"Мәтінмен тіл дамыту сабағы" 3-сыныпқа арналған авторлық бағдарлама

Тақырып бойынша 11 материал табылды

"Мәтінмен тіл дамыту сабағы" 3-сыныпқа арналған авторлық бағдарлама

Материал туралы қысқаша түсінік

Баланың сөздік хорын дамытып,тіл байлығын жетілдіру мақсатында пайдалануға болады

Материалдың қысқаша нұсқасы

АСТАНА ҚАЛАСЫ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ

ӘДІСТЕМЕЛІК ОРТАЛЫҚ

Астана қаласы №107 орта мектебі

БЕГМАНОВА НАЗИРА ДОСЖАНОВНА

«МӘТІНМЕН ТІЛ ДАМЫТУ САБАҒЫ»

(3- cыныпқа арналған автopлық бaғдapлaмa)

Астана қаласы 2022 жыл.

УДК. 8(07)

ББК:74.261.8.

Т-19

Авторлық бағдарлама Астана қаласы «№107 орта мектеп»

КММ әдістемелік кеңесінде қаралып,ұсынған.

Пікірші:Республикалық ғалымдар қоғамы мүшесі,

педагогика ғылымдарының кандидаты,

доцент, Республикалық «ПЕДАГОГИКА.КZ»

оқу-кеңес орталығының директоры: Мусина Б.Ш

Т-19

Құрастырған: Бегманова Назира Досжановна. Бастауыш сынып мұғалімі. «Мәтінмен тіл дамыту сабағы» (Бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған авторлық бағдарлама) Астана қаласы, Есіл ауданы «№107 орта мектебі» КММ Алматы, «Zhardem» BY RBO-164 бет.

Бұл оқу құралында автор бастауыш білім беру жүйесінде қазақ тілі мен әдебиеттік оқу сабағында оқушылардың буындап оқыту техникасын, жалпы, оқу техникасын жылдамдату мен тіл байлығын дамыту,сөздік хорын молайтудың әдістемелік нұсқауларын ұсынады.

Жас мамандарға авторлық кәсіби тәжірибелік іс-әрекеттерінен берілген мысалдар көмегін тигізеді деген үміттеміз.

Авторлық бағдарлама бастауыш сынып мұғалімдеріне арналады.

ISBN 978-601-7128-23-1

@ Бегманова Н.Д.

@ «Zhardem» BY RBO. 2022 ж

МАЗМҰНЫ:

1. Түсінік хат......................................................................................................4-8

2.Курстың құрылымы және мазмұны..............................................................9

3.Мәтінмен тіл дамыту авторлық бағдарламасының күнтізбелік- тақырыптық жоспары ............................................................................................................10

4. Бағдарламаның тақырыптық жоспары........................................................101

5. Мұғалімге сабақ өткізуге арналған дидактикалық материалдар ...........12

6. Қысқа мерзімді жоспар үлгілері .............................................................13-163

7. Қорытынды ...............................................................................................164

8. Пайдаланған әдебиеттер ..........................................................................165

Түсінік хат

Өзектілігі

Тәуелсіз мемлекетіміздің ертеңгі ұрпақтың рухани байлығы, саналы ұлттық ойлау қабілеті мен біліміне, іскерлігіне байланысты. Егеменді еліміздің білім беру жүйесінде әлемдік деңгейге жету үшін көптеп жасалынып жатқан талпыныстар оқытудың әр түрлі әдіс-тәсілдерін қолдана отырып, терең білімді, ізденімпаз, барлық іс-әрекетінде шығармашылық бағыт ұстанатын, өз болмысын таныта алатын тұлға тәрбиелеу ісіне ерекше мән берілуде. Жалпы білім беретін мектептерде дамуында оң өзгерістер байқалады. Оқыту мазмұны жаңарып, жаңа типті орындар көбеюде. Қазақстан Республикасында Білім туралы заңында Білім берудің басты мақсаты ұлттық және жалпыадамзаттық мәдени құндылықтар негізінде жеке тұлғаның қалыптасуына жағдай жасау – деп көрсетілген. Жастарға білім беруді жақсарту мәселесі қойылса, бастауыш мектептің негізгі қазығы болып табылады.

Оқушылардың білімге, ғылымға деген ынтасын арттыру, ақыл-ой қабілетін, диалектикалық дүниетанымын, жеке басының қасиеттерін дамытатыны қоғам талабына сай іске асыруға көмектесу оқу үрдісінің жемісі болып табылады. Оқушылардың қазақ тілі сабақтарында дербес оқу-ізденіс дағдыларының дамуына ықпал ететін факторларының бірі мұғалімнің сабақта оқушының іс-әрекетін дұрыс ұйымдастыру болып табылады.

Қазақ мектебінің бүгінгі жайы мен ертеңі, оқушылардың білімділік және тәрбиелік деңгейі шешуші дәрежеде мұғалімге байланысты, мұғалім ізденісіне байланысты. Бастауыш сыныптарға арналған бағдарламалар педагогикалық үрдісті жаңаша қарауды талап етеді. Педагогика ғылымында баланы оқыту мен тәрбиелеудің мақсаты – жан-жақты дамыған жеке тұлға қалыптастыру болса, оқытудағы негізгі мақсат - өздігінен дамуға ұмтылатын жеке тұлғаны қалыптастыру. Жеке тұлғаның дамуында маңызды роль атқаратын оқушының өз бетінше жұмысын тиімді ұйымдастыра білу; сол арқылы материалды саналы меңгертудің жүйесін жасау; оқушының түрлі дара қабілеттерін арттыру.

Өз бетінше жұмыс қазіргі жеке тұлғаны қалыптастыру және тәрбиелеуде, бастапқы білімін түбегейлі өзгертуде, яғни бұрынғыша оқушыны пәндік білім, біліктердің белгілі бір жиынтығымен қаруландыруды түбегейлі өзгертуде. Оқушының жалпы және психикалық дамуының жеткілікті деңгейіне қол жеткізуде өзіндік жұмыстың орны ерекше. Сондықтан өзіндік жұмысты ұйымдастыру мәселесін көптеген педагогтар кең көлемде зерттеген.

Оқушының өз бетінше ізденіп оқуын жетілдіріп отыру бағытында А.Байтұрсынов, Л. В. Занков, т.б. ғалымдардың еңбектері бар. Осы еңбектерге талдау жасай отырып, қысқаша түсінік берсек:

Л. В. Занков оқытудағы өз бетінше жұмыстың жетекші ролін көрсетеді. Ақыл – ой қызметінің көрсеткіші өз бетінше жұмысты істеуді іске асырады: байқампаздық, өз ойын еркін жеткізе білуі, практикалық іс - әрекеттер атқара білу қабілетінің артатынын көрсетеді.

А. Байтұрсынов. Бала білімді тәжірибе арқылы өздігінен алуы керек деген пікірге сүйенеді.

Соңғы уақыттары өзіндік жұмыс туралы Ж. Махимова, М. Мұсабеков, А. Мүбараков, Ж.Сардарова, С. Қаңтарбаев, А. Арымова т.б. педагогтардың мақалалары жарық көруде. Бұл мақалаларға, педагогикалық әдебиеттерге талдау жасап, өзіндік жұмыс жасау шарттарын теориялық тұрғыдан меңгере келе оқушыларға өзіндік жұмыс орындатуда бастауыш сынып пәндерінің мүмкіндігі бар екендігі анықталған.

«Мәтінмен тіл дамыту » курсында 4-сынып оқушыларының дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыруға арналған тапсырмаларды орындау барысында оқушылардың белсенді ой – әрекетін күшейтуге мұғалім жұмысты жоспарлы түрде ұйымдастырып, оған дұрыс басшылық жасай алғанда ғана қол жеткізді.

Бағдарламаның мақсаты: оқушылардың өз бетінше жұмыс жасау барысында дербес оқу –іздену дағдыларын қалыптастыру, берілген білімді пысықтау, оқушының білімін тексеру, бақылау, шығармашылық қабілеттерін арттыру, сөздік қорын байыту, тіл дамыту.

Бағдарламаның міндеттері:

1) оқушылардың өз бетінше жұмыс жасауға дағдыландыру;

2) алған білімдерін іс жүзінде қолдана білу;

3) болашақта өз бетінше өз білімін көтеру үшін тиімді еңбек етуге оқушыны даярлау.

Күтілетін нәтиже:

Еркін, өзіндік дәлел-уәждерін нанымды жеткізе білетін, ынталы, сенімді, белсенді, сыни пікір-көзқарастары жүйелі дамыған, сандық технологияларда құзырлылық танытатын оқушы қалыптасады.

Дербес оқу-іздену дағдыларды қалыптастыруға арналған тапсырмаларын жоспарлай білу, оқушыларды өздігінен қиындықтарды жеңуге үйрету – өзіндік жұмыстарды ұйымдастырудың негізгі шарттарының бірі. Сондықтан оқушылардың өзіндік жұмыстарын ұйымдастыруда мынадай қағидаларды есте сақтау керек:

Өздігінен орындайтын жұмыстың мазмұнының бағдарламалық талапқа сәйкес;
Оқушылардың ойлау қабілетін дамытып, танымдық іс – әрекетті белсендіру;
Өзіндік жұмыстардың формалары мен мазмұнының әртүрлі болуы;
Әрбір өзіндік жұмыстың тексеріліп, бағалануы

Бастауыш сыныпта оқушылардың дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыруды үш бағытқа топтадым:

1. Оқу-іздену жұмыстарын ұйымдастыру технологиясын енгізу.

2. Сол технология негізінде өз бетінше жұмыс жасауға бағытталған өзіндік жұмыстар ұйымдастыру.

3. Өздік жұмысты орындау нәтижелі болуына оқытудың түрлі формаларын енгізу.

Бірінші бағытты іске асыруда В. Т. Беспалько, В. В. Фирсов, В. М. Монахов,

Ж. А. Қараев еңбектерінде зерттелген деңгейлік саралап оқыту технологиясын басшылыққа алдым, өйткені бұл технологияның өзіндік ерекшеліктері бар:

* оқушыны жеке тұлға ретінде қалыптастырады; оның жас, жеке ерекшелігі, қабілеті, сұранысы ескеріледі;

* оқушыны өз бетінше мақсат қойып, өз бетінше білім алуына ыңғайлы жағдай туғызады;

* оқушының ашылмаған қабілетін ашуға мүмкіндік жасалады;

* дамыта оқыту деңгейлік саралап оқыту негізінде жүргізілсе, оқушы білім алу жолында ізденеді, табады, негіздейді, анықтайды, өмірге енгізеді;

* оқулықтағы материалды оқушыға дайын күйінде ұсынбай, оқулықты әңгімелесуші, бағыттаушы құралға айналдырудың тиімді тәсілін ұсынады;

* тілектің іске асырылуын бекітетін қызығушылығы қозғаушы күшті оятады.

Бұл технология деңгейлік тапсырмаға ерекше мән береді. Деңгейлік тапсырма беру – балаға шамадан тыс жүктеме беру емес, керісінше оқушы біліміне, мүмкіндігіне, сұранысына, қабілетіне сәйкес дайындалған сатылы жұмыстар жүйесі.

І деңгей – үлгі бойынша өзіндік жұмысты ұйымдастыру (бағдарламаға сай)

ІІ деңгей – алгоритмдік (бірте-бірте күрделенген)

ІІІ деңгей – жаңалық ашатын (жаңа ұғым қалыптастыру), шығармашылық.

Оқушылардың тапсырмаларды орындау дәрежесін диагностикалау негізінде оқытудың түрлі формаларын тиімді пайдалануға болады. Ол үшін оқытудың жеке, топтық, жұптық, ұжымдық формалары тиімді. Топтық жүйедегі жұмысты үш әдіспен жүргізуге болады:

оқушының білім дәрежесіне қарай араластыра бөлу;
білім деңгейлеріне қарай бөлу;
қабілетіне, жеке ерекшелігіне қарай бөлу.

Тиімділігі: бір-біріне достық қатынасы нығаяды; бір-біріне көмектесуге бейім болады, үйрете жүріп, өзі үйренеді, ұйымдастырушылық қабілеті артады, өз бетінше ізденіс туындайды, өзінің және жолдасының білімін саралайды, бағалайды.

Бұдан басқа оқушылардың дербес оқу-іздену жұмысын ұйымдастырудың неғұрлым сапалы нәтижесіне жету үшін мынадай басты қағидаларды, шарттарды, әдістерді басшылыққа аламын:

Басты қағидалар:

мадақтауға таршылық жасамау;
оқушы арасындағы пікірталаста мәселе шешімін өзім айта салмау;
сатылы мәселе тудырып отыру (ойлан, ізден, үйрен);
сабақта оқушы қызығушылығын артырып, алға талпынуын көздеу;
барлық оқушының бір пікірге сүйеніп қалмай, басқаша ойлауға баулу;
оқушының әр ойын назардан тыс қалдырмау;
оқушы ойын «қате» деп тыйып тастамау;
оқушының асығыс берген жауабына бірден келіспеу, дәлелдеуді талап ету.

Оқушылардың дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыруға негізделген өзіндік жұмысқа мынадай талаптар қойылады:

1) Тапсырма әрбір оқушының білім деңгейіне байланысты таңдалуы керек.
2) дербес оқу-іздену арқылы тапсырмаларды орындауға жеткілікті уақыт берілуі керек (8-15 мин. ұзақ болмайды).
3) Міндетті түрде тексерілуі керек.

4) Жұмыс сабақтың мақсатына байланысты (жаңа материалды қабылдауға, өткен материалды бекітуге, қайталауға, білімді тиянақтауға) таңдалады.
5) Өздік жұмыстың мақсаты, орындау әдісі оқушыларға түсінікті болуы тиіс.
6) Өз бетімен жұмысқа оқушылар білім деңгейіне байланысты әр түрлі уақыт жұмсайтынын ескеріп, тақтаға не карточкаға қосымша материалдар дайындап әкелу керек.

7) Ескертпе, түсініктеме - карточкалар, перфокарталар дайындау қажет. Оқушыларға өзіндік жұмыс ретінде пәндер бойынша мынадай тапсырмалар беруге болады.

Қазақ тілі сабақтарында – түрлі жаттығу жұмыстарын орындау, қима қағаздармен, перфокарталармен жұмыс, сурет бойынша сөйлем, әңгіме құрау, сөздіктермен жұмыс тапсырылады. Мысалы, мұғалім грамматикалық талдау жасауға сөз, сөйлем немесе мәтін береді. Жоспар жасатады (әуелі ауызша, сонан соң жазбаша жоспар жасатады). Мұндай жаттығуларды балалар өздіктерінен орындағанымен, оның қалай орындалатыны көрсетіліп, алдын ала дайындық жұмыстары жүргізіледі. Балалар бір тапсырмадан кейін екіншісін орындайды, олар жұмыстарын өздіктерінен тексереді, қалай орындағандарын мұғалімге айтады. Негізінде қазақ тілі сабақтарындағы жаттығулардың барлығы оқушыларға өздіктерінен жұмыс жасатуды көздейді. Алайда жаттығу ұғымы оқушыларға өздіктерінен жұмыс жасатудан кеңірек.

Жаттығу − мұғалімнің басшылығымен орындалатын, оқушылардың алған білімдерін бекітуді көздейтін тұтас тәжірибелік жұмыс. Жаттығуда уақытқа шек қойылмайды. Ал оқушылардың өздіктерінен істейтін жұмыстарына белгілі мөлшерде уақыт беріледі.

Оқушылардың өзіндік жұмыстары бастауыш сыныптарда ұзақ болмауы керек және көлемі шағын, мазмұны оңай болуға тиіс. 4-сыныпта 10-15 минуттық тапсырмалар беріледі. Мұғалім оқушылардың өздіктерінен орындайтын жұмыс түрлерін, әр пәннің ерекшелігін ескере отырып, алдын-ала дайындауы керек.

Оқушылардың дербес оқу-ізденуге дағдыларын қалыптастыруға арналған тапсырмаларды ұйымдастыруда басты назарда болатын негізгі, қажетті шарттарды мұғалім үшін және оқушы үшін деп екіге топтауға болады.

Мұғалім үшін:

оқушыға нақты тапсырма беру;
оны орындауға уақыт белгілеу;
мұғалім басқаруы мен оқушының дербестігі арасындағы байланыс;
ӨБЖ орындауға жағдай жасау;
ұйымдастырылған оқу - тәрбие үрдісінің болуын қамту;
қойылған мақсатқа жету үшін бағыт-бағдар беру;
жас ерекшелігіне сәйкес оқушының өзіндік ерекшелігін ескеру;
білім алудың, білудің қажеттілігін ұғындыру;
оқушы еңбегін мадақтау, марапаттау;
өзіндік жұмыстың орындалуын қадағалау;
пәнішілік, пәнаралық байланыстың болуын есте сақтау;
нәтижені уақытында тексеру, әділ бағалау, қатені өзіне жөндету, өзін-өзі бағалануына жағдай жасау.

Оқушы үшін:

алдымен берілген тапсырмаға талдау жасау;
мақсатты айқын түсіну;
өткенді еске түсіру, әдіс-тәсілдерді анықтау;
орындауға жоспар жасау (білімін, іскерлігін, дағдысын жаңа жағдайда қолдану);
жоспар бойынша тапсырманы орындау;
өзін-өзі тексеру, өзіндік бақылау;
өз еңбегін бағалау;
өз әрекетінің саналы, жүйелі орындалуын ой елегінен өткізу.

Оқушының өз бетінше жұмысының сапасы ол орындаған оқу жұмысының тегіне, түріне, мазмұнына, көлеміне байланысты сапалылығы оқытудың түрлі әдіс-тәсілдерін, ақыл-ой операцияларын тиімді пайдалануға да байланысты.

Осы тұрғыда өз тәжірибемде басты назарда ұстайтын әдістер жиынтығы төмендегідей:

ойын (ұлттық , дидактикалық, танымдық т.б.);
салыстыру (ұқсастығы мен айырмашылығын анықтау);
дәлелдеу (өз ойының дұрыстығына өзгенің көзін жеткізу);
талдау (тұтасты бөлшектеу);
жинақтау (бөлшектерді біріктіру);
бағалау (өзін, досын, топты, сыңарын т.б.);
эврестикалық (жаңалық ашу, іздену, зерттеу);
көрнекілік (сызба, сурет, альбом, видео т.б.);
сұрақ-жауап;
ой шақыру.

Курстың құрылымы және мазмұны.

(барлығы 34 сағат, Аптасына 1 сағат)

Кіріспе 1 сағат

Курс үш бөлімнен тұрады

І бөлім. Мәтіндер әлемі. Бұл бөлім 8 сағаттан тұрады.

Тіл және сөйлеу. Сөйлеу мәдениеті.Фонетика әлемі.Буын үндестігі. Дыбыс үндестігі. Мәтіннің тақырыбы және ондағы негізгі ойы.Мәтін түрлері.Мәтіннің мазмұны және құрылымы.

ІІ бөлім. Сөйлеу мәдениеті бөлімінде 11 сағат бар

Синтаксис.Сөз тіркесі.Жай және құрмалас сөйлем.Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері.Сөйлемнің бірыңғай мүшелері.Мақала жазуды үйренемін.Сөз және оның мағынасы.Тұрақты сөз тіркестері.Күрделі сөздер.Біріккен сөздер.Қысқарған сөздер

III бөлім. Сөз және сөйлем бөлімінде 16 сағат.

Сөйлеу.Морфология әлемі.Сөз таптары.Зат есім.Зат есімнің септелуі.Септік жалғауының емлесі.Тәуелдеулі зат есімнің септелуі.Зат есімнің жіктелуі. Есімдік. Жіктеу есімдігі және оның септелуі.Етістік. Етістіктің жіктелуі.Етістіктің шақтары. Қарсы мәнді сын есімдер. Сан есім. Дара және күрделі сан есім. Үстеу. Шылау. Шылаулар мен шылау. Тұлғалас қосымшалардың жазылуы.Одағай және еліктеу сөздер.

«Мәтінмен тіл дамыту » авторлық бағдарламасының күнтізбелік-тақырыптық жоспары

№	Бөлімдер	Тақырып	Сағат саны	Мерзімі
1	Мәтіндер әлемі	Тіл және сөйлеу	1
2		Сөйлеу мәдениеті	1
3		Фонетика әлемі	1
4		Буын үндестігі	1
5		Дыбыс үндестігі	1
6		Мәтіннің тақырыбы және ондағы негізгі ойы	1
7		Мәтін түрлері	1
8		Мәтіннің мазмұны және құрылымы	1
9	Сөйлеу мәдениеті	Синтаксис	1
10		Сөз тіркесі	1
11		Жай және құрмалас сөйлем	1
12		Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері	1
13		Сөйлемнің бірыңғай мүшелері	1
14		Мақала жазуды үйренемін	1
15		Сөз және оның мағынасы	1
16		Тұрақты сөз тіркестері	1
17		Күрделі сөздер	1
18		Біріккен сөздер	1
19		Қысқарған сөздер	1
20	Сөз және сөйлем	Сөйлеу	1
21		Морфология әлемі	1
22		Сөз таптары	1
23		Зат есім. Зат есімнің септелуі	1
24		Септік жалғауының емлесі	1
25		Тәуелдеулі зат есімнің септелуі	1
26		Зат есімнің жіктелуі	1
27		Есімдік. Жіктеу есімдігі және оның септелуі	1
28		Етістік. Етістіктің жіктелуі	2
29		Етістіктің шақтары	1
30		Қарсы мәнді сын есімдер	1
31		Сан есім. Дара және күрделі сан есім.	1
32		Үстеу	1
33		Шылау. Шылаулар мен шылау тұлғалас қосымшалардың жазылуы	2
34		Одағай және еліктеу сөздер.	1

Сабақтың қысқа мерзімді жоспары

№ 1 сабақ Бөлім атауы: Мәтіндер әлемі	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту »		Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Тіл және сөйлеу
Оқу мақсаты:		Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты		Барлық оқушылар: мәтінге байланысты сөз тіркестерін жазады Көптеген оқушылар: жаңа сөздерді талаптанып көркем жазады, тапсырмаларды орындайды Кейбір оқушылар: тақырыпқа байланысты тапсырмалар өздігімен орындайды
Алдыңғы тақырып
Жоспар
Сабақтың кезеңдері		Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы		Психологиялық ахуал Күнде шат күліп біз, Шаттанамыз бәріміз. Өміріміз көңілді, Мәңгілік достықпен, Мақтанамыз бәріміз. Қызығушылықты ояту, миға шабуыл Сөйлемді аяқта «Сөйлеу дегеніміз....»		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы		Мағынаны тану Ширату. Айтылым. - Адамдарға сөйлеу не үшін қажет - Жазбаша сөйлеуді кішкентай бала жүзеге асыра алады ма? - Біздің тіліміз қандай? Тыңдалым. Адамдарға сөйлеу не үшін қажет қалай ойлайсындар? Балалар ерте заманда адамдар өз ойларын бір-біріне жеткізу, түсіндіру үшін әр түрлі іс-қимылдармен қолданған, немесе тастарға сурет салған ( кітаптан тастарға салынған суреттерді көрсету) , әр түрлі жалаушалар, белгілер пайдаланған. Уақыт өте еңбек арқылы ойлары дамып, тілдері де дами бастады. Біздің тіліміз қандай? Дүние жүзінде халық та көп, тіл де көп. қазақ ұлтының тілі, қазақ тілі. Айтылым. Қазақ тілі- көркем, сұлу да бай тіл. Жазбаша сөйлеуді кішкентай бала жүзеге асыра алады ма? Неліктен? Ауызекі сөйлеуді сәби кімнен үйренеді? Деңгейлік тапсырмалар 1-тапсырма 1 деңгей. Оқылым. Мәтінді түсініп оқу. Сұрақтарға жауап беру. Қазақ тілі – мәдени, асыл мұра Қай ұлтты, халықты алсақ та, бәрінің де өзіне лайық тілі бар. Халық өзінің тілін ең ардақты нәрсе деп санайды, сүйеді. Ана тілін сүймеген адам, қырғыз ақыны Сарноғаев айтқандай, халқын сүйіп те жарытпайды. Орыстың ұлы жазушысы В.Г.Короленко: «..Менің тілім өз балаларыма түсініксіз боп қалады-ау дегенді ойласам, жаным түршігеді», - депті. Сол сияқты барлық елдің ойшыл азаматтары өз ана тілінің тағдырына немқұрайды қарамайды. Жаны ашып, оның қамын жеп жүреді. Тілді жасаушы – халықтың өзі. Сондықтан тіл халыққа қызмет етеді. Ана тілін қадірлемеген халықтың болашағы жоқ. Ал әдебиетті мәдениет қаймағы деп қана қою жеткіліксіз. Ол халықтың, ұлттың кескін-келбеті деуге болады. Өйткені шынайы көркем шығарма халықтың тұтас тарихын, өткен-кеткен не қилы тағдырын суреттеп бере алады. Қазақ тілі – дамыған, жетілген, бай, икемді тілдің бірі. Бұл пікіріміздің растығын кезінде кемеңгер Абай дәлелдеген болатын. Ол Пушкин, Лермонтов, Крыловтардың шығармаларын аударып бір дәлелдесе, солардай етіп, сөздің майын тамыза жазу арқылы екінші рет дәлелдеді. Қазір қазақ тілі мейлінше дамып, байып, жетілді. Нақты әдеби тіл жасалды. Орта мектептер үшін барлық пән қазақ тілінде жазылып жүр. Демек, саяси экономия сияқты өте қиын ғылымдардың өздері де қазақ тілінде зерттеледі, жазылады. Міне, мұның бәрі қазақ тілінің бай тіл екенін, ол тілде не алуан ғылымға байланысты жаңа сөздер, терминдер, фразалар пайда болғанын білдіреді. Қазақ тілінің байлығы – қазақ халқының, қазақ ұлтының байлығы. Осы байлықты бағалай білуіміз керек. Сонда ғана біздің Қазақстан кез келген жұртпен иық теңестіре алатын іргелі ел бола алады. - Тілді не үшін мұра етіп қалдырды? 2 – деңгей. 2-тапсырма. Жазылым. Жеке жұмыс Мақалды оқып, мақалға сәйкес 4 жолды өлең құрастырып жазу. Өнер алды - қызыл тіл 3-деңгей. 3-тапсырма. Қазақ тілі туралы шағын эссе жазу. Айтылым. «Сұраққа жетіп ал» әдісі А.Ж.Егізбаев бойынша СТО, диалогтік оқыту Қазақ тілі – мәдени, асыл мұра Мәтіні бойынша сұрақ құру және сол сұраққа жауап беру.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы		Қорытынды Бүгінгі сабақта қызықты тапсырмалар орындадық, тіл және сөйлеу туралы түсінік алдыңдар. Рефлексия Паровоз Бірінші вагонға адамды орналастыру – сабақта шаршамадым, өте қызықты өтті, бәрі түсінікті Екінші вагонға адамды орналастыру – сабақ көңілімнен шықты, жаттығу орындау қызықты болды, біраз қиындықтар болды. Үшінші ең соңғы вагонға адамды орналастыру – шаршадым, сабақ қиын болды, дыбыстарды, сөздерді айта алмадым.
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 2 сабақ Бөлім атауы: Мәтіндер әлемі	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту »		Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Сөйлеу мәдениеті
Оқу мақсаты:		Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты		Барлық оқушылар: диалогты сөйлеу дағдысын, өз сөзін орынды айта біледі Көптеген оқушылар: сөйлемдерді дұрыс айтып, дұрыс құрастыра білуге үйренеді Кейбір оқушылар: жаңа сабақта алған білімдерін өмірде қолданады.
Алдыңғы тақырып		Тіл және сөйлеу
Жоспар
Сабақтың кезеңдері		Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы		Психологиялық ахуал Ой қозғау: Егер адам сенімен сыпайы сөйлессе, өзіңді қалай сезінесің? Өзіңмен немесе достарыңмен дөрекі сөйлескен адамға қандай ақыл айтар едің? Бөгде адаммен қалай танысар едің? «Тез ойла, сөз ойла», ойыны 1. Сөйлеу мәдениеті дегеніміз не? 2. Ауыз екі тіл дегенді қалай түсінесің? 3. Жазбаша тіл дегенді қалай түсінесің? 4. Адамдарға сөйлеу не үшін қажет? 5. Сөйлеу не арқылы жүзеге асады? 6. Сен тілдің көмегінсіз өз ойыңды түсіндіре аласызба? 7. Адамдардың сөйлеуді қай кезде қолданатындары туралы айт. 8. Адамдар арасындағы қарым-қатынас дегенді қалай түсінесің? 9. Қандай сыпайы,әдепті сөздерді білесіңдер?		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы		Мағынаны тану. Тыңдалым. -Балалар, сыпайы сөздер мәдениеттілікке жатады. Біз қаншалықты сыпайы сөйлесек соншалықты өзіміздің мәдениетті екенімізді көрсетеміз. Мәдениетті сөйлеу-адамның тәрбиесіне байланысты.? - Балалар, тақтаға назар аударыңдар. Мына жерде сөздер жазылған. Осы сөздердің ішінен сөйлеу мәдениетіне жатпайтын сөздердіалып тастайық. Қалғандары қандай сөздерге жатады? Олай болса оларды қатыстырып сөйлем құрау.(Саханалауға да болады) "Төрлетіңіз! Кет! Сау болыңыз! Былай тұр! Кешіріңіз! Жоғал! Сәлемдесу түрлері Сөйлеу мәдениеті деп - қазақ тілін дұрыс және орынды қолдану. Ата - анаң, мұғалім мен құрбыларынмен сөйлескенде сөзі дұрыс, орынды қолдану керек. Өз ана тілінде де басқа тілде де дұрыс сөйлесу адамның қаншалықты мәдиенетті екенін көрсететінін жадымыздан шығармайық.Әдеби тіл - дұрыс сөйлеудің үлгісі. Ендеше бүгінгі өтетін тақырыбымыз «Сөйлеу мәдениеті» деп аталады. Айтылым. Жұптық жұмыс 1-тапсырма Суреттермен жұмыс Тақтаға суреттер ілінеді -Суреттерден нені байқап тұрсыңдар? -Екі бала не жайлы сөйлесіп тұр? - Сурет бойынша диалог құрастырыңдар. Шығармашылық жұмыс 2-тапсырма. Топтық жұмыс. Ағаштың діні дұрыс қарым-қатынас. Адамдармен дұрыс қарым-қатынас құру үшін сендердің бойында қандай қасиеттер болу керек? Ағаштың суретін салып, оның дініне сол қасиеттерді жазу. Жазылым. Жеке тапсырма. Төмендегі сыпайы сөздерді үлгі бойынша топтап жаз. Кешірім сұрау: Ренжімеңіз, кешіріңіз, ғафу етіңіз Өтіну: төрлетіңіз, мархабат, үйге кіруге рұқсат етіңіз. «Галереяны шарлау» әдісі Саймон Браунхилл бойынша Қабырғаға дайындалған постер ілінеді. «Мәдениеттілік галереясы» –топтар кабинет ішінде қозғалысқа түседі, қабырға газеттерін қарайды, сараптайды, суреттегі ситуацияларды сахналайды, мәдениеттілік туралы талқылау жүргізеді, өз пікірлерін дәлелдеп, жағдаяттар шешімін постерге жазып, «Мәдениеттілік галереясы» суреттердің жанына жапсырады.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы		Қорытынды Бүгін сабақта сөйлеу мідениеті туралы ақпарат алдыңдар, адамдармен дұрыс қарым-қатынас құруды үйрендіңдер, дұрыс диалог құру тапсырмаларын орындадыңдар. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 3 сабақ Бөлім атауы: Мәтіндер әлемі	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту »	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Фонетика әлемі
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: тақырып туралы білімін толықтырады Көптеген оқушылар: тақырып мазмұнын түсінеді, тапсырмаларды топта орындайды Кейбір оқушылар: тапсырмаларды өздігімен орындайды, алған білімін өмірде пайдаланады
Алдыңғы тақырып	Сөйлеу мәдениеті
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал – Балалар, айналамызда көңіл-күйі көтеріңкі, жақсы адамдардың болғанын бәріміз ұнатамыз. Ендеше қол ұстасып, бір-бірімізге жақсы көңіл-күй мен саулық тілейік. Кел, балалар, күлейік! Күлкіменен түлейік! Күлкі- көңіл ажары ! Күліп өмір сүрейік!		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Мәтінді тыңдау. ТЕМІРҚАЗЫҚ Темірқазық – аспанның солтүстік жиегіне орналасқан, кіші аю шоқ жұлдызындағы ең жарық жұлдыз. Бүкіл жұлдыздардың ішінде тұрған орнынан ауып кетпегендіктен ол осылай аталған. Қазақ халқы қараңғы түнде адасып кетпеу үшін Темірқазыққа қарап бағытын анықтап отырған. Ал қалғын жұлдыздардың барлығы таңға дейін өздерінің орындарынан жылжып, біреуі жоғары көтерілсе, енді біреулері төмен түсіп батып кетеді екен. Темірқазыққа жақын орналасқын екі жұлдыз бар. Олар түнімен Темрқазықты төңіректеп кетпейді. Халық бұл жұлдыздарды Ақ боз ат пен Көк боз ат деп атаған. Аңыз бойынша Ақ боз ат пен Көк боз ат темір қазыққа арқандалып байланған. Олар түнімен қазықты айнала оттап, жайылып жүреді екен. Зер сала қараған жанға екеуінің шұбатылған арқандары көрінеді делінген. Жеті қарақшы осы Ақ боз ат пен Көк боз атты ұрлап кетпек болып Темірқазық маңайын үнемі торуылдап жататын көрінеді. Ұрылардың ойы – осы аттарды қалайда қолға түсіру. Ал таң атысымен Жеті қарақшы көзден тайып, тасаланады. Жаке жұмыс 1-тапсырма. Жазылым. Мәтінге жоспар құрып, қысқаша мазмұндама жазу. Жұптық жұмыс 2-тапсырма. Айтылым. Парталасынмен «Жазғы демалыс» туралы диалог құрып, әңгімелес Деңгейлік тапсырма Шығармашылық тапсырма 1-деңгей. 1-топ: Қисынсыз әріптерден сөйлем құрау. АОФНТЕКИ ЛЕНӘМЕІ ЯТАСХА 2-деңгей. 2-топ: «Жазғы демалыс» суретін салу, әңгімелеу. 3-деңгей. 3-топ: Фонетика сөзіне кроссворд құрастыру «Поэма» әдісі А-4 парақты 8 бөлікке бөліп, әр бөлікке жаңа тақырып туралы маңызды ақпаратты бір сөзбен түйіндеп жазады. Парақты бір-бірімен бөлісіп, жазылған түйін сөздерге мысал келтіріп, саралап, мәліметті толықтырады.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта қызықты тапсырмалар орындадыңдар. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 4

сабақ

Бөлім атауы:

Мәтіндер әлемі

Курс атауы:

«Мәтінмен тіл дамыту »

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Буын үндестігі

Оқу мақсаты:

Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: буын үндестігі туралы түсінеді

Көптеген оқушылар: буын үндестігі туралы түсінеді, жаттығуларды өздігімен орындайды.

Кейбір оқушылар: буын үндестігі туралы түсінеді, жаттығуларды өз беттерімен орындайды, өмірден мысал келтіре алады, қосымша тапсырмаларды орындайды

Алдыңғы тақырып

Фонетика әлемі

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

– Әрбір еркелетіп айтатын есім гүлге ұқсайды. Гүлдердің бәрі әдемі: раушан да, қызғалдақ та, бәйшешек те – бәрі де өзінше керемет, бәрі де адамға қуаныш сыйлайды. Біздің есіміміз де осындай керемет!

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану. Тыңдалым. Мұғалім оқушыларға буын үндестігі туралы түсінік береді.

1-тапсырма. Оқылым.

Мәтінді түсініп оқу

МЫСЫҚ ПЕН ТҮЛКІ

Бір күні мысық пен түлкі кездесіп қалыпты. Бірін-бірі көрмегелі көп мезгіл өтіпті. Кездескендеріне қуанып, жөн сұрасып, артынан әңгімеге көшіпті. Алғашында олар ауа райы туралы, соңынан саясат туралы маслихаттасыпты.

- Орманда не алапат болса да, тіпті өртеніп кетсе де, маған бәрі бір. Ештемеден қорқу дегенді білмеймін. Айла деген жетеді, - депті түлкі мақтанып.

- Ей, қымбатты достым-ай, - депті мысық. – Осы біздің орманға ит ерткен аңшылар келді дегенді естідім. Бірақ ондайдан мен қорықпаймын. Бар қауіптен сақтанатын бір ғана амалым бар, ол – зып етіп ағаш басына шығып кету.

- Ойбай, достым-ай, құдай құртқан екен ғой сені, - депті түлкі, - барша қауіпке бір ғана амал төтеп бере ме, кел, мен саған біраз қулық үйретейін.

Дәл осы кезде ағаш арасынан үрген иттердің дауысы естіліп, аңшылар жетіп келеді. Бір ғана айласы бар мысық зып етіп, көзді ашып-жұмғанша ағаш басына көтеріліп кетеді. Ал көп амалы бар түлкі қай айласын қолданарын білмей, ойланып тұрғанда, иттер келіп, бас салып, алып ұрады.

Деңгейлік тапсырмалар

1-деңгей

2-тапсырма. Айтылым.

Мәтін бойынша сұрақтар құрастыру.

2-деңгей

3-тапсырма. Жазылым.

Мәтіндегі қарамен жазылған сөздерді буынға бөліп жазу. Соңғы буындағы дауысты дыбыстардың жуан не жіңішке екенін айту.

3-деңгей

4-тапсырма. Шығармашылық тапсырма

Жапырақта жазылған буындардан сөз құрастыру және мәтін құрып әңгімелеу.

пар

мен

лім

теп

мек

та

мұ

ға

«INSERT» әдісі

Жаңа тақырып бойынша түртіп алу жүйесі бойынша жұмыс жасалады:W- білемін; + жаңалық; - білмеймін; ?- білгім келеді; кесте жүйесі бойынша жұмыс жасайды.

W- білемін	+ жаңалық	- білмеймін	?- білгім келеді

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта қызықты тапсырмалар орындап, буын үндестігі не екенін білдіңдер.

Рефлексия

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 5 сабақ Бөлім атауы: Мәтіндер әлемі	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту »	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Дыбыс үндестігі
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: айтылуы мен жазылуында айырмашылығы бар сөздерді салыстырады, анықтап, жазады. Көптеген оқушылар: тірек сөздер мен жоспарды пайдалана отырып монолог құрау. Кейбір оқушылар: мәтіндегі негізгі ойды тұжырымдап, ой қорыту жасай алады.
Алдыңғы тақырып	Буын үндестігі
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал Күнде шат күліп біз, Шаттанамыз бәріміз. Өміріміз көңілді, Мәңгілік достықпен, Мақтанамыз бәріміз. Жыл мезгілдері 4 жыл мезгілдерінің суреттері жасырын қойылады, Әр оқушы бір-бірден жасырын қағазды алады. Сурет бойынша топқа бөлінеді. I – топ: Қыс II – топ: Көктем IV – топ: Жаз V – топ: Күз		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Дыбыс үндестігі туралы түсіндіру. 1-тапсырма. Жазылым. Сөздердің қатесін тауып, түзетіп жазу. Ағ лақ, ала гөл, жұмышшы. 2- тапсырма. Айтылым. Монолог құру. Жоспар. Қазақстан экологиясы Қазақстан экологиясының ластануы Қазақстан экологиясын құтқару шаралары Монологты Мен Қазақстан экологиясымын.... деп бастау керек. 3-тапсырма. Топтық жұмыс «Қазақстан экологиясын құтқару» тақырыбында шағын пікірталас өткізу. 1-топ: Экологияны ластайтын заттар 2-топ: Экологияны тазарту жолдары 3-топ: Табиғи ресурстар 4-топ: Экологияны қала құтқарамыз? Осы сұрақтар төңірегінде оқушылар ақпарат іздеп, пікір таласта бөліседі. «Кластер» әдісі Дыбыс үндестігі туралы сұрақтар құрастырып, оларға жауап іздеу, идеяларды жинақтау.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта дыбыс үндестігі тақырыбын түсініп тапсырмалар орындадыңдар. Рефлексия Паровоз Бірінші вагонға адамды орналастыру – сабақта шаршамадым, өте қызықты өтті, бәрі түсінікті Екінші вагонға адамды орналастыру – сабақ көңілімнен шықты, жаттығу орындау қызықты болды, біраз қиындықтар болды. Үшінші ең соңғы вагонға адамды орналастыру – шаршадым, сабақ қиын болды, дыбыстарды, сөздерді айта алмадым.
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 6 сабақ Бөлім атауы: Мәтіндер әлемі	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту »	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Мәтіннің тақырыбы және ондағы негізгі ойы
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: берілген тапсырмаларды орындайды, тақырыпты меңгереді Көптеген оқушылар: Тақырыптың маңызы туралы дәлелдеп айтып бере алады. Кейбір оқушылар: білімді сыныптастарына түсіндіріп, қосымша ресурстарды пайдалана біледі
Алдыңғы тақырып	Дыбыс үндестігі
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал «Көрші» Мақсаты: әрбір қатысушының сол топтың бір мүшесі екендігін сезінуі, бір-біріне жылылық сыйлау. Нұсқаулық: Көршіңді оң жақтан құшақта, Көршіңді сол жақтан құшақта. Оң жақтағы көршіңе бір жымиып, Сол жақтағы көршіңе бір жымиып, Бүгінгі тренинг барысы, Біз үлкен отбасы.		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. 1-тапсырма. Оқылым. Мәтінді мұқият оқып, тақырыбы мен негізгі ойын анықтау. Мәтіннің мағынасын ашатын түйін сөзді табу. Бұл ерте кезде жер бетінде әлі жылқы да, сиыр да жоқ кезде болған оқиға. Бірақ сиырлардың атасы Зеңгі баба бар екен. Адам атаның тұсында өмір сүрген. Адамдар Зеңгі бабаға шөп беріп, сауып сүтін ішкен. Ал жылқылардың атасы кең далада жүрген. Оны Жұпар деп атайды екен. Ол адамнан: «Маған да шөп берші!» - деп сұрайды. Сонда адам: «Егер келіссең, мен сені ерттеп мініп жүрейін қалауыңша жем-шөп берейін», - депті. Ат келіседі де, адам оған шөп береді. Түйелердің арғы атасы – Ойсыл қара. Ойсыл қара суға салса, батпайтын, ескі саба сияқты екен. Барлық қойдың атасы – Шопан ата. Ал ешкінің атасы болмаған. Бір күні қой бағып жүрген қойшыға иесі: «Егер шопан ата қозы берсе, барлығы менікі болады. Егер Шопан атаға ұқсамай туса, онда сенікі болады», - дейді. Қой ылғи қозыларды туа береді. Сол кезде қойшы оның қарнына таяқты сұғып алады. Қой буаз болып, құйрық майы жоқ, құйрығы бар ешкі туады. Иесі өзінің малына санамай, ешкіні қойшыға береді. Деңгейлік тапсырмалар Жазылым. 2-тапсырма. 1-деңгей. Мәтінді мұқият оқы. Тақырыбын анықтап жаз. Темірқазық – аспанның солтүстік жиегіне орналасқан, кіші аю шоқ жұлдызындағы ең жарық жұлдыз. Ерлан таңертең тұрып сабаққа барды. Бүкіл жұлдыздардың ішінде тұрған орнынан ауып кетпегендіктен ол осылай аталған. 2-деңгей. Мәтіннің мазмұнына сәйкес келмейтін сөйлемді алып тастап, көшіріп жазу. 3-деңгей. Мәтінді толықтырып жаз, әңгімелеп бер, түйін сөздерді анықта. Парталасына көмектесу. Жұппен жұмыс 3-тапсырма. Айтылым. Сурет бойынша мәтін құрастырып, парталасына әңгімелеп беру. «Фишбоун» әдісі (постерде) Жапондық профессор Исикава бойынша Постерге балықтың қаңқасы суретін салып, басына жаңа тақырып бойынша. Денесінің жоғарғы жағында мәтіннің тақырыбын, төменгі қанаттарға мәтіннің мағынасын жазу. Түйінді ой құйрығына жазу. Содан соң ауызша, жазбаша кері байланыс беру.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта мәтіннің негізгі ойы туралы білдіңдер, мәтін бойынша тапсырмалар орындадыңдар. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 7 сабақ Бөлім атауы: Мәтіндер әлемі	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту »	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Мәтін түрлері
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: тапсырмаларды орындайды, сұрақтарға жауап береді Көптеген оқушылар: топтық жұмыстарды бірлесе орындайды, үлестірме ресурстармен жұмыс жасайды Кейбір оқушылар: тақырып бойынша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады
Алдыңғы тақырып	Мәтіннің тақырыбы және ондағы негізгі ойы
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал Оқушылар бөлмеде жапсырылған жапырақтарды алып, ондағы жазылған тілектерді бір-біріне айтады. Барлығы шаттық шеңберге тұрып, жылы лебіздерін білдіреді. Сөйтіп мұғалім сабақты бастайды. Ой қозғау: Балалар мәтін дегеніміз не? Мәтіндегі ойды қалай анықтаймыз? Мәтінге атауды неге сүйеніп қоямыз?		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Мәтіннің түрлері туралы түсініп беру. Айтылым. Оқушылар негізгі тақырыппен танысады. Видеоролик көрсетіледі. Сұрақтар қойылады.Алаш зиялылары туралы айтып өту. Мәтін түрлері қайталанады.ережесі сұралып,талданады. әңгімелеу сипаттау пайымдау не істеді? қандай? неліктен? Әр мәтіннің сұрағын және ерекшелігін түсіндіру. 1.Оқиғаны ретімен баяндайтын мәтін әңгімелеу мәтіні деп аталады? 2.Зат немесе құбылысты суреттеп сипаттайтын мәтінді сипаттау мәтіні деп атаймыз? 3.Оқиға,құбылыстардың себебін дәлелдейтін мәтін пайымдау мәтіні деп аталады? Ережені есіңде сақта. Алаш зиялылары туралы әр топқа үш шағын әңгіме беремін. Әңгіменің қай түріне жататыны ажыратып, дәлелдейді. Оқылым. Сипаттау мәтіні: Алаш зиялылары Ахмет, Міржақып, Мағжандар – елінің тәуелсіздігі үшін басын бәйгеге тіккен батыл қайраткерлер. Олар – жанымен, барымен ел үшін аянбай тер төгіп, халқын азаттыққа бастаған білімді көшбасшылар. Әдебиет, психология, тарих, медицина, биология, математика т.б. әртүрлі ғылым саласында өз еңбектерін жазып қалдырған ағартушылар. Қазақтың тілін, дінін, ділін сақтау үшін барын салып, «Оян, қазақ!» деп жұртын азаттыққа, еңбекке үндеген жан-жақты рухани көсемдер. Ендеше бүгінгі ұрпақ та сол көсемдер салған жолдан адаспайтын, өз Отанына қызмет ететін азаматтар болуға тиісті. Пайымдау мәтіні: Біз, жаңа заман балалары, «Алаш туы астында, Күн сөнгенше сөнбейміз!» деп жырлаған Ахмет, Міржақып, Мағжан сынды Алаш азаматтарын ұмытпау керекпіз. Себебі олар қазақ халқының сауатты, өзге жұрттармен терезесі тең болуы үшін еңбек етіп, тер төксе, бізге бүгінгі азаттықтың ақ таңын сыйға тартқан. Кейінгі қазақ балаларының жарқын өмірі үшін өздерін құрбан еткен. Демек, біз осы бақытты күндеріміз үшін оларға қарыздармыз. Сондай-ақ жастарға сенген Мағжандардың ізін жалғап, ел үшін еңбек ету – біздің де міндетіміз. Әңгімелеу мәтіні: Қанша қазақ қайраткерлерінің басын қосқан Алашорда партиясының құрылғанына биыл 100 жыл. Әлихан Бөкейханұлы Алашорда партиясының рухани көсемі болған. Оны «Қыр баласы», «ұлт көсемі» деп те атайтын. «Тірі болсам, қазаққа қызмет қылмай қоймаймын» деген Әлихан 1966 жылы қазіргі Қарағанды облысында дүниеге келген. Алаш зиялылары сияқты әр саланың білгірі болыпты. Ол «ұлтына, жұртына қызмет ету – білімнен емес, мінезден»,- деп есептейтін. Әлиханның ғұмыры 1937 жылы ату жазасына кесілумен аяқталды. Бүгінгі ұрпақ Әлихандай ұлт көсемін ешқашан ұмытпайды! Деңгейлік тапсырмалар 1-деңгей. Жазылым. Атаулары бойынша мәтін түрлерін ажырат. Біздің сыныпта Татулығы жарасқан сынып Неліктен сыныпты таза ұстаймыз? Оқушы өзі қалаған атаумен мәтін құрап жазады. Сыныптасына көмектеседі. 2-деңгей. Айтылым. Суретке қарап, оқиғаны неден басталып немен аяқталғаны туралы сыныптастарымен әңгімелес 3-деңгей. Сабақта берілген әңгімелеу, сипаттай және пайымдау мәтіндердің тақырыбын анықтау, түйін сөздерін жазу. «Өрмекші» әдісі Оқушылар постерге өрмекшінің сұлбасын сала отырып, басына тақырыпты, яғни мәтіннің түрлерін жазу, денесіне өзекті ойларды, аяқтарына тақырыпты ашатын тірек сөздер жазу арқылы шешу жолдарын жазып, өз ойларын тиянақтап пысықтау.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта мәтіннің түрлерімен таныстыңдар. Мәтін бойынша және сурет бойынша тапсырмалар орындадыңдар. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 8

сабақ

Бөлім атауы:

Мәтіндер әлемі

Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту »

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Мәтіннің мазмұны және құрылымы

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: мәтін туралы мағлұмат алады, мәтінге жоспар құрып үйренеді

Көптеген оқушылар: жаңа сөздердің мағынасын түсіндірме сөздікті қолдану арқылы түсіндіреді, сөздерді сөз таптарына қарай топтастыра алады; тақырып пен сурет бойынша мәтін мазмұнын болжайды

Кейбір оқушылар: жаңа сөздердің мағынасын түсіндіреді, сөздерді сөз таптарына қарай топтастыра алады; сурет бойынша жасаған болжамын негіздей алады

Алдыңғы тақырып

Мәтіннің түрлері

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

Ой қозғау:

Броундық қозғалыс әдісі арқылы, оқушылар сынып бөлмесінде қозғалып, сыныпта жасырылған хаттар табады. Төмендегі сұрақтарға жауап береді.

Мәтін дегеніміз не?

Мәтіннің үш түрі болады
Әңгімелеу (не істеді?)
Сипаттау (қандай?)
Пайымдау (неліктен?)
Мәтін неше бөліктен тұрады?
Әр жол қалай жазылады?
Мәтін неше түрге бөлінеді?

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану

Жаңа сөздерді меңгерту: оңай, қиын

«Ассоциация» әдісі

Мұғалім тақтада немесе қиылған қағазда жазылған сөзді көрсетеді. Оқушылар бұл сөз бойынша өздерінің ассоциацияларын айтады және оларды кестеге жазады.

Мысалы:

Жаңа сөздер	Ассоциация, әрекет
оңай
қиын

Оқушылар жаңа сөздерді орфографиялық сөздіктерге сүйеніп, дәптерлеріне дұрыс жазады.

Жазылым. 1-тапсырма: Үш мәтінді оқы.Оларды мәтін түрлеріне ажырат, сипаттау мәтінін көшіріп ал.

Балалардың бәрі сабақта.Ал Ермек болса ауырып үйде қалды.Жалғыз өзі әбден зерікті.

Бұғы сиырға ұқсас мал.Оның мүйізі бұтақша тармақтанып өседі.Олар суыққа төзімді.

Бүгін оған Алмас пен Нұрлан келді. Халжағдайын сұрады.Олар Ермекке әдемі суретті кітап әкепті.Ермектің осындай достары бар.

Топтық жұмыс. «Ойлан. Жұптас. Пікірлес» әдісі. Оқушылар екі топқа бөлінеді.Жанр түрлерін қайталайды (таныстырылым). Мәтіннің тақырыбын және жанрын анықтайды, жауабын түсіндіреді, дәлелдейді, болжам жасайды.

1- топ

Күзде күн қысқарып,суыта бастайды.Жиі-жиі жаңбыр жауады.Жапырақтар сарғайып жерге түседі.Су салқындайды.Құстар жылы жаққа кетеді. Лашын қазіргі кезде сирек кездеседі.Сондықтан ол біздің елімізде қорғауға алынған. Лашын- сұңқар тұқымдасына жататын жыртқыш құс.Лашынның ту сырты көк сұр немесе қара сұр,ал алқымы ақ сұрлау болып келеді.Көзі дөп-дөңгелек,қап-қара.Қанаты ұзын және сүйір,саусақтары салалы

2- топ

Біз үшінші сыныпта оқимыз.Біздің сыныпта жиырма оқушы.Бізге Айман апай сабақ береді.Лашын- сұңқар тұқымдасына жататын жыртқыш құс.Лашынның ту сырты көк сұр немесе қара сұр,ал алқымы ақ сұрлау болып келеді.Көзі дөп-дөңгелек,қап-қара.Қанаты ұзын және сүйір,саусақтары салалы. Біз сыныпты таза ұстаймыз.Өйткені,ол- біздің екінші үйіміз.Мұны балалардың бәрі жақсы біледі.

Сергіту сәті

Допты дұрыс қағып ал да, жауап бер "үш тілде сөйлеу" сөздерді үш тілде айтады

1. түлкі-лиса-

2. жолбарыс-тигр-

3.қоян-заяц-

4.қасқыр-волк

5.арыстан-

6. аю-медведь

7. піл-слон

8. борсық-

9. ертегі-сказка-

10. жануар-

Жазылым.

Грамматикалық қоржын. «Сәйкестендіру» әдісі

Сен досыңды ренжіттің бе?
Досыңа қамқор бол!
Хабарлы сөйлем Маған досым көмектесті.
Сұраулы сөйлем Досыңа қандай тілек айтар едің?

Лепті сөйлем Алақай, достарым келді!

Ертең досымның туған күні.

Оқылым. Жазылым.

Сөйлемдерді оқиды. Сөйлемнің соңына тиісті тыныс белгісін қояды.

Әр адамның досы бар
"Ата тәлімі" әңгімесі неге үйретеді
Нағыз дос қиын сәттерде не істейді
Досыңмен сырласқан қандай жақсы
Неліктен ақылды адамға дос табу қиын
Алақай, досыммен киноға барамын
Мен әңгіме оқуды жақсы көремін

Ребусты шешу

«Үштік» әдіс

(Ойлан, жұптас, бөліс)

Сынып бойынша мәтінді оқиды. Оқушылар бірнеше жұптан бөлінеді:бірінші оқушы оқиды немесе айтады, екінші оқушы тындайды, үшінші оқушы түртіп алады, кейін өз пікірін айтады.

Күзде күн қысқарып, суыта бастайды.Жиі-жиі жаңбыр жауады.Жапырақтар сарғайып жерге түседі.Су салқындайды.Құстар жылы жаққа кетеді. Лашын қазіргі кезде сирек кездеседі.Сондықтан ол біздің елімізде қорғауға алынған. Лашын-сұңқар тұқымдасына жататын жыртқыш құс.Лашынның ту сырты көк сұр немесе қара сұр,ал алқымы ақ сұрлау болып келеді.Көзі дөп-дөңгелек,қап-қара.Қанаты ұзын және сүйір,саусақтары салалы.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта мәтін және оның құрылымымен таныстыңдар.

Рефлексия

«Смайликтер» арқылы кері байланыс жасайды.

- сабақта тапсырмаларды дұрыс орындадым, қате жоқ

- сабақта тапсырмаларды орындауда қателерім болды.

- сабақта тапсырмаларды орындау маған қиын болды.

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 9

сабақ

Бөлім атауы:

Сөйлеу мәдениеті

Курс атауы:

«Мәтінмен тіл дамыту»

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Синтаксис

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: оқушылар сөйлемнің айтылу мақсатына қарай түрлерін ажырата алады

Көптеген оқушылар: берілген жалаң сөйлемді жайылма сөйлемге айналдырып жаза алады

Кейбір оқушылар: Өздері құраған жайылма сөйлемді сөйлем мүшелеріне талдайды

Алдыңғы тақырып

Мәтіннің мазмұны және құрылымы

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

«Өрмекші торы» Бір-біріне жақсы тілектер айта отырып, жіптен өрмекші торын құрайды.

«Сиқырлы қапшық»

Қоржынға салынған саны бірдей күлгін,сары,жасыл шариктер таңдап алуды ұсынамын. Осы түстер бойынша оқушыларды 3 топқа бөлемін:

1-топ: «Қазыбек би» ауылы (күлгін түсті)

2-топ: «Әйтеке би» ауылы (сары түсті)

3-топ: « Төле би» ауылы (жасыл түсті)

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану. Тыңдалым. Мұғалім синтаксис туралы оқушыларға түсіндіреді.

Оқылым.

1-тапсырма. Мәтінді түсініп оқу.

БАЙЛЫҚ ПЕН АҚЫЛ

Бір шалдың төрт ұлы болыпты. Бір күні ол ұлдарын жинап алып:

- Балаларым, мен болсам қартайдым. Сендер ержеттіңдер. Кімнің ақылы мен байлығы сай болса, сол менің мұрагерім болады. Әрқайсысың маған ақылдарың мен байлықтарыңды көрсетіңдер, - депті.

Үлкен ұлы асыл тасты жүзік салған қолын көрсетіп:

Міне, менің байлығым! Ал кім бай болса, сол ақылды, - депті.

Екінші ұлы асыл киімдерін киіп, әдеміленіп келеді де:

Мені осы қалпымда көргендер ақылым мен байлығымның алдында бас иеді, - дейді.

Үшінші ұлы күміспен, алтын тастармен әшекейленген белдігін буынады да:

- Мұндай белдікті ешкім, ешқашан буынып көрген жоқ, - дейді.

Әкесі үлкен балаларына қарап, басын шайқайды. Енді ең кіші ұлына қарап:

Сен неге үндемейсің? Сен қандай байлығыңмен мақтанасың? - дейді. Сонда кенжесі былай депті:
Менде асыл тасты жүзік те, сәнді киім де, қымбат тастармен әшекейленген белдік те жоқ. Тек еңбек сүйгіш екі қолым, қайрат-жігерге толы жүрегім ғана бар.

Шал кенже ұлының жауабын ұнатып, риза болыпты. Оны өзінің мұрагері етіп қалдырыпты. Ал үлкен балаларына інісінің айтқанынан шықпауды өсиет етіпті.

Деңгейлік тапсырмалар

Жазылым

1-деңгей. 2-тапсырма. Мәтіндегі сөйлемді түріне қарай ажыратып кестеге көшіріп жазу.

Сөйлем түрі	Сөйлем
Хабарлы сөйлем
Лепті сөйлем
Сұраулы сөйлем

Айтылым.

2-деңгей. 3-тапсырма. Сурет бойынша сөйлемдердің барлық түрлерінен тұратын мәтін құрастырып, әңгімелеу.

3-деңгей. 4-тапсырма.

Мәтінге жоспар құру. Мәтіндегі жалаң және жайылма сөйлемдерді тауып жазу, түсіндіру.

«Еркін әнгіме» әдісі

Жаңа тақырып бойынша өз ойларына талдау жасау. Әр оқушы өз ойын 5-10 сөйлемен қағаз бетіне түсіреді, содан соң ауызша бөліседі.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта тапсырмалар орындадыңдар. Сөлеймнің түрлерімен танысып, синтаксистің не екенін ұқтыңдар.

Рефлексия

Shape13

Күннің суретін тақтаға ілінеді, оқушылар оның сәулелеріне сабақтан алған әсері туралы жазады, айтады.

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 10 сабақ Бөлім атауы: Сөйлеу мәдениеті	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Сөз тіркесі
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: Түйінді ойын айта алады, байланыстырып сөйлейді,ойын жеткізеді. Ережені дұрыс түсініп оқып, меңгеру арқылы талдай алады Көптеген оқушылар: Топтық, жұптық жұмысқа белсенді қатысып, ойларын айта алады, сұрақ қойып, талдай алады. Кейбір оқушылар: Өз ойларын еркін жеткізеді,күрделі сұрақтарға жауап бере алады,идея ұсынады.
Алдыңғы тақырып	Синтаксис
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал Ана тілің – арың бұл, Ұятың боп тұр бетте. Өзге тілдің бәрін біл, Өз тіліңді құрметте. «Адасқан әріптер» ойыны арқылы топқа бөлу. Балалар әріптерді алып, топтың атауын құрайды. 1. Ойшылдар. Ошлыдйар. 2. Тапқырлар. Тпаырқлар. 3. Ақылдылар. Адылқылар. Топ ережесі: 1.Тәртіп сақтау; 2.Уақытты тиімді пайдалану; 3.Топ басшысына бағыну; 4.Басқаның пікірін тыңдау; 5.Ұйымшылдық көрсету.		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Жазылым. «Ой қозғау» Мұғалім төмендегі сөздерді айтады. қасық, шөп, мектеп, төрт, тез, келу, жазу, есеп, орным, біз, отпен, қыс, жүйрік, киіз, құмыра, күміс. Оқушылар:Сөз жұбын тауып жазады. (әр топ 2-3 сөздің жұбын жазады) Мысалы: ағаш қасық, қалың шөп, таза мектеп. Айтылым. Сұрақ қояды, сөздер қалай жазылып тұр? Енді осы сөздермен сөйлем құрай қойындар. Сонда жаңағы сөйлемдерден қандай ереже шығаруға борлады? Өздері ереже шығарады. Тыңдалым. Сөйлемде сөздердің бір-бірімен байланысуы негізінде сөз тіркесі жасалады. Толық мағыналы кем дегенде екі сөздің өзара сабақтаса, бірі екіншісіне бағына байланысуын сөз тіркесі деп атайды. Тіркестегі бағындырып тұрған сөз басыңқы деп, басыңқыға бағынып тұратын сөз бағыныңқы деп аталады. Мысалы: самал жел, оқыған жігіт дегенде самал, оқыған — бағыныңқы сыңарлар, жел, жігіт — басыңкы сыңарлар. Мысалы, ағаш үй, алтын сағат, темір күрек, ойлап сөйлеу, ақырын жүру дегендер — жай тіркес те, ақ боз ат, ойға беріліп кетпеу, жүз шақты кісі, теңіз жағасында жүру, сары ала тон дегендер — күрделі тіркестер. Өйткені бұл тіркестер сөз бен күрделі сөздердің өзара бірі екіншісіне бағына байланысуы арқылы жасалған 1 - ереже: Толық мағыналы кем дегенде екі сөзден тұрады.. 2 - ереже: Бірі, екіншісіне бағына байланысады. 3 - ереже: Тіркестегі бағындырып тұрған сөз басыңқы деп, басыңқыға бағынып тұратын сөз бағыныңқы деп аталады - Ал енді оқулықтағы ережені қарай қойындар. Қалай қорытасыңдар? Ережені дұрыс шығардық па? Ендеше бүгінгі сабағымыздың тақырыбы «Сөз тіркесі» деп аталады. Топтық жұмыс. Жазылым. Айтылым. Ойшылдар тобы: «Ана тілің – арың бұл» мақал бойынша әңгіме құрастыру. Тапқырлар тобы: «Ана тілің – арың бұл» мақал бойынша кластер құру. Ақылдылар тобы: «Ана тілі» туралы төрт жолды өлең құрастыру. Жеке жұмыс. Айтылым. Жазылым. Сызбаға қарап, берілген сөз тіркесі туралы қорытынды жасау Шығармашылық тапсырма «Кім екенін тап» ойыны Мұғалім бір оқушыларға парақтар таратады. Оқушылар бірін-бірі туралы жақсы қасиеттерін сипаттап, сөз тіркестерін құрап жазады. Мұғалім жазылған сөз тіркестерді оқығанда оқушылар кім туралы жазылғанын табады. Мақалдың жалғасын тауып, жазу. «Қар кесегі» Әрбір топ окушылары басқа топтарға бағыттап тақырып бойынша (мысалы, сөз тіркесін жазу, мақалды жалғастыру, өлеңді жалғастыру) параққа сұрақ жазып лақтырады. Сұрақтармен кезек-кезек алмасады.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта қызықты тапсырмалар орындап, сөз тіркесі не екені туралы түсіндіңдер. Рефлексия Бағдаршам. Жасыл түс -бүгін мен ... білдім. Мен ... тапсырмаларын орындадым. Сары түс - кейбір тапсырмаларды орындадым... Қызыл түс – бүгін мен үшін сабақта түсініксіз болды...
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 11

сабақ

Бөлім атауы:

Сөйлеу мәдениеті

Курс атауы:

«Мәтінмен тіл дамыту»

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Жай және құрмалас сөйлем

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: Жай сөйлемнен құрмалас сөйлемнің айырмашылығын біледі.

Көптеген оқушылар: Топпен бірлесіп жұмыс жасауға қалыптастырады.

Кейбір оқушылар: Өз ойларын еркін айта біледі.

Алдыңғы тақырып

Сөз тіркесі

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

«Мозайка» әдісі бойынша оқу-құралдары арқылы сыныпты топқа бөлу топқа бөлу, топ басшыларын сайлау, алтын ережені еске түсіру, бағалау критерийлерімен таныстыру

«Миға шабуыл» әдісі арқылы сұрақ-жауап

І топ –Сөйлем дегеніміз не? Мысал келтір.

ІІ топ –Жай сөйлем дегеніміз не?

ІІІ топ – Жалаң сөйлем дегеніміз не?

ІV топ – Жайылма сөйлем дегеніміз не? т.б.

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану. Тыңдалым

Оқылым. Жазылым.

1-тапсырма. Екі бағандағы берілген сөйлемдерді оқып, оларды салыстыру. Сөйлемдердің бір – бірінен қандай айырмашылықтары бар екенін табу. Сөйлемдерді көшіріп, бастауышы мен баяндауышын тауып, астарын сызу.

1.Балалар асханаға барды.

2.Мұғалім сабақ бастады.

1.Балалар мұғалімнен рұқсат алып, асханаға барды.

2.Мұғалім оқушыларды тыныштардырып, сабақ бастады.

Бейнетыңдалым. Жай және құрмалас сөйлем туралы тыңдау.

https://youtu.be/GzRrjuH4_uw

Ой толғау. Жалғасын тап: 4 топқа бөліп беру.

2 – тапсырма. Берілген жұмбақтардың екінші жай сөйлемін тауып жазу. Тапқан заттың суретін салу.
Дыбыс естісе қашады,
Қырқаны бір – ақ асады. ( қоян )

Гүрілдеп жүреді,
Жердің бетін сүреді. (бульдозер )

Көрінбейді өзі,
Естіледі сөзі. ( жаңғырық)

Қыста шыны боп қатады,
Жылыда су боп жатады. ( мұз )

Оқылым.

3 – тапсырма. Мақалдарды оқу, әр мақалда қанша сөйлем бар екенін айту. Бастауышы мен баяндауышты табу.
Ердің атын еңбек шығарар. ( 1 жай сөйлем )
Жақсы өз басынан көреді,
Жаман жолдасынан көреді. (2 жай сөйлем )
Достықтың төлеуі – достық. (1 жай сөйлем)

Жазылым. Айтылым.

4-тапсырма

Мәтіндегі жай және құрмалас сөйлемді тауып, көшіріп жазу.

ҮРКЕР

Үркер – шығыстан батысқа қарай бір топ жұлдыздар шоғыры. Ертеде адамдар осы жұлдызға қарап жылдың қай мезгілі екенін, уақыттың қанша болғанын шамалап білген. Ел арасындағы Үркер туралы аңыздардың бірінде бұл бір сұлу қыз екен. Оның Ай мен Күн деген екі апасы болыпты. Үркердің ажары апаларынан асып түсіпті. Сіңлілерінің сұлулығын көре алмаған Ай мен Күн Үркердің бетін тырнап алыпты. Содан бері оның беті қотыр болып қалған екен.

Келесі бір аңызда Үркер қазақша «үркек» деген сөзден шыққан делінген. Баяғы замандарда жер бетінде тек үнемі қыс болып тұрыпты. Осы кезде Үркер шоқжұлдызын құрайтын шағын он екі жұлдыздар жерде ұйықтап жатады екен. Бірде бір данышпан суықтап әбден қажыған жануарларға: «Егер осы шоқжұлдыздарды түгелімен қырып салсаңдар, жаймашуақ жазға кенелесіңдер» деген өсиет айтады. Сонымен түйе, жылқы, сиыр үшеуі жиналып Үркердің көзін жоймақ болып келіседі.

Әулі жылқы төрт жұлдызшаны, түйе тағы екеуін табанына салып таптапты. Алты жұлдызша сиырдың еншісіне тиіпті. Бірақ жұлдызшалар оның аша тұяғының арасынан сытылып шығып, Көкке ұшып кетіпті. Содан бері жерде алты ай суық және алты ай жылы болады екен.

Жануарлар сиырға өкпелепті. Оларға суықтан қорықпайтын сиыр: «Қыста сықырлатып қар басып жүрген жаман ба? Ыстықтан дымымыз құтылып қаталағанымыз жетер» деп жауап беріпті.

«Бэкроним» әдісі

СӨЙЛЕМ сөзінде берілген әр әріптері бойынша мағыналы жай және құрмалас сөйлемдер құру. Сөйлемдегі сөздер бастапқы әріптен басталады.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта тапсырмалар орындадыңдар. Жай және құрмалас сөйлемнің не екенін білдіңдер.

Рефлексия

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 12 сабақ Бөлім атауы: Сөйлеу мәдениеті	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: Сұрақ қойып, сөйлем мүшесін анықтай алады. Бір сөзден болған мүшені дара мүше дейтінін, екі немесе бірнеше сөзден тіркесіп бір сұраққа жауап берсе күрделі мүше екенін біледі. Көптеген оқушылар: Сөйлем ішінен күрделі бастауыш пен баяндауышты таба алады Кейбір оқушылар: Сөз тіркесі мен күрделі мүшені ажырата алады.
Алдыңғы тақырып	Жай және құрмалас сөйлем
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал Балалар, айналамызда көңіл-күйі көтеріңкі, жақсы адамдардың болғанын бәріміз ұнатамыз. Ендеше қол ұстасып, бір-бірімізге жақсы көңіл-күй мен саулық тілейік. Кел, балалар, күлейік! Күлкіменен түлейік! Күлкі- көңіл ажары ! Күліп өмір сүрейік! Ой қозғау. Жұмбақ жасыру. Жауабы: сөйлем. «Ақ қалпақ» 1-топ Сөйлем айтылу мақсатына қарай нешеге бөлінеді 2-топ Сөйлем құрылысына қарай нешеге бөлінеді? 3 топ. Сөйлем мүшелері туралы айту. «Қызыл қалпақ» 1.Сөздің баяндаушын тап: А) келді Ә) кітап Б) дүкен 2.Тұрлаулы мүшені анықта А) Мен, бардым. Ә) аппақ, доп. Б) ойнады ,ойна. 3.Тұрлаусыз мүшені анықта А) қалам, қарындаш Ә) алма, доп Б) үйде, мектепке 4. Бастауыш қандай сұрақтарға жауап береді? А) Қандай? Кім? Не? Ә) Кім? Не? Кімдер? Нелер? Б) Не? Нелер? Кім? Кімдер?Нешінші? 5. Баяндауыш қандай сұрақтарға жауап береді А) Не істейді? Не? Ә) Қайтті? Қашан? Б) Не істеді? Қайтті? Не қылды? Тест сұрағының жауабын оқыта отырып, өзін-өзі тексеру Дұрыс жауапқа + таңбасын қойып отырады		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану .Тыңдалым. Жаңа тақырыпты түсіндіру. Айтылым. «Артығын тап» Қысқа----жазды----ұзын бойлы---алты Ұзын----оқыды------қара торы------тоғыз Қара-----көріп тұр----ала торы---екі жүз ақ сары---естіді---------бойшаң-----алпыс жуас------ұшты---------қызыл ала---сексен Оқылым. Айтылым. Екі қатардағы қарамен жазылған сөздерді салыстыр, сөйлемнің қандай мүшесі екенін айт Ережені оқу Сөйлем мүшесі дара сөзден де, күрделі сөзден де жасалады. Жеке (немесе бір) сөзден жасалған сөйлем мүшесі сөйлемнің дара мүшесі деп аталады. Екі немесе бірнеше сөзден жасалған сөйлем сөйлем мүшесі сөйлемнің күрделі мүшесі деп аталады. Кластер жалғасады: Яғни сөйлем мүшелері дара және күрделі болып бөлінеді екен Жазылым. «Сары қалпақ» Тұрлаулы және тұрлаусыз мүшелерден тұратын сөйлемдер жазу. Сергіту сәті: Айтылым. «Жасыл қалпақ» Жұмбақтың шешуін тап: Тігіп алып көк шатыр, Қызыл күрең доп жатыр. «Қызылша» Қара ала тоны бар, Аңдардың ол ұзыны, Оны сенде танып ал. «керік» Айтылым. «Көк қалпақ» Дұрыс па, бұрыс па? Құрмалас сөйлем бір ғана тиянақты ойды білдіреді. Сөйлем мүшесі дегеніміз – сөйлем құрамында нақты сұраққа жауап беретін мағыналы сөз. Жеке сөзден жасалған сөйлем мүшесі сөйлемнің күрделі мүшесі деп аталады. Дара баяндауыш күрделі етістіктен жасалады. Бастауыш - сөйлемнің тұрлаусыз мүшесі. Жалаң сөйлем тұрлаулы мүшелерден тұрады. Берілген сөйлемдегі қатені тап Қажымұқан Мұңайтпасов, атақты балуан «Кейс – стади» әдісі Жағдаятты оқып талдау жасау, өз ойларын ортаға салу. Мәтіндегі тұрлаулы және тұрлаусыз мүшелерді тауып астын сызу. Екі оқушы сабаққа кешігіп кірді. Мұғалім неге кешіккенін олардан сұрады. Бірінші оқушы үйде оқу құралдарын ұмытып кеткенін айтты. Ал екінші оқушы үндемей тұрды. Сен екінші оқушыға қандай ақыл айтар едің?		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта қызықты тапсырмалар орындап, жаңа тақырыпты түсіндік. Рефлексия Паровоз Бірінші вагонға адамды орналастыру – сабақта шаршамадым, өте қызықты өтті, бәрі түсінікті Екінші вагонға адамды орналастыру – сабақ көңілімнен шықты, жаттығу орындау қызықты болды, біраз қиындықтар болды. Үшінші ең соңғы вагонға адамды орналастыру – шаршадым, сабақ қиын болды, дыбыстарды, сөздерді айта алмадым.
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 13 сабақ Бөлім атауы: Сөйлеу мәдениеті	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Сөйлемнің бірыңғай мүшелері
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: жаңа тақырыпты түсінеді, сұрақтарға жауап береді Көптеген оқушылар: жаңа тақырып бойынша тапсырмалар орындайды Кейбір оқушылар: алған білімін өмірде қолданады.
Алдыңғы тақырып	Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал Әрбір ісің? Оқу,тірлік,адалдық. Әрбір сөзің? Шындық,бірлік,адалдық. Әрбір адам? Туысым, досым, жұрағат. Әрбір сабақ? Үйрену, ұғу, ұлағат. - Балалар біздің Отанымыз қалай аталады? - Қазақстан. - Бүгін біздің елімізде қандай айтулы күн білесіңдер ме? - Бүгін 15-қараша ұлттық валюта күні. -Осыдан 24 жыл бұрын 1993 жылы 15-қараша күні алғаш рет ұлттық валютамыз айналымға түскен. Бүгін алғаш шыққан төл теңгелеріміз жайлы мағлұмат ала отырып, тапсырмалар орындайтын боламыз. Браун әдісі арқылы топқа бөлу. Оқушылар сынып бөлмесінде жатқан карточкаларды алады. Олардың түсіне қарай үш топқа бөлінеді.		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Айтылым. Қайталау сұрақтары: - Бірыңғай мүшелер дегеніміз не? -Құрмалас сөйлем дегеніміз не? -Сөз тіркесі дегеніміз не? - Тұрлаулы мүшелер дегеніміз не? - Тұрлаусыз мүшелер дегеніміз не? Біліміңді тексер: А ) Жусан, изен, ебелек – шөп атаулары. Ә) Тас үйдің іші – салқын, жайлы. Б) Сілеусін – азулы,тырнақты,мықты аң. Деңгейлік тапсырмалар. 1-деңгей. Жазылым. 1-тапсырма. Мәтінді оқып, көшіріп жаз. Бірыңғай мүшелердің астын сыз. Арша тау беткейлерінде, құмды жерлерде, орман арасында, далалы аймақтарда өседі. Арша жемісінен дәрі жасалады. Арша жемісінің құрамында эфир майы, қант, сірке қышқылы, минералды тұздар бар. 2-деңгей. Оқылым. 2-тапсырма. Өлеңді түсініп оқы. Өлеңдегі қарамен жазылған бірыңғай мүшелерді салыстырып, айырмашылығын айт. Орманда қайың, тал, теректер өседі. Орманда ақ қайың, құба тал, көк теректер өседі. 3-деңгей. Болжау әдісі 3-тапсырма . Көп нүктенің орнына мағынасына сай келетін бір сөзден немесе сөз тіркесінен жасалған бірыңғай мүшелер қосып, жаттығуды көшір. Болат жазғы демалысын қалада өткізді. Ол циркке,............, ....... барды. Цирк қойылымында биші аттар, ......... ............ , ......... ...... болды. Кең далада мал жайылып жүр. Олардың ішінде қой, ... , ...... бар. Біздің бақта алма ағашы, ..... .........., ....... .......... өседі. Жазылым. 4-тапсырма. Жеке жұмыс. Өлеңді оқып, көшіріп жаз. Сөз тіркесінен жасалған бірыңғай мүшелердің астын сыз. Қырдың гүлі , күннің нұры Қол бұлғайды саябақ. Асқар белдер, толқын көлдер Құшақтайды аялап. Еліміздің, жеріміздің Жазы жаннат, тамаша! Дала қандай, қала қандай, Көз тоймайды қараса! «Кім жылдам?»Топпен жұмыс Абайдың «Ғылым таппай мақтаңба» өлеңіндегі бірыңғай сөйлем мүшелерін тауып, кластер құру, топта өзара талқылау, түсінбеген оқушыларға сызба бойынша түсіндіру. Мысалы, «Дауыстап ойлау» әдісі Жұптаса отырып берілген ережені біреуі дауыстап оқиды, екіншісі тыңдай отырып ой түйеді. Бір-біріне түсіндіреді. Ереже: Бірыңғай мүшелер жеке сөзден де, сөз тіркесінен де жасала береді.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта қызықты тапсырмалар орындадыңдар. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 14 сабақ Бөлім атауы: Сөйлеу мәдениеті	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Мақала жазуды үйренемін
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: берілген тақырыпты түсінеді, сұрақтарға жауап береді Көптеген оқушылар: жаңа тақырып бойынша тапсырмаларды өздігімен орындайды Кейбір оқушылар: алған білімін өмірде қолданады.
Алдыңғы тақырып	Сөйлемнің бірыңғай мүшелері
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал Сөйлемді аяқта «Мақала дегеніміз.....»		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану Мотивациялық-қызығушылық кезеңі «Мозайка» суреттерді құрастыру . Жетекші сұрақтарар арқылы сөйлемнің тұрлаулы және тұрлаусыз (анықтауыш, толықтауыш, пысықтауыш) мүшелері арқылы топтастыру. Мақсаты: Сөйлем мүшелерінің сұрақтарын пысықтау. Бөлім бойынша мәдени мұра жөнінде түсінік қалыптастыру. 1-Топ . Тұрлаулы мүшелер. Бастауыш, баяндауыш. (Қазақтың ұлттық аспаптары) 2-Топ. Тұрлаусыз мүше. Анықтауыш (Қожа Ахмет Яссауй кесенесі мозайкасы арқылы) 3-Топ. Тұрлаусыз мүше. Толықтауыш (Бәйтерек монументі мозайкасы арқылы) 4-Топ. Тұрлаусыз мүше. Пысықтауыш (Алтын адам ) Оқылым Мәтін бөліктері таратылады. Әр топ мәтін бөлігінде айтылған ақпаратты оқып, елші ретінде басқа топтарға барып, өз оқығанымен бөліседі. 1-топ: Былтыр Дәуренбекке жолдасы қос көгершін берді. "Жырақта жүргенде бұлар саған серік болуға жарайды", - деді ол. Бірі – ақ, бірі – көк. Екеуінің сұлу сымбаты кімді болса да қызықтырардай. 2-топ: Дәуренбек қашан үйреніп кеткенше, көгершіндерін темір торда бақты. Бір күні екеуін далаға алып шықты. Кенет алай-дүлей жел тұрып, шаң-тозаңды аспанға көтерді. 3-топ: Қос көгершінді де ұршытай үйіріп ала жөнелді. Көгершіндер көкала шаңмен бірге кетті. Дәренбек көгілдір аспанға көз тігіп, көгершіндерін күтумен болды. 4-топ: Көп ұзамай ашық аспанда қатар самғап ұшып келе жатқан ақ көгершін мен көк көгершіннің қарасы көрінді. Олар үйдің шатырына қонды. "Жарайсыңдар, қанатты достарым!" – деді қуанып Дәуренбек көгершіндеріне қолын созып. Олар өздерінің иесінің қолына, иығына қонды. Жазылым. 1-Топ. Қазақтың ұлттық аспаптары туралы ақпарат іздестіріп, жарнама жасау. 2-Топ. Қожа Ахмет Яссауй кесенесі туралы ақпарат іздестіріп, «Балдырған» журналына мақала жариялау. Тірек сөздерді пайдалана отырып. Оңтүстік-Қазақстан облысы: Қожа Ахмет Яссауи кесенесі, XIV ғасыр Түркістан қаласындағы Ахмет Яссауи ғимараты – орта ғасырлық сәулет өнерінің көрнекті ескерткіші. Ол XII ғасырда өмір сүрген бүкіл Шығысқа аты әйгілі көне түркі ақыны, софизмді уағыздаушы Ахмет Яссауидің (Яссы-дан шыққан деген мағынада) бейітінің басына орнатылған. 3-Топ. Бәйтерек монументі туралы хабарландыру жазу, суретін салу. 4-Топ. «Алтын адам» тақырыбында жетекші сұрақтар құрастыра отырып. репортаж жасау. «Алтын адам» — 1970-ші жылдарының басында Есік қорғанында — сақтар тайпасының жас көсемінің зираты табылды. Дәлірек айтқанда: Алматы облысы Есік қаласының солтүстігіндегі Есік өзенінің сол жақ жағалауындағы темір дәуірінен сақталған сақ обасынан табылған алтын киімді сақ жауынгерінің мүрдесі. 1969-1970 жылдары археолог К.А. Ақышев тапқан. Жазылым «Ыстық орындық -1, 2» әдісі оқушыны «Ыстық орындыққа» отыруға шақырады. Ең маңыздысы – өз еркімен шығу. Әр сурет партаға таратылған суреттер бойынша оқушылар сұрақтар дайындап, «Ыстық орындықта» отырған оқушыға қояды. «Ыстық орындықта» отырған оқушы сұраққа жауап берген соң, кері өзі де сұрақ дайындап қоя алады.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта жаңа тақырыппен танысып, тапсырмалара орындадыңдар, мақала жазуды үйрендіңдер. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 15

сабақ

Бөлім атауы:

Сөйлеу мәдениеті

Курс атауы:

«Мәтінмен тіл дамыту»

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Сөз және оның мағынасы

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: Сөздердің әртүрлі мағынасын біледі.

Көптеген оқушылар: Сөздерді мағынасына қарай қолдана алады, ажыратады.

Кейбір оқушылар: Сөз мағынасына байланысты шығармашылық тапсырмаларды орындайды.

Алдыңғы тақырып

Мақала жазуды үйренемін

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

Қызығушылықты ояту

"Аққала ойыны"

Сөз ненің мағынасын білдіреді? Допты лақтыру арқылы оқушылар сұраққа жауап береді.

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану. Айтылым.

Ой қозғау.

Топтастыру жүргізу:

Сөз мағынасы нешеге бөлінеді?

Сөз мағынасының қандай түрлері бар?

Тыңдалым. Жаңа тақырыпты түсіндіру.

Рисунок 85

Деңгейлік тапсырмалар

1-деңгей. Жазылым. 1- тапсырма.

Сурет пен тірек сөздерді пайдаланып, 2-3 сөйлем құрастырып жазу. Берілген сөздер мағынасына қарай қандай түрге жататыны тауып жазу.

Дәмді, пайдалы, тәтті, қышқыл, түрлі-түсті, әдемі, жұмсақ.

2-деңгей. Оқылым. Айтылым. 2-тапсырма.

Мәтіннің тақырыбы бойынша мазмұнын болжау. Парталасына әңгімелеу. Болжамды мәтіннің мазмұнымен салыстыру. Сыныптастарымен пікір алмасу. Мәтіннің кейіпкеріне мінездеме беру.

МАҚТАНШАҚ БҰҒЫ

Ыссы күндердің бірінде әсем мүйізді бұғы бұлақтан су ішеді. Су бетінен өзінің дидарын көріп, көңілі тасып:

Апырмай, мына мүйіз не деген әсем! Өз басыма да жақсы жарасыпты. Тұрпатсыз тұқыл мүйіз хайуандар қалай күндейді екен мені көргенде. Мұндай сымбатты мүйіз жер бетінде тағы біреуде бар ма екен, сірә, - депті мақтанып.

Кенеттен дабырлаған дауыстар, иттің үргені естіледі. Тазы еркен үш аңшы орманнан сау етіп шыға келеді. Бұғы да зыта жөнеледі, бірақ біраз қашқан соң, күтпеген жерде мүйізі ағаштың бұтағына ілініп қалады. Ары жұлқынып, бері жұлқынып, босана алмаған бұғыны қуып жеткен иттер тарпа бас салып, алып ұрады. Аңшылар жетіп келіп, бұғыны бауыздап жібереді. Сонымен теңдесіз сұлу мүйіздер бұғының қазасына себеп болған екен.

3-деңгей. Жазылым. 3-тапсырма.

Мәтінде синоним сөздерді тауып жазу. Бұл жазылған сөздердің антонимдерін табу.

Шығармашылық тапсырма. Топтық жұмыс.

Берілген синоним, антоним және омоним сөздерді пайдаланып, заттардың суретін салу.

1-топ: қызыл, үлкен алма

2-топ: ара темір, бал ара

3-топ: жұмсақ және қатты зат.

Ребусты шешу

«Бір минуттық әңгіме» тәсілі

Иен Майлс бойынша

Оқушылар қарама-қарсы сызық бойымен қатарға тұрып, жұптық әңгіме жүргізеді. Жаңа сабақты бекіту мақсатында өз ойларымен бөліседі.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта сөз және оның мағынасымен таныстыңдар, тапсырмалар орындадыңдар.

Рефлексия

Әрбір оқушы шаттық шеңберде сабақтан алған әсерімен бөліседі, оқушылар топты бірлесіп жұмыс істегендері үшін бір-біріне алғыс білдіреді.

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 16

сабақ

Бөлім атауы:

Сөйлеу мәдениеті

Курс атауы:

«Мәтінмен тіл дамыту»

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Тұрақты сөз тіркестері

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: тұрақты сөз тіркестерін сөз тіркестерінен ажырата біледі, мағынасын түсінеді, сөйлеу барысында қолдана алады

Көптеген оқушылар: тұрақты сөз тіркестері арқылы монолог құрай алады

Кейбір оқушылар: жазба жұмысын грамматикалық нормаларға сәйкес өз бетінше орындай алады

Алдыңғы тақырып

Сөз және оның мағынасы

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

«Жүректен – жүрекке».

Оқушылар шеңбер жасап тұрады.

Қолдан жасалған жүрекшені жүрегінің

Тұсына қойып, сыныптас достарына ақ

Тілек, ізгі ниеттерін айтып шығады.

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану. Тыңдалым.

Оқылым. Айтылым.

1-тапсырма. Екі бағандағы сөз тіркестерін салыстырып оқы. Қандай ерекшелік бар?

Мұғалім тақтаға слайд қосып, таблицаны көрсетеді. Бағанның сол жағындағы және оң жағындағы сөз тіркестерінің не туралы екенін сұрайды.

бүйрегі ауырды	бүйрегі бұрды
қой аузындағы шөп	қой аузынан шөп алмас
шашы қобырады	төбе шашы тік тұрды
ала жіп алды	ешкімнің ала жібін аттамайды
үйдің төбесі	төбесі көкке жетті

«Бүйрегі бұрды» дейтін сөз тіркесі қандай мағына береді?
«Жаны ашыды» деген мағына береді.

тұрақты сөз тіркестері	беретін мағынасы
қой аузынан шөп алмас	жуас момын
төбе шашы тік тұрды	қорықты
ешкімнің ала жібін аттамайды	қиянат жасамайды
төбесі көкке жетті	қуанды

Оқушылардың не байқағанын сұрап, тұрақты сөз тіркесі туралы қорытынды тұжырым жасауларына басшылық етеді. Бағанның оң жағындағы сөздердің неліктен тұрақты сөз тіркесі деп аталатындығы анықтатылады.

Оқушылар тұрақты сөз тіркесі туралы ережені қорытындылап айтады.

Екі не одан да көп сөзден құралып, бір ғана мағынаны білдіретін сөз тіркесін тұрақты сөз тіркесі деп атайды.

Оқылым. Айтылым.

2-тапсырма. Сөйлемдерді оқы.

«Сөйлемдер туралы үш сұрақ» әдісі арқылы орындалады.

Мұғалім үш сөйлемді тақтаға жазып, оқушыларға осы сөйлемдерге қатысты мынандай сұрақтарға ауызша жауап беруді тапсырады:

Қарамен жазылған «жаны ашыды», «көз ұшында», «құлақ қойған жоқ» тұрақты сөз тіркестерінің мағынасын қалай түсінесің?
Тұрақты сөз тіркестерін «аяды», «алыста», «тыңдамады» сөздерімен айтып көр. Не байқадың?
Қай нұсқадағы сөздер ойымызды көркемдеп, әсерлі жеткізуге қатысты?

Бұл жұмысты оқушылардың жеке, жұппен (шағын топ ішінде) ауызша орындайды. Содан кейін мұғалім бірнеше оқушының пікірін тыңдайды.

Мұғалім жауап берген оқушыны бағалап отырады.

Деңгейлік тапсырмалар

1-деңгей. 3-тапсырма.

Берілген тұрақты сөз тіркестерін қатыстырып , сөйлем құрап жаз.

Қас пен көздің арасында, тайға таңба басқандай, мойны жар бермеді.

Ықтимал жауаптар: Қас пен көздің арасында қалаға келіп қалды. Жазулар тайға таңба басқандай көрініп тұрды. Жұмыс жасауға мойны жар бермеді.

Мұғалім оқушыларға сөздерді көркем әрі әдемі қатесіз жазуын ескертеді.

Жұпта жазған сөйлемдерін бір-бірімен ауыстырып, өзара тексереді.

Әр жұптан бір оқушы тұрақты сөз тіркесін дәлелдейді.

Үлгі бойынша сөз топтарын тұрақты тіркес екенін дәлелдеу

Бармағынан

бал тамған-тұрақты сөз тіркесі

үш сөздің тіркесуі арқылы жасалып, «шебер» деген мағынаны білдіреді.

ол ойды көркем, әсерлі жеткізуге көмектеседі.

2-деңгей. 4-тапсырма

Берілген тұрақты сөз тіркестердің мағынасын түсіндір. Тұрақты тіркестерді белгілі бір мамандықпен байланыстырып, монолог құрастырып жаз.

Тұрақты сөз тіркестер: ат басындай, көзді ашып – жұмғанша, қара қылды қақ жарған, құлақ салды.

Монолог – грек тлінен аударғанда сөйлеу деген мағынаны білдіреді. Кейіпкердің көпшілікке қарата немесе өзіне арнап айтқан сөзі, ой толғауы. Монолог сөз өнерінде кейіпкердің ішкі жай-күйін, толғаныс-тебіренісін бейнелеу мақсатында қолданылатын тәсіл.

Жұпта оқушылар сөз тіркестерінің мағынасын түсіндіреді.

Жазылым. Оқылым.

5-тапсырма. Ықтимал жауаптар:

Ат басындай- өте үлкен

Көзді ашып -жұмғанша - жылдам

Қара қылды қақ жарған- әділ билік айтатын адам

Құлақ салды-тыңдады

Оқушылар топта тұрақты сөз тіркестерін пайдалана отырып, жеке монолог құрап жазады.

Топта жинақталып отырып,тізбек бойынша өздері құрған монологын оқиды.

Жазылым.

3-деңгей.

6-тапсырма. Шығармашылық тапсырма.

Суреттерге қарап, тұрақты сөз тіркестерін тап.

Тапқан сөз тіркестерінің қасына баламасын тауып жазу.

........... ашып -жұмғанша- ..........................................

.......... жалғады-................................................

...... құлағында ойнайды-....................................

«Қара жәшік» ішіндегі жұмыс

Оқушыларға бір-біріне тақырып бойынша тиімді сұрақ қойғызу арқылы кері байланыс жасатуға, оқуға белсенді қатыстыруға, өзін-өзі бағалауға қатыстыру.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта тұрақты сөз тіркестері не екенін түсіндіңдер. Тапсырмалар орындадыңдар.

Рефлексия

Білем

Білдім

Білгім келеді

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 17 сабақ Бөлім атауы: Сөйлеу мәдениеті	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Күрделі сөздер
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: мəтіннің тақырыбы мен мазмұнының өзара сəйкестігін анықтайы, күрделі сөздердің түрлерін ажыратады (біріккен сөз, қос сөз, қысқарған сөз) Көптеген оқушылар: тірек сөздерді қолданып бірнеше күрделі сөздер құрастырып ұсынады. Кейбір оқушылар: мәтіннің негізгі идеясын басшылыққа ала отырып күрделі сөздерді қолданып әңгіме құрастырады.
Алдыңғы тақырып	Тұрақты сөз тіркестері
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал Күнде шат күліп біз, Шаттанамыз бәріміз. Өміріміз көңілді, Мәңгілік достықпен, Мақтанамыз бәріміз. Ассоциация ойыны Оқушылар мұғалімнің командасы бойынша бір-бірінде ұқсастықтар тауып қатар тұрады. Мысалы, ақ көйлек кигендер бір қатарға, шашы ұзын қыздар бір қатарға тұру және т.б.		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Жаңа тақырыпты түсіндіру. Айтылым. 1-тапсырма. «Болжау» әдісі» Мәтіннің тақырыбына қарап мәтін не жайында деп ойлайсыңдар? Қандай қасиетті жемістер бар? Ең қасиетті жеміс қай жеміс?-деп ойлайсыңдар? Осындай сұрақтарға жауап ала отырып мәтінді түсініп оқу ұсынылады. Оқылым. 2-тапсырма. Мәтінді оқиды. МЕЙІРІМДІ БАЛА Қытай жұртының ескі заңы бойынша біреуді алдағандығы мойнына түскен кісінің қолын кеседі екен. Бір төре осындай іспен кінәлі болып, әлгі айтылған жазаны өтеуге тұрғанда кінәлі төренің жас қыз баласы: Әкем үшін жауап беремін, - деп ханға мәлім болыпты. Қызды патшаға алып келеді. Тақсыр, - дейді қыз, - менің әкем жазаға лайық болғаны рас, соның үшін қолынан айырылу керек болды. Мінеки, тақсыр, әкемнің қолы, - деп өзінің қолын көтерді. Менің бұл қолымда жазық жоқ, жазықты болған атамның қолы, бірақ менімен салыстырғанда ол бала-шағаларын асырау керек. Бұйырыңыз, тақсыр, ол қолын кестіріп, жұмыссыз қарап отырса, бала-шағаларын кім асырайды. Сондықтан бала-шағаларын асырайтын қолын қалдырыңыз. Патша баланың атасына, жас туғандарына мейірімділігінің мұнша күштілігіне рақымы түсіп, төренің күнәсін кешіріпті. Айтылым. 3-тапсырма. Топтық жұмыс. 1-топ. Сұрақтарға жауап беру. Мәтіннің атауы мазмұнына сай келе ме? Мәтіннен негізгі ойды білдіріп тұрған бөлігін анықтап, мəтіннің тақырыбы мен мазмұнының өзара сəйкестігін анықтайды, ойды тұжырымдайды 2- топ «Ролдік ойын» әдісі Мәтінді сахналап қойылым жасайды, автордың ойын көрініс арқылы жеткізеді Мәтіннің атауы мазмұнына сай келеме? Ол тақырыптың қысқаша атауы ма,әлде негізгі ойдың атауы ма? Осындай жетелеуші сұрақтар қоя отырып мәтіннің тақырыбы мазмұнына сәйкестігін анықтайды, өз ойларын баяндап айтады,ойларын тұжырымдайды,сабақ басында болжаған ойларымен салыстырады,өз көзқарастарын білдіреді. Жазылым. Жұптық жұмыс. 4-Тапсырма: Мәтіннің мазмұнына сай келетін мақал мәтелдер жазып, мағынасын түсіндір. Мәтіннің негізгі идеясын қолданып өз ойыңды жаз Айтылым. Жазылым. Жеке жұмыс 5-тапсырма. «Шахмат» әдісі Саймон Браунхилл бойынша Шахмат тақтасының суретін пайдалану арқылы оқушылар бос ақ ұяшықтарға суреттегі оқиғаны болжап өз ойларын кезекпен жазады, кейін ой бөліседі.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта сөздермен таныстыңдар. Тапсырмалар орындап, сұрақтарға жауап бердіңдер. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 18 сабақ Бөлім атауы: Сөйлеу мәдениеті	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Біріккен сөздер
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: біріккен сөздер екі сөзден құралғанын түсіндіре алады. Көптеген оқушылар: түбірлердің тұлғалары сақталған сөздерді таба алады. Кейбір оқушылар: біріккен сөздердің басқа күрделі сөздерден маңызын түсіндіре алады.
Алдыңғы тақырып	Күрделі сөздер
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал Сөйлетер сөзді шеберлеп Өзіңнің ана тіліңмін. Байыптап жақсы оқысаң Негізі менде білімнің. «Ия немесе жоқ» әдісі арқылы өткенді қайталау. Екі немесе одан да көп түбірден құралған сөзді бірыңғай мүше дейміз? Күрделі сөздер түбірлердің тіркесуі, бірігуі, қосарлануы арқылы жасалады? Күрделі сөздер екі сұраққа жауап береді? Қараторғай сөзі күрделі сөз? Екі езуі құлағына жету қуану ма? Тұрақты сөз тіркесі ойды көркем, әсерлі жеткізуге көмектесеме? Мағынасы қарама-қарсы сөздер екі сөз табына жатама? Атақты сөзінің мағыналас сөзі ізетті, сыпайыма?		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Оқылым. Мәтінді түсініп оқу ҚҰСМҰРЫН Қазақ халқының ұлы ғалымы Шоқан Шыңғысұлы Уәлихановтың кіндік қаны тамған Құсмұрын бекінісінің ескі жұрты қазіргі Қостанай облысы Семиозер ауданы «Шөптікөл» совхозының бөлімшесінен үш-төрт шақырым жерде. Шоқан туған Аманқарай дуанының осында ауысуына орай жаңа дуан да Құсмұрын болып аталып кеткен. Шоқанның әкесі майор дәрежесіндегі Шыңғыс Уәлиханов, сол кездері Құсмұрын дуанының аға сұлтан болған, «Қара шаңырақ» иесі атанған. Өз шаңырағының, қала берді, бүкіл Уәли әулетінің мұрасы – Уәли ханның сауыты мен дулығасын Шыңғыс 1865 жылы Орыс география қоғамына тарту еткен. Ата дәстүрі бойынша құрылтайға Шыңғыс ұрпағымен қатар, әр руда жұрт тұтқасын ұстаған ақсақалдар, ұлыстағы түменбегі, мыңбегі батырлар, жорық, қауға күндерінде айрықша көзге түскен жалаң қылыш ерлер де келген. Етегі шұбатылған шекпен сыртынан бадана киіп алыпты. Тозған шаруамызды түзейміз деп бес жүзаламан атқа қоныпты. Деңгейлік тапсырмалар 1-деңгей 1-тапсырма Сөздерді тауып, біріккен сөздерді жазу. Жазылым. 2-тапсырма. Жұппен жұмыс Парталасынмен мәтінге қатысты сұрақ дайындап, талқылап, жауабын дәптерге жаз. 3-деңгей. 3-тапсырма. Жазылым. Мәтіндегі біріккен сөздерді тауып, мағынасын түсіндіру. Айтылым. 4-тапсырма. Кім жылдам (шарада шешу) Бірінші түбір сөз –түс Екінші түбір сөз-құс Екі түбірді қоссаң, Шығады тағы құс Бірінші түбір сөз- сан Екінші түбір сөз-зат Екеуін қосып оқысақ Жерге қойылатын ат. Біріккен сөздің бірінші түбірі тағам сөзі, Екінші түбірі тағам пісіретін ыдыс аты. Екеуін қосып оқысан, Ағзаның бірі. «Екі дұрыс, бір бұрыс» тәсілі Оқушыларға тақырып бойынша екі дұрыс, бір бұрыс жауабы бар тест құрап жұптық жұмыс жасау ұсынылады.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта біріккен сөздер туралы түсіндіңдер. Қызықты тапсырмалар орындадыңдар. Рефлексия Паровоз Бірінші вагонға адамды орналастыру – сабақта шаршамадым, өте қызықты өтті, бәрі түсінікті Екінші вагонға адамды орналастыру – сабақ көңілімнен шықты, жаттығу орындау қызықты болды, біраз қиындықтар болды. Үшінші ең соңғы вагонға адамды орналастыру – шаршадым, сабақ қиын болды, дыбыстарды, сөздерді айта алмадым.
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 19

сабақ

Бөлім атауы:

Сөйлеу мәдениеті

Курс атауы:

«Мәтінмен тіл дамыту»

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Қос сөздер.

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: қос сөздер туралы түсінігі қалыптасады

Көптеген оқушылар: қос сөздерді мәтіннен табады, сұрақтарға жауап береді, тапсырмаларды орындайды.

Кейбір оқушылар: қос сөздерден сөйлем құрастырады, алған білімін өмірде қолданады.

Алдыңғы тақырып

Біріккен сөздер

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану. Тыңдалым.

Сыныпты топқа бөлу. Жүрек, Күн, Смайлик суреттері арқылы
Сынып қабырғасында мамандықтарға байланысты бірнеше суреттер ілініп тұрады.

Бұл тапсырма «Галереяға саяхат» әдісі арқылы ұйымдастырылады.

Саяхат жасап, аралап жүріп, сыныптағы оқушылар бірнеше мамандық түрлерімен танысады.

-Қандай мамандық түрлері бар?

- Бұл мамандық иелері сіздердің үйлеріңде бар ма?

-Қандай мамандық атаулары сендерге таныс емес?

-Қойшы туралы не білеміз?(оқушылар жауабы тыңдалады)

Қойшы - .....

Бейнефильм көрсету. «Болашақ мамандық». IT мамандығы туралы ақпарат беру

Айтылым.

Біз қандай тақырыппен танысып жатырмыз? Күрделі сөздер
Дұрыс, күрделі сөздердің қандай топтарын білеміз? (- тіркескен сөздер, біріккен сөздер, қос сөздер, қысқарған сөздер)
Біз қайсысымен таныспыз? (біріккен сөздер) – дұрыс, ендеше мұны мынадай жоспар бойынша айтып беріңдер.
Атауы
Қалай жасалады?
Қалай жазылады
Келесі күрделі сөз тобы қандай еді?
Ендеше, бүгінгі жаңа сабағымыз қалай аталады ?(Қос сөздер)
Мақсатымыз қандай болады деп ойлайсыңдар? (Қос сөздермен танысу, оларды қолдана білу) – дұрыс
Және бүгінгі сабақта , бұрын орындап жүргеніміздей мәтін бойынша пікір білдіруге бағытталған сұрақтар құрастырамыз және оған жауап береміз.

Көпен Әмірбек туралы мәлімет

Көпен Әмірбеков (29 наурыз 1950 жыл, Оңтүстік Қазақстан облысы, Отырар ауданы, Ешкіқора ауылы) - журналист, сықақшы.

"Қазақ әдебиеті", "Егемен Қазақстан" газеттерінде сатира, фельетон бөлімінің меңгерушісі. Қазақстан Жазушылар одағы басқармасы сатира кеңесінің төрағасы. "Тамаша" ойын-сауық отауының белсенді авторы.

1-тапсырма . Оқушылар мәтінді мұқият тыңдайды.

«Түртіп алу» тәсілі арқылы түсінбеген сөздерін белгілеуін, белгіленген сөздерді «Түсіндірме сөздіктен» табуын ұйымдастыру

1-топ: Шеген	2- топ: Шығыр	3-топ: Қауға
Құдықты шегендейтін құрсау тас, қима ағаш, өрме тал	Өзен-көлден, құдықтан су тартып, егін суғаруға арналған құрылғы	Малдың терісінен не басқа заттардан жасалған, құдықтан су тартып алуға арналған шелек

2 – тапсырма.

Топта мәтін бойынша пікір білдіруге бағытталған сұрақтарды құрастырып, келесі топқа ұсынады да көрші топтың өздеріне қойған сұрақтарына «Ыстық орындық» әдісін пайдаланып, жауап береді.

1-топ: Не себепті 2- топ: Сенің ойыңша 3-топ: Қалай ойлайсың?

(Үлгі: Не себепті арқанды түйеге байлап қауға тартады?

Сенің ойыңша, Көпен Әмірбектің әкесі кім болған?)Қалай ойлайсың, .....)

3-тапсырма

Қос сөздерден тұратын заттардың суретін салу.

«Шеринг» әдісі

Харизма бойынша

(Н.Баринова)

Барлығы шеңберде отырады, жүргізуші бастап, кезекпен барлығы тақырып бойынша түйінді ойды қорытындылайды. Идеялар қайталанбау керек. Тақырыптың ережесінен бастауға болады.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта қос сөздер туралы түсіндіңдер. Қызықты тапсырмалар орындадыңдар.

Рефлексия

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 20 сабақ Бөлім атауы: Сөз және сөйлем	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Қысқарған сөздер
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: қысқарған сөздер туралы түсінігі қалыптасады Көптеген оқушылар: қысқарған сөздерді мәтіннен табады, сұрақтарға жауап береді, тапсырмаларды орындайды. Кейбір оқушылар: қысқарған сөздерден сөйлем құрастырады, алған білімін өмірде қолданады.
Алдыңғы тақырып	Қос сөздер
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Ережені оқу, қорытынды жасау: Бірнеше сөзден тұратын атаулар қысқартылып айтылады(басқы әріптерінен, басқы буын мен қалған сөздерінің бас әріптерінен, басқы буындарынан, т.б.). Жаппай жұмыс: мәтінді оқып, қарамен жазылған сөздерді салыстырады, ережені оқиды, қорытынды жасайды Жазылым. 2-тапсырма. Сөздерді оқу және әрқайсысының тұсына қысқарған түрін жазу: БҰҰ, АҚШ, ҰҒА, ТМД Топтық жұмыс: сөздерді оқу және әрқайсысның тұсына қысқарған түрін жазады Қысқарған сөздердің толық атауын айту: ҚР, АҚШ, ТМД, БҰҰ, РФ, ҚХР, Евразия, ҚазҰПУ Жеке жұмыс: қол көтеру арқылы жауап береді 3-жаттығу. Сөйлемдерді оқу, қысқарған сөздердің толық атауларын және қалай қысқартылып тұрғанын айту, қысқарған сөздерге қосымшаның жалғану тәсіліне назар аудару Жұптық жұмыс: сөйлемдерді оқу, қысқарған сөздердің қысқару жолын айтады, қосымшаның жалғану тәсіліне назар аударады, қорытынды жасайды Айтылым. «Адасқан әріптер» орнын тап. 1.Біріккен ҰлттарҰйымы БҰҰ е.р.і.б.к.н.і.к. 2.Ішкі істер министрлігі ІІМ р.і.т.е.с. 3.Америка Құрама Штаттары АҚШ а.р.ұ.м.қ.а 4.Қазақстан Республикасы ҚР а.с.қ.т.н.а.а.з.қ. ІІІ. Ойтолғаныс. «РАФТ» әдісі Р – рөл Президент А – аудитория оқушылар Ф – форма хат Т – тақырып ҚР-ң білімді азаматтары «Автор орындығы» әдісі, жазған ойларын автор орындығына отырып оқиды. Ребусты шешу «Кувёртка» әдісі Иен Майлс бойынша А-4 парақ екіге бүктелініп, жұпта кезек –кезек тақырып бойынша идеялар жазылып, ой бөліседі.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта қысқарған сөздер туралы мәлімет алдыңдар. Тапсырмалар орныдап, сұрақтарға жауап бердіңдер. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 21

сабақ

Бөлім атауы:

Сөз және сөйлем

Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Морфология әлемі

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: жаңа тақырып бойынша білімі кеңейеді

Көптеген оқушылар: берілген тапсырмаларды орындайды

Кейбір оқушылар: алған білімін өмірде қолдана біледі

Алдыңғы тақырып

Қысқарған сөздер

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану. Тыңдалым. Айтылым

1-тапсырма. Ребусты шешіп, жаңа сөз таптарының аттарын табу

Морфология туралы түсіндіру.

2-тапсырма. Жазылым.

Артық сөздерді тауып, дұрыс сөздерді көшірі жазу.

Зат есім	Кім? Не?	Ай, аспан, жылы, теңіз, құс
Етістік	Не істеді? Не қылды? Қайтті?	Жүгірді, көл, қашты, алды, кетті
Сын есім	Қандай? Қай?	Барды, ақ, сұйық, үлкен, аласа
Сан есім	Қанша? Нешінші? Неше?	Аласа, алтыншы, жиырма, жетеу, он бесте

Тыңдалым.

Бейнежазбаны көру

https://youtu.be/g38xQd8SRcQ

Шығармашылық тапсырма

Берілген суретке сүйеніп, сөзжұмбаққа жауап іздеп табу.

«Жасырын сөздер» ойыны (әдісі)

1 оқушы ортаға шығады, жүргізуші оның артында тұрып, бірнеше сөздерді жасырады, ал топтағылар ым-ишара арқылы ғана түсіндіреді. Ортадағы оқушы қандай сөз жасырылғанын табу керек. Тапқан сөзге талдау жасайды, мағынасын түсіндіреді.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгінгі сабақта морфология туралы түсіндіңдер. Тапсырмалар орындадыңдар.

Рефлексия

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 22

сабақ

Бөлім атауы:

Сөз және сөйлем

Курс атауы:

«Мәтінмен тіл дамыту»

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Сөз таптары

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: сөз таптары туралы білімі кеңейеді

Көптеген оқушылар: тақырып бойынша тапсырмалар орындайды

Кейбір оқушылар: алған білімін өмірде қолданады

Алдыңғы тақырып

Морфология әлемі

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

Сөз таптарына қарай топтарға бөліну.

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану. Тыңдалым. Жаңа тақырыпты түсіндіру.

Оқылым. Мәтінді мұқият оқу.

ҚОҢЫР АЮ

Аю - өте ірі аңдардың бірі.

Қоңыр аю біздің еліміздің оңтүстік аудандарында (Тянь-Шант сілемдері мен Алтай тауларында) және ормандарда кездеседі. Олар жазықта да, таулы аймақтарда да, қайда қираған ағаштар, батпақ, көлшік сулары бар меңіреу орман болса, сонда тіршілікі етеді. Олар аса әккі аугер, алайда олар бәрін де жейді, көбінесе жеміс-жидек, шөп тамырларымен қоректенеді, құрт-құмырсқа, личинкаларды қазып жейді, бақа, балықтарды ұстайды. Аю аса балқұмар, ол балға аузы тиген соң араның шаққанына да қарамайды.

Күзде қоңыр аю көктемге дейін тыныш ұйықтап шығатын сенімді баспаның қамына кіріседі. Оның қыста қоректенуі де, қалың қарда жүруі де қиын. Егер күзде семіріп май жинап алмаса, аю апанында жатпайды. Қыс бойы долданып, аш құрсақ жүріп күн кешеді. Мұндай «қаңғыбастар» өте қауіпті. Аюдың ұйқысы сергек болады, ұйқы кезінде дене температурасы төмендейді. Кірекейі апанда былтырғы қонжықтарды қарауға көмектеседі, сондықтан өткен жылғы қонжықтарды орыс халқы «пестун» (көмекші) деп атаған. Қонжықтар енесімен екі жылдай бірге жүреді. Аюдың қонжықтары қаңтар-ақпан айларында дүниеге келеді, олар жарты килограмм болып туады және көктемге дейін баяу өседі. Есейе келе аюдың тұрқы 2,5 метрге, салмағы 750 кг-ға жетеді. Қоңыр аюлар 50 жылдай өмір сүреді.

Жазылым. 2-тапсырма

Мәтіндегі түсініксіз сөздерді белгіле

Сөздер

Менің білуімше

Сөздіктен анықтағаным

Қай сөз табы?

Тянь-Шаньт

Меніреу

Аугер

Айтылым.

«Дауыстап ойлау» әдісі

Жұптаса отырып берілген сөз таптарын пайдаланып мәтін құрастырып біреуі дауыстап оқиды, екіншісі тыңдай отырып ой түйеді. Бір- біріне түсіндіреді.

Ақ аюлар, балықтар, Антрактида, мұз, суық, Солтүстік, алыста, мекендейді, жейді, үлкен, биік, терең.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта сөз таптары туралы түсіндіңдер, тапсырмалар орындадыңдар.

Рефлексия

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 23

сабақ

Бөлім атауы:

Сөз және сөйлем

Курс атауы:

«Мәтінмен тіл дамыту»

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Зат есім. Зат есімнің септелуі

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: тақырып бойынша сұрақтарға жауап береді

Көптеген оқушылар: жаңа тақырып бойынша тапсырмалар орындайды

Кейбір оқушылар: алған білімді өмірде қолданады.

Алдыңғы тақырып

Сөз таптары

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану. Тыңдалым.

1-тапсырма. Оқылым.

Мәтінді түсініп оқу.

АДАМ, МЫСЫҚ, ИТ ЖӘНЕ ТАРАҚАН

Бірде үш бала «Лего» кострукторынан үй салып отырып, тарақандар туралы әңгіме бастады. Әр жаңа сұрақтың нәтижесінде балалар мынандай шағын әңгіме құрастырды.

«Адам баласы тарақандармен күресуде, бірақ олар сондай өлмес жандар болып шықты, себебі адамдар қанша рет бұл тіршілік атаулыны құртуға тырысса да олар өмір сүруге талпынды. Мысық тышқандарды аулап, адамның баспанасында тұруға және жұмсақ жерді паналауға, тамағын тоқ қылуға мүмкіндік алды.

Ит өзін адамзат баласының досымын деп санап,үйді күзетіп, мал бағуға көмектесіп,аулада жасалған күркешікте тұру және қарнын тойдыру иүикіндігіне жетті. Кейбір адамдар итті үйінде ұстап, ерекше тағамдар беріп, баптайды. Ал кейбірі иттерді шынжырлап, үйін күзеттіреді. Қайсыбір иттер көше кезіп, далада бос, емін-еркін жүруде.

Тек тарақандар ғана баспанасыз, дайын асы жоқ. Бірақ мың-мыңдап үй-үйде, көзден таса жерлерде, шкафтардың асты мен артында, қуыс-қуыста, жылы орындарда өмір сүруде. Олар адамның көзі ұйқыға кеткенде шығады. Үлкендер олардың көзін құрту үшін ұяларына химикаттар құяды, одан кейін жүздеген тарақандар өлгенімен, олар адам көзінен тасалап, біраз уақыттан кейінқайтадан шығады. Тарақандардың саны азаймайды, керісінше, көбейе түседі. Адамдар оларды

құртумен әлек, бірақ қазірше ешқандай нәтижеге келген жоқ.Бұл күрестің жеңілген және жеңіліске жеткен жақтары әлі көрінбейді.

Адам сол қалпы мысық пен итті жанына алып, оларды асырап, үйінде ұстайды, тек қана тарақандар адам баспанасының сұраусыз келген қонақтары болып отыр.

Деңгейлі тапсырмалар.

1-деңгей. 2-тапсырма. Жазылым.

Мәтіндегі жекеше және көпше түрдегі зат есімдерді тауып, көшіріп жазу.

2-деңгей. 3-тапсырма.

Мәтінді пайдаланып, кестені толтыру

Жалқы есім

Жалпы есім

Көпше түрдегі зат есім

Жекеше түрдегі зат есім

3-деңгей. Шығармашылық жұмыс.

А-4 парақты 8 бөлікке бөліп, әр бөлікке төмендегі зат есімдерді пайдаланып, «Табиғаттың таңғажайып құбылыстары» тақырыпта мәтін құрастыру және сыныптастарымен талқылау, саралау, мәтінді толықтырады.

Құстар, орман, тиын, саңырауқұлақ, ағаштар, аспан, мөлдір су, жасыл шөп, көбелектер, жәндіктер.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта зат есім және оның септелуі туралы мағлұмат алдыңдар. Зат есімге қатысты қызықты тапсырмалар орындадыңдар.

Рефлексия

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 24 сабақ Бөлім атауы: Сөз және сөйлем	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Септік жалғауының емлесі
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: зат есімнің септелу жүйесін біледі. Көптеген оқушылар: сөйлемдегі септік жалғауларын анықтай алады. Кейбір оқушылар: сөйлеу кезінде септік жалғауларын дұрыс қолданады.
Алдыңғы тақырып	Зат есім. Зат есімнің септелуі
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Оқылым. Мәтінді түсініп оқу. «Сұраққа жетіп ал» әдісі А.Ж.Егізбаев бойынша Мәтінді толық немесе бір бөлігін оқыту (мәтіннің күрделілігіне, оқушылардың даму ерекшелігіне қарай) оқылған мәтіннің мазмұнына әр деңгейлі сұрақтар қою. 1-ші доп – сұрақ қояды, 2-ші доп сол сұраққа жауап береді. Қарға баласын «аппағым» дер, кірпі баласын «жұмсағым» дер Жер дүниенің патшасы Сүлеймен пайғамбар кірпі мен қарғаға былай деп бұйрық береді: - Сен, қарға бар! Бір түнде жер дүниені аралап, бір жақсы сайрайтын құс тап. Бұл құсты үйдің ас жағындағы тұрған қапасқа отырғыз. Таң атқанда бұл құс мені сайраған даусымен оятсын! - Сен, кірпі, барып жердің жүзін тінтіп, маған бір жұмсақ нәрсе тап, бұл нәрсені әкеліп, дәл менің жастығымның үстіне, бетіме таяу қой! Құс сайрағанымен оянып, қапасқа қарай бергенде, бетім бұл нәрсеге тисін, - деді. Қарға дамыл таппай, көп жерлер аралап, құстардың сайрағанын естиді. Бұған бірде-бір құстың сайрағаны жақпайды. Мұның ойлауынша, бұлбұл, сандуғаш һәм басқа құстар жаман сайрайтын көрінеді. Даусы жақсы құсты таба алмай, қарға сорлы «енді маған өлім келді ғой» деп қайғырды. Таң мезгілде талып, шаршап қарға ұясына қайтты, «балаларымды бір көріп, амандасып кетейін» деп. Пақыр анасын көріп аш балапандар шиқылдап, қарқылдай бастады. Бұлардың қарқылдағаны қарғаға сондай жақсы, нәзік көрінеді. Бұлардың қасында бұлбұл, сандуғаш әлдеқайда жаман сайрайтын көрінеді. Қарға сорлы қуанып, балаларын Сүлейменге әкеліп, мұның қапасына отырғызады. Кірпі түні бойы дамыл таппай, жер жүзін кезіп, жұмсақ нәрсе іздейді, іздесе де таба алмайды. Бұл да шалығып, шаршап, үңгіріне қайтып келеді. Пақыр анасын көріп, мұның балалары алдынан шығып, құшақтайды, кірпі де құшақтайды. Кірпіге балаларының денесі сондай жұмсақ көрінеді. Бұл «Жердің үстінде өзімнің балаларымнан жұмсақ нәрсе болмас» деп ойлайды. Көп ойламай, кірпі балаларын Сүлейменнің жастығының үстіне әкеліп қояды. Таң атты. Қарғаның балалары қарқылдап, шақылдай бастайды. Сүлеймен «бұл не?» деп, қапасқа қарай бергенде, мұның бетіне тікенектер кіріп кетеді. Қараса, қапаста қарғаның балалары отыр, жастығының үстінде кірпінің балалары жатыр. Сүлеймен ашуланып, қарға мен кірпіні шақырып алып, бұлардың басын кесуге бұйрық қылды. Жазалы болған кірпі мен қарға «дат, тақсыр!» деді. Сүлеймен «дат» берді. Екеуі бастан-аяқ қылғандарын баян етіп еді, ойға түсті. Бұл ойлайды: «Әркімдікі өзінікі-өзіне балдан тәтті, оттан ыстық, күннен жарық һәм мамықтан жұмсақ», - деп, қарға мен кірпіні босатып жіберіпті. Деңгейлік тапсырмалар 1-деңгей. Жазылым. 1-тапсырма Мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтар құрастыру. 2-деңгей. Айтылым. 2-тапсырма Жұмбақ оқып, жатқа айту, шешімін табу Жердің жүзін шарлайсың Онсыз еш жерге бармайсың Көлікпен де, жаяу да Саралайсың, таңдайсың. *Жол* 3-деңгей. Жазылым. 3-тапсырма Берілген зат есімді екі түрлі септікке қойып жақшадағы сөзбен тіркестіріп жазу. Марат (келу), тамақ (ішу), қол (жуу), ойын (ойнау) Айтылым. Берілген сөйлемдерді пайдаланып, сыныптасыңмен диалог құр. Қалың қар жауды Балалар дала ойнап жүр		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта қызықты тапсырмалар орындадыңдар. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 25

сабақ

Бөлім атауы:

Сөз және сөйлем

Курс атауы:

«Мәтінмен тіл дамыту»

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Тәуелдеулі зат есімнің септелуі

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: Зат есімді септейді,тәуелдей алады.

Көптеген оқушылар: Сөйлем ішінен септеулі зат есімдірді таба алады.

Кейбір оқушылар: Зат есімнің жай түрі мен салыстыра отырып, тәуелдеулі зат есімдерді тиімді қолдана алады.

Алдыңғы тақырып

Септік жалғауының емлесі

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану.

«Кубизм» стратегиясы арқылы алдыңғы білімді пысықтау. 1.Зертте. Септік жалғаулары не үшін қажет?

2.Салыстыр. Зат есімнің септелуі мен тәуелденуінің ерекшеліктері.

3. Талқыла. Тәуелдік жалғауы дегеніміз не?

4. Ажырат. Септіктің түрлерін ажырат.

5.Мысал келтір. Тәуелденген септелген сөздерді қолданып мысал келтір.

6.Қолдан. Септелген тәуелденген сөздерді қолданып сөйлем құра.

Жазылым.

1-тапсырма. Сәйкесін тап.Төмендегі сөздерді пайдаланып,өтірік өлеңді қалпына келтіріп жаз. Жарып өтіп түнекті,

Жеттім Айдың қасына

Түнгі аяздан күн өтті, Тымақ киген басыма.

Керекті сөздер: аяз,түнек,Ай бас.

Бағалау критерийлері	Дескриптор:
Қажетті сөздерді пайдаланып,өтірік өлеңді қалпына келтіреді.	Зат есімге септік жалғауларын дұрыс жалғай алады.
	Өтірік өлеңді қалпына келтіріп жаза алады.

Сергіту сәті.

Топтық жұмыс.

2-тапсырма «Жүгіру диктанты» Берілген сөздер мен қосымшаларды пайдаланып, зат есімді тіркес жасап, сөйлем құра

1-топ: ағасы інің

2-топ: үйі

Досы

3-топ:терезе

Мәулен

-нда/ -нде

-а/-е

-на/-не

-н

-ке/ге

-ны/-ні

Көмектесті үйретті

Шақырды

Көрді

Ашты

Берді

Бағалау критерийлері	Дескриптор:
Зат есімді тіркесті пайдаланып сөйлем құрайды.	Зат есімді тіркес жасай алады.
Зат есімді тіркесті пайдаланып сөйлем құрайды.	Зат есімді пайдаланып,сөйлем құрай алады.

Топтық жұмыс

3-тапсырма. «Өрмекшінің торы» ойыны.

Берілген тәуелдеулі сөздерге септік жалғауларын жалға.

1-топ:Қарлығашым, Бірқазаным

2-топ: Көкегі,Отаны

3-топ: Қырғауылы, Туған жерім

Бағалау критерийлері	Дескриптор:
Тәуелдеулі сөздерді септейді.	Тәуелдеулі сөздерді анықтайды.
Тәуелдеулі сөздерді септейді.	Тәуелдеулі сөздер септейді.

Тәуелдеулі сөздерді септеуде қандай қиындық туғызды.

«INSERT» әдісі

Тапсырманы оқып, түртіп алу жүйесі бойынша жұмыс жасалады:W- білемін; + жаңалық; - білмеймін; ?- білгім келеді; кесте жүйесі бойынша жұмыс жасайды.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта жаңа тақырып бойынша тапсырмалар орындадыңдар.

Рефлексия

«Плюс, Минус,Қызықты»

«плюс»- Сабақта алған білімдері туралы жазады.

«минус»- қолымнан келмей жатыр» немесе түсініксіз болып тұр» деген ойларын жазады.

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 26 сабақ Бөлім атауы: Сөз және сөйлем	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Зат есімнің жіктелуі
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: тыңдалған материал бойынша өз пікірін білдіру, мәтіндерге салыстырмалы талдау жасайды. Көптеген оқушылар: тыныс белгілері үйретіледі, жасалу жолдары танытылады Кейбір оқушылар: алған білімін өмірде қолдана біледі
Алдыңғы тақырып	Тәуелдеулі зат есімнің септелуі
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал «Мен ақылды баламын» әр бала өздерінің жақсы қасиеттерін атап, қалай өсіп келе жатқандарын айтады. Мыс: Мен Қарлығаш, балдай тәтті үйдің еркесімін. Мен Санат, барлығынан біліміммен барлығынан асып түссем деймін т.б. Жаңа топ құру Топтарға бөлу. А сық арқылы бөлу Сыныптағы бала санына қарай 3 түрлі асық шашылады, әр оқушы өзіне ұнаған түсті алады түстер бір-бірін тауып, бір топ құрайды 1-топ: «Алтын асықтар» 2-топ: «Күміс асықтар» 3-топ: «Қола асықтар» Жұмыс ережесін келісу Сабақта бір-бірімізді сыйлаймыз, тыңдаймыз! Уақытты үнемдейміз! Нақты,дәл жауап береміз! Сабақта өзіміздің шапшаңдығымызды, тапқырлығымызды көрсетеміз! Сабаққа белсене қатысып, жақсы баға аламыз! Алдыңғы білімді еске түсіру (жеке,жұпта,топта, ұжымда)		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Жіктік жалғауы адамның кім екенін, кәсібін көрсететін зат есімдерге жалғанады. Мысалы: Мен оқушымын, сен бишісің, сіз мұғалімсіз, ол әнші. Жіктік жалғаулы зат есім баяндауыш болады. Жіктік жалғауы бастауыш пен баяндауышты байланыстырады. Мен – бастауыш. Адаммын – баяндауыш қызметін атқарып тұр. Оқылым. Айтылым. 1-тапсырма Өлеңді оқып, сөздер қай сөз табында тұрғанын айт, түбір мен жалғауды ажырат. Мұғалім интерактивті тақтада өлеңді көрсетеді Жазылым. 2-тапсырма. Сөйлемді көшіріп жаз. Мен баламын. Сен баласын. Ол бала. Сөйлем мүшесіне талдау жасау. Не байқадыңдар? Баяндауыш қай сөз табынан болып тұр? Ребусты шешу		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта жаңа тақырыппен танысып, тапсырмалар орындадыңдар. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 27 сабақ Бөлім атауы: Сөз және сөйлем	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Есімдік. Жіктеу есімдігі және оның септелуі
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: мәтін тақырыбы мен мазмұнын өзара сәйкестігін және ондағы негізгі ойды анықтайды. Көптеген оқушылар: өз ойын ауыз екі тіл арқылы жеткізеді, берілген сөздерді 7 септікке септей алады, тәуелдейді және жіктейді. Кейбір оқушылар: берілген тақырып бойынша ой қорыту жасай алады.
Алдыңғы тақырып	Зат есімнің жіктелуі
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагог әрекеті		Оқушы әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал «Сиқырлы сандықша» ішіндегі фигуралар бойынша топтарға бөлінеді «Үшбұрыштар» «Шаршылар» «Шеңберлер» Миға шабуыл. Сөйлемді аяқтау Есімдік дегеніміз....		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Оқылым. Айтылым. 1-тапсырма. Мәтінді мұқият оқу. ПІЛ МЕН ТЫШҚАН Ерте, ерте, ертеде піл мен тышқан дос екен. Күндердің бірінде екеуі бірлікте егін салып, астық жинапты. Қамбадағы астықты пілдің иеленіп алуынан қорыққан тышқанның ойына арамдық еніпті. Ол қамбадағы астықтың астынан ін қазып, астықты жер астындағы өз қамбасына таситын болыпты. Әр күні түнде піл ұйқыға кеткен кезде, тышқан ұрлық істейді екен. Бір күні қамбадағы іннің аузын байқап қалған піл, оны бітеп тастаса, ертесіне тағы да ашылып қалыпты. Тышқаннан сұраса, ол: Мен емеспін, көрген жоқпын, - деп зар-зар етіпті. Ақыры тышқан бүкіл астықты ұрлап тауысыпты. Бар пәленің тышқаннан келгенін енді ғана сезген аңқау піл ашуы келіп, оған тап беріпті, қуып жетіп, табанымен таптап өлтірмекші болғанда, тышқан інге кіріп, құтылып кетіпті. Осылайша олардың достығы жаулыққа айналыпты. Күні бүгінге дейін пілдің тышқанның інін көрсе, табанымен басып тұрып алатыны сол өшпенділіктен қалған екен. Сыныптастарымен мәтіннің мазмұны бойынша сұрақ қойып, жауап беріңдер. Мәтіндегі негізгі ойды анықта. Қарамен жазылған сөздерді тауып, қай сөз табының орнына жазылып тұрғанын айтып бер. Айтылым. 2-тапсырма. Ребусты шешіп, есімдікті тап. Топтық жұмыс Жазылым. 3-тапсырма. Үш топқа Мен, біз, сен, ол есімдіктерін жіктеп жазу арқылы маймылға бананға апарар жолды сілтеу тапсырмасы беріледі. «Эйлер шеңбері» әдісі А.Ж.Егизбаев бойынша А-4 параққа, шағын постерге Эйлер шеңбері сызылып, кезекпен идеялар талқыланып, жазылады. Тақырып бойынша Не?Қалай? Неге? Нәтиже? деген мәселелер бойынша идеялар сараланады.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта есімдік және олардың жіктелуімен таныстыңдар, тапсырмалар орындадыңдар. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 28 сабақ Бөлім атауы: Сөз және сөйлем	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Етістік. Етістіктің жіктелуі
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: жаңа тақырыпты түсінеді Көптеген оқушылар: жаңа тақырып бойынша, сұрақтарға жауап береді, тапсырмалар орындайды Кейбір оқушылар: өздігімен тапсырмалар орындап, алған білімін өмірде қолданады.
Алдыңғы тақырып	Есімдік. Жіктеу есімдігі және оның септелуі
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал Браундық қозғалыс әдісі арқылы, бөлмеде жасырылған түрлі-түсті карточкалардағы өткен тақырып бойынша сұрақтарға жауап береді.		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Деңгейлік тапсырмалар 1-деңгей. Жазылым. 1- тапсырма Өлеңді көшіріп жазу. «Ғылым таппай мақтанба, Орын таппай баптанба, Құмарланып шаттанба, Ойнап босқа күлуге.» Етістіктерді тауып, астын сызып, олардың қандай жақта айтылғанын анықтау. 2-деңгей Айтылым. 2-тапсырма Етістіктерді оқып, қай жақта жазылғанын айту. барамын Келе жатыр оқисың 1 жақ, 2 жақ, 3 жақ. 3-деңгей. Оқылым. 3-тапсырма Мәтінді мұқият оқу. ӘҢГЕЛЕК Бақша ауылдың оңтүстігінде болатын. Тал түс. Күн шыжып тұр. Түс кезінде Дәукен атай қамыс күркесінде тынығатын. Екі баланың арыққа түсіп, қауынға беттегенін қарттың көзі шалып қалды. Қарт кешкісін иісі бұрқыраған бір әңгелекті үйіне ала қайтты. Дәукен қарт: - Әй, балалар, мында келіңдер! – деді. Бірақ балалары жуымады. - Келіңдер бері, біздің әңгелек пісті. Ал, айналайындар, жеңдер! Алыңдар! Ұялмаңдар! – деп Дәукен қарт жарылған әңгелектен өзі бастап, бір тілім алды. Екі бала қолдарына алған тілімдерін тістелеп ұзақ жеді. Содан соң дастарқанға қайтып қол созбады. - Тойдыңдар ма? Неге жемейсіңдер? – деп сәл жымиды да қойды. Арада жарты сағат өткен жоқ, есіктен екі бала көрінді. Қолдарында бір тілігі алынған көк әңгелек. Е, бұл не? – деді қарт. Ата... біз.. кешіріңіз, - деді дауыстары қалтырап. Мәтіндегі негізгі ойды анықтау Мәтінде етістіктерді тауып, қай жақта екенін анықтау. 4-тапсырма. Айтылым. Топтық жұмыс. Топтарда «Жақсылық жасау» тақырыбында шағын пікір-талас құру. «МИКС» жаттығуы А.Ж.Егизбаев бойынша Тақтаға түйінді 9-10 тірек сөздер жазылады (мысалы, барды, оқыды, орындады, шығады, шақырды, ойланды, жазады). 1-ші топ – өлең шығару, 2-ші топ – эссе жазу, 3-ші топ – суреттеу, 4-ші топ – сахналық көрініс, 5-ші топ – бір әннің мелодиясына салып, топпен орындау.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта жаңа тақырып бойынша тапсырмалар орындап, сұрақтарға жауап бердіңдер, сыныптастарыңмен пікір-талас өткіздіңдер. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 29 Сабақ Бөлім атауы: Сөз және сөйлем	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Етістіктің шақтары
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: етістіктің шақтары туралы білімін толықтырады Көптеген оқушылар: жаңа тақырып бойынша тапсырмалар орындайды Кейбір оқушылар: тақырып бойынша қосымша тапсырмалар орындап, алған білімін өмірде қолданады.
Алдыңғы тақырып	Етістік. Етістіктің жіктелуі.
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал Қайырлы таң, ұстазым, Қайырлы таң, достарым. Бір-бірімізге қараймыз, Жылулық сыйлаймыз. Доброе утро, учитель мой! Доброе утро, мои друзья! Посмотрите друг на друга Пожелайте добра! Good mornig, good morning! Good morning to you. Good morning, good morning! I am glad to see you. Ойыншықтар таңдау арқылы үш топқа бөлу машина ойыншығын таңдау-Заман кетіргіш ойыншығын таңдау-Тарих глобус ойыншығын таңдау-Болашақ 1-топ: «Заман» (осы шақ) 2-топ: «Тарих» (өткен шақ) 3-топ: «Болашақ» (келер шақ)		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Тыңдалым. Мәтінді мұқият тыңдау. ҮЙ ХАЙУАНДАРЫНЫҢ АТА ТЕГІ Бұл ерте кезде жер бетінде әлі жылқы да, сиыр да жоқ кезде болған оқиға. Бірақ сиырлардың атасы Зеңгі баба бар екен. Адам атаның тұсында өмір сүрген. Адамдар Зеңгі бабаға шөп беріп, сауып сүтін ішкен. Ал жылқылардың атасы кең далада жүрген. Оны Жұпар деп атайды екен. Ол адамнан: «Маған да шөп берші!» - деп сұрайды. Сонда адам: «Егер келіссең, мен сені ерттеп мініп жүрейін қалауынша жем-шөп берейін», - депті. Ат келіседі де, адам оған шөп береді. Түйелердің арғы атасы – Ойсыл қара. Ойсыл қара суға салса, батпайтын, ескі саба сияқты екен. Барлық қойдың атасы – Шопан ата. Ал ешкінің атасы болмаған. Бір күні қой бағып жүрген қойшыға иесі: «Егер шопан ата қозы берсе, барлығы менікі болады. Егер Шопан атаға ұқсамай туса, онда сенікі болады», - дейді. Қой ылғи қозыларды туа береді. Сол кезде қойшы оның қарнына таяқты сұғып алады. Қой буаз болып, құйрық майы жоқ, құйрығы бар ешкі туады. Иесі өзінің малына санамай, ешкіні қойшыға береді. Айтылым. Жазылым. 1-«Заман тобы» Сыныптастарына мәтіннің мазмұнын айтып түсіндіру. Рөлге бөліп, сахналайды. 2-«Тарих тобы» Мәтіндегі қарамен жазылған сөздердің қандай шақта жазылғанын айтады. 3-«Болашақ тобы» Етістіктің шақтарына қарай сөйлемдер құрастыру. Сөзжұмбақ құрастыру. «Оқимын» сөзіне сөз жұмбақ құрастыру. Ребусты шешу Ребусты шешіп, табылған сөздің қай шақта жазылғанын анықтау. «Шеринг» әдісі Харизма бойынша (Н.Баринова) Барлығы шеңберде отырады, жүргізуші бастап, кезекпен барлығы тақырып бойынша түйінді ойды қорытындылайды. Идеялар қайталанбау керек.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта етістіктің шақтары туралы ақпарат алдындар. Қызықты тапсырмалар орындадыңдар. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 30 сабақ Бөлім атауы: Сөз және сөйлем	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»	Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Қарсы мәнді сын есімдер
Оқу мақсаты:	Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты	Барлық оқушылар: қарсы мәндес сын есімдер туралы ақпарат алады Көптеген оқушылар: жаңа тақырып бойынша тапсырмалар орындайды Кейбір оқушылар: алған білімдерің өмірде пайдалана алады
Алдыңғы тақырып	Етістіктің шақтары
Жоспар
Сабақтың кезеңдері	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы	Психологиялық ахуал Әрбір адам Туысым, досым, жұрағат -Әрбір сабақ Үйрену, ұғу, ұлағат. -Әрбір ісің Тірлік,тірек, адалдық - Әрбір сөзің Шындық, бірлік,адамдық		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы	Мағынаны тану. Тыңдалым. Оқылым. 1-тапсырма. Сөйлемдерді оқып, сын есімдерді табу. Үлкен кісі бастар, кіші кісі қостар. Жақсы бала- қуаныш, жаман бала-өкініш. Қант тәтті болады, бұрыш ащы болады. Жазылым. 2-тапсырма. Ребусты шешу. Айтылым. 3-тапсырма. Сын есімдерді құстың ұясына салу. Сын есімдерді көшіріп жазу. Шығармашылық жұмыс Қ арсы мәндес сын есімдерді жазып, кластер құру «Қар кесегі» Әрбір топ окушылары басқа топтарға бағыттап тақырып бойынша параққа сұрақ жазып лақтырады. Сұрақтармен кезек-кезек алмасады.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы	Қорытынды Бүгін сабақта қарсы мәндес сын есімдер туралы жаңа тақырыппен таныстыңдар. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 31 сабақ Бөлім атауы: Сөз және сөйлем	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»		Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Сан есім. Дара және күрделі сан есім.
Оқу мақсаты:		Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты		Барлық оқушылар: дара және күрделі сан есім туралы жалпы түсініктері қалыптасады. Көптеген оқушылар: мәтінге талдау барысында сан есімнін дара және күрделі болып бөлінетінін біледі және оларды сөйлем ішінен тауып, теріп жаза алады. Кейбір оқушылар: дара және күрделі сан есім қатысатын өлең жолдарын құрай алады.
Алдыңғы тақырып		Қарсы мәнді сын есімдер
Жоспар
Сабақтың кезеңдері		Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы		Психологиялық ахуал		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы		Мағынаны тану. Тыңдалым. 1-тапсырма. Сөйлемдердегі сандарды сөзге айналдырып, сан есімнің қай сөзбен байланысып тұрғанын сызба арқылы көрсетіп, сөз тіркестерді көшіріп жазу. Он алты жасынан –ақ, бір мың алты жүз отыз жеті метрден, жетпіс километр, он сегіз түрі Ережемен жұмыс Сан есім дара және күрделі болады. Дара сан есімге бір сөзден жасалған сөздер жатады. Мысалы: бір, екі, үш, мың, миллион. Күрделі сан есім екі немесе одан да көп сөздің тіркесінен жасалады. Күрделі сан есімдердің құрамындағы сөздер бөлек-бөлек жазылады. Мысалы: отыз сегіз, бес жүз елу бес Сергіту сәті: «Бір онға , бір солға» интербелсенді тақтамен жұмыс «Гүлге көбелекті қондыр» ойыны. Сан есімдерді бір бөлек, сын есімдерді бір бөлек топтастыр. бұлардың бір-біріне ұқсастығы мен өзгешелігін айт. Жасыл, дәмді, кең, биік, көңілді. Екі, үшінші, жүз жеті, жеті, сексен алты. - практикалық жұмыс Деңгейлік тапсырмалар 1-деңгей 1.Сандарды сөзбен жаз: 640, 100, 6, 1864 2-деңгей 2. Сен білесің бе? Сөйлемдерді оқып, сан есімдерді тауып, сан есімдердің дара және күрделі екенін айт. Адамның көзі он миллион түсті айыра алады. Адам күніне жиырма үш мың рет тыныс алады. Өмір бойы адам терісі мың рет ауысады. 3-деңгей 3. Жаңылтпашты оқы. Сан есімдердің астын сыз. Олардың дара және күрделі екенін ажырат. Жаңылтпаштың астындағы сұраққа жауап бер. Жүз қырық үш қызғыш құс құсқа, Жүз қырық үш қызғыш құс қосса, Қанша қызғыш құс болады? (Екі жүз сексен алты) 4-деңгей. 4. Төменде берілген жылдар бізге қандай оқиғамен танымал? Дәлелде: 1992 жылы, 2008 жылы, 2017 жылы. - топтық жұмыс Өрнектерді оқы, олардың мәндерін тауып, сөйлем түрінде жаз. І топ - Берілген санды сөзбен жазу. Сөйлем құрастырады. ІІ топ -берілген санды сөзбен жазу. Мақал құрастыру. ІІІ топ - берілген санды сөзбен жазу. Көңілді шумақтар ІV топ - берілген санды сөзбен жазу. Санмен өрнектелген мақалды оқы. Kahoot ойыны арқылы шағын тест бойынша оқушылардың білімдері тексеріледі. Оқылым. Жазылым. 2-тапсырма. Мәтінді оқу, мәтіннің мазмұны бойынша сыныптастарыңмен диалог құрастырып әңгімелес. Мәтіндегі сан есімдерді тауып, сөзбен жаз. Жазылым. Айтылым. 3-тапсырма. Ребусты шешіп жауабын дәптерге жазу. «Бір минуттық әңгіме» тәсілі Иен Майлс бойынша Оқушылар қарама-қарсы сызық бойымен қатарға тұрып, жұптық әңгіме жүргізеді. Жаңа сабақты бекіту мақсатында өз ойларымен бөліседі.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы		Қорытынды Бүгін сабақта дара және күрделі сан есімдер туралы мағлұмат алдыңдар. Рефлексия
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 32

сабақ

Бөлім атауы:

Сөз және сөйлем

Курс атауы:

«Мәтінмен тіл дамыту»

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Үстеу

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: Үстеу туралы алғашқы түсініктері қалыптасады. Сөйлем ішінен сұрақ қою арқылы таба алады.

Көптеген оқушылар: Үстеу мен етістіктің байланысын біледі, мысал келтіре алады.

Кейбір оқушылар: Үстеуді мағынасына қарай ажырата алады.

Алдыңғы тақырып

Сан есім. Дара және күрделі сан есім.

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану

Қызығушылығын ояту

Бүгінгі өтілетін тақырыбымызды мына сөзжұмбақты шешу арқылы табамыз.Біз қай пәннен мақал-мәтелді көп пайдаланамыз?

Сөзжұмбақты мақал-мәтел арқылы шешеміз:

1) Жақсыдан ……. (Үйрен)

Жаманнан жирен.

2)Өнерлі бала ……… (сүйкімді)

3) Түлік ……….. өседі. ( төлден)

4) Жері байдың-.....бай. (елі)

5) Жыланның …. — тілінде.( уы)

ү	й	р	е	н
С	ү	й	к	і	м	д	і
Т	ө	л	д	е	н
Е	к	і
у	ы

Тігінен қою қара түспен жазылған сөзді оқысақ үстеу деген сөз шығады.

Онда бүгінгі тақырыбымыз «Үстеу» деп аталады.

Үстеудің нені білдіретінін, қандай сұраққа жауап беретінін білу үшін мына жаттығуларды орындаймыз.

Топқа бөлгізу, топ басшысын сайлау (мезгіл, мекен, сын-қимыл)

Үстеудің нені білдіретінін, қандай сұраққа жауап беретінін білу үшін мына жаттығуларды орындаймыз.

Дәптерімізді ашып, бүгінгі күнді жазып қояйық.

Итербелсенді тақтамен жұмыс

1-тапсырма қайда?қашан?қалай? сұрақтарына жауап беретін сөздерді теріп жазу)

Қорытындылау (слайд) Ережесін қайталау

(топпен)

2-тапсырма(жазбаша) Мәтінді оқып шығып,көшіріп жазу және үстеулердің астын сызу. Үстеулер қай сөзбен байланысып тұрғанын айту.

Сергіту сәті «Ақ бұлақ»

3-тапсырма. Жеке жұмыс (бір-бірін тексеру қарындашпен тексеру)

Үстеулердің астын сызу.

«Аукцион» ойыны

Шарты: 1-қатар: 2-қатар: 3- қатар:

(қашан?) (қайда?) ( қалай?) сұрақтарына шектеулі уақытта сөздер жазып шығу керек.

Айтылым.

«Шахмат» әдісі

Саймон Браунхилл бойынша

Шахмат тақтасының Сурет бойынша әңгіме құру арқылы оқушылар бос ақ ұяшықтарға өз ойларын кезекпен жазады, кейін ой бөліседі.

Әңгімеге ат қою, үстеулердің астын сызу.

Жазылым.

6-тапсырма. Жұрнақтардың тиістісін жалғап, үстеу жасап жаз.

Үлгі:жаздай, күздей.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта үстеу не екенін білдіңдер. Тапсырмалар орындадыңдар.

Рефлексия

Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 33 сабақ Бөлім атауы: Сөз және сөйлем	Курс атауы: «Мәтінмен тіл дамыту»		Сыныбы: 4 Күні: Мұғалім:
Тақырыбы: Шылау. Шылаулар мен шылау тұлғалас қосымшалардың жазылуы
Оқу мақсаты:		Шығармашылық тапсырмаларды орындату арқылы дербес оқу-іздену дағдыларын қалыптастыру және оқу, жазу сауаттылығын арттыру.
Сабақ мақсаты		Барлық оқушылар: Шылаулар мен шылау тұлғалас қосымшалардың жазылуы туралы біледі, ажыратады Көптеген оқушылар: Шылаулар мен шылау тұлғалас қосымшалар туралы пікір айтады Кейбір оқушылар: Мысал келтіреді, дәлелдейді, алған білімін өмірде қолданады
Алдыңғы тақырып		Үстеу
Жоспар
Сабақтың кезеңдері		Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Сабақтың басы		Психологиялық ахуал Ой-қозғау, Сұрақ-жауап Шылау дегеніміз не? Мен пен, бен , және шылаулары туралы не білеміз? Да, де та, те шылаулары қандай мағына үстейді? Ма, ме, ба,бе ,па, пе шылауларының тыныс белгілері туралы айт. Үшін, туралы дейін, шейін шылаулары қандай септіктермен байланысады? Қой, ғой, қана, ғана –ақ , ау шылаулары қандай қызмет атқарады?		Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.	Мұғалімнің ауызша бағалауы	Жұмыс дәптері Суреттер Карточкалар Презентация
Ортасы		Мағынаны тану. Тыңдалым. Интербелсенді тақтадан шылау туралы видеокөрсетілім көрсетемін. Түсінгендерін сұраймын. Тапсырмалар І. «Мен (бен, пен), және» ІІ. «Да (де), та (те)» ІІІ. «Ма (ме), ба (бе), па (пе)» жалғауларын және шылауларын қатыстырып ІҮ. «Үшін, туралы, дейін (шейін)» шылауларын қатыстырып сөйлем құраймыз Жазылым Жақшадағы да, де, та, те дегендердің қайсын бірге, қайсысын бөлек жаздың? Неліктен? Айтылым. Сәйкестендіру стратегиясы «Менің бағытым» ойыны. Сөздерді өзіне тиісті шылаумен байланыстыру. Бардың дейін Өзің де Ана ғана Отан туралы Көрдің үшін Ауылға ба? Өзен…көл… бе? «Екі дұрыс, бір бұрыс» тәсілі Жаңа тақырып бойынша екі дұрыс, бір бұрыс жауабы бар тест құрап жұптық жұмыс жасау.		Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды	Отшашу арқылы бір-бірін бағалау. Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау. «Мадақтау»
Соңы		Қорытынды Бүгін сабақта тапсырмалар орындадыңдар. Рефлексия Кері байланыс Тапсырманы орындау маған ұнады (ұнамады) ____________________________ _____________________ Ерекше қиын болды ________________________________ Менің ойымша, оның себебі __________________________ Ең қызықты болғаны _____________________________ Егер мен бұл тапсырманы тағы орындасам, келесілерді жасар едім _______________________________________ Менің жетекшіге өтінішім __________________________
Оқушылардың білімін формативті бағалау

№ 34

сабақ

Бөлім атауы:

Сөз және сөйлем

Курс атауы:

«Мәтінмен тіл дамыту»

Сыныбы: 4

Күні:

Мұғалім:

Тақырыбы: Одағай және еліктеу сөздер.

Оқу мақсаты:

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: жаңа тақырыпты түсінеді

Көптеген оқушылар: тапсырмаларды орындайды

Кейбір оқушылар: алған білімін өмірде пайдаланады

Алдыңғы тақырып

Шылау. Шылаулар мен шылау тұлғалас қосымшалардың жазылуы

Жоспар

Сабақтың кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық ахуал

Ұйымдастыру бөлімі

-Амандасу

-Сабаққа әзірліктерін тексер

-Көңіл-күйлерін білу;

Ширату жаттығуы: «Өрмекшінің өрмегі»

– Балалар, шеңбер болып тұрып тоқыма жіпті бір-бірімізге өткен сабақ бойынша айту арқылы «өрмекшінің өрмегін» құрамыз.

Психологиялық ахуалға берілген өлеңді дауыстап айтып, тілді жаттықтыру және жаңа сабаққа назар аудару.

Мұғалімнің ауызша бағалауы

Жұмыс дәптері

Суреттер

Карточкалар

Презентация

Ортасы

Мағынаны тану. Тыңдалым

(((

Оқылым. Өлеңді оқып, қарамен жазылған сөздерді бет-бейне қимыл арқылы көрсет.

Жазылым

Сематикалық картамен жұмыс

№	Мысалдар	Көңіл-күй одағайы	Жекіру одағайы	Шақыру одағайы	Тұрмыстық өмірдегі одағайлар
1	алақай
2	құру-құру
3	рахмет
4	пай-пай
5	жетер
6	шөре-шөре
7	кеш жарық
8	кәне
9	түу
10	моһ-моһ
11	сәлем
12	тәйт
13	ойпырмай

Тәжірибе көрсету (өмірмен байланыстыру)»Дыбыстық еліктеуіш» сөздерді ұғыну:
А) Сіріңкені жағып, стақандағы суға батыру
- От қалай сөнді? (От быж етіп сөнді )
- Дыбысты қай сезім мүшелері арқылы қабылдадыңдар?(құлағымызбен естідік)
Ә) Сағат аламын да, стол үстіне қоямын
- Сағат қалай жүріп тұр? (Сағат тық - тық жүріп тұр)
Б) Барабан соғу
- Барабан қайтті? (Барабан дүңк - дүңк етті)
В) Шар үріп, жару
- Шар қалай атылды? (Шар тарс етті)
Сұрақ; Өздерің байқағандай, не көріп, не естідіңдер? Дыбыстарды қай сезім мүшесімен қабылдадыңдар?
Бейнелеуішті ұғындыру: Оқушының атын атап шақыру, өзіме қарату (жалт қарау)
Шам жағып, сөндіру (жарқ ету)
Мұғалім жүріп келе жатып, кенет тоқтау ( кілт тоқтау)
Сендер біраз нәрсені көрдіңдер, не ұқтыңдар? (ереже шығарту, оқулықпен салыстыру)
Сонымен, оқушылар, табиғаттағы, күнделікті өмірдегі дыбыстарды, қимылдарды естіп немесе көзбен байқаймыз. Тіліміздегі кейбір дыбыстарды, дауыстарды көзбен көріп бейнелеп, екінші бір сан алуан сөздерді құлақпен есту арқылы анықтаймыз.

«Эйлер шеңбері» әдісі

А.Ж.Егизбаев бойынша

А-4 параққа, шағын постерге Эйлер шеңбері сызылып, Одағай және еліктеу сөздер жазылады. Мысал келтіріледі, сараланады.

Оқушылар сұраққа жауап береді, жұмысты берілген түріне қарай орындайды

Отшашу арқылы бір-бірін бағалау.

Бас бармақ арқылы өзін-өзі бағалау.

«Мадақтау»

Соңы

Қорытынды

Бүгін сабақта қызықты тапсырмалар орындадыңдар.

Рефлексия

Оқушылардың білімін формативті бағалау

Қорытынды

Қорыта айтқанда зaмaнaуи оқу сaуaттылығы ұғымы түрлі мәтінді түсінумен aнықтaлaды. Сондықтaн жaңa жүйеде жұмыс жaсaйтын мектеп оқушылaрды түрлі мәтіндермен жұмыс жaсaуғa дaғдылaндыру керек: жaзбa мәтін, электронды мәтін, aудиомәтін. Шығaрмaшыл, құзіретті мұғaлімдер сaбaқты оқушылaрдың тaлaбынa сaй әзірлеуі шaрт. Мәтіндерді топтaстыруғa немесе белгілі бір тaқырыптaр бойыншa жіктеу өте күрделі. Оқушылaрдың сaуaттылығын aрттырудa оқыту үрдісіне жaңa технологияны пaйдaлaнудың нaқты белгілері көрсетіліп отыр. Зaмaнaуи оқыту үдерісіне сaй мұғaлім сaбaқтa тек бaғыт беруші, aл көрсетіліп отырғaн жұмыс жүйесінің әр компоненті оқушы aрқылы іске aсырылaтын және оқушының сaуaттылығын aрттыру мен дaмытуғa тікелей бaғыттaлғaн нaқты, нәтижесін берер жүйедеп сaнaймын.

Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Қазақстан Республикасының Білім туралы заңы;
2. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 2012 ж. 14 желтоқсан;
3. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан жолы - 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 2014 ж. 17 қаңтар;
4. Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2010 жылғы 7 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасында бiлiм берудi дамытудың 2011 - 2020 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы»
5. «Жаңаша оқыту – заман талабы» Ғ.Сұлтанова, З.Сатқаева, Алматы, 2011 ж. (7-17б.);
6. «Оқыту ізденіс ретінде және ізденіс оқыту ретінде» С.Мирсеитова, Қарағанды, 2011 ж. (45-б.);
7. «Білім беру мен білім алудағы жаңа тәсілдер» «Қазақстан мектебі» журналы №3, 2012 ж. (18-б.);
8. «Мұғалімнің кәсіби құзыреттілігі» Н.С.Байжуманова «Білім әлемінде» журналы № 5, 2008 ж. (33-36-б.)
9. «Оқу мен оқыту – оқушылар арқылы жүруі керек» Б.А.Қағазов, «Айқын» газеті, 2013 ж. 4 сәуір (11-б.).

10. Тіл мәдениеті және қазақ тілін оқыту, М.Балақаев, Алматы, «Мектеп» .1989 ж.
11. Шығармашылық қабілеттер және дамыта оқыту, Б.Тұрғынбаева,Алматы, 1999 ж.

12. Салт, дәстүр, әдет, ғұрып туралы. Алматы «Мектеп» 2005ж.

13. Тіл дамытудың ғажайып әлемі. Алматы «Аруна» баспасы

14. Өмірбаева К. «Оқыту процесіндегі инновациялық ізденістер». 2001ж

15.Қазақстан Республикасы бастауыш білімнің мемлекеттік стандарты.

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

docx

Бастауыш сынып Сабақ жоспары 3 сынып

23.01.2025

496

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Жариялаған:

Бегманова Назира Досжановна

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз

"Мәтінмен тіл дамыту сабағы" 3-сыныпқа арналған авторлық бағдарлама

"Мәтінмен тіл дамыту сабағы" 3-сыныпқа арналған авторлық бағдарлама

Химия пәні

Тарих пәні

Биология пәні

Ағылшын тілі пәні

География пәні

Информатика пәні

Мектепке дейінгі білім беру

«Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті»

Дене шынықтыру

Білім алушылардың білім сапасын арттыру

Инклюзивті білім беру