ӘОЖ 351.371.
МАТЕМАТИКАНЫ ОҚЫТУДА СЫНИ ТҰРҒЫДАН ОЙЛАУ ӘДІСІН
ҚОЛДАНУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Абдигапирова Угилой Авазхановна, Бүркіт Әуесхан
Қантөреұлы
Оңтүстік
Қазақстан облысы, Сайрам ауданы, №57 «И.В.Панфилов» атындағы жалпы
орта мектебі, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік
университеті
Е-mail:
Burkit71@mail.ru
Жалпы
орта мектептің математика курсында оқушыларды сыни тұрғыдан ойлауға
үйрету үшін өткен тақырыпқа байланысты әртүрлі суреттер,
көріністер, бейнероликтер тағы басқа жолдармен оқушыларды сын
тұрғысынан ойлауға, көргендерін, есіткендерін байқағандарын өз тілі
мен айтып түсіндіріп, бір-бірімен ой бөлісіп, пікір таласып,
ойлағанын дәлелдеп шықты, нәтижеде тіл байлығы дамып еркін
сөйлеуге, бір – бірін тыңдауға және сыйлауға, шыдамдылыққа
сабырлылыққа, ойын толықтыруға үйретеміз.
Математикалық білім беру үшін бағалау және оқытуды бағалау
моделін пайдалана отырып оқушыларды және оқытуды бағалау моделін
пайдалана отырып оқушыларды білімдерін бағалауға ерекше көңіл
болуге қол жеткіземіз.
Математика сабағында «Оқыту мен оқудағы жаңа әдіс
тәсілдерді» қолданған отандық жаңашыл
мұғалімдердің озық тәжрибелерін зерттей келе, оны сабақта тиімді
қолданудың әдістемелік ерекшеліктеріне талдау жүргіземіз. Мысалы,
төмендегі кестеде келтірілген ашық сабақтың үлгісін (интернеттен
алынған) қарастырамыз.
1-кесте.
|
|
Критерийлер
|
Ең
жоғарғы балл
|
|
|
|
|
А
|
Оқушы өрнектегі амалдар
ретін дұрыс қоялады, өрнектегі ортақ көбейткішті жақша сыртына
шығара алады, ҚКФ дұрыс қолданады, бөлшекті дұрыс қысқарта алады,
есептеулері дұрыс.
|
6
|
|
|
|
|
В
|
Оқушы өрнектегі амалдар
ретін дұрыс қоялады, ММЖ-ны дұрыс анықтай алады, өрнектегі
мүшелерді дұрыс топтастырады, бөлшекті дұрыс қысқарта алады,
есептеулері дұрыс.
|
6
|
|
|
|
|
С
|
Оқушы мәтін есепті
математиқалық тілде дұрыс жаза алады, есептің математикалық
моделін дұрыс құрады, депозит ( %) жылдық
өсімі дұрыс өрнектейді , теңдеулерді
шешеді, есептеулері дұрыс.
|
6
|
|
|
|
|
D
|
Оқушы
өрнек толық көпмүше түрінде дұрыс жаза алады, бөлу амалы
дұрыс орындай алады, есептеулері дұрыс, бөліндіні және
қалдық дұрыс таба алады.
|
4
|
|
Критерий
|
Жетістік
деңгейі
|
Дескрипторлар
|
|
|
|
|
А
(max 6)
|
0
|
Оқушы төмендегі критерийлердің біреуін де орындаған
жоқ.
|
|
|
|
|
1
|
Оқушы өрнектегі амалдар
ретін дұрыс қойған.
|
|
|
|
|
2
|
Оқушы өрнектегі амалдар
ретін дұрыс қойған, өрнектегі ортақ көбейткішті жақша сыртына
шығарған.
|
|
|
|
|
3
|
Оқушы өрнектегі амалдар
ретін дұрыс қойған, өрнектегі ортақ көбейткішті жақша сыртына
шығарған, ҚКФ-ды дұрыс қолданған.
