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12 тапсырма. Сәйкестендір:
Шаршы



Үшбұрыш 

Тіктөртбұрыш


Дөңгелек 
1
3. Тапсырма: Берілген нұсқау бойынша
боя.
|
|
Жасыл түспен |
|
|
Қара түспен |
|
|
Сары түспен |
|
|
Қызыл түспен |
14. Тапсырма: Осы фигуралардан мысық құрастырып шық. Фигура саны шексіз.
![]()
-
Ойын: «Артығын тап»
-
Тапсырма: Жазық фигуралардың суретін салу.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Үшбұрыш |
|
|
Төртбұрыш |
|
|
Дөңгелек |
|
|
Шаршы |
|
3 БӨЛІМ: ШАМАЛАР ЖӘНЕ ӨЛШЕМДЕР.
1-Тапсырма. Ұзын заттарды белгіле.


2-Тапсырма. Заттардың суретін сал.
|
Мына ағаштан аласа ағаш сал.
|
|
|
Мына гүлден биік гүл сал.
|
|
|
Мына қамыс бірдей қамыс сал.
|
|
-
тапсырма. Заттардың ұзындығын өлше.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-
Ойын: «Иә, жоқ» ойыны.
-
Заттардың ұзындығын өлшеуге арналған құрал- өшіргіш (жоқ).
-
Ұзындықтың өлшем бірлігі- сантиметр (иә).
-
Сантиметр « см» деп белгіленеді. (иә).
-
Ойын: «Ауыр, жеңіл». Зат ауыр болса қызыл түспен, жеңіл болса жасыл түспен қорша.

6. Тапсырма:.Қай заттың массасы артық?
27.Ойын: «Иә, жоқ» ойыны.
1.Килограмм-массаның өлшем бірлігі(иә)
2.Массаның өлшем бірлігі- сантиметр (жоқ).
3.Килограмм « см» деп белгіленеді. (жоқ).
28. Тапсырма: Қайсысысы жеңіл?

29. Тапсырма: Көлемін өлшеуге болатын заттарды қоршап сыз.

30.Заттарды салыстыр.



31.Ойын: «Иә, жоқ» ойыны.
1.Литр- көлемнің өлшем бірлігі. (иә)
2.Көлемнің өлшем бірлігі- килограмм (жоқ).
3.Көлем « л» деп белгіленеді. (иә).
32. Тапсырма: Кестені толтыр.
|
Тек 1 литрлік заттардың реттік нөмірлері |
Тек 2 литрлік заттардың реттік нөмірлері |
Тек 3 литрлік заттардың реттік нөмірлері |
|
|
|
|
В
И
С
А
40 л
2 л
1 л
3 л
Ә
Н
М
Б
Ж
1 л
5 л
2 л
1 л
3 л
-
Тапсырма: Сәйкестендір. Қай заттың ұзындығын, қай заттың салмағын, қай заттың көлімін өлшеу болатындығын сызықпен қос.
Ұзындық Масса Көлем

34.Ойын: «Плюс, минус» ойыны.
1.Литр- көлемнің өлшем бірлігі. (+)
2.Көлемнің өлшем бірлігі- килограмм (-).
3.Килограмм-массаның өлшем бірлігі(+)
4.Массаның өлшем бірлігі- сантиметр (-).
5.Заттардың ұзындығын өлшеуге арналған құрал- өшіргіш (-).
-
Ұзындықтың өлшем бірлігі- сантиметр (+).
-
Тапсырма: Әр ағаштағы алмада қанша стақан шырын алынатыны жазылып тұр. Қызыл алмасы бар ағаштан қанша стақан шырын алуға болады?
1
5
2
3
2
7
1
1
1
1
1
-
Тапсырма: Сәйкестендір.
8 9 10 2 6

