Минералды ресурстарды игерумен байланысты проблемалар

Тақырып бойынша 22 материал табылды

Минералды ресурстарды игерумен байланысты проблемалар

Материал туралы қысқаша түсінік
Минералды ресурстарды игерумен байланысты проблемалар Минералды ресурстарды (мұнай, газ, көмір, металдар) игеру ел экономикасы үшін маңызды. Бірақ оларды өндіру барысында бірқатар мәселелер туындайды. Негізгі проблемалар: 1. Қоршаған ортаның ластануы Кен өндіру кезінде ауа, су және топырақ ластанады. Бұл өсімдіктер мен жануарларға зиян келтіреді. 2. Табиғи ресурстардың сарқылуы Минералды ресурстар шексіз емес. Көп өндірілген сайын олардың қоры азаяды. 3. Жердің бұзылуы Карьерлер мен шахталар жер бедерін өзгертеді, ауыл шаруашылығына жарамсыз етеді. 4. Адам денсаулығына әсері Зиянды заттар мен шаң-тозаң адамдардың денсаулығына кері әсер етеді. 5. Экономикалық тәуелділік Кейбір елдер тек пайдалы қазбаларға тәуелді болып қалады, бұл экономиканың тұрақсыздығына әкеледі. Шешу жолдары: • Табиғатты қорғау шараларын күшейту • Қалдықтарды азайту және қайта өңдеу • Ресурстарды үнемді пайдалану • Жаңартылатын энергия көздерін дамыту Минералды ресурстарды игеру маңызды, бірақ оны экологияны с
Материалдың қысқаша нұсқасы

Білім беру ұйымының атауы

Болтай батыр орта мектебі

Пәні:

География

Бөлім:

3. Физикалық география 3.1. Литосфера

Педагогтің аты-жөні:

Бурибаева Динара

Күні:

15.10.2025 ж

Сынып: 9

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Минералды ресурстарды игерумен байланысты проблемалар

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты:

9. 3. 1. 7 минералды ресурстарды игерумен байланысты проблемаларды топтастырады және Қазақстанның әртүрлі аймақтары бойынша оларды шешудің жолдарын ұсынады

Сабақтың мақсаты

  • Минералды ресурстарды игерумен байланысты проблемаларды топтастырады және Қазақстанның әртүрлі аймақтары бойынша оларды шешудің жолдарын ұсынады

  • Маңызды географиялық нысандарды, үдерістер мен құбылыстарды карталардан көрсету барысында сипаттайды

  • Географиялық номенклатура нысандарын картадан көрсетеді

Құндылықтарды дарыту

Тәуелсіздік және Отаншылдық

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыты

Педагогтің іс - әрекеті

Білім алушының іс – әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы


10 мин


(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылармен амандасып, оқушылардың көңілін сабаққа аудару.

Сыныпты түгелдеу, сыныптағы оқушылар тақырыпқа сәйкес


Тренинг

«Комплимент» әдісі арқылы оқушылар бір – біріне жылы сөздер айтады


Үй жұмысы

LearningApps бағдарламасы арқылы өткен тақырыпқа шолу

  • Қазақстанның пайдалы қазбаларының таралуы бойынша тоқталады

Мұғаліммен амандасып, кезекші оқушы сыныптағы оқушылардың санын баяндау;

Оқушылар комплимент әдісі арқылы бір – біріне жылы сөздер айтады


Пайдалы қазбалардың таралуы бойынша тоқталады

Мұғалім

1-10 балл аралығында








Дескриптор:

Жалпы – 2 балл:

Пайдалы қазбалардың таралуы бойынша тоқталады











https://learningapps.org/view18959961


Сабақтың ортасы


10 мин



















5 мин












4 мин















5 мин

Мағынаны ашу

«Миға шабуыл» әдісі

Оқушыларға тақырыпқа сәйкес суреттер көрсетеліде. Оқушылар сол арқылы сабақтың тақырыбын анықтауы қажет

Сұрақ:

Суреттен қандай ақпарат алдық. Бүгінгі тақырыбымыз қандай болмақ

Жаңа сабақ

Бейнеролик: Ең лас қалалар

  • Бейнероликте қандай ақпарат көрдік?

  • Біздің елімізде бұл апаттар орын алуы мүмкінбе?

  • Қазақстанның қай өңірінде орын алуы мүмкін?



  1. Тапсырма

Жұптық жұмыс

«Фишбоун» әдісі

Жұп болып жасанды интеллект мүмкіншілігін пайдаланып минералды ресурстарды игеруге қатысты мәселелерді талдайды


  1. Тапсырма

Жеке жұмыс

Суретке қарай отырып топырақтың құнарлығын қалпына келтіру шараларын ұсыныңыз

  1. Тапсырма

«Суреттер сөйлейді» әдісі

  • Суретке қарай отырып минералды ресурстарды сақтау жолдарын ұсынады

Ұжымдық талқылайды.

Оқушылар Минералды ресурстарды игеруге байланысты мәселелер тақырыбын атайды нысандарын атайды;




Оқушылар бейнероликті көреді. Сұрақтарға жауап береді. Еліміздегі лас қалалар мен аймақтарды атайды;




Оқушылар gammaApp жасанды интеллект мүмкіншілігін пайдаланып презентация дайындайды.






Оқушылар суретке қарай отырып топырақтың эрозиясын қалпына келтіру шараларын ұсынады


Оқушылар қайта өңдеу бойынша минералды ресурстарды игеруде туындайтын мәселелерді шешеді

«Жарайсың» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.






















Дескриптор:

Жалпы – 4 балл:

Проблеманы анықтайды;

Себептерін атайды;

Дәлел келтіреді;

Қорытынды шығарады;



Дескриптор:

Жалпы – 2 балл:

Топырақтың құнарлығын арттыру шараларын ұсынады;


Дескриптор:

Жалпы – 2 балл:

Сурет арқылы ресурстарды сақтау жолдарын ұсынады;

















https://youtu.be/0hj_gAeyZBU?si=TukisPIXP-8_ip24








https://chatgpt.com/






Сабақтың соңы

5 мин


Рефлексия

СМС әдісі

Оқушылар әлеуметтік желіге кері байланыс жасайды


Үйге тапсырма

«Таза болашақ» эссе



Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айтады


Мұғалім топ басшысымен бірге 1 – 10 балл аралығында бағалайды.









9 класс

Бөлім бойынша жиынтық бағалау №3

І нұсқа

Күні:

Оқушының аты – жөні:

Бөлім

3. Физикалық география, 3.1. Литосфера

Тақырыбы

Литосфера

Оқу мақсаты

9. 3. 1. 1 жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде Қазақстанның жер бедерінің геологиялық тарихын және тектоникалық құрылымын анықтайды

9. 3. 1. 2 Қазақстанның басты орографиялық нысандарды сипаттайды

9. 3. 1. 5 Қазақстанның минералды ресурстарын өндіру және өңдеудіңбасты орталықтарын картадан көрсетіп, сипаттайды

Бағалау критерийі

Жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде Қазақстанның жер бедерінің геологиялық тарихын және тектоникалық құрылымын анықтайды

Қазақстанның басты орографиялық нысандарды сипаттайды

Қазақстанның минералды ресурстарын өндіру және өңдеудіңбасты орталықтарын картадан көрсетіп, сипаттайды

Ойлау дағдысы

Қолдану

Жоғары деңгей дағдылары

Уақыты

  1. минут

1. Тапсырма. Қатпарлықтарда түзілген аймақтарды анықтаңыз

Қатпарлық

Платформа

Қандай таулар түзілді

Каледон



[2]

2.Тапсырма. Тізімдегі орографиялық нысандарды картадан көрсетіңіз (Тұран жазығы, Каспий маңы ойпаты, Мұғалжар, Алтай)

[4]


3.Тапсырма. Минералды ресурс кен орындарымен орталықтарын жазыңыз

Минералды ресурс

Кен орны

Облыс

Мұнай



Мыс



Темір



Көмір



[8]








Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде Қазақстанның жер бедерінің геологиялық тарихын және тектоникалық құрылымын анықтайды

1

Платформаларды анықтайды


1

Тауларды анықтайды

1

Қазақстанның басты орографиялық нысандарды сипаттайды

2

Ірі орографиялық нысандарды белгілейді

4

МұҚазақстанның минералды ресурстарын өндіру және өңдеудің басты орталықтарын картадан көрсетіп, сипаттайды

3

Мұнай кен орындарын көрсетеді

1

Мұнай өндіретін облысты көрсетеді

1

Мыс кен орындарын көрсетеді

1

Мыс өндіретін облысты көрсетеді

1

Темір кен орындарын көрсетеді

1

Темір өндіретін облысты көрсетеді

1

Көмір кен орындарын көрсетеді

1

Көмір өндіретін облысты көрсетеді

1

Барлығы



14 балл












































9 класс

Бөлім бойынша жиынтық бағалау №3

ІІ нұсқа

Күні:

Оқушының аты – жөні:

Бөлім

3. Физикалық география, 3.1. Литосфера

Тақырыбы

Литосфера

Оқу мақсаты

9. 3. 1. 1 жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде Қазақстанның жер бедерінің геологиялық тарихын және тектоникалық құрылымын анықтайды

9. 3. 1. 2 Қазақстанның басты орографиялық нысандарды сипаттайды

9. 3. 1. 5 Қазақстанның минералды ресурстарын өндіру және өңдеудіңбасты орталықтарын картадан көрсетіп, сипаттайды

Бағалау критерийі

Жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде Қазақстанның жер бедерінің геологиялық тарихын және тектоникалық құрылымын анықтайды

Қазақстанның басты орографиялық нысандарды сипаттайды

Қазақстанның минералды ресурстарын өндіру және өңдеудіңбасты орталықтарын картадан көрсетіп, сипаттайды

Ойлау дағдысы

Қолдану

Жоғары деңгей дағдылары

Уақыты

  1. минут

1. Тапсырма. Қатпарлықтарда түзілген аймақтарды анықтаңыз

Қатпарлық

Платформа

Қандай таулар түзілді

Мезозой



[2]

2.Тапсырма. Тізімдегі орографиялық нысандарды картадан көрсетіңіз (Жалпы сырт, Тұран, Маңғыстау тауы, Тянь - Шань)

[4]


3.Тапсырма. Минералды ресурс кен орындарымен орталықтарын жазыңыз

Минералды ресурс

Кен орны

Облыс

Мұнай



Мыс



Темір



Көмір



[8]








Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде Қазақстанның жер бедерінің геологиялық тарихын және тектоникалық құрылымын анықтайды

1

Платформаларды анықтайды


1

Тауларды анықтайды

1

Қазақстанның басты орографиялық нысандарды сипаттайды

2

Ірі орографиялық нысандарды белгілейді

4

МұҚазақстанның минералды ресурстарын өндіру және өңдеудің басты орталықтарын картадан көрсетіп, сипаттайды

3

Мұнай кен орындарын көрсетеді

1

Мұнай өндіретін облысты көрсетеді

1

Мыс кен орындарын көрсетеді

1

Мыс өндіретін облысты көрсетеді

1

Темір кен орындарын көрсетеді

1

Темір өндіретін облысты көрсетеді

1

Көмір кен орындарын көрсетеді

1

Көмір өндіретін облысты көрсетеді

1

Барлығы



14 балл







Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
24.03.2026
0
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курстар тізімі