ЖИ көмекші
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
28 Қырқүйек 2025
65
Мәтінмен жұмыс арқылы бастауыш сынып оқушыларының рефлексивті ойлау дағдыларын дамыту
МАЗМҰНЫ
Түсінік хат
Қазіргі білім беру жүйесінің басты мақсаты – ақпаратты жаттап алушы емес, оны талдап, салыстырып, жаңа идея ұсына алатын тұлға қалыптастыру. Сол себепті бастауыш сыныптан бастап оқушылардың сыни тұрғыдан ойлау дағдысын дамыту маңызды мәселе болып табылады. Мәтінмен жұмыс осы бағыттағы негізгі құралдардың бірі саналады, себебі мәтін оқушыға ой қорытуға, дәлел келтіруге, логикалық талдау жасауға мүмкіндік береді. Дж. Дьюи «сыни ойлау – ойды тоқтатып, фактілерді сараптау арқылы дұрыс шешім қабылдау үдерісі» деп көрсетсе, қазақстандық ғалымдар (Әбдіғапбарова, Қараев, Жанпейісова) оқушылардың мәтінмен жұмыс барысында ойлау мәдениеті мен оқу сауаттылығының арта түсетінін айқындайды.
Қазақстан Республикасының «Бастауыш білім берудің мемлекеттік стандарты» мен «Оқу бағдарламаларында» білім алушылардың мәтін арқылы ақпарат іздеу, оны талдау, салыстыру, негізгі ойын табу және тұжырым жасауға дағдылануына басымдық берілген. Бұл бағдарлама аталған құжаттармен үндесіп, бастауыш сынып оқушыларының сыни ойлау қабілеттерін мәтіндік жұмыстар негізінде жүйелі дамытуға бағытталған.
Авторлық бағдарламаның өзектілігі
Қазіргі қоғамда ақпараттық ағын өте жылдам және көлемді. Оқушылар тек ақпаратты қабылдап қана қоймай, оны саралап, өмірлік жағдайларда қолдана білуі тиіс. Білім беруде сыни ойлау – оқушының дербес шешім қабылдауына, өз көзқарасын дәлелдеуге, ақпаратты көп қырынан бағалауға мүмкіндік беретін дағды. Алайда мектеп тәжірибесінде оқушылар мәтінді тек мазмұндау немесе жаттау деңгейінде игеріп жатады, бұл олардың сыни тұрғыдан ойлау қабілетін шектейді. Осы тұрғыда мәтінмен жұмыс арқылы оқушылардың сыни ойлауын дамыту – білім сапасын арттырудың өзекті мәселесі. Бұл мәселені шешу Қазақстандағы жаңартылған білім мазмұнының талаптарына да сай келеді.
Авторлық бағдарламаның бағыты
Бағдарлама бастауыш сынып оқушыларының мәтінмен жұмыс жасау дағдыларын жетілдіру арқылы сыни ойлауын дамытуға бағытталады. Негізгі бағыттар – мәтінді талдау, салыстыру, себеп-салдарлық байланыстарды анықтау, ақпаратты іріктеу және логикалық қорытынды жасау. Сондай-ақ бағдарлама оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыруға, мәтіннен алынған білімді күнделікті өмірде қолдануға бейімдеуге бағытталған. Бағыттың тағы бір маңызды қыры – оқушыларды диалогқа тарту, пікірталас мәдениетін қалыптастыру және топтық, жұптық жұмыстар арқылы шығармашылық ойлауды дамыту.
Авторлық бағдарламаның жаңалығы
Бағдарламаның жаңалығы – мәтінмен жұмысты дәстүрлі «мазмұндау» немесе «қайта айту» деңгейінен шығарып, оқушыны сыни ойлауға жетелейтін әдістермен ұштастыруында. Мысалы: «INSERT», «Кубизм», «RAFT», «Fishbone», «Венн диаграммасы», «ДЖИГСО» сияқты сыни тұрғыдан ойлауға бағытталған әдістерді жүйелі түрде мәтінге қолдану қарастырылған. Сонымен қатар бағдарламада мәтіндік тапсырмалар оқушылардың жас ерекшелігіне бейімделіп, біртіндеп күрделену қағидасына сүйеніп құрастырылған. Жаңа әдістер арқылы оқушылар тек мәтін мазмұнын түсініп қана қоймай, оны бағалап, өз ойымен толықтырып, жаңа идея ұсына алады.
Авторлық бағдарламаның ерекшелігі
Бағдарламаның ерекшелігі – мәтінді талдау арқылы оқушының жеке ойы мен көзқарасын қалыптастыруға негізделуі. Мәтін тек ақпарат көзі емес, оқушының ойлау әрекетін дамытудың құралы ретінде қарастырылады. Бағдарламада әрбір тапсырма оқушыны ойлануға, сұрақ қоюға, дәлел іздеуге, логикалық қорытынды жасауға бағытталған. Сонымен бірге оқушылардың зерттеушілік қабілетін дамытуға мүмкіндік беретін шығармашылық тапсырмалар енгізілген. Ерекшелігі тағы – тапсырмаларда ұлттық құндылықтар, заманауи ғылыми мәтіндер мен әдеби шығармалар үйлестіріле қолданылған.
Бағдарлама педагогикалық тұрғыдан оқушыны «дайын білімді қабылдаушы» емес, «ізденуші, ойланушы, пікір айтушы» тұлға ретінде қалыптастыруды көздейді. Мәтінмен жұмыс барысында оқушылар дербес ойлау дағдысын дамыта отырып, оқытушы – бағыт беруші, ал оқушы – белсенді ізденуші рөлін атқарады. Бұл педагогикалық ұстаным оқушылардың өздігінен білім алуына жағдай жасайды. Сонымен қатар бағдарламада тұлғалық-бағдарлы оқыту қағидасы сақталған: әрбір оқушы өз ойымен бөлісуге, өзгелердің пікірін тыңдап, құрметтеуге үйренеді. Мұндай мақсаттылық нәтижесінде оқушылардың оқу мотивациясы артады, шығармашылық қабілеті дамиды.
Авторлық бағдарламаның мақсаты
Мәтінмен жұмыс арқылы бастауыш сынып оқушыларының сыни тұрғыдан ойлау қабілетін қалыптастыру.
-
Оқушыларды мәтінді түсініп оқуға дағдыландыру.
-
Мәтіннен негізгі ойды табуға үйрету.
-
Ақпаратты талдау, салыстыру және бағалауға машықтандыру.
-
Сыни тұрғыдан ойлауға арналған әдіс-тәсілдерді қолдануға үйрету.
-
Оқушылардың пікір айту, дәлелдеу, сұрақ қою мәдениетін дамыту.
-
Мәтінмен жұмыс барысында шығармашылық ойлауын жетілдіру.
-
Функционалдық сауаттылығын арттыруға жағдай жасау.
-
Оқу үдерісінде ұлттық құндылықтарды дәріптеу.
-
Оқушылар мәтінді терең түсініп, негізгі ойды ажырата алады.
-
Сыни тұрғыдан ойлау дағдылары қалыптасады.
-
Өз ойын дәлелді жеткізуге үйренеді.
-
Шығармашылық қабілеті артады.
-
Функционалдық сауаттылық деңгейі көтеріледі.
-
Мәтінмен жұмысқа қызығушылығы артады.
Күтілетін нәтижені тексеру әдістері
-
Диагностикалық тапсырмалар (мәтінді талдау, сұрақтарға жауап беру).
-
Шығармашылық жазбалар (эссе, пікірталас жазбалары).
-
Топтық және жұптық жұмыстар нәтижелерін бақылау.
-
Рефлексия парақтары.
-
Қалыптастырушы бағалау (бағалау критерийлері мен дескрипторлар).
-
Сыни ойлауды дамыту технологиясының стратегиялары («INSERT», «Кубизм», «RAFT», «Венн диаграммасы», «ДЖИГСО»).
-
Ойын әдістері (рольдік ойын, сұрақ-жауап ойыны).
-
Зерттеу әдістері (мәтінге байланысты шағын зерттеу тапсырмалары).
-
Шығармашылық әдістер (эссе, суреттеу, мәтінді жалғастыру).
-
Диалогтік оқыту (пікірталас, сұхбат).
Ақпараттық әдістемелік бөлім
Мәтінмен жұмыс арқылы оқушылырдың сыни ойлауын дамыту атты авторлық бағдарлама оқушылардың танымдық белсенділігін арттыруға, мәтінді талдау, салыстыру, қорытынды жасау қабілеттерін жетілдіруге негізделген. Бағдарламада оқушылардың жас ерекшелігі ескеріліп, бастауыш білім беру стандартына сәйкес мәтіндер іріктелді. Мәтінмен жұмыс – оқушыны ойлануға, өз пікірін айтуға, дәлелдеуге жетелейтін тиімді құралдардың бірі. Осы бағдарлама арқылы оқушылар мәтінді оқи отырып, басты ойын табуды, логикалық байланыстарды анықтауды, дәлелдер келтіруді және қорытынды жасауды үйренеді.