6-4 4+2 10-1 9-0 2+0 6+2 10-8 9-3 10-2 0+2
6+3 9-7 8+2 6+4 8-2
4 БӨЛІМ: 20-ҒА ДЕЙІНГІ САНДАРДЫ ҚОСУ ЖӘНЕ АЗАЙТУ.
-
Тест.
-
Жауабы 5 болатын өрнекті белгіле.
А) 2+3
Ә) 5-3
Б) 2+3
Д) 8-6
2. Өрнекті шығар: 5+3=
А) 8
Ә) 3
Б) 10
Д) 7
3. Қосу кестесіндегі мәні 9-ға тең неше мысал бар?
А) 7
Ә) 2
Б) 1
Д) 4
4. 8 саны шығу үшін қандай 2 бір таңбалы санды қосу керек?
А) 4+ 4
Ә) 3+3
Б) 2+6
Д) 7+1
5. Жауабы бірдей болатын мысалды тап: 2+8
А) 6+1
Ә) 8+3
Б) 4+3
Д) 4+6
Кілті: 1) А, 2) А, 3) Б 4) А 5) Д
-
Ойын: «Ойлан,тап»
-
8
4
10
3
7
9
0
1
Й
Ы
8-1= 10-10=
А
ң
6-2= 8-7=
С
Ж
1+8= 9-1=
Р
А
0+10= 6-3
-
Тапсырма: «Кім жылдам?».

9-2= 8-2= 10-0= 7-3= 4+2= 3+6=
-
Тапсырма: Түсіп қалған сандарды жаз.
6+ ... = 10 10- ... = 3 9- ... = 7 10- ... = 0
8- ... = 2 4+ ... = 5 1+ ... = 8 8+ ... = 1
-
тапсырма. Қызылмен белгіленген тор көзге керек санды жаз.
|
+ |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-
Тапсырма: Қате шығарылған өрнекті тауып астын сыз.
2+3=5 7+3=1 9-6=0 4+3=8 10-9=3 6+4=10 8-2=6 4+4=10 10-9=7
2+2=4 10-9=1 7+1=8 9-7=0 6+2=8 1+1=8 3+3=6 10-7=2
-
Тапсырма: Өрнектерді тексер.
|
Өрнек |
Тексеру |
|
9-6=3 |
|
|
10-7=3 |
|
|
4+4=8 |
|
|
5-1=4 |
|
8. Тапсырма: Өрнекті шығара отырып, шыққан мәнді кестеде белігілеп, жасырынған сөзді тап.
|
+ |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1+3= 5+3= 3+5= 2+5=
2+3= 3+4= 4+5= 4+3=
3+3= 1+5= 5+5=
9. Тапсырма: Сандарды салыстыр
2+3 5 6+2 9 2 4+3 6-2 5 7+1 9 10+0 5 3+3 5
10. Тапсырма: Қосындының мәнін тап.
|
қосылғыш |
3 |
3 |
2 |
5 |
5 |
|
қосылғыш |
2 |
2 |
5 |
2 |
0 |
|
қосындының мәні |
|
|
|
|
|
11. Тапсырма: Суреттер мен оларға сәйкес келетін мысалдарды сызық арқылы қос.

6+2 2+5

5+2 2+7

7+2 2+6
12. Тест.
1. Ең үлкен санды белгіле.
А) 15
Ә) 11
Б) 2
Д) 20
2. Ең кіші санды белгіле.
А) 15
Ә) 5
Б) 2
Д) 14
3. 1 ондық 3 бірліктен тұратын санды белгіле.
А) 13
Ә) 12
Б) 19
Д) 5
4. 11 бен 13 тің арасындағы санды белгіле.
А) 14
Ә) 11
Б) 12
Д) 16
5. Сандық сәуледегі ең кіші сан.
А) 20
Ә) 1
Б) 3
Д) 6
Кілті: 1) Д, 2) Б, 3) А, 4)б, 5) Ә.
13.Ойын: «Көршісін тап»
...14 ... ...4... ...16 ... ... 11... ...18... ...10... ...6... ...17...
14.Сандарды салыстыр.
6 16 8 12 12
13
15 18 9 2 17 16
-
19 14 16 11 15
15. Ойын: «Қатесін тап».

10 > 12 13 > 11 15< 14

20= 16 15 < 19 19> 12
16.Арифметикалық диктант.
-
онд. 2 бірл.= 1 онд. 5 бірл. = 1 онд. 7 бірл. =
1 онд. 3 бірл. = 1 онд. 0 бірл. = 1 онд. 8 бірл. =
17.Кестені толтыр.
|
Сан |
Ондық |
Бірлік |
|
15 |
1 |
|
|
13 |
|
3 |
|
16 |
6 |
|
|
20 |
|
0 |
|
11 |
1 |
|
|
19 |
|
9 |
18.Тапсырма. Өрнектің мәнін тап.
60-20=
40+40=
30 -20=
60-30=
10+40=
10+20=
19. Тапсырма: Дөңгелек сандарды тауып қоршап сыз.
25
14
13
17
60
6
30
10
20. Тапсырма: Сандық сәуленің көмегімен шығар.

