Меншік құқығы түсінігі және оның қорғалуы

Білім беру ұйымының атауы

Наурызбай Ом

Пәні:

Құқық негіздері

Бөлім:

Жеке құқық Азаматтық құқық жүйесі және оның негізгі институттары

Педагогтің аты-жөні:

Сатыбаева А

Күні:

А-30.01.2026

В-02.02.2026

Сынып: 10

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Меншік құқығы түсінігі және оның қорғалуы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

10.3.1.6 - мысалдар келтіре отырып, меншік құқығы ұғымын және оның негізгі өкілеттілігін түсіндіру;

10.3.1.7 - құқықтық жағдаятты (казусты) талдай отырып, меншік құқығын қорғау жолдарын түсіндіру

Сабақтың мақсаты

Мысалдар келтіре отырып Құқықтық жағдаятты талдап, меншік құқығы ұғымы және оның негізгі өкілеттілігін және меншік құқығын қорғау жолдарын түсіндіреді

Құндылықтар

Ұлттық мүдде: Қазақстан мүддесіне қызмет етуге ұмтылу:

Талап:салауатты өмір салтын ұстану;

Ар-ұят:Шешім қабылдай білу және жауапкершілікті сезіну;

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Өзін-өзі тексеру

Өткен білімді еске түсіру

Ұйымдастыру кезеңі

Амандасы, түгендеу

Ой салу

«Менің автокөлігім» «Менің үйім» «Менің затым» Сіздің отбасыңыз қандай меншік иеленетіндігі туралы ойланыңыз. Мысалы, үй секілді ірі жеке меншік, киім-кешек сияқты ұсақ заттарды қоса алғанда 10 затты таңдатап. Келесі сұрақтарға жауап беріңіз:

-Сіз осы заттардың иесі екендігіңізді қалай дәлелдейсіз?

-Біз осы меншікті иеленуге заңды құқықты қалай аламыз (иелену, пайдалану, билік ету)?

Меншік деген ұғым бойынша ой толықыны әдісін қолдану арқылы сыныптың түсініктерін тексеріңіз

Сабаққа ынталанады.

Жағымды ахуал туады.

Оқушылар өз пікірлерін ортаға салады Оқушылар меншікке алған заттарды және оны растайтын құжаттарды тізіп, кестеге жазады және бұл тізімге киім - кешек сияқты ұсақ заттан бастап, автокөлік немесе жер учаскесі секілді заттар енгізеді

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

Тақырып

тық суреттер

Жаңа білім

Теориялық бөлім (қысқаша)

? Меншік құқығы дегеніміз:

Меншік құқығы – тұлғаның мүлікті иелену, пайдалану және оған билік ету жөніндегі заңмен қорғалатын құқығы.

? Меншік құқығының негізгі өкілеттіліктері:

Иелену құқығы – мүлікті нақты өзінде ұстау

Мысал: азаматтың жеке пәтері бар

Пайдалану құқығы – мүліктің пайдалы қасиетін қолдану

Мысал: пәтерде тұру немесе жалға беру

Билік ету құқығы – мүліктің тағдырын шешу

Мысал: сату, сыйға тарту, мұраға қалдыру

Т.Ж. І Тапсырма:

Төмендегі жағдаятты талдап, сұрақтарға жауап беріңіздер.

Жағдаят:

Айдос өзіне тиесілі автокөлігін танысына уақытша пайдалануға береді. Танысы көлікті Айдостың рұқсатынсыз үшінші адамға сатып жібереді.

Сұрақтар:

Бұл жағдайда меншік иесі кім?

Қай өкілеттік бұзылды?

Айдос өз құқығын қалай қорғай алады?

✅ Дескриптор

меншік иесін дұрыс анықтайды

бұзылған өкілеттілікті атайды

меншік құқығының түрін түсіндіреді

қорғау жолын ұсынады

құқықтық терминдерді дұрыс қолданады

талқылау сұрақтары:

ЖұЖ. ІІ тапсырма. сұрақтары мен тапсырмаларды орында

ғдаятты оқып, жұбыңмен талда.

Жағдаят:

Дүкен иесі өз қоймасын жалға береді. Жалға алушы қоймадағы тауарды өз мүлкіндей сатып жібереді.

Сұрақтар:

Қай тараптың құқығы бұзылды?

Қандай меншік құқығы шектелді?

Қандай заңды әрекет қолдануға болады?

✅

Талқылау сұрақтары

Ж.Ж.ІІІ Тапсырма:

Төмендегі сұрақтарға жазбаша жауап бер.

1-сұрақ

Меншік құқығы ұғымын анықтап, үш өкілеттілігін мысалмен түсіндір.

2-сұрақ

Берілген жағдаятты талда:

Азамат Б өзіне тиесілі жер теліміне рұқсатсыз басқа адам құрылыс жүргізген.

– Қандай құқық бұзылды?

– Меншік иесі қандай жолдармен қорғана алады?

✅ ЕБҚ оқушыға қасындағы сыныптастары және мұғалім диалог арқылы қолдау жасайды

Дескриптор:

Меншік құқығын анықтайды;

Қазақстанда меншік формасының қандай түрлері атайды;

Оқушылар таныстырылым дайындайды

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

Дескриптор

құқық бұзылған тарапты анықтайды

меншік құқығы элементін көрсетеді

нақты қорғау жолын ұсынады

дәлелді жауап береді –

«Өзін-өзі бағалау Дескриптор

меншік құқығының анықтамасын береді – 2 балл

өкілеттіліктерді мысалмен түсіндіреді – 2 балл

жағдаяттағы құқық бұзушылықты анықтайды – 2 балл

қорғау жолдарын нақты көрсетеді – 4 балл

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АЗАМАТТЫҚ КОДЕКСI

https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BA

таратпа материалдар

Бекіту

Сабақты қорытындылау

Үйге тапсырма

Жеке меншіктің түрлерін анықтау,

ҚР Конституциясының 6 бабын қарастыру, жазу,

ҚР Азаматтық кодексінің 188 бабын қарастыру, жазу

Сабақтың тақырыбын қорытындылау

«Ең үздік жауап»

Ақпараттық карточка

Кері байланыс

- Нені білдім? Нені үйрендім?

- Нені толық түсінбедім?

- Немен жұмысты жалғастыру қажет?

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

А4, конспект