Ғалымдардың еңбектерінде мәтінмен жұмыс барысында оқушылардың ойлау қабілеттерін дамытудың маңызы ерекше атап өтіледі. Л.С. Выготский «жақын арадағы даму аймағы» теориясында оқушыға уақытылы қолдау көрсетілсе, ол күрделі ойлау әрекетін меңгере алатынын айтады. Дж. Дьюи сыни ойлауды «фактілерді талдап, күмәндана отырып шешім қабылдау үдерісі» деп түсіндіреді. Ал Дж. Брунер «оқушы білімді өзі ашқан кезде ғана оны толық меңгереді» деген пікір білдіреді. Осыған орай бағдарлама оқушыларды дайын ақпаратты жаттатудан гөрі, мәтінді талдау, пікір айту және жаңа идея ұсынуға бағыттайды.
Сыни ойлауды дамытуда қолданылатын тиімді тәсілдер
-
«INSERT» әдісі – мәтіннен маңызды ақпаратты белгілеп, оны талқылау.
-
«Венн диаграммасы» – екі мәтіннің ұқсастығы мен айырмашылығын анықтау.
-
«Кубизм» әдісі – мәтінді әр қырынан қарастыру (сипаттау, талдау, салыстыру, дәлелдеу, қолдану, бағалау).
-
«RAFT» әдісі – мәтін бойынша оқушының рөлге еніп жазбаша жұмыс орындауы.
-
«Fishbone» (себеп–салдар) әдісі – мәтіндегі мәселенің себебі мен шешімін анықтау.
-
«ЖИГСО» әдісі – мәтінді бөліктерге бөліп, топ ішінде талдау.
-
«Пікірталас» – мәтіндегі оқиға немесе кейіпкер туралы өз көзқарасын дәлелдеу.
Бұл әдістер оқушылардың тек мәтінді түсінуін ғана емес, оны бағалауын, жаңа идеямен толықтыруын, дәлелді пікір айтуын қамтамасыз етеді.
Оқушыларды бағалау жүйесі мен әдістері
Формативті бағалау әдістері:
-
Оқушылардың мәтінді талдауы, сұрақтарға жауап беруі, өз ойын дәлелдеуі назарға алынады.
Критериалды бағалау:
-
Әр тапсырмаға нақты критерийлер қойылады (мысалы: мәтіннен негізгі ойды табу, дәлел келтіру, салыстыру, қорытынды жасау).
-
Оқушы өз жұмысын осы критерийлер бойынша өзі және жұбы арқылы бағалайды.
-
Мұғалім критерийлерді алдын ала таныстырады.
Өзін-өзі бағалау (рефлексия парағы):
-
Сабақ соңында оқушы «Мен бүгін: нені білдім? Нені үйрендім? Нені әлі түсінбедім?» деген сұрақтарға жауап береді.
-
Бұл оқушыны өз дамуын бақылауға үйретеді.
Цифрлық бағалау құралдары:
-
Kahoot, Quizizz, Google Forms арқылы мәтін бойынша жедел тест жүргізіледі.
-
Padlet немесе Jamboard-та мәтін талдау нәтижелері жарияланып, мұғалім мен сынып бағалайды.
-
9–10 ұпай – мәтінді толық түсінеді, негізгі ойды анықтайды, талдау жасап, өз ойын ғылыми/логикалық тілде дәлелді жеткізеді, пікірін нақты мысалдармен негіздейді.
-
7–8 ұпай – мәтінді түсінеді, негізгі ойды табады, талдау жасайды, бірақ кей тұстарда мұғалімнің көмегін қажет етеді; қорытындысында аздаған қате немесе дәлсіздік кездеседі.
-
5–6 ұпай – мәтінді түсінуде қиындық жібереді, негізгі ойды толық ашпайды, талдау үстірт жасалады; пікірін жеткізуде қателіктер кездеседі, белсенділігі төмен.
-
3–4 ұпай – мәтінді түсінуде айтарлықтай қиналады, негізгі ойды анықтай алмайды, көп жағдайда жолдасының немесе мұғалімнің көмегіне сүйенеді; сыни ойлауға қатысты тапсырмаларды толық орындамайды.
-
1–2 ұпай – мәтінмен жұмыс жасамайды немесе өте аз орындайды; ой қорыту, талдау, пікір айту дағдыларын қолданбайды, сабақта белсенділік танытпайды.
Тұрақталу мазмұндық бөлім
4-сынып оқушыларына арналған
(аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат)
I бөлім. Шығармашылық жұмыс және қиялды дамыту
-
Мәтінді өз ойыңмен жалғастыр
-
Кейіпкерге хат жазайық
-
Мәтінге жаңа атау қояйық
-
Мәтін бойынша шағын комикс жасайық
-
Кейіпкерге сұхбат құрайық
-
«Егер мен осы кейіпкердің орнында болсам...» ойыны
IІ бөлім. Мәтінді түсіну және негізгі ойды табу
-
«Қарлығаштың қайсарлығы»
-
«Ормандағы құпия жол»
-
«Жоғалған қазына»
-
«Кішкентайдың батылдығы»
-
«Жаңбыр тамшысы не айтты?»
-
«Дос пен қас арасындағы әңгіме»
-
«Шындық пен өтірік айтысы»
IIІ бөлім. Мәтінді талдау және салыстыру
-
Мектеп – білім ордасы (мәтін: "Бірінші қоңырау")
-
Достық пен сыйластық (мәтін: "Нағыз дос")
-
Еңбек – табыстың кілті (мәтін: "Құмға сурет салу")
-
Мәдениет және әдептілік (мәтін: "Кішіпейілділік – көркем мінез")
-
Жауапкершілік және адалдық (мәтін: "Бір үзім нан")
-
Отбасы – бақыт бастауы (мәтін: "Анашымның ақылы")
IV бөлім. Шығармашылық жұмыс және қиялды дамыту
-
«Арманшыл бала»
-
«Ұшқыш болғысы келген ит»
-
«Сиқырлы кітап»
-
«Күлкілі робот»
-
«Қиялдағы қала»
-
«Уақыт саяхатшысы»
V бөлім. Сыни ойлау әдістері арқылы мәтінмен жұмыс
-
INSERT әдісімен жұмыс жасайық
-
«Балық қаңқасы» әдісі (мәселені анықтау)
-
Мәтін бойынша пікірталас ұйымдастыру
-
«Т кестесі» арқылы салыстыру
-
«Кубизм» әдісі (мәтінді әр қырынан қарастыру)
-
«Кластер» құру (мәтін мазмұны бойынша)
-
«ДЖИГСО» әдісімен топта талдау
-
«6 қалпақ» әдісімен ойланайық
Нормативтік бөлім
Қысқа мерзімді сабақ жоспары
1-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
Мәтінді өз ойыңмен жалғастыр |
|||||
|
|
Оқушылардың мәтінді шығармашылық тұрғыдан жалғастыра отырып, сыни ойлауын дамыту. |
|||||
|
|
- Мәтіннің негізгі идеясын түсініп, соған сай оқиғаның дамуын болжау. - Өз ойын жүйелі түрде жазбаша жеткізе білу. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Сәлемдесу, «Кубик-рубик» әдісі арқылы жағымды психологиялық ахуал орнату. Оқушыларды рандом әдісі арқылы https://qazmath.net/quraldar/topka-bolu/ жұптарға бөлу |
Оқушылар өз білімін еске түсіріп, ойын атауларын атайды. |
«Төлқұжат» әдісі |
|
||
|
|
«Білім – адамның ең үлкен байлығы. Кім көп оқыса, сол көп біледі. Білімді адам әрқашан өз ойын дұрыс жеткізе алады, айналасындағы адамдарға үлгі болады. Ал еңбекқорлық – табыстың кілті. Білім мен еңбек екеуі бірге жүрсе ғана адам мақсатына жетеді...» 1-тапсырма: Мәтін бойынша сұрақтарға жауап бер.
2-тапсырма: Мәтінге сүйеніп, «Білім мен еңбек» тақырыбына 3 сөйлем құрап жаз.
3-тапсырма: Мәтіндегі негізгі ойды бір сөйлеммен қорытындыла.
4-тапсырма: «Егер мен білімді әрі еңбекқор болсам...» тақырыбында шағын (4–5 сөйлемдік) әңгіме жаз.
|
Мәтіннен қажетті ақпаратты таба алады Мәтіннің мазмұнына сай сөйлем құрайды Мәтіндегі басты ойды анықтайды Өз ойын шығармашылықпен жеткізеді |
Дескрипторлар: - Мәтіннен қажетті ақпаратты таба алады. - Өз ойын қысқа әрі түсінікті жазады. - Жауапты толық сөйлеммен береді. Дескрипторлар: - Мәтіннің мазмұнына сай сөйлем құрайды. - Сөйлемді дұрыс жазу ережелерін сақтайды. - Ойын байланыстырып жеткізеді. Дескрипторлар: - Мәтіндегі басты ойды анықтайды. - Қорытындыны өз сөзімен жазады. - Сөйлемді грамматикалық дұрыс құрады. Дескрипторлар: - Өз ойын шығармашылықпен жеткізеді. - Әңгімесінде мәтін мазмұнымен байланыс бар. - Сөйлемдерді бірізділікпен құрайды |
|
||
|
|
Оқушылар «Домбыра» әдісі арқылы сабаққа кері байланыс жасайды. |
Сабаққа қорытынды жасайды |
Кері байланыс парағын толтырады. |
|
||
2-сабақ
3-сабақ
4-сабақ
5-сабақ
6-сабақ
7-сабақ
8-сабақ
9-сабақ
10-сабақ
11-сабақ
12-сабақ
13-сабақ
14-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
Табиғат – біздің ортақ үйіміз (мәтін: "Жаңбыр") |
|||||
|
|
Табиғатты қорғаудың маңызын түсіндіру және экологиялық ой қалыптастыру. |
|||||
|
|
- Мәтіндегі табиғат құбылыстарын талдау, олардың пайдасын анықтау. - Табиғатты аялаудың күнделікті өмірдегі жолдарын ұсыну. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Психологиялық ахуал Нейро жаттығу
|
Сілтеме арқылы берілген нейро жаттығуларды орындайды |
Өзін-өзі бағалау әдісі |
|
||
|
|
Мәтін: «Жаңбыр» Жаңбыр - табиғаттың ерекше сыйы. Халқымыз жаңбыр жауса, “нұр” жауып тұр деп жақсы ырымға балаған. Өзге де елдерде жаңбырға қатысты небір қызықты мәліметтер бар. Мысалы, Кубада жаңбыр тек түскі уақытта, ал Тайландта түнде ғана жауады. ХVІІ- ғасырда Ұлыбританияда жаңбыр туралы заң қабылданыпты.Заң бойынша жаңбырды дұрыс болжамаған синоптик жазаланатын болған. Пара қаласының тұрғындары сағатты жаңбырға қарап түзейді. Себебі бұл жерде жауын күнделікті бір уақытта жауатын көрінеді. Бостванада адамдар “пула” деп сәлемдеседі. Бұл сөз “жаңбыр” деген мағына береді. Сонымен қатар ел валютасы да “жаңбыр” деп аталады. 1-тапсырма. Мәтін бойынша тест тапсырмалары. 1. Жаңбырды дұрыс болжамаған синоптиктер жазаланатын елді көрсетіңіз А. Куба В. Ұлыбритания С. Тайланд Д. Боствана 2. Паралықтар не себепті сағатты жаңбырға қарап түзейді? А. Күздің соңғы айында жауатындықтан В. күнде бір уақытта жауатындықтан С. түнде жауатындықтан Д. жаңбыр әр түрлі уақытта жауатындықтан 3. “Жаңбыр” деген мағынаны білдіретін сөзді көрсетіңіз А. Пула В. Боствана С. Синоптик Д. Пара 4. Қазақтардың жаңбырға қатысты түсінігі мәтіннің қай бөлігінде берілген А. Негізгі В. кіріспе С. Соңғы Д. Қорытындысында 2-тапсырма. «Сұрақ-жауап» айдары 1. Халқымыз жаңбырды неге “нұр” деп атайды? 2. Кубада жаңбыр қай уақытта жауады? 3. Тайландта жаңбырдың ерекшелігі қандай? 4. Ұлыбританияда жаңбырға байланысты қандай заң қабылданған? 5. Бостванада “пула” сөзі нені білдіреді? 3-тапсырма. Дұрыс/бұрыс Төмендегі сөйлемдер дұрыс па, бұрыс па? Дұрыс емес болса, түзетіп жаз.
|
Тест тапсырмаларын орындайды Берілген сұрақтарға жауап береді Берілген ақпараттың дұрыс немесе бұрыс екенін табады |
Дескрипторлар: - Жаңбырдың пайда болуын түсіндіреді. - Жаңбырдың табиғатқа тигізетін әсерін сипаттайды. - Қоршаған ортаны қорғау қажеттілігі туралы өз ойын жеткізеді. Дескрипторлар: - Жаңбырдың пайда болуын түсіндіреді. - Жаңбырдың табиғатқа тигізетін әсерін сипаттайды. - Қоршаған ортаны қорғау қажеттілігі туралы өз ойын жеткізеді Дескрипторлар: - Жаңбырдың пайда болуын түсіндіреді. - Жаңбырдың табиғатқа тигізетін әсерін сипаттайды. - Қоршаған ортаны қорғау қажеттілігі туралы өз ойын жеткізеді |
|
||
|
|
Сабаққа соңы, қорытынды: «Шам» әдісін қолдану. |
Рефлексия жасайды.
|
Кері байланыс парағын толтырады. |
|
||
15-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
Мектеп – білім ордасы (мәтін: "Бірінші қоңырау") |
|||||
|
|
Мектептің оқушы өміріндегі рөлі мен маңызын ұғындыру. |
|||||
|
|
- Мектеп өміріндегі құндылықтарды мәтін арқылы талқылау. - Білім алудың артықшылығы туралы ой бөлісу. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Психалогиялық ахуал «Қайтала!»
|
Карталарда көрсетілген қимылдарды қайталап, жаттығу жасайды |
Жұлдызша бағалау әдісі
|
|
||
|
|
Мәтін
1-тапсырма. «Сиқырлы сөздер» ойыны Мәтіннен «қуаныш», «мереке», «дос», «қоңырау» сөздеріне мағыналас сөздерді тауып жазыңдар. 2-тапсырма. «Суретті әңгімеле» Мәтін бойынша бірінші қоңырау күні қандай сурет салар едіңдер? Суретті салып болған соң, 2–3 сөйлеммен әңгімелеңдер. 3-тапсырма. «Қоңыраудың құпиясы» ойыны Егер қоңырау сөйлей алатын болса, ол балаларға не айтар еді? Қысқаша шағын ойтолғау жазыңдар. 4-тапсырма. «Менің алғашқы күнім» әңгімесі Оқушылар өздерінің мектептегі алғашқы күнінен естелігін айтып береді. |
Мәтіннен негізгі сөздерді табады Мәтін мазмұнына сай сурет салады Қиялдау арқылы жаңа ой айтады - Өз тәжірибесін еске түсіреді |
Дескриптор: - Мәтіннен негізгі сөздерді табады. - Мағыналас сөздерді дұрыс жазады. - Жаңа сөз қорын байытады. Дескриптор: - Мәтін мазмұнына сай сурет салады. - Ойын 2–3 сөйлеммен жеткізеді. - Өз сезімін сурет арқылы жеткізе біледі. Дескриптор: - Қиялдау арқылы жаңа ой айтады. - Мектепке қатысты жағымды ой білдіреді. - Шығармашылық тұрғыда жауап береді. Дескриптор: - Өз тәжірибесін еске түсіреді. - Ойды ретімен баяндайды. - Сөйлемдерді байланыстырып жазады/айтады. |
|
||
|
|
Кері байланыс тапсырмалары «Білім шыңы» әдісі
|
Кері байланыс парақтарын толтырады |
Сабаққа қорытынды баға қойылады |
|
||
16-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
Достық пен сыйластық (мәтін: "Нағыз дос") |
|||||
|
|
Оқушылардың достық пен сыйластық ұғымын түсінуін және бағалау қабілетін дамыту. |
|||||
|
|
- Дос болудың шарттарын мәтін мазмұнына сүйеніп анықтау. - Өз өмірінен достыққа қатысты мысалдар келтіру. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Психалогиялық ахуал Нейро жаттығулар
|
Сілтеме арқылы берілген нейро жаттығуларды орындайды |
Өзін-өзі бағалау әдісі |
|
||
|
|
Мәтін: Нағыз дос
Әли мен Бекзат бір
сыныпта оқиды. Бір күні Әли сабаққа асығып бара жатып, сөмкесін
түсіріп алды. Ішіндегі дәптерлері шашылып кетті. Оны көрген Бекзат
жүгіріп келіп, дәптерлерін жинауға көмектесті. 1-тапсырма. «Достықтың кілт сөздері» Мәтіннен достықты білдіретін сөздерді тауып, жаз. 2-тапсырма. «Менің досым» (ауызша/жазбаша жұмыс) Өз досың туралы қысқаша әңгіме құрастыр: ол қандай, неге жақсы көресің? 3-тапсырма. «Достық гүлін құрастыр» Әр оқушыға қағаздан қиылған гүл күлтелері беріледі. Әр күлтеге «дос қандай болу керек?» деген сұраққа жауап жазып, ортақ гүл құрайды. 4 -тапсырма. «Жақсы дос – жаман дос» (салыстыру ойыны) Тақтаға «Жақсы дос» және «Жаман дос» бағандары жазылады. Оқушылар мысал келтіріп, салыстырады. |
Мәтіннен кілт сөздерді табады Досына қатысты ой айтады Өз ойымен бөліседі Достықтың жақсы қасиеттерін атайды |
Дескриптор: - Мәтіннен кілт сөздерді табады. - Достыққа байланысты сөздерді ажыратады. - Сөздік қорын толықтырады. Дескриптор: - Досына қатысты ой айтады. - 3–4 сөйлем құрайды. - Жеке тәжірибесін мәтінге қосады. Дескриптор: - Өз ойымен бөліседі. - Сыныппен бірге ортақ жұмыс жасайды. - Достық құндылығын түсінеді. Дескриптор: - Достықтың жақсы қасиеттерін атайды. - Жаман мінездерді ажыратады. - Салыстыру арқылы қорытынды жасайды. |
|
||
|
|
Кері байланыс «Жетістік баспалдағы» әдісі
|
Сабақ бойынша бағалау парағын толтырады |
Сабақ бойынша бағалау жүреді |
|
||
17-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
Еңбек – табыстың кілті (мәтін: "Құмға сурет салу") |
|||||
|
|
Еңбектің құндылығын түсіндіріп, нәтижеге жетудегі маңызын ашу. |
|||||
|
|
- Кейіпкердің еңбегін талдап, оның табысқа қалай жеткенін анықтау. - Өз тәжірибесінен еңбек арқылы жетістікке жеткен мысалдар айту. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
«Білім қоржыны» әдісіндегі тілектерді бір-біріне айтып, кітапшалар арқылы топтарға бөлінеді.
|
Берілген тапсырманы орындап, кітаптар арқылы топтарға бөлінеді |
Мадақтау әдісі «Керемет!» «Тамаша!»
|
|
||
|
|
Мәтін: Құмға сурет салу
Айдана жазғы
демалыста ауылға барды. Бір күні ол өзен жағасына барып, таяқпен
құмға сурет сала бастады. Әуелі қарапайым гүлдер мен жапырақтар
салды. Күн сайын жаттыға жүріп, суреттері әдемілене түсті. Бірнеше
күннен кейін құмға салған суреттерін көрген ауыл балалары таңырқап,
оны «шебер суретші» деп атап кетті.
1-тапсырма. «Негізгі ойды тап» Мәтін не туралы? Айдана қандай қасиет көрсетті? 2-тапсырма. «Құмдағы суреттер» Қағазға немесе тақтаға құмның орнына қарындашпен қарапайым сурет (гүл, күн, жапырақ) салыңдар. Кейін біртіндеп күрделендіріп көріңдер. 3-тапсырма. «Еңбек пен табыс» ойыны «Егер еңбектенбесең, не болады? Ал еңбектенсең ше?» – осы екі сұраққа жауап жазып, екі бағанға салыстыр. 4-тапсырма. «Айданаға кеңес бер» Егер сен Айдананың досы болсаң, оған қандай кеңес берер едің? |
Негізгі ойды дұрыс анықтайды Шығармашылықпен жұмыс жасайды Қорытынды шығарады Кейіпкер іс-әрекетін бағалайды |
Дескриптор: - Мәтін мазмұнын түсінеді. - Кейіпкердің қасиетін атайды. - Негізгі ойды дұрыс анықтайды. Дескриптор: - Қарапайым сурет салады. - Суретін жетілдіреді. - Шығармашылықпен жұмыс жасайды. Дескриптор: - Өз ойын жазады. - Салыстыру жасайды. - Қорытынды шығарады. Дескриптор: - Өз пікірін білдіреді. - Кеңесін дәлелмен айтады. - Кейіпкер іс-әрекетін бағалайды. |
|
||
|
|
Оқушылар «Өзін-өзі бағалау» әдісі арқылы бүгінгі сабаққа арналған қорытынды парақшасын толтырады. |
Сабаққа қорытынды жасайды.
|
Кері байланыс парағын толтырады |
|
||
18-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
Мәдениет және әдептілік (мәтін: "Кішіпейілділік – көркем мінез") |
|||||
|
|
Әдептілік пен мәдениеттің адам өміріндегі маңызын көрсету. |
|||||
|
|
- Мәтіндегі кішіпейілділікке қатысты жағдайды талдау. - Қоғамдағы мәдениетті адамға тән қасиеттерді атау. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Нейра жаттығулар
|
Берілген нейро жаттығуларды қайталау арқылы психологиялық ахуалды орындайды |
Өзін өзі бағалау әдісі |
|
||
|
|
Мәтін: «Кішіпейілділік – көркем мінез»
Меруерт мектептен
қайтып келе жатып, қолында ауыр сөмкесі бар әжейді көрді. Ол бірден
қасына барып: 1-тапсырма. «Мәтінге сұрақ қой» Мәтін бойынша 3 сұрақ ойлап тап.
2-тапсырма. «Кішіпейілділік дегеніміз не?» Өз ойыңды 2–3 сөйлеммен жаз. 3-тапсырма. «Әдепті бала – арлы бала» (мақал толықтыр) Мұғалім мақалдың басын айтады, оқушылар жалғастырады. Мысалы:
Екі оқушы Меруерт пен әженің диалогын сахналайды. |
Мәтін мазмұнын түсінеді Кішіпейілділік туралы түсінік береді Мақалдың мағынасын түсінеді Диалогті мәнерлеп оқиды |
Дескриптор: - Мәтін мазмұнын түсінеді. - Мағыналы сұрақ құрастырады. - Сұрағын сыныптастарымен бөліседі. Дескриптор: - Кішіпейілділік туралы түсінік береді. - Өз ойын толық жеткізеді. - Сөйлемдерді дұрыс құрайды. Дескриптор: - Мақалдың мағынасын түсінеді. - Ойды дұрыс толықтырады. - Әдептілікке қатысты қорытынды шығарады. Дескриптор: - Диалогті мәнерлеп оқиды. - Кейіпкерлердің сезімін жеткізеді. - Сахналық мәдениетті сақтайды. |
|
||
|
|
Кері байланыс «БББ» кестесі
|
Сабаққа қорытынды жасайды |
Қорытынды тапсырманы орындайды |
|
||
19-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
Жауапкершілік және адалдық (мәтін: "Бір үзім нан") |
|||||
|
|
Жауапкершілік пен адалдық құндылықтарын бойға сіңіруге тәрбиелеу. |
|||||
|
|
- Кейіпкердің адалдығы мен жауапкершілігін мәтін арқылы сипаттау. - Өз өмірінде адал болудың артықшылықтарын дәлелдеу. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
«Бәріміз бірге» әдіс арқылы жаттығуды қайталау.
|
Амандасады, барлығы бірге жаттығуды қайталайды. |
«Домбыра» әдісі арқылы бағаланады.
|
|
||
|
|
Мәтін: «Бір үзім нан»
Ержан мектептен келе
жатып, жолдан бір үзім нан тауып алды. Ол нанды жерге тастап
кетпей, таза жерге қойды. Үйіне келген соң, болған оқиғаны әкесіне
айтып берді. Әкесі: Оқушылар мәтінге өздері жаңа атау ұсынады. 2-тапсырма. «Адалдық пен жауапкершілік» Мәтіндегі Ержан қандай қасиет көрсетті? Өз өміріңде адалдық немесе жауапкершілік танытқан кезіңді әңгімелеп бер. «Нанды қадірлеу» тақырыбында сурет салып, қысқаша түсіндір. 4-тапсырма. «Ақиқат пен жалған» ойыны
Мұғалім бірнеше
сөйлем айтады, оқушылар «адал» немесе «адал емес» деп
бағалайды. - «Үй тапсырмасын уақытында орындау» |
Мәтін мазмұнын түсінеді Кейіпкер іс-әрекетін сипаттайды - Сурет арқылы ойын білдіреді Әрекетті бағалайды |
Дескриптор: - Мәтін мазмұнын түсінеді. - Жаңа атау ойлап табады. - Өз таңдауын дәлелдейді. Дескриптор: - Кейіпкер іс-әрекетін сипаттайды. - Өз тәжірибесінен мысал келтіреді. - Ойын жүйелі жеткізеді. Дескриптор: - Сурет арқылы ойын білдіреді. - Тақырыппен байланыстырады. - Шығармашылық қабілетін көрсетеді. Дескриптор: - Әрекетті бағалайды. - Адалдық пен жауапкершілікті ажыратады. - Қорытынды жасайды. |
|
||
|
|
«Трапеция» бағалау әдісі
|
Бағалау парақшаларын толтырады |
Сабақ бойынша қорытынды жасайды |
|
||
20-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
Отбасы – бақыт бастауы (мәтін: "Анашымның ақылы" |
|||||
|
|
Отбасының адам өміріндегі маңызын ұғындыру. |
|||||
|
|
- Анасының ақылын талдау арқылы отбасы құндылықтарын түсіну. - Өз отбасы туралы ой бөлісіп, бақыт бастауы ретінде сипаттау. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Психологиялық ахуал «Айна» әдісі арқылы жағымды психологиялық ахуал орнатады. |
Бір-бірімен амандасады, сыныпта жағымды ахуал орнайды. |
Жұптық бағалау әдісі |
|
||
|
|
Мәтін: Анашымның ақылы
Бекзат мектептен
көңілсіз оралды. Анасы баласының жүзіне қарап: 1-тапсырма. «Мәтінге ат қояйық» Мәтінге өзің жаңа атау ойлап тап.
2-тапсырма. «Ана ақылы» (ой толғау) Сенің анаң немесе отбасың саған қандай ақыл-кеңес айтады? 2–3 сөйлеммен жаз. 3-тапсырма. «Жақсы отбасы – ...» Сөйлемді жалғастыр: «Жақсы отбасы – ...». Оқушылар бірнеше нұсқа жазады. Екі оқушы ана мен бала рөлінде шағын көрініс қояды. |
Мәтін мазмұнын түсінеді Ақыл-кеңестің мәнін түсіндіреді Ойды толықтырады Кейіпкерлердің сөзін мәнерлеп жеткізеді |
Дескриптор: - Мәтін мазмұнын түсінеді. - Жаңа атау ұсынады. - Таңдауын дәлелдейді. Дескриптор: - Өз ойын жазады. - Ақыл-кеңестің мәнін түсіндіреді. - Сөйлемдерді дұрыс құрайды. Дескриптор: - Ойды толықтырады. - Тақырыппен байланыстырады. - Өз көзқарасын білдіреді. Дескриптор: - Кейіпкерлердің сөзін мәнерлеп жеткізеді. - Диалог мазмұнын сақтайды. - Әдеп пен сыйластықты көрсетеді. |
\
|
||
|
|
Оқушылар «ми байланысы» әдісі арқылы бүгінгі сабаққа кері байланыс парақшасын толтырады. |
Сабаққа қорытынды жасайды
|
Кері байланыс парағын толтырады. |
|
||
21-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
«Арманшыл бала» |
|||||
|
|
Арман мен мақсаттың адам өміріндегі рөлін түсіндіру. |
|||||
|
|
- Кейіпкердің арманы мен оған жету жолдарын талдау. - Өз арманы туралы ой бөлісіп, оған жету қадамдарын ұсыну. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Психологиялық ахуал «Мен суретшімін» әдісі арқылы оқушылар сабаққа кіріспе жаттығуын жасайды
|
Кіріспе жаттығу жасап, тапсырмаларды орындайды |
Classroomscreen.com қосымшасы арқылы белгілену арқылы бағаланады |
|
||
|
|
1-тапсырма. «Ерасылдың арманы» Мәтіндегі Ерасыл қандай арман айтты? Өз арманыңды жаз немесе сурет сал. Арманыңа жету үшін не істейсің?
3-тапсырма. «Арманға апарар баспалдақ» Қағазға баспалдақ бейнесін салып, әр баспалдаққа арманға жету үшін қандай қадам жасау керектігін жаз (мысалы: «Кітап оқу», «Еңбек ету», «Үлгілі болу»). 4-тапсырма. «Әке мен бала» (диалог құру) Ерасыл мен әкесінің әңгімесін жалғастырып көр. |
Мәтін мазмұнын түсінеді Өз арманын атайды Арманға жету кезеңдерін атайды Шығармашылықпен ойдан диалог құрайды |
Дескриптор: - Мәтін мазмұнын түсінеді. - Кейіпкердің арманын атайды. - Арман мен еңбек арасындағы байланысты табады. Дескриптор: - Өз арманын атайды. - Арманға жету жолын сипаттайды. - Шығармашылықпен жұмыс жасайды. Дескриптор: - Арманға жету кезеңдерін атайды. - Ойын сызба арқылы көрсетеді. - Қорытынды жасайды. Дескриптор: - Шығармашылықпен ойдан диалог құрайды. - Кейіпкерлер сөзін дұрыс береді. - Диалог мазмұнын сақтайды. |
|
||
|
|
Кері байланыс «Сағат» әдісі
|
Бағалау парақтарын толтырады |
Сабақ бойынша қорытынды балл қойылады |
|
||
22-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
«Ұшқыш болғысы келген ит» |
|||||
|
|
Қиялға ерік бере отырып, армандарға ұмтылудың маңызын көрсету. |
|||||
|
|
- Иттің арманы арқылы мақсат қоюдың мәнін түсіндіру. - Қиялға негізделген қызықты оқиға құрастыру. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Сыныпта жағымды орта қалыптастыру. Оқушылардың сабаққа назарын аудару үшін нейрожаттығулар жасату. Оқушыларды «Қобдиша» әдісі арқылы 3 топқа бөлу.
|
Бірге жатығу жасап, топтарға бөлінеді |
«Басбармақ» әдісі арқылы оқушылар бірін-бірі бағалайды |
|
||
|
|
Мәтін
Мәтіннен Томпидің арманын тауып жаз. 2-тапсырма. «Менің ерекше арманым» Сенің қиялыңдағы ерекше арман қандай? Жазып немесе сурет салып көрсет. 3-тапсырма. «Егер мен Томпи болсам...» ойыны Өзіңді Томпи орнына қойып, не істер едің? 4-тапсырма. «Арман мен шындық» (салыстыру кестесі) Оқушылар екі баған жасайды:
|
- Кейіпкердің арманын атайды Өз арманын атайды Кейіпкер орнына өзін қояды. Арман мен шындықты ажыратады |
Дескриптор: - Кейіпкердің арманын атайды. - Мәтін мазмұнын түсінеді. - Қысқаша жауап береді. Дескриптор: - Өз арманын атайды. - Арманын шығармашылықпен көрсетеді. - Жауабын түсіндіреді. Дескриптор: -Кейіпкер орнына өзін қояды. - Өз ойын айқын жеткізеді. - Шығармашылықпен жауап береді. Дескриптор: - Арман мен шындықты ажыратады. - Кестені дұрыс толтырады. - Қорытынды жасайды. |
|
||
|
|
«Ұшақ» бағалау әдісі
|
«Ұшақ» әдісі арқыла сабаққа бағалау жүргізеді |
Сабақ бойынша бағалау жүргізіледі |
|
||
23-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
«Сиқырлы кітап» |
|||||
|
|
Білімнің күші мен қиял әлемінің шексіздігін ұғындыру. |
|||||
|
|
- Сиқырлы кітаптың адам өміріне әсерін ойлап табу. - Оқудың пайдасын шығармашылық тұрғыдан талдау. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Психологиялық ахуал Нейро жаттығу
|
Сілтеме арқылы берілген нейро жаттығуларды орындайды |
Өзін-өзі бағалау әдісі |
|
||
|
|
Мәтін
1-тапсырма. Сұрақтарға жауап бер - Аружан кітапты қай жерден тапты? - Неге кітап «Сиқырлы» деп аталған? - Кейіпкерлер Аружанға не айтты? 2-тапсырма. Қиялыңды қосып әңгімеле Егер сенде «Сиқырлы кітап» болса, ол сені қай әлемге апарар еді? Өз ойыңды 4-5 сөйлеммен жаз. Мәтінде айтылған кейіпкерлердің немесе қиял-ғажайып жануардың суретін сал. Мәтін бойынша сөйлемдерді оқы: - Аружан кітапты сөмкесінен тапты. - Кітап беттерінен жарқыраған бейнелер шықты. - Кейіпкерлердің бірі Аружанға адалдық жайлы айтты. Дұрыс болса – «Иә», бұрыс болса – «Жоқ» деп жауап бер. |
Мәтін мазмұнына сай жауап береді Қиялын мәтінге байланыстыра қолданады Суретінде мәтін мазмұнын бейнелейд Сөйлемнің мәтінге сәйкестігін ажыратады |
Дескриптор: - Мәтін мазмұнына сай жауап береді; - Кейіпкерлердің сөзін дұрыс түсінеді; - Жауабын толық сөйлеммен жеткізеді. Дескриптор: - Қиялын мәтінге байланыстыра қолданады; - Ойын жүйелі жеткізеді; - 4-5 сөйлем құрап жазады Дескриптор: - Суретінде мәтін мазмұнын бейнелейді; - Кейіпкердің ерекшелігін көрсетеді; - Шығармашылықпен жұмыс жасайды. Дескриптор: - Сөйлемнің мәтінге сәйкестігін ажыратады; - Дұрыс/бұрыс жауап береді; - Негізгі ойды түсінгенін көрсетеді. |
|
||
|
|
« Ашық микрафон» Оқушыларға сабақ соңында еркін түрде өз ойларын, әсерлерін, қиындықтарын және жетістіктерін айтып беру ұсынылады. Бұл әдіс оқушылардың ашық және еркін сөйлесуіне мүмкіндік береді. |
Сабақ бойынша қортынды жасайды |
Қорытынды баға қойылады |
|
||
24-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
«Күлкілі робот» |
|||||
|
|
Технология мен адам арасындағы қарым-қатынасты түсінуге ықпал ету. |
|||||
|
|
- Роботтың күлкілі әрекеттерін сипаттап, оның себебін анықтау. - Технологияны дұрыс қолданудың жолдарын талқылау. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Оқушылар көрсетілген жаттығуларды жасайды.
|
Оқушылар нейро жаттығуларды жасайды. |
Жұптық бағалау әдісі |
|
||
|
|
Мәтін: «Күлкілі робот» Әлібек техниканы қатты жақсы көретін. Бір күні ол темір бөлшектерден кішкентай робот құрастырды. Бірақ бұл робот өзгелерден ерекше еді – ол сөйлегенде қате-қате сөздерді араластырып, бәрін күлдіріп жіберетін. –
«Сәлеметсіз бе,
адамдар емес, алмадар!» – деді бір күні робот. Содан бастап робот әр кездескенде қызық сөздер айтып, балаларды шаттандыратын болды. 1-тапсырма. Сұрақтарға жауап бер
2-тапсырма. Сөйлемді жалғастыр
«Күлкілі роботтың» қандай екенін өз қиялыңмен бейнеле. |
Мәтін мазмұны бойынша дұрыс жауап береді - 2-3 толық сөйлем құрайды Сөйлемдердің мәтінге сәйкестігін анықтайды Роботтың күлкілі сипатын көрсетеді |
Дескриптор: - Мәтін мазмұны бойынша дұрыс жауап береді; - Кейіпкер іс-әрекетін түсіндіреді; - Толық сөйлеммен жауап береді. Дескриптор: - Қиялын қолданады; - Шығармашылық ой қосады; - 2-3 толық сөйлем құрайды. Дескриптор: - Сөйлемдердің мәтінге сәйкестігін анықтайды; - «Иә» немесе «Жоқ» деп дұрыс жауап береді; - Мәтін мазмұнын түсінгенін көрсетеді. Дескриптор: - Сурет мазмұнға сәйкес келеді; - Роботтың күлкілі сипатын көрсетеді; - Шығармашылықпен жұмыс жасайды. |
|
||
|
|
Рефлексия: Оқушылар «Гамбургер» әдісі арқылы бүгінгі сабаққа кері байланыс парақшасын толтырады. |
Рефлексия жасайды.
|
Кері байланыс парағын толтырады. |
|
||
25-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
«Қиялдағы қала» |
|||||
|
|
Қиял арқылы болашақтағы өмірді бейнелеп, шығармашылық ойлауды дамыту. |
|||||
|
|
- Қала бейнесін елестетіп, оның ерекшеліктерін сипаттау. - Қиялдағы қаланың артықшылығы мен кемшілігін салыстыру. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Сыныппен амандасады. "Логикалық тізбек" әдісін қолданып, тақтаға ребус орналастырады. Келесі қызықты есепті талқылайды: "5 құрбы 5 минутта 5 түрлі өрнек тоқиды. 15 құрбы 15 өрнекті қанша минутта тоқиды?" |
Амандасады. Ребусты шешіп, "Логикалық тізбек" әдісі бойынша есептің шешу жолдарын іздейді. |
«Стикерлер» әдісі. |
|
||
|
|
Мәтін: Аружан қиялдағанды жақсы көретін. Бір күні ол қиялында әдемі қала салды. Бұл қалада аспанға көтерілген әйнек үйлер, гүлдер сөйлейтін бақтар, көліктердің орнына ұшатын орындықтар бар еді. Адамдар бір-біріне күліп, көмектесіп жүретін. Ешкім ренжімейтін, өйткені қалада достық пен мейірім ережесі қатаң сақталатын. Аружан бұл қаланы «Бақыт шаһары» деп атады.
1-тапсырма. Сұрақтарға жауап бер
2-тапсырма.
Қалаға сурет сал 3-тапсырма. Сөйлемді жалғастыр
|
Сұрақтарға толық жауап береді Қиялындағы көріністі бейнелейді 2-3 толық сөйлем құрайды |
Дескриптор: - Мәтін мазмұнын түсінеді; - Негізгі белгілерін атайды; - Сұрақтарға толық жауап береді. Дескриптор: - Қиялындағы көріністі бейнелейді; - Суретті мәтін мазмұнымен байланыстырады; - Шығармашылық танытады.
Дескриптор: - Қиялын қолданады; - 2-3 толық сөйлем құрайды; - Мәтін мазмұнын негізге алады. |
|
||
|
|
Оқушылар «Жетілу сатысы» әдісі арқылы бүгінгі сабаққа кері байланыс парақшасын толтырады. |
Сабақ бойынша ұсыныс жазады |
Кері байланыс парағын толтырады. |
|
||
26-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
«Уақыт саяхатшысы» |
|||||
|
|
Уақыт ұғымының құндылығын түсіндіріп, өткен мен болашақ туралы ой қорытуға жетелеу. |
|||||
|
|
- Уақыт саяхатшысының барған кезеңдерін сипаттау. - Өткеннен алынатын сабақ пен болашаққа деген көзқарасты талқылау. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Ынтымақтастық атмосферасын «Сəлемдесу» ойыны. «Бастаймыз» деген белгі берілгенде, бір-бірімен тез-тез қолмен, иықпен, аяқпен, баспен амандасу керек. Топқа бөлу «Қанқызы» әдісімен жүреді. |
Сәлемдесу жаттығуын жасайды. Топқа бірігеді.
|
Мадақтау әдісі Жарайсың! Тамаша!
|
|
||
|
|
«Уақыт саяхатшысы» Әли күн сайын ертегі кітаптарын оқитын. Бір күні ол түсінде «Уақыт саяхатшысы» деген сиқырлы лифтке тап болды. Лифттің әр түймесі басқа дәуірге апарады екен. Әли бір түймені басқанда, өзін ертедегі жауынгерлердің ортасында тапты. Келесі түймені басқанда – болашақтағы зымыранды қалаға барды. Әли әр дәуірден қызықты оқиғалар көріп, жаңа достар тапты. Ақыры ол өз уақытына қайтып келіп, саяхатын кітапқа жазып қойды.
1-тапсырма. Дұрыс-бұрыс
2-тапсырма. «Мен
қай дәуірге барғым келеді?»
3-тапсырма. Уақыт
лифтіне түйме ойлап тап |
Сөйлемдердің мәтінге сәйкестігін анықтайды 2-3 сөйлем құрайды Мәтін мазмұнымен байланыстырады |
Дескриптор: - Сөйлемдердің мәтінге сәйкестігін анықтайды; - «Иә» немесе «Жоқ» деп жауап береді; - Мәтінді түсінгенін көрсетеді. Дескриптор: - Өз пікірін жазады; - 2-3 сөйлем құрайды; - Қиялдаушылық қабілетін көрсетеді. Дескриптор: - Өз ойынан мысал келтіреді; - Мәтін мазмұнымен байланыстырады; - Шығармашылық ой ұсынады. |
|
||
|
|
Рефлексия:Оқушылар «бағалау әдісі» әдісі арқылы бүгінгі сабаққа кері байланыс парақшасын толтырады. |
Рефлексия жасайды.
|
Кері байланыс парағын толтырады. |
|
||
27-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
INSERT әдісімен жұмыс жасайық |
|||||
|
|
Мәтінді түсініп, негізгі ақпаратты саралау арқылы ой қорытуға үйрету. |
|||||
|
|
- Белгі қою жүйесі арқылы мәтіндегі маңызды тұстарды анықтау. - Өзінің бұрынғы білімі мен жаңа ақпаратты байланыстыру. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Сәлемдесу, «Кубик-рубик» әдісі арқылы жағымды психологиялық ахуал орнату. Оқушыларды рандом әдісі арқылы https://qazmath.net/quraldar/topka-bolu/ жұптарға бөлу |
Оқушылар өз білімін еске түсіріп, ойын атауларын атайды. |
«Төлқұжат» әдісі |
|
||
|
|
Мәтін
1-тапсырма. Мәтінді белгілеп оқу Мәтінді оқығанда INSERT белгілерін қолдан:
2-тапсырма. «?»-белгісі бойынша сұрақ құрастыр Мәтіннен өзіңе түсініксіз болған не қызықтырған жерін тауып, сұрақ қой. 3-тапсырма. Қорытынды пікір жаз INSERT белгілерін пайдаланып, мәтіннен не үйренгеніңді 2-3 сөйлеммен жаз.
|
Мәтінді оқи отырып белгі қояды Мәтіннен сұраққа негіз болатын тұсты табады Қорытындыны мәтін мазмұнымен байланыстырады |
Дескриптор: - Мәтінді оқи отырып белгі қояды; - Белгілерді дұрыс қолданады; - Өз ойымен бөліседі Дескриптор: - Мәтіннен сұраққа негіз болатын тұсты табады; - Сұрақ құрастырады; - Сұрақты түсінікті жеткізеді. Дескриптор: - Өз ойын жазады; - Қорытындыны мәтін мазмұнымен байланыстырады; - Толық сөйлемдер құрайды. |
|
||
|
|
Рефлексия: Оқушылар «Өзін-өзі бағалау» әдісі арқылы бүгінгі сабаққа кері байланыс парақшасын толтырады. |
Рефлексия жасайды.
|
Кері байланыс парағын толтырады. |
|
||
28-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
«Балық қаңқасы» әдісі (мәселені анықтау) |
|||||
|
|
Мәселені жүйелі түрде талдау және шешу жолдарын табуға бағыттау. |
|||||
|
|
- Негізгі мәселені анықтап, себеп-салдарын талдау. - Мәселенің шешімін ұсыну және дәлелдеу. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Оқушылар «Қанқызы» әдісі арқылы топтарға бөлінеді |
Оқушылар сергіту сәтінде арнайы жаттығуларды орындап, топтарға бөлінеді |
Мадақтаә әдісі «Жарайсың!» «Керемет!» «Тамаша!»
|
|
||
|
|
Мәтін: «Сыныптағы шу» 4 «А» сыныбы жаңа сабақ басталғанда тыныш отыра алмады. Бірі сөйлесіп, бірі күліп, ал кейбірі үстелді қағып отырды. Мұғалім бірнеше рет ескерту жасаса да, балалар сабақты толық тыңдамады. Нәтижесінде олар жаңа тақырыпты дұрыс түсінбей қалды. Мұғалім балалармен бірге шу мәселесін қалай шешуге болатынын талқылауды ұсынды. 1-тапсырма. «Балық қаңқасы» әдісі Мәселе: Сыныптағы шу
- Оқушылар сабаққа көңіл бөлмеді; - Кейбіреуі әңгімелесті; - Тәртіп ережесін сақтамады.
- Сынып ережесін қабылдау; - Мұғалімді тыңдау; - Өзара сыйластық сақтау. 2-тапсырма. Қосымша сұрақтар :
|
Мәтіннен мәселені анықтайды Сұрақтарға толық жауап береді |
Дескриптор: - Мәтіннен мәселені анықтайды; - Себептерін жазады; - Шешу жолдарын ұсынады. Дескриптор: - Мәтіннен мәселені анықтайды; - Себептерін жазады; - Шешу жолдарын ұсынады. |
|
||
|
|
Кері байланыс: Оқушылар «Транспортир» әдісі арқылы бүгінгі сабаққа кері байланыс парақшасын толтырады. |
Рефлексия жасайды.
|
Кері байланыс парағын толтырады. |
|
||
29-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
Мәтін бойынша пікірталас ұйымдастыру |
|||||
|
|
Оқушылардың ойын дәлелдеп, қарсы пікірлерді сыни тұрғыда қабылдауға дағдыландыру. |
|||||
|
|
- Мәтін мазмұны бойынша дәлелді пікір айту. - Қарсы көзқарасты тыңдап, оған жауап беру. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Оқушыларға психологиялық ахуал жасап алған соң, «Оймоншақ» әдісі арқылы үш топқа бөлеміз.
|
Оқушылар «Оймоншақ» әдісі арқылы үш топқа бөлінеді. Бірдей топтағы оқушылар бірлеседі. |
«қырау» әдісі |
|
||
|
|
Мәтін: «Ұялы телефон – пайдасы мен зияны» 4-сынып оқушылары арасында бір қызық әңгіме болды. Біреулер ұялы телефон пайдалы дейді: ол арқылы ата-анаңмен хабарласасың, жаңа ақпарат аласың, тіпті сабақ оқуға да көмектеседі. Ал екінші біреулер керісінше ойлайды: телефон балалардың уақытын алады, көзге зиян, ойынға әуестендіріп жібереді.
Мұғалім бұл
пікірлерді тыңдап болған соң: Тапсырмалар: Пікірталас әдісі бойынша 1-тапсырма. «Қолдаймын – Қарсымын» Оқушыларды екі топқа бөліңдер:
«Телефонды пайдалану балаларға …» деп бастап, 2-3 сөйлеммен өз ойыңды жаз.
|
Қарсы пікірге жауап береді Пікірін мәтін мазмұнымен байланыстырады |
Дескриптор: - Өз пікірін айтады; - Мәтіннен дәлел келтіреді; - Қарсы пікірге жауап береді. Дескриптор: - Өз көзқарасын жазады; - Пікірін мәтін мазмұнымен байланыстырады; - Толық сөйлемдер құрайды. |
|
||
|
|
Рефлексия: Оқушылар «білім почтасы» әдісі арқылы бүгінгі сабаққа кері байланыс парақшасын толтырады. |
Рефлексия жасайды.
|
Кері байланыс парағын толтырады. |
|
||
30-сабақ
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
«Т кестесі» арқылы салыстыру |
|||||||||||||
|
|
Мәтіндегі ұқсастықтар мен айырмашылықтарды анықтауға үйрету. |
|||||||||||||
|
|
- Екі ұғымды немесе кейіпкерді салыстыру. - Қорытынды шығарып, ұтымды тұсын дәлелдеу. |
|||||||||||||
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
Сәлемдесу, жағымды психологиялық ахуал орнату. «Атом, молекула» әдісі қолданылады.
|
Оқушылар сергіту сәтінде арнайы жаттығуларды орындап, топтарға бөлінеді |
Мадақтаә әдісі «Жарайсың!» «Керемет!» «Тамаша!»
|
Интерактивті тақта және
|
||||||||||
|
|
Мәтін
1-тапсырма. «Т кестесі» арқылы салыстыру
Сұрақ: Сен қайда өмір сүргің келеді – ауылда ма, қалада ма? Неге?
3-тапсырма. Артықшылық пен кемшілікті табу
|
Мәтіннен ауылға тән 3 ерекшелікті табады
Дәлел ретінде мәтіндегі 1–2 ойды
Артықшылықты дұрыс анықтайды
|
Дескрипторлар: - Мәтіннен ауылға тән 3 ерекшелікті табады; - Мәтіннен қалаға тән 3 ерекшелікті табады; - Оларды дұрыс кестеге орналастырады.
Дескрипторлар: - Өз көзқарасын айтады; - Дәлел ретінде мәтіндегі 1–2 ойды пайдаланады; - Жауабын байланыстыра жеткізеді.
Дескрипторлар: - Артықшылықты дұрыс анықтайды; - Кемшілікті мәтінге сүйене отырып жазады; - Ойды нақты жеткізеді. |
|
||||||||||
|
|
Кері байланыс сұрақтары: Сабақта менің білгенім.. Менің сабақта қиналған жерлерім... Маған сабақта ұнағаны... Бүгінгі сабақта менің қолымнан келді... |
Рефлексия жасайды.
|
Кері байланыс парағын толтырады. |
|
||||||||||
31-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
«Кубизм» әдісі (мәтінді әр қырынан қарастыру) |
|||||
|
|
Мәтінді жан-жақты талдау арқылы сыни ойлауды жетілдіру. |
|||||
|
|
- Мәтінді әр қырынан (мазмұны, кейіпкері, идеясы, құрылымы) талдау. - Әр қырынан қарастыру арқылы мәтінге жаңа көзқарас қалыптастыру. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Оқушылармен амандасу. Сыныпта жағымды психологиялық ахуал тудыру.«Уақыт капсуласы» стратегиясы. Мұғалім алдын-ала сыныптың әр оқушысына шағын тілектер дайындап, оларды бір-бірден киндер ұяшықтарға салып қояды. |
Оқу- құралдарын әзірлейді. |
|
|
||
|
|
«Ғаламтордың пайдасы мен зияны» Ғаламтор – бүгінгі өмірдің ажырамас бөлігі. Оның көмегімен біз білім аламыз, әлем жаңалықтарын оқимыз, дос-жарандарымызбен байланысамыз. Оқушыларға сабаққа дайындалу үшін түрлі ақпарат табуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар ғаламторда ойындар, бейнелер, әлеуметтік желілер көп. Дегенмен, оны шамадан тыс пайдалану адамның денсаулығына зиян тигізеді. Көп отыру көзге, дене сымбатына кері әсер етеді. Кейде жалған ақпараттар да кездеседі. Сондықтан ғаламторды дұрыс пайдалану – әркімнің өз қолында. 1. Сипатта (Ғаламтор қандай құрал?)
2. Салыстыр (Ғаламторды басқа нәрсемен салыстыр)
3. Зертте (Ғаламтор не үшін қолданылады?)
4. Қолдан (Сен ғаламторды қалай қолданасың?)
5. Талда (Ғаламтордың пайдасы мен зияны қандай?)
6. Қиялда (Ғаламтор болмағанда өмір қалай болар еді?)
|
- Ғаламтордың негізгі мәнін сипаттайды 1 ұқсастық пен 1 айырмашылықты жазады 1 ұқсастық пен 1 айырмашылықты жазады Жеке тәжірибесін мысалмен айтады |
Дескриптор: - Ғаламтордың негізгі мәнін сипаттайды.
Дескриптор: - 1 ұқсастық пен 1 айырмашылықты жазады.
Дескриптор: - 1 ұқсастық пен 1 айырмашылықты жазады.
Дескриптор: - Жеке тәжірибесін мысалмен айтады. Дескриптор: - Пайдасы мен зиянын нақты жазады; - Мәтін мазмұнымен байланыстырады
Дескриптор: - Қиялға сүйене отырып 2–3 сөйлем құрайды. |
|
||
|
|
Оқушылар «TikTok» әдісі арқылы бүгінгі сабаққа кері байланыс парақшасын толтырады |
Ұсыныс жазады |
Сабаққа қорытынды жасайды |
|
||
32-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
«Кластер» құру (мәтін мазмұны бойынша) |
|||||
|
|
Негізгі ойды құрылымдап, мәтін мазмұнын жүйелі түрде көрсетуге дағдыландыру. |
|||||
|
|
- Мәтіндегі басты ойды тауып, кластерге орналастыру. - Ойларды жүйелеп, өзара байланысын анықтау |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Оқушылар “Фигуралар” тәсілі арқылы 3 топқа бөлінеді.
|
Оқушылар фигураларды таңдап, бір топқа бірігеді. |
«Бағалау парағы» әдісі арқылы бағалау |
|
||
|
|
«Ағаштың пайдасы» Ағаш – табиғаттың асыл сыйы. Ол бізге таза ауа береді. Жазда көлеңкесінде демаламыз, қыста үйімізді жылытатын отын болады. Ағаштың жемісі адамға азық, дәріге де қолданылады. Кейбір ағаштардан жиһаз, қағаз жасайды. Сонымен бірге ағаштар табиғаттың сәні, құстарға ұя, жануарларға пана. Сондықтан әрбір адам ағаш егуге, оны күтіп-баптауға жауапкершілікпен қарауы тиіс. Мәтінді оқыған соң «Ағаштың пайдасы» тақырыбы бойынша кластер құр.
Нұсқау: Мәтін бойынша 3 сұрақ құрастыр және оған өзің жауап бер. 3-тапсырма. «Егер ағаштар болмаса...» ойыны Оқушы қиялдап жазады: егер ағаштар мүлде болмаса, адамдардың, жануарлардың өмірінде қандай қиындықтар болар еді? Ағашқа, табиғатқа байланысты 1–2 мақал-мәтел тауып жаз.
|
|
- Мәтінді түсінеді, негізгі ойды анықтайды; - «Ағаш» сөзіне байланысты кемінде 4–5 тармақша жазады; - Пайданы қысқа әрі нақты сөздермен жеткізеді. Дескрипторлар: - Мәтін мазмұнына сәйкес сұрақ құрайды; - Сұрақтарға толық жауап береді; - Жауапта негізгі ойды дұрыс қолданады. Дескрипторлар: - Қиялға сүйеніп ой жазады; - Мәтін мазмұнымен байланыстырады; - 2–3 мысал келтіреді. Дескрипторлар: - Мақал-мәтелді дұрыс таңдайды; - Табиғатпен байланысты түсіндіреді; - Өз ойымен байланыстырып айтады. |
|
||
|
|
Кері байланыс: «Бас бармақ» Оқушылардың бас бармақтарын көрсету арқылы сабақты бағалау |
Сабақ бойыншы бағалау жүргізеді |
Кері байланыс парағын толтырады. |
|
||
33-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
«ДЖИГСО» әдісімен топта талдау |
|||||
|
|
Топтық жұмыс арқылы мәтінді терең меңгеруге жағдай жасау. |
|||||
|
|
- Мәтінді бөліктерге бөліп, әр оқушының өз бөлігін талдауына мүмкіндік беру. - Топ ішінде бірлесіп мәтін мазмұнын толықтыру. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Сәлемдесу, оқушыларға жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру. «Дирижер» әдісі.
|
Оқушы мұғалім бір қимыл көрсетіп, сұқ саусағымен кімді көрсетсе, сол адам сол қимылды қайталайды. |
|
|
||
|
|
«Таза су – тіршілік көзі» Су – барлық тіршілік иелерінің негізгі қажеттілігі. Адамдар сусыз өмір сүре алмайды. Су денсаулыққа, егін өсіруге, мал шаруашылығына өте қажет. Табиғаттағы өзендер мен көлдер – біздің байлығымыз. Бірақ кейде адамдар суды дұрыс пайдаланбайды, қоқыспен ластайды. Бұл – үлкен мәселе. Егер суды үнемдеп, қорғап қолдансақ, келешек ұрпаққа мол қазына болып қалады. 1-тапсырма. «ДЖИГСО» әдісі бойынша тапсырма Мәтінді бөліктерге бөлу:
Әр топ өзіне тиесілі бөлікті оқып, түсініп, талдап, кейін басқа топтарға түсіндіреді.
3-тапсырма. Пікір білдіру «Суды үнемдеу – әр адамның міндеті» деген пікірге қосыласың ба? Өз ойыңды жаз.
4-тапсырма.
Шығармашылық жұмыс |
Өз бөлігін мұқият оқиды, негізгі ойды анықтайды Сұрақ мәтін мазмұнына сәйкес келеді, нақты қойылады Қиялын қолданады, мәтін мазмұнымен байланыстырады, толық сөйлемдермен жазады |
- Өз бөлігін мұқият оқиды, негізгі ойды анықтайды; - Топ ішінде талқылайды, мысал келтіреді; - Басқа топтарға өз бөлігін түсінікті жеткізеді.
Дескриптор: - Сұрақ мәтін мазмұнына сәйкес келеді, нақты қойылады. Дескриптор: - Ойын жазады, дәлел келтіреді, мысал айтады. Дескриптор: - Қиялын қолданады, мәтін мазмұнымен байланыстырады, толық сөйлемдермен жазады. |
|
||
|
|
Кері байланыс «Сағат» әдісі
|
Бағалау парақтарын толтырады |
Сабақ бойынша қорытынды балл қойылады |
|
||
34-сабақ
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|||||
|
|
|
|
||||
|
|
«6 қалпақ» әдісімен ойланайық |
|||||
|
|
Әртүрлі көзқараспен ойлануға және мәселені жан-жақты бағалауға үйрету. |
|||||
|
|
- Әр қалпақ рөліне сай мәтін мазмұнын талдау (логикалық, сыни, шығармашылық). - Түрлі көзқарастарды салыстырып, ортақ шешімге келу. |
|||||
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
Психологиялық ахуал
|
Берілген нейро жаттығуларды қайталау арқылы психологиялық ахуалды орындайды |
Өзін өзі бағалау әдісі |
|
||
|
|
«Жаңа мектеп» Айдос ауылдан қалаға көшіп келді. Жаңа мектепке бару оған қызық та, сәл қорқынышты да болды. Өйткені ол мұнда ешкімді танымайтын. Алғашқы күні ол өз сыныбындағы балалармен танысты. Кейбірі жылы шырай танытты, ал кейбірі салқынқандылық көрсетті. Айдос жаңа ортаға тез үйренгісі келді. Ол достар табуды, сабақтан қалмай, жақсы оқуды армандады. «6 қалпақ» әдісіне арналған тапсырмалар
Ақ қалпақ
(фактілер):
Қызыл қалпақ
(сезім):
Қара қалпақ
(қиындықтар):
Сары қалпақ
(мүмкіндіктер):
Жасыл қалпақ
(шығармашылық):
Көк қалпақ
(қорытынды):
|
Мәтіннен кемінде 3 нақты дерек табады Кейіпкердің сезімін анықтайды Мәтіннен қиындықты табады Жағымды жақтарын атайды Шығармашылық идея ұсынады Негізгі ойды дұрыс табады |
Дескрипторлар: - Мәтіннен кемінде 3 нақты дерек табады; - Деректерді дәл жазады; - Факті мен қиялды шатастырмайды. Дескрипторлар: - Кейіпкердің сезімін анықтайды; - Өз сезімін салыстырады; - Жауабын түсінікті жеткізеді. Дескрипторлар: - Мәтіннен қиындықты табады; - Өз ойымен толықтырады; - Екі мысал келтіреді. Дескрипторлар: - Жағымды жақтарын атайды; - Ойын нақты мысалмен дәлелдейді; - Үш артықшылық жазады. Дескрипторлар: - Шығармашылық идея ұсынады; - Ойын түсінікті жеткізеді; - Кеңесті өмірлік жағдаймен байланыстырады. Дескрипторлар: - Негізгі ойды дұрыс табады; - Қысқа әрі нақты жазады; - Өз сөзімен жеткізеді. |
|
||
|
|
Кері байланыс
|
Сабақ бойынша алған әсерін жазабша жазады |
Сабақ бойынша баға қойылады |
|
||
Жүктеу
Жүктеушағым қалдыра аласыз
Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген
