400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 11 материал табылды

"Мезозой заманында тіршіліктің дамуы" 11сыныпқа арналған қысқа мерзімді жоспар

Материал туралы қысқаша түсінік
ҚМЖ берілген
Материалдың қысқаша нұсқасы

САБАҚ: Мезозой заманында тіршіліктің дамуы.

Мектеп: «Бұланды ОМ» ММ

Күні:21.01.2019 ж

Мұғалімнің есімі: Адий А

СЫНЫП: 11а

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)


Кейбір оқушылар:

Триас, юра, бор өзгерістерін бір-бірінен ажырата алады.

Тілдік мақсат

Оқушылар:

... (істей) алады.

Негізгі сөздер мен тіркестер:

Триас, юра, бор, мезозой,

Алдыңғы тақырып

Палеозой заманында тіршіліктің дамуы.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы

















































1.Тест, сөзжұмбақ

1. Жер тарихы неше заманға бөлінеді?

А.5 В. 4 С. 3 Д . 2

2. Замандардың ең көнесі?

А. Протерозой В. Архей С. Полеозой Д. Мезозой

3. Жердің тарихи дамуындағы ұзаққа созылған заман?

А.Кайназой В. Архей С. Полеозой Д. Протерозой

4. Протерозой заманының ерекшелігі?

А.Тау түзілу,теңіз,құрлықтар пайда болды В. Ну орман

С. Құрлықтар Д. Мұздықтар

5. Тіршіліктің судан құрлыққа біртіндеп ауысуы қай заманда жүрді? А.Кайназой . В. Архей С. Полеозой Д. Протерозой

6.Жәндіктердің алуан түрлілігі орасан көбейді

А. Протерозой В. Архей С. Полеозой Д. Мезозой

7.Алғашқы қылқанжапырақтылар шықты

А. Протерозой В. Архей С. Полеозой Д. Мезозой

8.Палеозой кезеңі

А. Юра В. Девон С. Неоген Д. Бор

9.Ең алғашқы омыртқалылар пайда болды

А. Силур В. Ордовик С. Девон Д. Пермь

10.Ең алғашқы тұқымды өсімдіктер – ашықтұқымдылар пайда болды

А. Силур В. Ордовик С. Девон Д. Пермь

2.Сөзжұмбақ шешу

1.Палеозой заманының өтпелі кезеңі

2.35 миллион жылға созылған кезең?

3.Палеозойдың бірінші кезеңі ?

4.Палеозой

5.Теңіз суы құрлыққа жылжыған кезең ?

6.Тас көмір кезеңі ?

7.55 миллион жылға созылған кезең ?

 ІІІ. Жаңа тақырыпты түсіндіру кезеңі.

Мезозой заманы 3 кезеңнен тұрады: триас, юра, бор.

Триаста құрлықтың едәуір бөлігі теңіз деңгейінен әлдекайда жоғары болған. Климаты кұрғак, жылы. Мезозой заманының ерекшелігі: бауырымен жорғалаушылардың барлық кұрлыкта, теңіздерде көп таралуы, тіптігуға бейімделген түрлері де болады.

Өсімдікіден ашықтұқымдылар басым болды. Триас кезеңінен біздің заманға дейінгі— осы күнгі тасбақалар мен гаттериялар. Осы күнгі бауырымен жорғаылардың ішінен агама мен батбат кесірткеде үшінші көздің—қалдығы бар.

Бауырымен жорғалаушылардың құрылым деңгейінде күрделенушілікпен катар дене температурасының тұрақсыздығы байкдлады. Триаста аңтісті кесірткеден ұсақ қарапайым сүтқоректілердің триконодонттар деп аталатын ең алғашқы жылы қанды тобы шықты. Бауырымен жорғалаушылар өте басым болғандьщтан триконодонттар (улкендігі егеуқұйрықтай) жасырын тірпшгік етіп, жер бетіне кең таралмады.

Юра — Франция мен Швейцарияның шекарасында орналасқан қаланың аты. Бұл кезеңді — динозаврлар ғаламшарды "билеупгілер" деп атайды, себебі ауада да, теңізде де, кұрльқта да қаптаған бауырымен жорғалаушылар болған. Қазіргі кезде динозаврлардың 250 түрі белгілі. Динозаврлардың ішіндегі денесі зор, алып брахиозавр тіршілік еткен. Брахиозаврдьщ басы кішкене, мойны мен кұйрьны ұзын, дене тұрқы 30 м, салмағы 50 тонна болған. Юрада жәндіктердің түрлері де көп таралды және алғашқы құс — археоптерикс шықты. Археоптерикстің үлкеңдігі қарғадай, қанаттары жақсы жетілмеген, аузында тістері бар, кұйрығы кауырсынмен қапталған, өте ұзын болған. Мезозой заманының Юра кезеңінде ауада да, суда да, құрлықта да бауырымен жорғалаушылардың түрлері өте көп болды. Бауырымен жорғалаушылардың өкілдері суда тіршілік етуге бейімделе бастады. Климат жайлы болғандықтан жабық тұқымды өсімдіктер дамып, тұқыммен көбейе бастады.

Бор — бақалшақтар мен ұсақ теңіз жануарларынан түзілген бор қабаты калың болғаңдықтан аталған. Гүлді өсімдіктердің қаркынды даму кезеңі. Өсімдіктер өлеміндегі өзгерістер: үйеңкі, терек, емен, эвкалипт, тал, қайың, т.б. жалпақ жапырақты ағаштардың пайда болуы. Гүлді өсімдіктердің дамуы оны тозаңдаңдыратын жәндіктердің, жәндіктермен қоректенетін құстардың шығуына себепші болды. Тозаңдандыратын жәндіктер: түкті ара, бал ара, шыбын, көбелек, т.б. Гүл — мезозой заманында адам жаралмай тұрған кезде пайда болды. Жабық тұқымды өсімдіктердің шығуы — жер бетіндегі тіршілік тарихындағы ең негізгі кезең. Бордың аяғында ауа райының суынуына байланысты, су жағалауьщдағы өсімдіктердің таралу аймақтары кеміп шөпқоректі, жырткыш динозаврлар жойылды. Ірі бауырымен жорғалаушылар (крокодил) тек тропиктік белдеуде ғана сақталып қалды. Бор кезеңінде кұстар мен сүтқоректілер шықты. Құстар архозаврлардан пайда болды. Қанның ағысы артерия тамырлы және вена тамырлы деп толық бөлінген соң, жылықандылық пайда болды. Жануарлар құрлықта көп таральш, ұшпайтын алып құстар дамыды.


Мезозой заманында бауырымен жорғалаушылар эволюциясы 6 тармаққа бөлініп дамыды.

1-тармақ — тасбақалар.

2-тармак — кесірткелер.

3-тармақ — Архозаврлар.

4-тармак — Динозаврлар.

5-тармак—Плезиозаврлар.

6-тармак — Ихтиозаврлар

Сүтқоректілердің шығуына себеп болған ароморфоздар.

Жүйке жүйесінің күрделеніп, алдыңғы ми сыңарларының дамуы — жануарлардың мінез-қылығының езгеруіне, тіршілік ортасына бейімделуіне әсерін тигізді.

Омыртқа жотасыньщ жіктелуі, аяқтарының бауыр жағына орналасуы.

3. Анасының денесіңде дамуы үшін ұрықта арнайы мүше жетілді.

Түкті жамылғы пайда болды.

Қанайналымның үлкен және кіші жолы бөлінді, жылыкандылық пайда болды.

Газ алмасу қарқындылығын арттыратын көпіршікті өкпе пайда болды.


Үлестірмелі қағаз

Ортасы































































Аяқталуы


Кері байланыс

Үй тапсырмасын беру: үлестірмелі қағаздағы тапсырма



Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
1 ұстаз жүктеп алған
18 ақпан
656
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі