Математика сабағындағы қолданбалы есептер жинағы: оқытуда тиімділік пен тәжірибе

Кіріспе

Математика сабағы тек теориялық білім берумен шектелмей, оқушылардың шешім қабылдау, логикалық ойлау, есептеу дағдыларын дамытуға бағытталған. Сол мақсатта қолданбалы есептер жинағы маңызды рөл атқарады. Мұндай жинақ оқушыларға тек формулаларды жаттаудан гөрі, нақты өмірлік жағдайлармен байланысты есептерді шешу арқылы пәнге қызығушылықты арттыруға мүмкіндік береді.

Қолданбалы есептер оқушылардың практикалық ойлау қабілетін, логика мен математикалық сауаттылығын дамытуға бағытталған. Сонымен қатар, олар оқушыны зерттеуші және шешім қабылдаушы тұлғаға айналдыруға ықпал етеді.

Қолданбалы есептердің мәні

Қолданбалы есептер арқылы оқушы:

• логикалық ойлауды дамытады;

• сандық дағдыларын жетілдіреді;

• жылдамдық, уақыт, қашықтық, пайыз және пропорция тақырыптарын практикалық қолданады;

• геометриялық фигуралар, прогрессия, деректерді талдау бойынша практикалық есептерді шешуге үйренеді.

Мысалы:

1. Поезддер бір уақытта қарсы бағытта шыққан кезде кездесетін уақытты есептеу.

2. 23%-тік тұз қышқылына 31%-тік қышқыл қосқанда 29%-тік қышқыл алу есептері.

3. Еденді сырлау үшін қажетті сыр мөлшерін анықтау.

Осы есептер оқушылардың нақты өмірлік жағдайлармен байланыс жасап, есептеуді практикалық тұрғыда қолдануына көмектеседі.

Қолданбалы есептер жинағын құру ерекшеліктері

Мұғалімдерге арналған қолданбалы есептер жинағын жасау кезінде келесі әдістемелік принциптерді ұстану маңызды:

1. Деңгейлік жүйе: Оңайдан күрделіге дейінгі есептерді орналастыру.

2. Тақырыпқа сәйкес байлау: Арифметика, геометрия, пропорция, пайыз, жылдамдық, уақыт және прогрессия тақырыптарын қамту.

3. Практикалық мағына: Есептер нақты өмірлік немесе инженерлік жағдайларға негізделуі тиіс.

4. Шешу жолының көрсетілуі: Әр есептің қадамдық шешімі оқушыға түсінікті болуы керек.

Мысалы, жылдамдық есептерінде оқушыға екі поезд немесе мотоциклдің бір-біріне қарсы немесе бір бағытта қозғалуын қарастырып, кездесу уақытын немесе қашықтықты анықтау тапсырмасы беріледі. Бұл тек формулаға сүйеніп есептеуді емес, логикалық ойлауды да дамытады.

Қолданбалы есептердің мысалдары

Мысал 1: Жылдамдық және қашықтық

А және В пункттері арасы 650 км. Екі поезд бір уақытта қарсы бағытта шықты да, 10 сағаттан кейін кездесті. Бірінші поездтің жылдамдығы 35 км/сағ болса, екінші поездың жылдамдығы қанша?

Шешуі:
Қосынды жылдамдық: км/сағ
Берілген , сонда км/сағ

Мысал 2: Пайыздық есеп

120 г 23%-тік тұз қышқылы бар. Оған 31%-тік тұз қышқылын қосқанда 29%-тік қышқыл алу үшін қанша грамм 31%-тік қышқыл қажет?

Шешуі:
Таза қышқыл: г
31%-тік қышқыл мөлшері:
Қоспадағы қышқыл:
Теңдеу: г

Мысал 3: Геометриялық есеп

Трапецияның орта сызығы 8 см, бір табаны 6 см. Екінші табаны табыңыз.

Шешуі:
Орта сызық: см

Мысал 4: Прогрессия

-10, -5.5, -1, 3.5, … арифметикалық прогрессияда 71 санының нөмірін табыңыз.

Шешуі:
Қадам

Артықшылықтары

Қолданбалы есептер жинағы оқушының:

• өздігінен жұмыс жасау қабілетін дамытуға;

• сын тұрғысынан ойлау мен логикалық пайымдау дағдыларын қалыптастыруға;

• пәнге қызығушылықты арттыру, оқу мотивациясын күшейтуге;

• болашақта математика мен техника саласында қажетті практикалық дағдыларға дайындалуға мүмкіндік береді.

• Қорытынды

• Математика сабағындағы қолданбалы есептер жинағы – тек есеп шығару емес, оқушының ойлау, талдау және шығармашылық қабілеттерін дамытуға арналған құрал. Мұндай жинақ мұғалімге сабақ жоспарлауда, үй тапсырмасын ұйымдастыруда және олимпиада немесе сайыстарға дайындықта тиімді көмекші болып табылады.

• Сондықтан мектептерде қолданбалы есептер жинағын жүйелі түрде қолдану оқушылардың математикалық құзыреттілігін арттыруға, пәнге қызығушылықты күшейтуге және өмірлік дағдыларын жетілдіруге мүмкіндік береді.