МЕКТЕПТЕГІ АЛҒАШҚЫ ӘСКЕРИ ДАЙЫНДЫҚ ПӘНІНІҢ ПАТРИОТТЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ РӨЛІ

МЕКТЕПТЕГІ АЛҒАШҚЫ ӘСКЕРИ ДАЙЫНДЫҚ ПӘНІНІҢ ПАТРИОТТЫҚ ТӘРБИЕ БЕРУДЕГІ РӨЛІ

Бақтыбай Жолбарысұлы атындағы №18 орта мектеп-лицейінің

алғашқы әскери дайындық пәнінің мұғалімі

Жақабай Жанбота Ғазизұлы

Аннотация: Мақалада мектептегі алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнінің оқушыларға патриоттық тәрбие берудегі маңызы қарастырылады. Пәннің мазмұны мен тәрбиелік мүмкіндіктері талданып, оның оқушылардың бойында отансүйгіштік қасиеттерді, азаматтық жауапкершілікті және ұлттық құндылықтарға құрмет сезімін қалыптастырудағы рөлі айқындалады.

Тірек сөздер: алғашқы әскери және технологиялық дайындық, патриоттық тәрбие, әскери-патриоттық тәрбие, отансүйгіштік, азаматтық жауапкершілік, ұлттық құндылықтар, әскери даярлық.

Аннотация: В статье рассматривается значение предмета начальной военной и технологической подготовки в патриотическом воспитании учащихся школы. Анализируются содержание предмета и его воспитательные возможности, раскрывается его роль в формировании у обучающихся патриотических качеств, гражданской ответственности и уважительного отношения к национальным ценностям.

Ключевые слова: начальная военная и технологическая подготовка, патриотическое воспитание, военно-патриотическое воспитание, патриотизм, гражданская ответственность, национальные ценности, военная подготовка.

Әлемдік қауымдастықтағы саяси, экономикалық және әлеуметтік өзгерістер білім беру жүйесінің барлық деңгейлерінде патриоттық тәрбиені күшейту қажеттілігін айқындап отыр. Қазіргі таңда ұлттық бірегейлікті сақтау, тарихи сананы қалыптастыру, мәдени мұраны дәріптеу және жастардың азаматтық жауапкершілігін дамыту мәселелері ерекше өзектілікке ие. Бұл міндеттер Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігін нығайтуға және қоғамның тұрақты дамуын қамтамасыз етуге бағытталған мемлекеттік саясаттың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.

Қазіргі ақпараттық қоғам жағдайында жастар әртүрлі ақпарат көздерінің ықпалына ұшырауда. Сондықтан білім беру ұйымдарының негізгі міндеттерінің бірі – оқушылардың ұлттық сана-сезімін, тарихи жадысын және азаматтық ұстанымын қалыптастыру.

Патриоттық тәрбие оқу, сыныптан тыс және қоғамдық жұмыстардың өзара байланысы негізінде жүйелі түрде ұйымдастырылуы қажет. Оқушыларды Қазақстан халқының тарихымен, мәдениетімен, ұлттық дәстүрлерімен, көрнекті тұлғаларымен таныстыру, сондай-ақ салауатты өмір салтын ұстануға және әскери-қолданбалы дағдыларды меңгеруге баулу маңызды болып табылады.

Әскери-патриоттық тәрбие – жастардың азаматтық жауапкершілігін, ұлттық сана-сезімін және Отанды қорғауға дайындық қасиеттерін қалыптастыруға бағытталған кешенді педагогикалық үдеріс. Оның негізгі мақсаты – білім алушылардың бойында Қазақстан Республикасына деген сүйіспеншілік сезімін тәрбиелеу, мемлекеттік рәміздерді құрметтеуге баулу және елдің қауіпсіздігі мен тұрақтылығы үшін жауапкершілік сезімін қалыптастыру.

Әскери-патриоттық тәрбиенің негізгі құрамдас бөліктеріне азаматтық жауапкершілікті қалыптастыру, патриоттық сананы дамыту, қоғамдық белсенділікті арттыру және Отан қорғауға психологиялық әрі физикалық дайындықты жетілдіру жатады. Бұл қасиеттер білім алушылардың тұлғалық дамуына және олардың қоғамның белсенді мүшесі болып қалыптасуына ықпал етеді.

Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәні оқушыларды әскери қызмет негіздерімен таныстырып қана қоймай, олардың бойында жауапкершілік, тәртіптілік, батылдық және Отан алдындағы борыш сезімін қалыптастырады. Сабақ барысында білім алушылар Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінің құрылымы, әскери қызметтің ерекшеліктері және ел қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі әскери қызметшілердің рөлі туралы білім алады.

Пәннің тәрбиелік мүмкіндіктері өте кең. Біріншіден, оқушылар Қазақстан тарихындағы батырлардың ерліктерімен, тәуелсіздік жолындағы күрес тарихымен танысады. Бұл олардың тарихи санасының қалыптасуына және ұлттық мақтаныш сезімінің артуына ықпал етеді.

Екіншіден, алғашқы әскери дайындық сабақтары барысында оқушылар әскери-қолданбалы жаттығуларды орындайды, саптық дайындық элементтерін меңгереді және төтенше жағдайларда әрекет ету дағдыларын үйренеді. Мұндай іс-әрекеттер жастардың физикалық дайындығын арттырып, төзімділік пен ұйымшылдық қасиеттерін дамытады.

Үшіншіден, пән оқушылардың азаматтық жауапкершілігін қалыптастыруға ықпал етеді. Оқушылар мемлекеттік рәміздерді құрметтеуге, Конституция талаптарын сақтауға және қоғам алдындағы міндеттерін түсінуге үйренеді. Бұл олардың белсенді азаматтық ұстанымының қалыптасуына негіз болады.

Сонымен қатар, әскери-патриоттық іс-шаралар, әскери бөлімдерге экскурсиялар, әскери-патриоттық клубтардың жұмысы және ардагерлермен кездесулер оқушылардың патриоттық сезімін күшейтеді. Мұндай жұмыстар теориялық білімді тәжірибемен ұштастыруға мүмкіндік береді.

Қорытындылай келе, мектептегі алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәні оқушыларға патриоттық тәрбие берудің маңызды құралдарының бірі болып табылады. Пән арқылы білім алушылардың бойында Отанға деген сүйіспеншілік, азаматтық жауапкершілік, ұлттық құндылықтарға құрмет және ел қауіпсіздігін қамтамасыз етуге дайындық қасиеттері қалыптасады. Сондықтан алғашқы әскери дайындық пәнінің тәрбиелік әлеуетін тиімді пайдалану қазіргі білім беру жүйесінің маңызды міндеттерінің бірі болып табылады.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Астана, 2022.

2. «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. – Астана, 2007.

3. Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасы.

4. Қалиев С. Қазақ этнопедагогикасының теориялық негіздері. – Алматы, 2018.

5. Жарықбаев Қ. Қазақ тәлім-тәрбие тарихы. – Алматы, 2016.