МЕКТЕПТЕ ИНФОРМАТИКА ПӘНІН ОҚЫТУДА ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫН ҚОЛДАНУ ТӘЖІРИБЕСІ

МЕКТЕПТЕ ИНФОРМАТИКА ПӘНІН ОҚЫТУДА ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫН ҚОЛДАНУ ТӘЖІРИБЕСІ

Автор: Мұратова Арайлым Асхатқызы

Лауазымы: Информатика пәні мұғалімі

Жұмыс орны: “Барқытбел орта мектеп - бақшасы” КММ

Мақалада заманауи информатика сабақтарында жасанды интеллект (ЖИ) құралдарын тиімді пайдалану тәжірибесі баяндалады. Оқушылардың бағдарламалау дағдыларын дамытуда, функционалдық сауаттылықты арттыруда және мұғалімнің сабаққа дайындық процесін автоматтандыруда ЖИ технологияларының беретін мүмкіндіктері қарастырылған. Бұдан бөлек, цифрлық кеңістіктегі академиялық адалдық пен этика мәселелері сөз болады.

Түйін сөздер: Информатика, жасанды интеллект, ChatGPT, STEM, бағдарламалау, сабақ жоспарлау, цифрлық сауаттылық.

Кіріспе

Қазіргі таңда білім беру жүйесін цифрландыру жаңа деңгейге көтерілді. Ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы информатика пәні мұғалімдерінің алдына жаңа міндеттер қойып отыр. Заманауи оқушыға тек компьютерді пайдалануды немесе дайын программалық камтамасыз етуді үйрету жеткіліксіз. Бүгінгі басты мақсат — оқушыны өзгермелі цифрлық ортада бейімделуге, сыни ойлауға және жасанды интеллект (ЖИ) мүмкіндіктерін дұрыс бағытта қолдануға үйрету.

Информатика сабағында жасанды интеллект алгоритмдерін интеграциялау — оқу сапасын арттырудың ең тиімді құралдарының бірі.

Негізгі бөлім

1. Бағдарламалау сабақтарында ЖИ-ді қолдану

Оқушылар Python, C++ немесе веб-программалауды (HTML/CSS) меңгеру кезінде синтаксистік немесе логикалық қателіктерге жиі ұрынады. Мұндайда ЖИ ассистенттерін (мысалы, ChatGPT, Copilot) қолдану келесідей нәтиже береді:

• Қателерді талдау (Debugging): Оқушылар дайын кодты көшіріп алмай, қатенің неден кеткенін ЖИ арқылы түсініп, оны өздігінен түзетуді үйренеді.

Интерактивті репетитор: ЖИ күрделі алгоритмдерді (сұрыптау, массивтермен жұмыс) қарапайым мысалдармен қадам-қадам бойынша түсіндіріп береді.

2. Мұғалімнің күнделікті жұмысын оңтайландыру

Отандық және халықаралық ЖИ платформалары (Alashed AI, UstazAI, Mektep AI) информатика мұғалімінің уақытын үнемдеуге үлкен мүмкіндік береді:

• ҚМЖ және БЖБ/ТЖБ дайындау: Оқу мақсаттарына сай сараланған тапсырмаларды бірнеше минутта құрастыру;

• Практикалық тапсырмалар генерациясы: Түрлі деңгейдегі оқушыларға арналған өмірлік жағдаяттық кейстер мен тест нұсқаларын дайындау;ериалдар жасау.

3. Цифрлық этика және академиялық адалдық

Информатика мұғалімі ретінде оқушыларға ЖИ-ді тек «дайын жауап алу құралы» ретінде қарамай, «зерттеуші көмекші» ретінде пайдалануды түсіндіру маңызды. Сабақ барысында мынадай ережелер ұсынылады:

1. Деректерді тексеру (Fact-checking): ЖИ ұсынған ақпараттың дұрыстығын сенімді дереккөздер арқылы тексеру.

2. Академиялық адалдық: ЖИ көмегімен жасалған жұмыстарды ашық көрсету және өз идеясымен толықтыру.

1. Қорытынды

Информатика сабағында жасанды интеллект құралдарын тиімді қолдану — оқушылардың 21-ғасыр дағдыларын (сыни ойлау, креативтілік, цифрлық сауаттылық) калыптастырудың негізгі кілті. Жасанды интеллект мұғалімді алмастыра алмайды, бірақ ЖИ-ді меңгерген мұғалім оны қолданбайтын мұғалімнен көш ілгері болады. Сонымен қатар, бұл технология мұғалімге рутиналық жұмыстардан арылып, шығармашылық педагогикалық қызметке көбірек уақыт бөлуге мүмкіндік береді.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2026 жылға дейінгі тұжырымдамасы. – Астана, 2022.

2. Серік М.Е., Қалыбекова А.Б. Информатиканы оқыту әдістемесі. – Алматы: Эверо, 2021. – 240 б.

3. Russell S., Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach (4th Edition). – Pearson, 2020.

4. Әлденов Б.Ш. Білім берудегі жасанды интеллект технологиялары. // «Білімді ел» республикалық газеті, №12 (315), 2023.