«Мектеп жасындағы балаларға дәрумендер не үшін керек?»

Қазіргі кезде балалардың денсаулығын сақтау – қоғам алдындағы маңызды болып табылады. Әсіресе мектеп жасындағы балалар үшін дұрыс тамақтану мен дәрумендердің маңызы ерекше. Себебі бұл кезеңде баланың ағзасы қарқынды өсіп, ақыл-ойы дамып, тұлға ретінде қалыптаса бастайды. Дәрумендер осы кезеңдердің барлығына тікелей әсер етеді.

Дәрумендер – ағзаның дұрыс жұмыс істеуі үшін қажетті биологиялық белсенді заттар. Олар баланың иммунитетін күшейтіп, түрлі аурулардың алдын алады. Сонымен қатар сүйек пен тістің дұрыс қалыптасуына, көру қабілетінің жақсаруына және жүйке жүйесінің қалыпты дамуына әсер етеді.

Дәрумендердің негізгі көзі – дұрыс және теңгерімді тамақтану. Жеміс-жидек, көкөніс, сүт өнімдері, ет, балық және дәнді дақылдар дәрумендерге бай. Сондықтан мектеп жасындағы балалардың күнделікті ас мәзірі пайдалы тағамдардан тұруы қажет.

Мектеп жасындағы балалардың ағзасы ересектерге қарағанда дәрумендерге көбірек мұқтаж болады. Себебі олар күн сайын білім алады, қозғалыс белсенділігі жоғары, жаңа ақпаратты тез қабылдайды және физикалық әрі психологиялық жүктемеге түседі.

Мектеп кезеңі – баланың бойы өсіп, сүйек жүйесі қатайып, ішкі ағзалары дамитын маңызды уақыт. Осы кезде ағзаға қажетті дәрумендер жеткіліксіз болса, баланың өсуі баяулап, иммунитеті әлсіреуі мүмкін.

Сонымен қатар мектеп оқушылары ұзақ уақыт партада отырады, көзге күш түседі, ми белсенді жұмыс істейді. Мұның барлығы дәрумендердің жеткілікті болуын талап етеді. Дәрумендер баланың шаршауын азайтып, зейінін тұрақтандырады.

Дәрумендердің адам ағзасына маңызы төмендегідей:

А дәрумені – көру қабілетінің жақсаруына, тері мен шырышты қабаттың саулығына қажет. Бұл дәрумен жетіспесе, бала тез шаршап, көзінің көруі нашарлауы мүмкін.

В тобы дәрумендері – жүйке жүйесінің дұрыс жұмыс істеуіне, есте сақтау мен ойлау қабілетінің дамуына әсер етеді. Сабақты жақсы меңгеру үшін бұл дәрумендер аса қажет.

С дәрумені – иммунитетті күшейтеді, суық тию ауруларынан қорғайды.

Сонымен қатар ағзаның түрлі инфекцияларға қарсы тұру қабілетін арттырады.

D дәрумені – сүйек пен тістің дұрыс қалыптасуына жауап береді. Ол жетіспеген жағдайда сүйек әлсіз болып, баланың бойының өсуі баяулауы мүмкін.

Е дәрумені – жасушаларды қорғайды, қан айналымын жақсартады және жалпы ағзаның саулығын сақтауға көмектеседі.

Дәрумендер тек денсаулық үшін ғана емес, баланың оқу үлгерімі үшін де өте маңызды. Дәрумендер жеткілікті болған кезде оқушы өзін сергек сезінеді, сабаққа қызығушылығы артады, есте сақтау қабілеті жақсарады.

Ал дәрумен жетіспеген жағдайда бала тез шаршайды, ашуланшақ болады, сабаққа зейін қоюы қиындайды. Бұл оқу нәтижесінің төмендеуіне әкелуі мүмкін. Сондықтан дұрыс тамақтану – жақсы оқу үлгерімінің негізі.

Ал дәрумен жетіспеген жағдайда бала тез шаршайды, ашуланшақ болады, сабаққа зейін қоюы қиындайды. Бұл оқу нәтижесінің төмендеуіне әкелуі мүмкін. Сондықтан дұрыс тамақтану – жақсы оқу үлгерімінің негізі.

Дәрумен тапшылығы (авитаминоз) мектеп жасындағы балалар арасында жиі кездеседі. Оның белгілеріне әлсіздік, бас айналу, тәбеттің төмендеуі, жиі ауыру, терінің бозаруы жатады.

Ұзақ уақыт дәрумен жетіспеуі баланың иммунитетін әлсіретіп, түрлі аурулардың пайда болуына себеп болады. Сонымен қатар бұл баланың физикалық және психологиялық дамуына кері әсерін тигізеді.

Дәрумендердің ең тиімді әрі қауіпсіз көзі – табиғи тағамдар. Баланың күнделікті ас мәзірінде жеміс-жидек, көкөніс, сүт өнімдері, ет, балық, жұмыртқа және дәнді дақылдар болуы тиіс.

Мысалы, алма, апельсин, сәбіз, қырыққабат, сүт, айран, ірімшік, балық – дәрумендерге бай тағамдар. Фастфуд пен тәтті газдалған сусындарды шектеп, пайдалы тағамдарға басымдық беру қажет.

Баланың дұрыс тамақтануына ата-ана мен мектеп бірдей жауапты. Үйде пайдалы ас дайындап, мектепте теңгерімді ас мәзірін ұсыну – баланың денсаулығын сақтаудың маңызды жолы.

Сондай-ақ балаларға дәрумендердің пайдасын түсіндіріп, дұрыс тамақтану әдетін қалыптастыру қажет. Бұл болашақта салауатты өмір салтын ұстануына негіз болады.

Қорыта айтқанда, мектеп жасындағы балалар үшін дәрумендер – денсаулықтың, дұрыс дамудың және жақсы оқу үлгерімінің басты кепілі. Дәрумендерге бай тағамдарды күнделікті тұтыну арқылы баланың ағзасын нығайтып, болашағына берік негіз қалауға болады. Сондықтан әрбір ата-ана мен ұстаз баланың дәрумендерді жеткілікті алуына ерекше көңіл бөлуі тиіс.