|
|
|
|
|
4
|
Оқушы
өрнектегі
амалдар ретін дұрыс қойған, өрнектегі ортақ көбейткішті жақша
сыртына шығарған, ҚКФ-ды дұрыс қолданған, бөлшектер дұрыс
қысқартылған.
|
|
|
|
|
5
|
Оқушы
өрнектегі
амалдар ретін дұрыс қойған, өрнектегі ортақ көбейткішті жақша
сыртына шығарған, ҚКФ-ды дұрыс қолданған, бөлшектер дұрыс
қысқартылған, есептеулері дұрыс.
|
|
|
|
|
6
|
Оқушы
өрнектегі
амалдар ретін дұрыс қойған, өрнектегі ортақ көбейткішті жақша
сыртына шығарған, ҚКФ-ды дұрыс қолданған, бөлшектер дұрыс
қысқартылған, есептеулері дұрыс, тапсырма толық орындалып,
бірде-бір қате жіберілмеген.
|
|
|
|
|
В
(max 6)
|
0
|
Оқушы төмендегі критерийлердің біреуін де орындаған
жоқ.
|
|
|
|
|
1
|
Оқушы өрнектегі амалдар
ретін дұрыс қойған.
|
|
|
|
|
2
|
Оқушы өрнектегі амалдар
ретін дұрыс қойған, ММЖ дұрыс анықтаған.
|
|
|
|
|
3
|
Оқушы өрнектегі амалдар
ретін дұрыс қойған, ММЖ дұрыс анықтаған, өрнекте мүшелерді дұрыс
топтастырған.
|
|
|
|
|
4
|
Оқушы
өрнектегі
амалдар ретін дұрыс қойған, ММЖ дұрыс анықтаған, өрнекте мүшелерді
дұрыс топтастырған, бөлшектер дұрыс
қысқартылған.
|
|
|
|
|
5
|
Оқушы
өрнектегі
амалдар ретін дұрыс қойған, ММЖ дұрыс анықтаған, өрнекте мүшелерді
дұрыс топтастырған, бөлшектер дұрыс қысқартылған, есептеулері
дұрыс.
|
|
|
|
|
6
|
Оқушы
өрнектегі
амалдар ретін дұрыс қойған, ММЖ дұрыс анықтаған, өрнекте мүшелерді
дұрыс топтастырған, бөлшектер дұрыс қысқартылған, есептеулері
дұрыс, тапсырма толық орындалып, бірде-бір қате
жіберілмеген.
|
|
|
|
|
С
(max 6)
|
0
|
Оқушы төмендегі критерийлердің біреуін де орындаған
жоқ.
|
|
|
|
|
1
|
Оқушы мәтін есепті
математиқалық тілде дұрыс жазған.
|
|
|
|
|
2
|
Оқушы мәтін есепті
математиқалық тілде дұрыс жазған, есептің математикалық
моделі дұрыс құрған.
|
|
|
|
|
3
|
Оқушы мәтін есепті
математиқалық тілде дұрыс жазған, есептің математикалық
моделі дұрыс құрған, депозит ( %) жылдық
өсімі дұрыс
өрнектеген.
|
|
|
|
|
4
|
Оқушы мәтін есепті
математиқалық тілде дұрыс жазған, есептің математикалық
моделі дұрыс құрған, депозит ( %) жылдық
өсімі дұрыс өрнектеген, теңдеу дұрыс
шешілген.
|
|
|
|
|
5
|
Оқушы мәтін есепті
математиқалық тілде дұрыс жазған, есептің математикалық
моделі дұрыс құрған, депозит ( %) жылдық
өсімі дұрыс өрнектеген, теңдеу дұрыс
шешілген, есептеулері дұрыс.
|
|
|
|
|
6
|
Оқушы мәтін есепті
математиқалық тілде дұрыс жазған, есептің математикалық
моделі дұрыс құрған, депозит ( %) жылдық
өсімі дұрыс өрнектеген, теңдеу дұрыс
шешілген, есептеулері дұрыс, тапсырма толық орындалып, жауабы дұрыс
таңдап алынған.
|
|
|
|
|
D
(max 4)
|
0
|
Оқушы төмендегі критерийлердің біреуін де орындаған
жоқ.
|
|
|
|
|
1
|
Оқушы
өрнекті толық көпмүше түрінде дұрыс
жазған.
|
|
|
|
|
2
|
Оқушы
өрнекті толық көпмүше түрінде дұрыс
жазған, бөлу амалы дұрыс
орындалған.
|
|
|
|
|
3
|
Оқушы
өрнекті толық көпмүше түрінде дұрыс
жазған, бөлу амалы дұрыс орындалған,
есептеулері дұрыс.
|
|
|
|
|
4
|
Оқушы
өрнек толық көпмүше түрінде дұрыс жазған, бөлу амалы дұрыс орындалған,
есептеулері дұрыс, бөліндіні және қалдық дұрыс
табылған.
|
Бұл
модульдің тиімді жақтары математика сабағында оқушылардың өз
бетінше жұмыс және өзінің ойын еркін айтуға үйренді.
Оқушыларды сабаққа
қызығушылығын арттыру мақсатында сабақ барысында өз бетінше жұмыс
істеуге баулу.
Демек, «Оқу мен жазу арқылы
сын тұрғысынан дамыту» сын тұрғыдан ойлау бағдарламасының қазіргі
таңда білімді, білгенін өмірге пайдалана алатын шәкірт тәрбиелеуде
алатын орны ерекше. Сын тұрғысынан ойлау стратегиясы бойынша жүргізілетін
жұмыста оқушылардың өз бетінше тұжырым жасау, қорытындыға келу,
ұқсас құбылыстар арасынан тиімдісін таңдай білу, проблеманы шеше
білу, пікірталасты жүргізе білу қабілеті
қалыптасады.
Математикалық білім беру үшін
бағалау және оқытуды бағалау әдісі бойынша оқушыларға - әдепті
ұстаз болмай тұрып, шебер ұстаз болу мүмкін емес. Нәтижеде,
оқушылар бірін – бірі бағалауды жұппен жұмыста, джиксо әдісі
бойынша басқаларды бағалауды үйренді.
Қорыта
айтқанда, қазіргі жаңа педагогикалық технологияға байланысты білім
беруді оқушы өзі ізденеді. Жаңа педагогикалық
технологияларды енгізу – оқыту үрдісінің тиімділігін арттырып қана
қоймайды, басқа да көптеген мәселелерді шешеді. Оқушы мемлекеттік
стандартты ғана алып қоймайды, өз қабілетіне қарай таңдау, әрі
қарай білімін дамытуға мүмкіндігі
болады.
Математика сабағында жаңа педагогикалық
технологияны пайдалану оқушылардың сабаққа деген белсенділігін,
қызығушылығын, танымдық және логикалық ойлау қабілеттерін
арттырудың бірден-бір себебі болып
табылады.
Резюме
В этой статье рассматривается
о методике преподавания математики в школе, с применнеием метода
критическго мышления. Обучение не
должно сводиться к передаче и усвоению сформулированных
преподавателем правил, учение должны самостоятельно освоить новый материал по
предмету.
Summary
The Advantage of using such
programs is a individualization of the process of the fastening the
educational material and controlling the assimilation of the
knowledge. After explaining the given tasks to ofter the students
to work with the training program.
Әдебиеттер
1.Жалпы
орта мектептің математика пәні оқулықтары. Алматы, Атамұра,
2017.
2.А.Буркит. Критериальное оценивание – эффективный метод в
оценивании учебных достижений учащихся. Шымкент,
2017.
3.Интернеттегі қол жетімді материалдары (ҰМЖ, ОМЗ, ҚМЖ және
т.б.).
4.Интернеттегі қол жетімді сайттардағы ашық сабақтардың
үлгілері.
ЖИ көмекші
Қауіпсіз төлем
Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген
