Математиканы есептер арқылы оқыту әдістемесі

Бидайық негізгі мектебі

Баяндама

Тақырыбы: Математиканы есептер арқылы оқыту әдістемесі

Дайындаған: Бахытова М.Б

2017-2018жж

Математиканы есептер арқылы оқыту әдістемесі

Есеп шығаруға төмендегідей талаптар қойылады:

а) Қатесіз шығару;

ә) негіздеу (дәлелдеу);

б) толық шығару;

в) мүмкіндігінше тиімді жолмен шығару;

г) есепті қаттау.

Есеп шығару кезеңінің әр сатысы міндетті түрде негізделіп, дәлелденіп отыруы қажет. Яғни әрбір жаңа ой қорытындысы қандай тұжырымнан туындады, не себепті олай деп пайымдауға хақымыз бар деген сұрақтарға мұқият жауап берілуі керек.

Есеп шығару кезеңдерін дұрыс қаттау да есепке жүктелетін талаптардың бірі болып саналады. Есеп шығару кезеңдері қысқа да нұсқа, түсінікті, сызбалар қатесіз, дел т.б. болуы қажет. Геометриялық есептер шығаруда есеп мазмұнына сәйкес ақылға қонымды сызба салынуы керек. Есеп шарттары, талабы айқын көрсетілуі тиіс. Шығару жолдары қысқа түрде, қажет символикаларды пайдаланып жазылуы керек.

Мысалы: Дұрыс алтыбұрышты пирамиданың табан қабырғасы 4, Бүйір жағы мен табанының арасындағы бұрыш 45⁰. Көлемін табыңдар.

Ш ешуі: (слайд)

Пирамиданың көлемінің формуласы

Табан ауданын табу үшін дұрыс алтыбұрышты пирамиданың табанын бірдей алты үшбұрышқа бөлетін болсақ, бұл үшбұрыштар тең қабырғалы болады. Енді сол үшбұрыштардың ауданын табамыз

П ифагор теоремасы бойынша

Жауабы: 48.

Қаңдай да болмасын есепті шығаруды негізгі төрт кезеңге бөлуге болады:

1. есептің шарты мен талабын терең түсіну;

2. есепті шығарудың жоспарын құру;

3. жоспарды жүзеге асыру;

4. есепті тиянақтау.

Есепті дұрыс түсініп алмай, оны әрі қарай жалғастыру мүмкін емес. Есеп шығаруға асығудың керегі жоқ. Шығаруға кіріспес бұрын оның мазмұнына талдау жасап не берілгенін, нені іздеу керек екендігін анықтау керек. Бұл тұста ұқыпты сызылған сызба немесе сүлбелердің көмегі зор. Егер есептің берілген немесе ізделінді элементтері белгіленбеген болса, онда ыңғайлы белгілеулер енгізу керек. Есеп бір жақты анықталмаған ба, соны тексеру қажет. Мүмкіндігінше есеп шартында артық мәселелер, қайшылықтар бар ма, соларды тиянақты түрде анықтау керек.

Есеп шығарудың жоспарын құру шешуші кезең болып табылады. Есеп шығарудың жоспарлы дұрыс құрылғанда ғана, есеп қатесіз шығарылады.

Мысалы.А айлағынан В айлағына тұрақты жылдамдықпен бірінші теплоход жүріп кетті. 1 сағат өткеннен соң бірінші теплоходқа қарағанда жылдамдығы 1 км/сағ артық екінші теплоход В айлағына аттанды. Екі айлақтың арасы 420 км. В айлағына екеуі де бір уақытта жетті. Бірінші теплоходтың жылдамдығын табыңдар.

Шешуі: (слайд)

Есеп шарты бойынша:

Бірінші теплоход бір сағат бұрын шыққандығын ескере отырып, біз мынадай теңдеу құрамыз

Жауабы: 20 км/сағ

Мұғалім оқушыларға есеп шығаруды үйрету процесінде есеп шығару үлгілерін, яғни "жеңілден — қиынға" қарай қағидасын ұстау; ауызша және жазбаша есептерді ұштастырып отыру, көрсетуі тиіс. Сонымен қатар есеп шығарудағы ұжымдық және өз беттерімен жұмыс істеу; есеп түрінің қосымшаларын қарастыру т.б. әдістемелік талаптарды естен шығармауы керек.