жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
Мектеп жасына дейінгі балалар психологиясы. (сызбалар мен кестелер түрінде)
Серикова
З.Б.
Мектеп жасына дейінгі балалар
психологиясы
Сызбалар мен кестелер түрінде
Тараз 2019 ж.
КБЖ: 88.834.01
ӘОЖ: 159.922.7
С37
Пікір жазған:
«Өрлеу» «БАҰО» АҚ филиалы
Жамбыл облысы бойынша педагогикалық
қызметкерлердің біліктілігін артыру институтының
«Инновациялық білім беру және ақпараттық технологиялар» кафедрасының аға
оқытушысы, (PhD) философия докторы
Мырзалиева Э.Б
Көмекші құралда мектеп жасына дейінгі балалар психологясы туралы жалпы түсінік, әдістері, заңдылықтары, жас шағы кезеңдері, 0-6 жас аралығындағы балалардың жеке тұлғалық және психикалық процестерінің ерекшеліктері сипатталған.
Көмекші құрал 0101000 “Мектепке дейінгі тәрбие және оқыту” мамандығы бойынша күндізгі және сырттай оқитын студенттерге арналған.
Колледждің әдістемелік кеңесінің отырысында қаралып, талқыланды
хаттама № 5 «30» 04. 2019 ж.
Алғысөз
Мектеп жасына дейінгі балалар психологиясы пәні бойынша ұсынылып отырған құрылымдық-логикалық кестелер білім алушылардың шығармашылық ойлауларын дамытып, материалды өз беттерінше зерттеуге көмектеседі.
Ақпаратты құрылымдық- логикалық формада берудің бірнеше артықшылықтары бар:
Біріншіден, мәтіндік ақпаратты құру барысында зерттелінетін құбылыстың құрылымын, аралық мәнді байланыстарын анықтау қиын. Бұл қиыншылықтар сөздік сипаттамаларды сызба және кестелермен алмастырған жағдайда жойылады.
Екіншіден, оқу мәтінін құрылымдық-логикалық түрде беру - білім алушылардың ақыл-ойын белсендетудің тиімді тәсілі болып табылады.
Үшіншіден, ойлау әрекетінің жетекші операцияларының бірі синтез арқылы анализдеу. Оқу материалын түсініп, тереңінен қабылдауға осындай таңбалық модельдеу ықпал етеді.
Төртіншіден, мәтіндік ақпаратты құрылымдау және кестелеу есте сақтау процесінің негізін құрайтын мнемикалық әрекет болып табылады.
Бесіншіден, ақпаратты көрнекілік-бейнелік формада ұсыну арқылы есте сақтауды дамыту.
Алтыншыдан, оқу ақпараттарын құрылымдық-логикалық кестелер жүйесінде беру білім алушылардың өзіндік жұмыстарын ұйымдастырудың тиімді құралы.
Бірінші бөлім. Бала психологиясының жалпы мәселелері
1-тарау. Бала психологиясы-баланың психологиялық даму ерекшеліктері туралы ғылым
§ 1. Балалар психологиясы пәні
§ 2. Бала психологиясының маңызы. Оның басқа ғылымдармен байланысы
2-тарау . Балалар психологиясының әдістері
§ 1. Бала дамуын ғылыми-психологиялық зерттеу әдістері
3-тарау. Психикалық дамудың негізгі заңдылықтары
§1. Баланың психикалық дамуындағы биологиялық және әлеуметтік фактордың рөлі
Психикалық даму шарттары |
Мектеп жасына дейінгі балалардың психикалық дамуының негізгі жолдары |
Биологиялық фактор |
Дамыту |
Әлеуметтік фактор |
Үйрету |
Тәрбиелеу |
§ 2. Психикалық дамыту және үйрету
§3 Жас шағы кезеңдері және психикалық дамуды кезеңге бөлу
В.С.Мухина бойынша мектеп жасына дейінгі балалардың жас шағы кезеңдері: |
Нәрестелік шақ- туғаннан 1 жасқа дейін; |
Ерте сәбилік шақ-1жастан 3жасқа дейін; |
Мектепке дейінгі шақ- 3жастан 7 жасқа дейін. |
Л.С.Выготский бойынша мектеп жасына дейінгі балалардың жас шағы кезеңдері: |
Нәрестелік шақ (2 айдан 1 жасқа дейін) |
Ерте балалық шақ (1жастан 3жасқа дейін) |
Мектепке дейінгі жас (3 жастан 7 жасқа дейін) |
Д.Б.Эльконин бойынша мектеп жасына дейінгі балалардың жас шағы кезеңдері: |
Нәрестелік шақ |
Ерте балалық шақ |
Мектепке дейінгі балалық шақ |
А.В.Петровский бойынша балдырғандық және мектепке дейінгі шақтың кезеңдері: |
Жаңа туған бала |
Нәрестелік шақ |
Ерте сәбилік шақ |
Мектепке дейінгі балалық шақ |
Қазіргі кезеңде мектепке дейінгі тәрбие және оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының (2016ж.,) мектепке дейінгі тәрбие мен мазмұнына қойылатын талаптар деген бөлімінің 20- шы тармағында жас және топтық кезеңдер белгіленген, олар: |
|
Ерте жас-1жастан 2 жасқа дейін (ерте жастағы топ); |
Кіші жас-2 жастан 3жасқа дейін(бірінші кіші топ);
|
|
Мектепке дейінгі кіші жас-3жастан 4 жасқа дейін (екінші кіші топ); |
Мектепке дейінгі орта жас- 4 жастан 5жасқа дейін (ортаңғы топ); |
5 жастан 6жасқа дейін- мектепке дейінгі ұйымдағы мектепке даярлық тобы; |
6 жастан 7 жасқа дейін- жалпы білім беретін мектептегі, лицейдегі, гимназиядағы 1-ші сыныбы. |
4-тарау. Баланың өмірге келген алғашқы жылындағы психикалық дамуы
§1 .Баланың дүниеге келуі
Шартсыз рефлекстер және олардың баланың дамуындағы маңызы.
§2 Нәрестелік кезең
-
Дамудың әлеуметтік жағдайы
Жетекші іс-әрекет
Жаңа құрылым
Ересек адаммен тікелей эмоционалды қарым-қатынас
0-6 айға дейін-ересек адаммен жағдайға байланысты тұлғалық қарым-қатынас
6 айдан-3 жасқа дейін-ересек адаммен жағдайға байланысты іскерлік формадағы қарым-қатынас
Бірінші жартыжылдықта:
-анасына жақындық;
-өзін-өзі сезінуі;
Екінші жартыжылдықта:
-Заттармен ерекше әрекеттері
5-тарау. Ерте балалық шақтың сипаттамасы
§1. Ерте балалық шақтың маңызды жетістіктері
§2. Сәбилік шақта баланың ақыл-ойының жетілуі
§3. Сәбилік шақта жеке адам қалыптасуының алғышарттары
Үш жастағы дағдарыс |
Бала мінез-құлқындағы өзгеріс |
Үлкендердің ықпалы |
Жаңа психологиялық құрылым |
Өтпелі құбылыс |
Дербестікке ұмтылу;қасарысушылық, қырсықтық, дөрекілік, еркелік |
Қамқорлық жасау, балалардың дербестігін тежеу |
Өздерін басқа адамдармен салыстыру-баланың жеке басының онан әрі қалыптасуы. |
Дамудың әлеуметтік жағдайы |
Жетекші іс-әрекет |
Жаңа құрылым |
Бала-Ересек адам серіктестігі. Мақсаты: Қоғам қалыптастырған заттарды пайдалану тәсілдерін игеру |
- Баланың заттық әрекеті; -Құрал-саймандармен әрекеттерді игеруі; - Заттармен әрекеттердің дамуы |
«Мен жүйесінің» және өзін-өзі бағалауының құрылуы |
Үшінші бөлім. Мектепке дейінгі шақтағы баланың іс-әрекетінің психологиялық сипаттамасы
6-тарау. Мектепке дейінгі шақта ойын-баланың басты іс-әрекеті
§1 Ойын іс-әрекетінің жалпы сипаттамасы
-
-
Сюжеттік-рөлдік ойындардың ұзақтығы
3-4 жас
4-5 жас
6-7 жас
10-15
40-45
Бірнеше сағаттан-Бірнеше күнге дейін
-
§ 2 .Баланың психикалық дамуындағы ойынның рөлі
7-тарау. Мектепке дейінгі балалық шақтағы іс-әрекеттің жемісті түрлері, еңбек пен оқудың элементтері
§ 1. Іс-әрекеттің жемісті түрлерін дамыту
§ 2. Оқу және еңбек іс-әрекеті элементтерін дамыту
Төртінші бөлім. Мектепке дейінгі баланың жеке басының дамуы
8-тарау. Мектепке дейінгі баланың жеке басының даму шарттары
9-тарау. Мектеп жасына дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерін дамыту және өзіндік санасын қалыптастыру
§1.Мектеп жасына дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерінің мазмұны. Мотивтер жүйесінің қалыптасуы
10-тарау. Сезімдердің дамуы
§1. Мектепке дейінгі бала сезімдерінің ерекшеліктері
11- тарау. Еріктің дамуы
§1. Мектеп жасына дейінгі баланың мінез- құлқындағы еріктік әрекеттердің алатын орны
§2. Ерік әрекеттерінің дамуындағы бағыттар
Бесінші бөлім. Мектеп жасына дейінгі бала ақыл-ойының дамуы
12-тарау. Мектепке дейінгі жаста тілдің дамуы
13-тарау. Мектеп жасына дейінгі баланың сенсорлық дамуы
-
Әр түрлі жас кезеңінде мектеп жасына дейінгі балалардың сенсорлық дамуы
3 жаста
4 жаста
5-6 жаста
7 жаста
Зерттеусіз затпен манипулятивтік әрекет жасау
Затты қарау, жеке бөліктері мен қасиеттерін ажырату
Жоспарлы және бірізді зерттеу
Жүйелілік, жоспарлы түрде қарау
14-тарау. Мектеп жасына дейінгі баланың ойлауын дамыту
§1. Мектепке дейінгі шақта ойлауды дамытудың жалпы сипаттамасы
Мектепте оқуға психологиялық дайындық
Әдебиеттер тізімі.
1. А.В.Петровский Педагогикалық және жас ерекшелігі психологиясы. Алматы. Мектеп. 1987 ж.
2. А.Мұқанов Жас және педагогикалық психология. Алматы. 1982 ж.
3. В.Г.Крысько Психология и педагогика. Схемы и комментарии. Москва. 2001 ж.
4. Л.С.Выготский Балалардың жас ерекшелігі және кемтар бала психологиясы туралы таңдамалы еңбектер. Алматы. РБК 1999.
5. Б.Б.Айсмонтас Педагогическая психология. Схемы и тесты. Москва, 2000
6. Г.С.Абрамова Возрастная психология. Москва, 2000
7. В.С.Мухина Мектеп жасына дейінгі психология . Алматы. «Мектеп» 1986.
8. Ф.Жұмабекова, Н.Нұрғазиева, С.Жамалиева Психология (Мектепке дейінгі кезең) Астана, «Фолиант» 2015
9. Ж.Қ.Дүйсенова, Қ.Н.Нығметова Балалар психологиясы. Алматы, 2012
10. Ә.Алдамұратов Қызықты психология. Алматы «Қазақ университеті»,1992
Мазмұны
Алғысөз.............................................................................................3
Бірінші бөлім. Бала психологиясының жалпы мәселелері
1-тарау. Бала психологиясы-баланың психологиялық даму ерекшеліктері туралы ғылым
§ 1. Балалар психологиясы пәні.....................................................4
§ 2. Бала психологиясының маңызы. Оның басқа ғылымдармен байланысы.…...................................................................................7
2-тарау . Балалар психологиясының әдістері
§ 1. Бала дамуын ғылыми-психологиялық зерттеу әдістері.............................................................................................9
3-тарау. Психикалық дамудың негізгі заңдылықтары
§1. Баланың психикалық дамуындағы биологиялық және әлеуметтік фактордың рөлі............................................................12
§ 2. Психикалық дамыту және үйрету….…...….....................….12
§3 Жас шағы кезеңдері және психикалық дамуды кезеңге бөлу..................................................................................................13
4-тарау. Баланың өмірге келген алғашқы жылындағы психикалық дамуы
§1 .Баланың дүниеге келуі
Шартсыз рефлекстер және олардың баланың дамуындағы маңызы.............................................................................................14
§2 Нәрестелік кезең……………………………………….....…....15
5-тарау. Ерте балалық шақтың сипаттамасы..
§1. Ерте балалық шақтың маңызды жетістіктері……….............16
§2. Сәбилік шақта баланың ақыл-ойының жетілуі......................18
§3. Сәбилік шақта жеке адам қалыптасуының алғышарттары.................................................................................19
Үшінші бөлім. Мектепке дейінгі шақтағы баланың іс-әрекетінің психологиялық сипаттамасы
6-тарау. Мектепке дейінгі шақта ойын-баланың басты іс-әрекеті
§1 Ойын іс-әрекетінің жалпы сипаттамасы………………..…….20
§ 2 .Баланың психикалық дамуындағы ойынның рөлі………......21
7-тарау. Мектепке дейінгі балалық шақтағы іс-әрекеттің жемісті түрлері, еңбек пен оқудың элементтері
§ 1. Іс-әрекеттің жемісті түрлерін дамыту……………………........22
§ 2. Оқу және еңбек іс-әрекеті элементтерін дамыту......................23
Төртінші бөлім. Мектепке дейінгі баланың жеке басының дамуы
8-тарау. Мектепке дейінгі баланың жеке басының даму шарттары..............................................................................................24
9-тарау. Мектеп жасына дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерін дамыту және өзіндік санасын қалыптастыру
§1.Мектеп жасына дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерінің мазмұны. Мотивтер жүйесінің қалыптасуы.....................................25
10-тарау. Сезімдердің дамуы
§1. Мектепке дейінгі бала сезімдерінің ерекшеліктері....................26
11- тарау. Еріктің дамуы
§1. Мектеп жасына дейінгі баланың мінез- құлқындағы еріктік әрекеттердің алатын орны..................................................................27
§2. Ерік әрекеттерінің дамуындағы бағыттар………………….......28
Бесінші бөлім. Мектеп жасына дейінгі бала ақыл-ойының дамуы
12-тарау. Мектепке дейінгі жаста тілдің дамуы...............................29
13-тарау. Мектеп жасына дейінгі баланың сенсорлық дамуы........31
14-тарау. Мектеп жасына дейінгі баланың ойлауын дамыту
§1. Мектепке дейінгі шақта ойлауды дамытудың жалпы сипаттамасы.........................................................................................33
Мектепте оқуға психологиялық дайындық……………………..…34
Әдебиеттер тізімі.................................................................................35

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген