Мақала

Тақырыбы: Математикалық сауаттылықты ерте жастан дамыту

Соның ішіндегі логикалық ойлауды дамыту. Ерте жастағы математикалық ойындар мен тапсырмалар балалардың логикалық ойлау қабілеттерін қалыптастыруға көмектеседі. Проблеманы шешу дағдыларын қалыптастыру. Күнделікті өмірдегі қарапайым математикалық түсініктерді қолдану арқылы балалар проблемаларды шешуге үйренеді. Кеңістікті қабылдауды жақсарту. Пішіндермен , көлемдермен және орналасумен танысу арқылы балалардың кеңістікте ойлауы дамиды. Аналитакалық ойлауды дамыту. Санау, өлшеу және салыстыру сияқты әрекеттер балалардың ақпаратты талдау қабілеттерін арттырады.

Балаларда математикалық сауаттылықты дамыту жолдары:

• Ойын арқылы оқыту. Балалар ойын ойнау арқылы жақсы үйренеді. Санауға, пішіндерді ажыратуға, салыстыруға және реттеуге бағытталған ойындарды қолдану. Мысалы, домино, лото, түрлі-түсті текшелер, құрастырушылар және т.б.Логикалық есептер, ребустар, бас қатырғыштар, судоку және шахмат сияқты ойындар ойлау қабілетін жақсартуға көмектеседі. Логикаға арналған кітаптар мен оқу құралдары теориялық білім береді және әртүрлі логикалық тапсырмаларды орындауға үйретеді. Мұқағали Мақатаевтың және Абай Құнанбаевтың өлеңдерін оқу да ойлау жүйесін дамытуға септігін тигізуін мүмкін , себебі оларда терең философиялық ойлар бар.

• Күнделікті өмірмен байланыстыру. Математикалық түсініктерді өмірдегі жағдайлармен байланыстыру. Мысалы, заттарды санау, үлестіру, уақытты анықтау, заттардың ұзындығын немесе салмағын салыстыру. Математика күнделікті өміріміздің ажырамас бөлігі болып табылады және біз оны күн сайын әртүрлі жағдайларда қолданамыз. Ақшаны басқару. Бюджет жасау, дүкеннен зат сатып алу, жеңілдіктерді есептеу, несие немесе қарыз алу кезінде математикалық амалдарды қолданамыз.

• Көрнекі құралдарды пайдалану. Түрлі-түсті суреттер, пішіндер, санау таяқшалары сияқты көрнекі құралдар математикалық түсініктерді жақсырақ түсінуге көмектеседі.Абстрактілі ұғымдарды түсіну жеңілдетеді. Математикалық көптеген ұғымдар абстрактілі болып келеді, оларды оқушыларға елестету қиынға соғуы мүмкін. Қызықты және тартымды көрнекі құралдар оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттырады. Бұл олардың белсенді қатысуына және материалды жақсырақ меңгеруіне ықпал етеді. Көрнекі модельдер мен диаграммалар оқушыларға математикалық есептерді талдауға және оларды қадамдық түрде шешуге көмектеседі.

• Сұрақтар қойып, талқылау. Балаларға математикалық ойлауын дамытуға көмектесетін сұрақтар қою және олардың жауаптарын талқылау. «Неге?, «Қалай ?» «Тағы қалай жасауға болады ?» сияқты сұрақтар қою. Түсінбегенді анықтауға көмектеседі. Сұрақ қою арқылы оқушылар өздерінің түсініксіз жерлерін анықтай алады. Бұл оларға белгісіздікпен күресуге және толық түсінікке жетуге мүмкіндік береді.

• Әртүрлі тапсырмалар ұсыну. Балаларға әртүрлі қызықты және күрделі әртүрлі математикалық тапсырмалар ұсыну. Бұл олардың белсенділігін арттырып, білімдерін тереңдетуге көмектеседі.Оқушылардың білім деңгейін бағалаудың әртүрлі жолдарын ұсыну. Әртүрлі тапсырмалар мұғалімге оқушылардың математикалық ұғымдарды қаншалықты түсінгенін және оларды қолдана алатынын әртүрлі аспектілерден бағалауға мүмкіндік береді.

• Кітаптар мен мультфильмдерді пайдалану. Математикалық тақырыптарға арналған қызықты кітаптар мен мультфильмдер балалрдың қызығушылығын оятады және білімдерін толықтырады. Ертегілер мен математикалық оқиғалар. Қазақ тілінде де сандар, фигуралар және есептер қызықты сюжеттерге кіріктірілген кітаптар көп.

Қолайлы орта құру. Балалардың математикалық ойлауын қолдайтын және оларды белсенді түрде қатысуға ынталандыратын жағымды орта қалытастыру. Визуалды материалдарды пайдааныңыз. Схемалар, диаграммалар, суреттер мен бейнелер математикалық ұғымдарды жақсырақ түсінуге көмектеседі.

Демек, математикалық сауаттылықты ерте жастан дамыту , әртүрлі тәсілдер арқылы дамытуға болады. Әсіресе, логикалық есептер, сұрақтар қою арқылы, сюжетті есептер арқылы да дамытуға болады. Және де күнделікті өмірде пайдалану сияқты немесе көрнекі құралдар арқылы сабақта математикалық сауаттылығын дамыта аламыз.