Алматы облысы, Қарасай ауданы,

«Бауыржан Момышұлы атындағы орта мектеп» КММ

Бердирахманова Улбосын Тауекеловна,

Бастауыш сынып мұғалімі

«Мәтін бойынша деңгейлік тапсырмалар (A–B–C)»

Қазіргі білім беру жүйесінде мәтінмен жұмыс істеу оқушының тілдік дағдыларын ғана емес, ойлау жүйесін де дамытатын негізгі құрал. Мәтінді жай оқып шығу жеткіліксіз, сондықтан оны терең түсіну үшін A, B және C деңгейлі тапсырмалар жүйесі қолданылады. Бұл әдіс оқушының қабілетіне қарай сатылай өсуіне жағдай жасайды.

А деңгейі бұл қарапайым тану деңгейі. Мұнда оқушы мәтін ішінен дайын ақпаратты іздейді. Мысалы, оқиғаның қайда болғанын немесе кейіпкердің есімін анықтау. Бұл кезең базалық білімді қалыптастырып, оқушының мәтін мазмұнына зейін қоюын талап етеді.

В деңгейі орташа күрделілікті білдіреді. Бұл кезеңде оқушы ақпаратты талдап, олардың арасындағы логикалық байланысты табуы керек. Ол кейіпкерлердің іс-әрекетіне сипаттама беріп, оқиғаның себеп-салдарын түсіндіреді. В деңгейі оқушыны мәтінге сүйене отырып, өз ойын дәлелдеуге үйретеді.

С деңгейі ең жоғарғы, шығармашылық кезең. Мұнда оқушы мәтіннен алған білімін өмірмен байланыстырады немесе автордың позициясына баға береді. «Егер сіз кейіпкердің орнында болсаңыз, не істер едіңіз?» деген секілді сұрақтар оқушының сыни ойлауын шыңдап, өзіндік көзқарасын қалыптастыруға көмектеседі.

Деңгейлік тапсырмалар - білім алушының әлеуетін ашатын тиімді механизм. Ол оқушыны жалықтырмайды, керісінше, «қарапайымнан күрделіге» принципімен оның қызығушылығын арттырады. Жүйелі орындалған тапсырмалар оқушының функционалдық сауаттылығын арттырудың кепілі болып табылады.Қорытындылай келе, оқу сауаттылығын қалыптастыру – кешенді әрі үздіксіз жүзеге асырылатын педагогикалық процесс. Мұғалімдер оқытудың жаңашыл тәсілдерін орынды пайдалана отырып, білім алушыларды белсенді оқуға ынталандыруы қажет. Оқу сауаттылығы жоғары қалыптасқан оқушы өз ойын еркін жеткізе алады, ақпаратты саралап, оны өмірде тиімді қолдана біледі. Бұл – тұлғаның жан-жақты дамуы мен болашақта табысты азамат болып қалыптасуының берік негізі.