МАТЕМАТИКА САБАҒЫНДА ҰЛТТЫҚ ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫ ҚОЛДАНУ ЖӘНЕ ДӘРІПТЕУ

Аннотация

Бұл мақалада математика сабағында ұлттық құндылықтарды қолдану мен дәріптеудің педагогикалық және тәрбиелік маңызы қарастырылады. Қазақ халқының мәдениеті, салт-дәстүрі, тұрмыс-тіршілігімен байланысты математикалық элементтерді оқу үдерісіне енгізу арқылы оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру, ұлттық сана-сезімін қалыптастыру жолдары талданады. Ұлттық мазмұндағы тапсырмалардың оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамытудағы рөлі көрсетіледі.

Түйін сөздер: математика, ұлттық құндылық, тәрбие, ұлттық мәдениет, оқыту әдістемесі, пәнаралық байланыс.

Кіріспе

Қазіргі таңда білім беру жүйесінде оқушыны жан-жақты дамыту, оның бойында ұлттық рух пен заманауи білімді қатар қалыптастыру өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Ел болашағы – ұлттық құндылықтарды құрметтейтін, өз мәдениетін танып-білетін, сонымен қатар терең білімді ұрпақ. Осы мақсатқа жетуде мектеп пәндерінің, соның ішінде математика пәнінің атқаратын рөлі зор.

Математика пәні дәстүрлі түрде нақты, дәл ғылым ретінде қабылданады. Алайда оны ұлттық құндылықтармен байланыстыра оқыту оқушының пәнге деген қызығушылығын арттырып қана қоймай, тәрбиелік мәнін де күшейтеді. Сондықтан математика сабағында ұлттық құндылықтарды қолдану – бүгінгі күннің талабы.

Негізгі бөлім

1. Ұлттық құндылықтардың математикамен байланысы

Қазақ халқының тұрмысында математика ғылымымен тығыз байланысты көптеген ұғымдар кездеседі. Халықтық өлшем бірліктері (қарыс, сүйем, құлаш, шақырым), санға байланысты ұғымдар (үш жұрт, жеті қазына, тоғызқұмалақ), уақыт пен кеңістікті өлшеу тәсілдері – соның айқын дәлелі.

Ұлттық ою-өрнектерде геометриялық фигуралар, симметрия, қайталану заңдылықтары кеңінен қолданылады. Бұл элементтерді геометрия сабақтарында пайдалану оқушылардың абстрактілі ойлауын дамытып, ұлттық өнерге деген қызығушылығын арттырады.

2. Ұлттық мазмұндағы тапсырмаларды қолдану жолдары

Математика сабағында ұлттық құндылықтарды қолданудың тиімді жолдарының бірі – мәтіндік есептерді ұлттық мазмұнда құрастыру. Мысалы, мал шаруашылығына, киіз үйдің құрылымына, ұлттық тағамдарды дайындау мөлшеріне байланысты есептер оқушыларға өмірмен тығыз байланысты болып қабылданады.

Сонымен қатар, ұлттық ойындарды, әсіресе тоғызқұмалақты, логикалық есептермен байланыстыра қолдану оқушылардың ойлау қабілетін дамытады. Бұл ойын есептеу дағдыларын жетілдіріп қана қоймай, сабырлылық пен стратегиялық ойлауға тәрбиелейді.

3. Ұлттық құндылықтарды дәріптеудегі тәрбиелік аспект

Математика сабағында ұлттық құндылықтарды дәріптеу оқушылардың отансүйгіштік сезімін қалыптастырады. Ұлттық мазмұндағы тапсырмалар арқылы оқушы өз халқының тарихын, мәдениетін тереңірек танып, ұлттық мұраға құрметпен қарауды үйренеді.

Сабақ барысында халқымыздың есепке, дәлдікке, тәртіпке мән бергенін түсіндіру – оқушыларды жауапкершілікке, еңбексүйгіштікке тәрбиелейді. Бұл – тәрбиелік тұрғыдан аса маңызды.

Талқылау

Ұлттық құндылықтарды математика сабағында қолдану оқыту үдерісінің сапасын арттырады. Мұндай сабақтарда оқушылардың белсенділігі жоғарылап, пәнге деген қызығушылығы артады. Сонымен бірге ұлттық мазмұн оқушының ойында ұзақ сақталып, алған білімін өмірде қолдануына ықпал етеді.

Қорытынды

Қорытындылай келе, математика сабағында ұлттық құндылықтарды қолдану және дәріптеу – білім мен тәрбиені ұштастыратын тиімді педагогикалық тәсіл. Ұлттық мазмұндағы тапсырмалар оқушылардың математикалық білімін тереңдетіп қана қоймай, ұлттық сана-сезімін, рухани құндылықтарын қалыптастырады. Сондықтан әрбір математика пәні мұғалімі оқу үдерісінде ұлттық құндылықтарды жүйелі түрде қолдануы тиіс.