16+2= 18-3= 19-11= 14+3= 16-2= 20-10= 17-10= 11-1=
8+2= 13+2= 15+2= 14+5= 12-3= 16-5= 14-5= 16-10=
21.«Плюс- минус» ойыны.
1. 10 мен 7-нің айырмасы 5-ке тең. (-).
2. 18 бен 6-ный айырмасы 3 тең (-).
3. 15 пен 5-тің қосындысы 20-ға тең. (+).
4. 11 мен 5-тің қосындысы 16-ға тең. (+).
5. 20 мен 10-ный айырмасы 5-ке тең. (-).
22. Тапсырма: Өрнектің мәнін тап.
1 онд.+7 бірл.= 1 онд.2 бірл.+3 бірл. = 8 бірл.+2 бірл. =
3 бірл. + 7 бірл. = 2 бірл.+ 1 онд. = 1 онд. + 5 бірл. =
23. Тапсырма: Үй жануарларына төлін табуға көмектес және суреттің астындағы өрнекті шығарып жануардың төлінің астына жаз.

11+7

19+1

12+5

10+5
-
Тапсырма: Өрнектің мәнін тап.
10-5 =
15-4 =
18-4 =
16-8 =
17-9=
16-4 =
17-2 =
12-2 =
25. Арифметикалық диктант.
-
онд 1 бірл.= 5 онд. = 1 онд.8 бірл. = 1 онд. 3 бірл.
26. Тапсырма: Санды өрнек құрастыр. Сайқымазақтарға өз доптарын табуға көмектес
20-10
10
11+4
20-5
14+1
16-6
18-3
20-15 =
15
60-50
10+0
27. Математикалық диктант.
1. 5 пен 11 сандарының қосындысы (16)
2. 19 бен 6-ның айырмасы (3)
3. 14 пен 3-тің айырмасы. (11)
4. 20 мен 10 айырмасы (10)
5 -БӨЛІМ: «САНДАР ЖӘНЕ ЗАҢДЫЛЫҚТАР»
1-тапсырма. Екі-екіден неше жұп болатынын сана және жаз.

2-тапсырма.
Тура ретпен екі-екіден сана және жаз: 2, 4, ...
Кері ретпен екі-екіден санап және жаз: 20,18....
3.Ойын: «Кім жылдам?. Берілген заттардың жартысын тауып жаз.





4. Тапсырма: Қай заттарды бірдей екіге бөлікке бөлуге болады? Белгіле.



-
Тапсырма: Заңдылықты сақтап заттар қатарын жалғастыр.
.....
.....
-
Тапсырма: Қате жазылған реттілікті тауып, астын сыз.
1,2,3,4,5,6,7,8,9,10.
2,4,5,6,8,9,10,12,14,16.
1,2,3,1,3,1,3,2,1,2,3,1,2,3.
20,18,16,14,12,10,8,6,4,2.
1,2,1,2,1,2,1,2,1,2,3,1,2,3
-
Тапсырма: В фигурасы туралы дұрыс пікірді тауып, оларды белгілеп көрсет.

А В С К
В
фигурасы- шеңбер емес
![]()
В фигурасы- тіктөртбұрыш
![]()
В фигурасы- шаршы
![]()
В фигурасы С фигурасынан кіші.
-
Тапсырма: Теңсіздік пен теңдік тура болатындай санды қой.
12 > …. 16 > … 13 < …. 12 = ….
15 = ….. 11 < …. 20 > … 6< ….
9. Тапсырма: Сөзжұмбақты шеш.

1.
- бұл қандай
фигура?
2. 10 мен 8-дің айырмасы.
3. 0 мен 9- дің қосындысы.
4. 2 мен 6-ның қосындысы .
5. 5 пен 4 тің қосындысы.
10. Тапсырма: Филворд. Жасырылған сөздерді тап.
|
М |
с |
д |
ө |
Ң |
г |
е |
л |
е |
к |
|
А |
м |
т |
р |
О |
ұ |
ө |
ә |
һ |
ф |
|
В |
ь |
о |
м |
Щ |
І |
ы |
ш |
ы |
я |
|
С |
м |
ғ |
ч |
б |
о |
в |
а |
ч |
с |
|
Ы |
ц |
ы |
ы |
і |
ы |
а |
р |
а |
т |
|
Я |
м |
з |
в |
р |
т |
э |
ш |
г |
б |
|
Т |
ж |
в |
в |
б |
б |
о |
ы |
ю |
к |
|
К |
п |
с |
ж |
е |
т |
і |
ж |
ж |
е |
6- БӨЛІМ: «ШАМАЛАРДЫ ӨЛШЕУ»
1-тапсырма. Берілген сандарды сантиметрден дециметрге айналдыр.
20
см
15 см
17
см
19
см
13 см
2-тапсырма. Заттардың ұзындығын өлшеп жаз.
![]()
![]()

3- тапсырма. Берілген тіктөртбұрыштың қабырғаларын өлше.

4. Математикалық диктант.
-
Тіктөртбұрыштың қарама-қарсы қабырғаларының ұзындықтары қандай болады ?
-
Тіктөртбұрышта неше бұрыш болады?
-
Тіктөртбұрышта неше қабырға болады ?
-
Оның қабырғасын қандай оқу құралының көмегімен өлшейміз?
-
тапсырма. Берілген шаршылардың қабырғаларын өлше.

6.тапсырма. Берілген фигуралардан бір заттың бейнесін қүрастыр.

7.Ойын: «Плюс-минус».
1. Әр кіртаста жазылған сан оның массасын білдіреді? (+)
2. Массаны сантиметрмен өлшейді. (-)
3. Заттардың массасын таразымен өлшейді. (+)
4. 12 мен 4 тің қосындысы 20-ға тең. (-)
8. тапсырма. Салыстыр.
3 кг 8 кг 12 кг 16 кг 20 кг 13 кг 9 кг 10 кг 7 кг 19 кг
20 кг 20 кг 10 кг 15 кг 11 кг 1 кг 3 кг 8 кг 13 кг 14 кг
9. тапсырма. Заттардың көлемін тап.

1 л 1 л

1 л 1 л 1 л 1 л

1 л 1 л 1 л 1 л 1 л
10. тапсырма. Есепте.
5 л+3 л= 9 л+ 1 л= 13л +1 л= 5 л+ 2 л= 14 л + 1 л= 7 л + 2 л =
11.тапсырма. Тест.
1. Ұзындықтың өлшем бірлігі.
А) сантиметр
Ә) килограмм
Б) литр
Д) аталғандардың бәрі.
2. Массаның өлшем бірлігі.
А) сантиметр
Ә) килограмм
Б) литр
Д) аталғандардың бәрі.
3. Литрдің өлшем бірлігі.
А) сантиметр
Ә) килограмм
Б) литр
Д) аталғандардың бәрі.
4. Ұзындықты біз ненің көмегімен өлшейміз?
А) таразы
Ә) кіртас
Б) сызғыш
Д) қарындаш
5. Массаны біз ненің көмегімен өлшейміз?
А) таразы
Ә) кіртас
Б) сызғыш
Д) өшіргіш
Кілті: 1)А, 2) Ә, 3) Б, 4) Б, 5) А
11.Ойын: «Хоккей». Қақпаға шайбаларды кіргіз.
11
16-0 12-1 19-3
16
15-4 10+6 18-5 12+4
12. тапсырма. Сана және боя.
|
9+1 |
5+4 |
10+8 |
12+1 |
10+1 |
10-1 |
|
5+5 |
11+2 |
18-0 |
17-6 |
18-8 |
20-8 |
|
19-1 |
12+6 |
14-3 |
11+7 |
14+4 |
13+0 |
|
10 |
11 |
9 |
13 |
18 |
7-БӨЛІМ: САНДАРҒА АМАЛДАР ҚОЛДАНУ
1.
Тапсырма: Салыстыру
20 * 1 13*19 14*2 6*15 12*19 20*7 14*6 12*1
2. Тапсырма: Ойын: «10 айырмашылықты тап»

3. Тапсырма: Математикалық диктант
-
14 пен 2- нің қосындысына 2 қос.
-
3 пен 6-ның қосындысынан 3-ті азайт.
-
20 мен 16-ның айырмасына 5-ті қос.
-
16 мен 3-тің қосындысынан 8-ді азайт.
-
20 мен 14 тің айырмасынан 1-ді азайт.
4. Тапсырма: Белгісіз санды тап.
14+
+2=16
13-2+
=20
-16-1=3
18-
+5= 20
0+
+9=
19
5. Тапсырма: Боямақты боя.
8-қызыл; 10-сары; 7-көк; 12-қызғылт сары; 5- күлгін; 19- көгілдір.
(12-11)+4=
(10+4)-4=
(2+10)-5=
(16-0)-4=
(1+11)-4=
(12+8)-1=
6. Тапсырма: Қатесін тап.
(20+30)-10= 20 (10+10)+50=80 (80-40)-20= 10 (50+50)-40=20
7. Тапсырма: Амалдарды орында. Кері амалдарды сәйкестендір.

5+3= 3+2= 6+3= 10-8= 6-4=

5-2= 6-3= 2+4= 9-3= 8-3=
8-БӨЛІМ. ШАМАЛАР. УАҚЫТТЫ БАҒДАРЛАУ.
1. Тапсырма: Суреттерге қара. Қайсы алдымен, қайсы кейін болатын санмен белгіле.


2. Тапсырма: Тест.
-
Тәулік ішіндегі оқиғаларды белгіле.
-
Алдымен, таңертен, кейін
-
Таңертең, күндіз, кешке, түнде
-
Жуырда, сосын, кейінірек
-
Нәресте, оқушы, ересек
-
Ұзақ уақыт аралығындағы оқиғаларды белгіле.
-
Бұрын,кейінірек
-
Кешке, түнде
-
Уақыт, таңертең
-
Тәулік, сағат
3. Тапсырма: Қате тұжырымдарды белгіле.
-
Минут сөзін қысқартып жазуға болады.
-
Минут-уақыттың өлшем бірлігі.
-
Минут- уақыттың ең үлкен өлшем бірлігі.
-
1 минута ересек адамның жүрегі 60-65 рет соғады.
4. Тапсырма: Минуттарды сағатта белгіле.
15 минут 30 минут 5 минут 10 минут 50 минут

5. Тапсырма: Тест.
-
1 сағатта неше минут бар?
А) 60 мин
Ә) 15 мин
Б) 30 мин
В) 70 мин
Д) 100 мин
2. Сағаттың ұзын тілшесі нені білдіреді?
А) сағатты
Ә) минутты
Б) секундты
В) тәулікті
Д) аптаны
3. Сағаттың қысқа тілшесі нені білдіреді?
А) сағатты
Ә) минутты
Б) секундты
В) тәулікті
Д) аптаны
4. Сағат- ненің өлшем бірлігі?
А) ұзындықтың
Ә) уақыттың
Б) көлемнің
В) минуттың
Д) аптаның
5. Сағаттың жартысы неше минут?
А) 60 мин
Ә) 15 мин
Б) 30 мин
В) 40 мин
Д) 20 мин
6. Тапсырма: Сәйкестендір

8:00 2:00 9:00 1:00
7. Тапсырма: Сағатты белгіле.
1:00 3:00 8:00 4:00 7:00

8. Тапсырма: Сәйкестендір
|
1 |
Сәрсенбі |
|
2 |
Дүйсенбі |
|
3 |
Жұма |
|
4 |
Жексенбі |
|
5 |
Сенбі |
|
6 |
Сейсенбі |
|
7 |
Бейсенбі |
9. Тапсырма: «Иә, жоқ» ойыны
1. 1 аптада 6 күн бар.
2. Аптаның екінші күні-сейсенбі.
3. Жұманың алдында сенбі.
4. Сағат-уақыттың өдшем бірлігі
5. 1 сағатта 50 минут бар.
10. Тапсырма:. Сағат бойынша 31 күнмен аяқталатын айларды қызыл түспен, 30 күнмен аяқталатын айларды жасыл түспен, 28-29 күнге аяқталатын айды сары түспен белгіле.

11. Тапсырма:
Заттардың ұзындығын өлше. Қайсысы ұзын және нешеге см-ге?


12.Тест.
-
Массаның өлшем бірлігі
А. м
В. см
С. кг
Д. л
-
Литрдің өлшем бірлігі
А. м
В. см
С. кг
Д. л
3. Ұзындықтың өлшем бірлігі
А. ц
В. см
С. кг
Д. л
9- БӨЛІМ. ТЕҢДІК ЖӘНЕ ТЕҢСІЗДІК.
1. Тапсырма: Салыстыр.


![]()
2. Тапсырма: Қате қойылған таңбаларды тауып, дұрыс таңбай қой.
|
5=6 |
7>8 |
6=6 |
|
3>3 |
10=5 |
9=5 |
|
6=8 |
10=1 |
3>8 |
-
Тапсырма: «Теңдік пе, әлде теңсіздік пе?» теңдік болса қызыл түспен, теңсіздік болса көк түспен астын сыз.


![]()
![]()
![]()
4. Тапсырма: Ғаламшарлардағы тапсырмаларды орында.

-
30 + =50
80 - = 20
50 - = 10

Сатурн
|
12 + = 19 |
13 + = 20 |
20 - = 10 |

|
60 - = 20 |
8 + = 16 |
5. Тапсырма: Заттардың бөліктерін тап. Санын жаз.



6. Тапсырма: Кестені толтыр.
|
А |
15 |
17 |
12 |
11 |
14 |
10 |
|
а + |
5 |
3 |
5 |
4 |
4 |
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
7. Тапсырма: Салыстыр


а+4 а+2

в-3 в-6
8. Тапсырма: Теңдеуді шеш
-
х = 
х
+
=

- х
=
+ х
=

9. Тапсырма: Теңдеуді шеш.
15-х=6 7+х=19 14-х=5 х-5=14
10. Тапсырма: Есептерді шығар.
1. Айжан
4 сурет салды.1 суретін досына сыйлады.Айжанда неше сурет
қалды?

2. Ағашта 3 торғай отырған еді, оған тағы 2 торғай қосылды. Барлығы неше торғай болды?

3. Айжанның 4 теңгесі болды. Оған анасы 5 теңге берді. Айжанда барлығы неше теңге болды?

4. Сәуле 3 қызғалдақ және 5 сарғалдақ жинады. Ол барлығы неше гүл жинады?

5. Асханаға 10 қорап тоқаш әкелді.Түскі асқа 6 қорап тоқаш жұмсалды.Асханада қанша қорап тоқаш қалды?

11 Тапсырма: Сурет бойынша есеп құрастыр.
1
.
2-кем 
2
.
?

3
.
3-ке
артық 
11.тапсырма. Ойын: «Футболшы»
7
7
15-6-3
13+5-9
20-10-3
8+7-8
1+9-2
12. Тапсырма: Жеміс-жидектерді керекті себетке сал. Берілген белгісіз сандар қандай сан(тақ не жұп)соған себетті таңдайсыз
14+5+1
жұп
тақ
12-3-5
6+9-2
2+9+7
20-6-4
4+9
9-5+7
8-4+11
19-4+2
4+6-3
10-БӨЛІМ. КҮНДЕЛІКТІ ӨМІРДЕГІ ЕСЕПТЕУЛЕР
1. Тапсырма: Салыстыр.




![]()
-
Тапсырма: Сәйкестендір. Керекті монеталардың суретін сал.

-
г 85 тг 95 тг 60 тг
3. Тапсырма: Теңгелік монеталарды өсу ретімен ата (1тг, 2 тг, 5 тг, 10 тг, 20 тг).
-
Теңгелік монеталарды кему ретімен ата (20 тг, 10 тг, 2 тг, 5 тг, 1 тг).
-
10 теңге мен 20 теңгені бірге алса, қанша ақша болады?
4. Тапсырма: Есепте.
1. Алма дүкеннен 100 тг-ге тәтті тоқаш және одан 20 тг-ге арзан шоколад сатып алды. Шоколад неше тг тұрады?
100 тг
? – 20 тг
арзан
2. Алихан 30 тг-ге, ал Айжан 60 тг-ге сағыз сатып алды. Қай баланың сағызы арзан, қайсысыныкі қымбат және нешеге теңгеге?
30 тг
60 тг
3. Мақсаттың қолында 100 тг болды. Ол дүкеннен осы ақшаға берілген тауарлардың қайсын ала алады. Есеп құрастырып жаз.

10 тг 40 тг 30 тг 50 тг 60 тг
11-БӨЛІМ. ЖИЫН ЖӘНЕ ЛОГИКА ЭЛЕМЕНТТЕРІ.
1. Тапсырма: Пиктограммаларды сәйкестендір.
Жолаушылар
жолы 
Велосипед
жолы 
Адам жүруге
болмайды ![]()
Балалар 
Дәрігер 
2. Тапсырма: Диаграмма құрастыр.
1. Арман ойыншық дүкенінен 10 доп, 2 мәшине, 6 ұшақ, 1 пойыз сатып алды. Осы заттарды диаграмма арқылы көрсет.

3. Тапсырма: Логикалық тапсырмаларды орында.
1. Таяқшаны ауыстырсаң ,сиыр артына қарайды.Дәптеріңе сиырды артына қаратып сал:
![]()
![]()
-
Шаршыны дәптерге салып,әр қатарда бірдей фигура болмайтындай толтырып салып шық.
3. Кім қандай ойыншық ала алады?
|
Машина 9 |
Доп 1 |
Аю 3 |
|
Қуыршақ 6 |
Түйе 2 |
Ұшақ 3 |
1.Марат 10 ұпай
2.Дана 8 ұпай
3.Қайрат 9 ұпай
4.Асан 7 ұпай
5.Үсен 6 ұпай
4. Тапсырма:

*Сағат түнгі 10 – да жауын жауып тұрса, 24 сағаттан кейін күннің жарқырап тұруы мүмкін бе?
*Дорбадағы 10 асықты 10 бала алды. Сонда дорбада 1 асық қалды. Ол қалай?
*марат кешкі сағат 10 – да ұйқыға жатты. Ол сағаттың қоңырауын таңғы 9 – ға қойды. Ол неше сағат ұйықтады?
*Сенбіден кейін 2 күннен кейін қай күн келеді?
5. Тапсырма:
Тік төртбұрыштың ішінде орналасқан бос төркөздерді тігінен де ,көлденеңінен де есептің қосындысы дұрыс шығатындай етіп бір таңбалы сандармен толтыру қажет.
|
6 |
+ |
|
- |
5 |
= |
5 |
|
+ |
|
+ |
|
+ |
|
- |
|
|
+ |
3 |
- |
2 |
= |
|
|
- |
|
- |
|
- |
|
+ |
|
2 |
+ |
|
- |
|
= |
|
|
= |
|
= |
|
= |
|
= |
|
|
+ |
1 |
+ |
|
= |
7 |
6.тапсырма. Фигуралар нешеуден?

7. Тапсырма:. Суреттегі жиын элементтерін біркелкі түстермен қоршап көрсет көрсет.

8. Тапсырма: Артық жиын элементін сызып таста
|
|
|
|
|
|
9. Тапсырма: Шананың әр тақтайшасын жасыл, сары, көк түсті қарындаштармен боя. Шана тақтайшаларының боялу реті қайталанбауы керек.

12.БӨЛІМ. НЫСАНДАРДЫҢ ОРНАЛАСУ ЖӘНЕ БАҒЫТЫ.
1. Тапсырма: Келесі фигураларды сыз.
1. Түзу
2. Қисық сызық
3.Кесінді.
4. Тұйықталған және тұйықталмаған сызық.
5. Сынық сызық.
2. Тапсырма: Берілген суретті қайталап салып шық.

-
Тапсырма: Ойлан! Келесі фигура қандай?



-
Тапсырма:
Үлкен артында
Үстінде жіңішке
Қалың кіші
Алдында тар
Жоғары төменде
Кең сыртында
Оң жағы артында
Жоғарыда төмен
Ішінде артында
-
Тапсырма. Сурет бойынша сұраққа жауап бер.

-
Маша ненің үстінде тұр?
-
Ағаш ненің артында тұр?
-
Маша мен аюдың алдында не өсіп тұр?
-
Саңырауқұлақтар ненің ішінде тұр?
-
Жоғарыда нелер ұшып жүр?
-
Қыздың сол жағында не тұр?
шағым қалдыра аласыз






















































