Мәтін есептерді бірнеше тәсілмен шешу жолдары

Аннотация

Бұл мақалада мәтін есептерді бірнеше тәсілмен шығару әдістері қарастырылады. Әртүрлі тәсілдерді қолдану арқылы оқушылардың логикалық ойлау қабілеті, математикалық сауаттылығы және шығармашылық белсенділігі дамиды. Сонымен қатар, есепті тиімді және қысқа жолмен шешуге дағдыланады.

Тірек сөздер: мәтін есеп, математикалық сауаттылық, логикалық ойлау, тәсіл, теңдеу, арифметикалық әдіс.

Кіріспе

Математика пәнінде мәтін есептер ерекше орын алады. Мәтін есептер оқушылардың күнделікті өмірмен байланысты ойлау қабілетін дамытып, математикалық білімін практикада қолдануға үйретеді. Есепті бір ғана тәсілмен емес, бірнеше тәсілмен шығару оқушының жан-жақты ойлауына мүмкіндік береді.

Мұғалім есепті әртүрлі әдіспен шығаруға бағыт берген жағдайда оқушылар есептің құрылымын терең түсініп, тиімді шешу жолдарын іздеуге дағдыланады.

Негізгі бөлім

Мәтін есептердің маңызы

Мәтін есептер:

• математикалық тілде ойлауға үйретеді;

• логикалық қабілетті дамытады;

• талдау жасау дағдысын қалыптастырады;

• өмірмен байланысты есептерді шешуге бейімдейді.

Мәтін есептерді шешудің негізгі тәсілдері

1. Арифметикалық тәсіл

Бұл тәсілде есеп амалдар арқылы кезең-кезеңімен шығарылады.

Мысал есеп:

Дүкенге 25 кг алма және одан 10 кг артық алмұрт әкелінді. Дүкенге барлығы неше килограмм жеміс әкелінді?

Шешуі:

• Алмұрт:
  25+10=3525 + 10 = 3525+10=35 кг

• Барлығы:
  25+35=6025 + 35 = 6025+35=60 кг

Жауабы:

60 кг жеміс.

2. Теңдеу құру тәсілі

Есепті белгісіз шама арқылы теңдеу құрып шешуге болады.

Мысал:

Бір санды 3-ке көбейтіп, нәтижесіне 12 қоссақ, 27 шығады. Сол санды тап.

Шешуі:

Белгісіз санды xxx деп аламыз.

3x+12=273x+12=273x+12=27

3x=153x = 153x=15 x=5x = 5x=5

Жауабы:

5 саны.

3. Кесте арқылы шешу

Кейбір мәтін есептерді кесте құру арқылы шешу ыңғайлы.

Кесте есептің шартын көрнекі түрде түсінуге көмектеседі.

4. Сызба арқылы шешу

Сызба оқушылардың есеп мазмұнын көзбен қабылдауына мүмкіндік береді.

Мысал:

Алма — 25 кг
Алмұрт — ?, 10 кг артық

Сызба арқылы шамалардың арасындағы байланыс анық көрінеді.

5. Кері есеп құрастыру

Берілген есепке кері есеп құрастыру оқушының ойлау қабілетін дамытады.

Мысал:

Барлығы 60 кг жеміс әкелінді. Оның 25 кг-ы алма болса, алмұрт неше килограмм?

Шешуі:

60−25=3560 - 25 = 3560−25=35

Бір есепті бірнеше тәсілмен шешудің тиімділігі

Бір есепті бірнеше жолмен шығару:

• оқушының шығармашылық қабілетін дамытады;

• тиімді тәсілді таңдауға үйретеді;

• математикалық тілін қалыптастырады;

• өз ойын дәлелдеуге дағдыландырады.

Сонымен қатар, әртүрлі тәсілдерді салыстыру арқылы оқушы есептің құрылымын терең түсінеді.

Мұғалімнің рөлі

Мұғалім:

• оқушыны ізденуге бағыттайды;

• әртүрлі тәсілдерді ұсынуға жағдай жасайды;

• есепті талдауға үйретеді;

• оқушылардың өз пікірін айтуына мүмкіндік береді.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, мәтін есептерді бірнеше тәсілмен шешу оқушылардың математикалық сауаттылығын арттырудың тиімді жолы болып табылады. Әртүрлі әдістерді қолдану арқылы оқушы есептің мазмұнын терең түсініп, логикалық ойлау қабілетін дамытады. Сондықтан математика сабағында есептерді бірнеше тәсілмен шығаруға ерекше көңіл бөлу қажет.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Математиканы оқыту әдістемесі.

2. Бастауыш сыныпта математиканы оқыту.

3. Қазақстан Республикасының білім стандарты.

4. Педагогика және психология негіздері.