Тарбағатай ауданы, Қабанбай ауылы, «К.Төгісов атындағы орта мектебі» КММ, Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнінің мұғалімі Сулейменов Ержан Куандыкович

МЕКТЕПТЕ ПАТРИОТТЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ АЛҒАШҚЫ ӘСКЕРИ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ДАЙЫНДЫҚ ПӘНІНІҢ ОРНЫ

Қазіргі заманның жас ұрпағына патриоттық тәрбие беру еліміздің болашағы үшін аса маңызды. Патриоттық тәрбие азаматтардың Отанға, туған жерге деген сүйіспеншілігін, ұлттық құндылықтарды, қоғамдағы жауапкершілікті және елдің тәуелсіздігін қорғауға деген қабілеттілікті қалыптастыруға бағытталған. Мектептерде патриоттық тәрбие берудің бірегей құралы ретінде алғашқы әскери және технологиялық дайындық (АӘжТД) пәні маңызды рөл атқарады. Бұл пән тек әскери дайындықты ғана емес, сонымен қатар жастардың ұлттық санасын оятып, олардың жауапкершілік сезімін қалыптастыруға септігін тигізеді.

Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнінің мақсаты мен міндеттері

Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнінің негізгі мақсаты — оқушыларға әскери іс пен азаматтық қорғаныс саласында қажетті білім мен дағдыларды беру. АӘжТД пәні жастардың бойында патриоттық сезім мен Отан алдындағы борышын түсінуді қалыптастырып, өмірде кездесетін төтенше жағдайларда дұрыс әрекет етуге үйретеді. Бұл пәннің міндеттері:

1. Әскери білім беру — оқушыларға әскери құралдар, тактика, арнайы операциялар мен тактикалық жаттығулар туралы мәліметтер беру.

2. Төтенше жағдайларға дайындық — өрт, табиғи апаттар, техногендік апаттар сияқты төтенше жағдайларда алғашқы көмек көрсету, қорғау шараларын түсіндіру.

3. Патриоттық тәрбие беру — оқушыларды еліміздің тарихы мен мәдениеті туралы ақпаратпен таныстырып, олардың Отанға деген сүйіспеншілігін арттыру.

4. Физикалық дайындығы мен төзімділігін қалыптастыру — әскери дайындық арқылы оқушылардың физикалық тұрғыдан мықты болуына, денсаулығын нығайтуға бағытталған жаттығуларды орындау.

Патриоттық тәрбиенің негізгі аспектілері

Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәні мектеп оқушыларын патриоттық тәрбие берудің негізгі құралдарының бірі болып табылады. Отанға деген құрметті, ұлттық қауіпсіздік пен тәуелсіздікті қорғау үшін қажетті дайындықты қамтамасыз ету арқылы жастардың бойында жауапкершілік пен патриоттық сезімді қалыптастырады.

1. Отан алдындағы борышты түсіну: АӘжТД пәні оқушыларға Отан алдындағы жауапкершілікті түсінуге мүмкіндік береді. Олар еліміздің тарихымен танысып, соғыс ардагерлері мен батырлардың ерліктерін ұлықтайды, мұның бәрі олардың бойында патриоттық сезімді оятады.

2. Ұлттық бірегейлікті нығайту: Пән арқылы оқушылар өздерінің ұлттық ерекшеліктерін, дәстүрлерін, мәдениеті мен тілін құрметтеу қажеттілігін сезінеді. Бұл олардың елдің ұлттық бірлігін сақтауға деген жауапкершілігін арттырады.

3. Төтенше жағдайларда әрекет ету дағдыларын қалыптастыру: Оқушылар төтенше жағдайлар кезінде алғашқы көмек көрсету, өзін және басқаларды қорғау әдістерін үйренеді. Бұл білім олардың азаматтық жауапкершілігін арттырып, еліміздің қауіпсіздігін сақтау ісіне үлес қосуға дайын болуына жол ашады.

4. Физикалық және психологиялық дайындық: Әскери дайындық жастарды күшті әрі төзімді болуға, қиындықтар мен стреске төтеп беруге үйретеді. Бұл да патриоттық тәрбиенің бір бөлігі, себебі еліміздің қорғаушылары физикалық жағынан дайын, моральдық тұрғыдан мықты болуы керек.

Патриоттық тәрбиені нығайтудағы Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнінің рөлі

Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәні тек қана арнайы дайындықты немесе әскери білімді беретін сабақ емес, ол толыққанды патриоттық тәрбиенің бір бөлігі болып табылады. Мұндай білім жас ұрпақтың ұлттық құндылықтар мен Отанға деген адалдық сезімін дамытуда маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, бұл пән азаматтық қорғау мен төтенше жағдайларда әрекет ету дағдыларын үйрету арқылы қоғамға қызмет ететін жас азаматтар тәрбиелейді.

Қорытындылай келе, Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәні мектептерде патриоттық тәрбие берудің тиімді құралы болып табылады. Бұл пән оқушылардың бойында отанға деген сүйіспеншілікті, ұлттық сана-сезімді қалыптастыруға, оларды азаматтық жауапкершілікке, ұжымдық еңбекке және қиын жағдайларда дұрыс шешім қабылдауға тәрбиелеуге бағытталған.

Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. (1995). Қазақстан Республикасының мемлекеттік заңдары.

2. Қазахстан Республикасының "Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы" Заңы. (2012). Қазақстан Республикасы Парламенті.

3. Қарулы Күштер туралы негіздер. (2015). Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі.

4. Қазақстан Республикасында патриоттық тәрбие беру: Тұжырымдама. (2016). Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі.

5. Тұманова, Г. (2020). Әскери-патриоттық тәрбиенің теориясы мен практикасы. Алматы: Қазақстан университеті.

6. Рахметова, С. (2018). Оқушыларға патриоттық тәрбие беру әдістемесі. Жастар және қоғам журналы, 1(5), 12-18.

7. Шыныбеков, С. (2019). Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнінің тәрбиелік рөлі. Педагогика ғылымдары, 4(2), 102-106.

8. Қазақстанның әскери тарихы. (2017). Алматы: Жазушы баспасы.