Т үркістан облысы білім басқармасының

Қазығұрт аудандық білім бөлімі

«Ынталы» жалпы білім беретін мектебі»

коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Мінез - құлықтың педагогикалық аспектілері

«Ынталы» жалпы білім беретін мектебінің

педагог - психологі

Момункулов Бейімбет Абдрахимұлы

Түркістан облысы

Қазығұрт аудандық білім бөлімі

«Ынталы» жалпы білім беретін мектебі»

коммуналдық мемлекеттік мекемесі

1. Педагог – психолог: Момункулов Беймбет Абдрахимұлы

2. Туған жылы: 19.05.1986 жыл

3. Мекен жайы: Түркістан облысы, Қазығұрт ауданы, Ынталы ауылы

4. Білімі: Жоғары

5. Бітірген оқу орны: Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті

6. Мамандығы: Педагогика және психология

7. Жалпы еңбек өтілі: 19 жыл

8. Санаты: Педагог – модератор

9. Марапаттары : АББ мақтау қағаздары

10. Шығармашылық тақырыбы: Мінез - құлықтың педагогикалық аспектілері

«Ынталы» жалпы білім беретін мектебінің педагог – психологі Момункулов Бейімбет Абдрахимұлының «Мінез - құлықтың педагогикалық аспектілері»

Қазығұрт ауданы 2025 жыл

Пікір жазған: Қазығұрт аудандық білім бөлімінің педагог – психолог әдіскері: Бекбаулова Эльмира Тұрдыбековна

Бұл әдістемелік кітапшада мектепте үздік сабақ жүргізген ұстаздардың озық тәжірибелерін насихаттау көзделген. Оқушылардың жас ерекшеліктеріне қарай пәнге қызығушылығын арттыру мақсатында түрлі сабақтардың жоспарлары көрсетілген. Білім сапасының арттырудың жолдары мен тиімді әдістерін мұғалім өз сабақтары арқылы көрсеткен. Сабақты жоспарлау және оны өту барысы мен нәтижелерін жариялаудың жолдары берілген.

Мінез - құлықтың педагогикалық аспектілері

Құрастырған: Момункулов Беймбет

Түркістан облысы, Қазығұрт ауданы 2025 жыл, 50 бет.

Бағдарламада балалардың шығармашылық қабілетінің дамуы үшін Мінез - құлықтың педагогикалық аспектілерін қарастыру міндеті қойылған. Шығармашылық саланы дамыту жеке тұлғаны үйлесімді дамуы үшін қажет. Зерттеу негізінде автор балалардың шығармашылық даму бағдарламасын ұсынады, оның қысқаша сипаттамасын береді, Мінез - құлықтың педагогикалық аспектілері арқылы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамуының негізгі идеяларын тұжырымдайды.

Оқушылардың жас ерекшеліктеріне қарай пәнге қызығушылығын арттыру мақсатында түрлі сабақтардың жоспарлары көрсетілген. Білім сапасын арттырудың жолдары мен тиімді әдістерін мұғалім өз сабақтары арқылы көрсеткен. Сабақты жоспарлау және оны өту барысы мен нәтижелерін жариялаудың жолдары берілген.

Бұл әдістемелік кітапша барлық мектеп мұғалімдері, оның ішінде педагог – психологтарға сабақты жоспарлауды жүргізуде қажет материалдар ретінде ұсынылған.

Қазығұрт аудандық білім бөлімінің әдістемелік кеңесінің 2025 жылғы «..............................» күнгі қаулысының шешімімен (хаттама№ ) басып шығаруға ұсынылған

Жоспар

I.Түсіндіру хаты:

Бағдарламаның өзектілігі мен мақсаты.

Мінез-құлықтың тәрбиелік процестегі рөлі.

Бағдарламаның ерекшеліктері мен жаңалығы.

Оқу нәтижелері (білім, білік, құндылықтар).

Бағдарламаны іске асыру формалары мен әдістері.

Бағалау жүйесі.

II. Тақырыптық жоспар:

Бағдарламаның негізгі тақырыптары мен бөлімдері.

Әрбір тақырыпқа бөлінетін сағат саны.

Оқу материалының қысқаша мазмұны.

III. Оқу-әдістемелік қамтамасыз ету:

Әрбір тақырып бойынша қолданылатын әдістер мен технологиялар (мысалы, интерактивті әдістер, ойындар, пікірталастар, жобалар).

Көрнекі құралдар мен дидактикалық материалдардың тізімі.

Бағалауға арналған тапсырмалар мен өлшемдер.

IV. Оқытушыға арналған әдістемелік ұсыныстар:

Әрбір тақырыпты өткізу бойынша ұсыныстар мен кеңестер.

Сыныптағы оқушылардың ерекшеліктерін ескеру жолдары.

Ата-аналармен өзара іс-қимыл жасау формалары.

V. Күтілетін нәтижелер:

Оқушылардың мінез-құлықтарындағы оң өзгерістер.

Әлеуметтік бейімделу деңгейінің артуы.

Жауапкершілік, еңбекқорлық, адалдық сияқты қасиеттердің қалыптасуы.

VI . Әдіс тәсілдер мен тапсырмалар

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер

Аннотация

Авторлық бағдарлама қазіргі білім беру жүйесіндегі өзекті мәселелердің бірі – оқушылардың мінез-құлқын қалыптастырудың педагогикалық аспектілерін тереңірек зерттеуге бағытталған. Бағдарламаның мақсаты – педагогтардың мінез-құлық ұғымы, оның қалыптасу факторлары мен даму заңдылықтары туралы білімдерін кеңейту, оқушылардың жас және дара ерекшеліктерін ескере отырып, тәрбие процесінде тиімді педагогикалық әдістер мен технологияларды қолдану дағдыларын дамыту.

Бағдарламада мінез-құлықтың теориялық негіздері, оны диагностикалау әдістері, әртүрлі тәрбиелік ықпал ету жолдары, ұлттық құндылықтарды сіңірудің ерекшеліктері, девиантты мінез-құлықтың алдын алу және түзету мәселелері қарастырылады. Сонымен қатар, педагогтардың оқушылармен, ата-аналармен және әлеуметтік ортамен өзара әрекеттесу жолдарына ерекше назар аударылады.

Бұл бағдарлама білім беру ұйымдарының педагогтарына, тәрбиешілеріне, психологтарына және педагогика саласының мамандарына арналған. Оны меңгеру нәтижесінде педагогтар оқушылардың мінез-құлқын қалыптастыру бойынша қажетті білім мен практикалық құзыреттілікке ие болып, тәрбие жұмысын тиімдірек жүргізуге мүмкіндік алады. Бұл өз кезегінде сапалы білім беруге және үйлесімді дамыған жеке тұлғаны қалыптастыруға ықпал етеді.

Аннотация

Авторская программа направлена на углубленное изучение педагогических аспектов формирования поведения учащихся, что является одной из актуальных проблем в современной системе образования. Целью программы является расширение знаний педагогов о понятии поведения, факторах его формирования и закономерностях развития, а также развитие навыков эффективного применения педагогических методов и технологий в воспитательном процессе с учетом возрастных и индивидуальных особенностей учащихся.

В программе рассматриваются теоретические основы поведения, методы его диагностики, различные способы воспитательного воздействия, особенности усвоения национальных ценностей, вопросы профилактики и коррекции девиантного поведения. Особое внимание уделяется способам взаимодействия педагогов с учащимися, родителями и социальной средой.

Данная программа предназначена для педагогов, воспитателей, психологов образовательных организаций и специалистов в области педагогики. В результате ее освоения педагоги приобретут необходимые знания и практические компетенции по формированию поведения учащихся, что позволит им более эффективно осуществлять воспитательную работу. Это, в свою очередь, способствует повышению качества образования и формированию гармонично развитой личности.

I Түсінік хаты

"Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері" атты бұл авторлық бағдарлама қазіргі білім беру жүйесіндегі өзекті мәселелердің бірі – оқушылардың мінез-құлқын қалыптастырудың теориялық және практикалық негіздерін тереңірек зерттеуге арналған. Қазіргі қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық өзгерістер, ақпараттық кеңістіктің ерекшеліктері жас ұрпақтың мінез-құлқына әр түрлі әсер етуде. Осыған байланысты білім беру процесінде оқушылардың бойында жоғары адамгершілік құндылықтарды, әлеуметтік жауапкершілікті және позитивті мінез-құлық дағдыларын қалыптастырудың маңызы арта түсуде.

Бағдарламаның өзектілігі мен мақсаты.

Бұл бағдарламаның өзектілігі педагогтардың оқушылардың мінез-құлқының қалыптасу заңдылықтарын, оған әсер ететін факторларды және тәрбиелік ықпал етудің тиімді жолдарын тереңірек түсіну қажеттілігінен туындайды. Бағдарлама педагогтарға оқушылардың жас және дара ерекшеліктерін ескере отырып, тәрбие жұмысын ғылыми-әдістемелік тұрғыдан ұйымдастыруға көмектеседі.

Бағдарламаның мақсаты – білім беру процесінде мінез-құлықтың педагогикалық аспектілерін жүйелі түрде қарастыру арқылы педагогтардың кәсіби құзыреттілігін арттыру, оқушылардың үйлесімді дамуына ықпал ететін тәрбиелік стратегиялар мен технологияларды меңгерту.

Бұл мақсатқа жету үшін бағдарламада келесі міндеттер қарастырылады:

• Мінез-құлық ұғымының мәнін, құрылымын және түрлерін ашып көрсету.

• Мінез-құлықтың қалыптасуына әсер ететін биологиялық, психологиялық және әлеуметтік факторларды талдау.

• Оқушылардың жас және дара ерекшеліктеріне сәйкес мінез-құлықты диагностикалаудың педагогикалық әдістерін қарастыру.

• Тәрбие процесінде қолданылатын әртүрлі әдістер мен тәсілдердің мінез-құлыққа әсер ету механизмдерін зерттеу.

• Ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды оқушылардың бойына сіңірудің педагогикалық шарттарын анықтау.

• Девиантты мінез-құлықтың алдын алу және түзету бойынша педагогикалық стратегияларды әзірлеу.

• Педагогтардың оқушылармен, ата-аналармен және әлеуметтік ортамен өзара тиімді іс-қимыл жасау жолдарын қарастыру.

Бұл авторлық бағдарлама білім беру ұйымдарының педагогтарына, тәрбиешілеріне, психологтарына, әлеуметтік педагогтарына және педагогика саласының мамандарына арналған. Бағдарламаны меңгеру нәтижесінде педагогтар оқушылардың мінез-құлқын қалыптастыру бойынша терең білім мен практикалық дағдыларға ие болып, тәрбие жұмысын более тиімді жүргізуге мүмкіндік алады. Бұл, өз кезегінде, сапалы білім беруге және үйлесімді дамыған жеке тұлғаны қалыптастыруға ықпал етеді.

Мінез-құлықтың тәрбиелік процестегі рөлі.

1. Тәрбие мақсатына жетудің құралы:

• Тәрбие процесінің түпкі мақсаты – қоғамға пайдалы, саналы, адамгершілігі мол жеке тұлғаны қалыптастыру. Бұл мақсатқа жету үшін оқушылардың бойында белгілі бір мінез-құлық нормалары мен дағдыларын қалыптастыру қажет. Мысалы, әдептілік, жауапкершілік, еңбекқорлық, сыйластық сияқты қасиеттер тәрбие арқылы дамиды және оқушының күнделікті мінез-құлқында көрініс табады.

• Тәрбиелік іс-шаралар, әңгімелер, үлгі көрсету арқылы оқушылардың санасына дұрыс мінез-құлық үлгілері сіңіріледі. Олар осы үлгілерге қарап бой түзейді және өз мінез-құлықтарын соған сәйкестендіруге тырысады.

2. Тұлғаның әлеуметтенуінің негізі:

• Мінез-құлық – адамның қоғамдағы басқа адамдармен қарым-қатынасының көрінісі. Дұрыс қалыптасқан мінез-құлық нормалары оқушының әлеуметтік ортаға бейімделуіне, басқалармен тіл табысуына, ұжымда жұмыс істеуіне көмектеседі.

• Әлеуметтік нормалар мен ережелерді сақтауға үйрету, өзара көмек көрсету, пікір алмасу, келісімге келу сияқты мінез-құлық дағдыларын дамыту оқушының толыққанды азамат ретінде қалыптасуы үшін маңызды.

3. Оқу процесінің тиімділігіне әсер етуші фактор:

• Тәртіптілік, зейінділік, белсенділік, жауапкершілік сияқты мінез-құлық көріністері оқушының білімді тиімді меңгеруіне ықпал етеді. Сабақта тәртіп сақтау, мұғалімді тыңдау, тапсырмаларды уақытында орындау – оқу процесінің табысты болуының кепілі.

• Керісінше, бұзақылық, немқұрайлылық, жалқаулық сияқты теріс мінез-құлық оқуға деген қызығушылықты төмендетіп, үлгерімге кері әсер етуі мүмкін.

4. Тұлғаның ішкі дүниесінің көрінісі:

• Адамның мінез-құлқы оның құндылықтарын, сенімдерін, сезімдерін және ниеттерін көрсетеді. Тәрбие процесі оқушылардың бойында ізгілікке, әділдікке, мейірімділікке негізделген ішкі дүниені қалыптастыруға бағытталуы керек.

• Дұрыс қалыптасқан құндылықтар мен сенімдер оқушының әр түрлі өмірлік жағдайларда дұрыс шешім қабылдауына және айналасындағылармен үйлесімді қарым-қатынас орнатуына көмектеседі.

5. Педагогикалық ықпал етудің нысаны:

• Педагогтар оқушылардың мінез-құлықтарын байқау арқылы олардың жеке ерекшеліктерін, қиындықтарын және қажеттіліктерін анықтай алады. Бұл ақпарат тәрбиелік жұмыстың мазмұны мен әдістерін оңтайландыру үшін пайдаланылады.

• Оқушының оң мінез-құлықтарын қолдау және дамыту, ал теріс қылықтарын түзету педагогтың маңызды міндеттерінің бірі болып табылады.

Мінез-құлық тәрбиелік процестің жүрегі болып табылады. Ол тұлғаның қалыптасуына, әлеуметтенуіне, оқудағы жетістіктеріне және айналасындағы әлеммен үйлесімді қарым-қатынасына тікелей әсер етеді. Сондықтан педагогтар мінез-құлықты қалыптастыруға бағытталған тәрбиелік жұмысты үнемі назарда ұстауы қажет.

Бағдарламаның ерекшеліктері мен жаңалығы.

"Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері" атты бұл авторлық бағдарламаның бірқатар ерекшеліктері мен жаңалығы бар, олар оны басқа ұқсас бағдарламалардан ерекшелендіреді:

Ерекшеліктері:

1. Кешенді тәсіл: Бағдарлама мінез-құлықты қалыптастыруға биологиялық, психологиялық, әлеуметтік және педагогикалық факторлардың өзара әсерін ескере отырып кешенді түрде қарастырады. Бұл педагогтарға мәселенің тереңіне бойлап, әрбір оқушыға жекелей ықпал ету стратегиясын әзірлеуге мүмкіндік береді.

2. Практикаға бағдарлану: Теориялық материалдар практикалық мысалдармен, нақты жағдайларды талдаумен және интерактивті тапсырмалармен толықтырылған. Педагогтар алған білімдерін тікелей өз жұмыстарында қолдануға қажетті дағдыларды меңгереді.

3. Оқушының даралығын ескеру: Бағдарлама әрбір оқушының бірегейлігін, оның қызығушылықтарын, қабілеттерін және даму ерекшеліктерін ескерудің маңыздылығын баса көрсетеді. Педагогтарға әр түрлі мінез-құлық көріністерінің себептерін түсінуге және оларға сәйкес педагогикалық тәсілдерді қолдануға бағыт береді.

4. Әлеуметтік-мәдени контексті ескеру: Бағдарлама ұлттық құндылықтардың, мәдениеттің және әлеуметтік ортаның оқушылардың мінез-құлқына тигізетін әсерін талдайды. Бұл педагогтарға тәрбие процесінде жергілікті ерекшеліктерді ескеруге және оқушылардың бойында патриотизм мен толеранттылықты қалыптастыруға көмектеседі.

5. Ата-аналармен және қоғаммен өзара әрекеттесуге бағдарлану: Бағдарлама тәрбие процесінде ата-аналардың және басқа да әлеуметтік институттардың рөлін ескереді және педагогтарға олармен тиімді қарым-қатынас орнатудың жолдарын ұсынады.

Жаңалығы:

1. Заманауи педагогикалық технологияларды интеграциялау: Бағдарламада оқытудың интерактивті әдістері, проблемалық оқыту, жобалық қызмет, ойын технологиялары, АКТ-құралдары және басқа да заманауи педагогикалық технологияларды мінез-құлықты қалыптастыру процесінде қолданудың тиімді жолдары қарастырылады.

2. Эмоционалды интеллектті дамытуға баса назар аудару: Бағдарлама оқушылардың өз эмоцияларын тануға, басқаруға және түсінуге, сондай-ақ эмпатияны дамытуға бағытталған әдістерді ұсынады. Эмоционалды интеллекттің дамуы оқушылардың әлеуметтік бейімделуіне және позитивті мінез-құлық көрсетуіне маңызды ықпал етеді.

3. Рефлексия және өзін-өзі бағалау дағдыларын дамыту: Бағдарлама педагогтарды оқушылардың өз мінез-құлықтарын талдауға, олардың себептерін түсінуге және өздігінен даму жолдарын анықтауға ынталандыратын әдістермен таныстырады.

4. Девиантты мінез-құлықтың ерте алдын алу және онымен жұмыс істеудің инновациялық тәсілдері: Бағдарламада девиантты мінез-құлықтың пайда болу белгілерін ерте анықтау және онымен жұмыс істеудің заманауи психологиялық-педагогикалық тәсілдері ұсынылады.

5. Педагогтардың кәсіби өсуіне бағытталған модульдер: Бағдарлама педагогтардың өздігінен білім алуын, рефлексиясын және кәсіби дамуын қолдайтын модульдерді қамтиды. Бұл педагогтарға өз тәжірибелерін талдауға, жаңа идеялармен танысуға және кәсіби шеберліктерін үнемі жетілдіріп отыруға көмектеседі.

Бұл ерекшеліктер мен жаңашылдықтар "Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері" авторлық бағдарламасын педагогтар үшін құнды әдістемелік құралға айналдырады және олардың оқушылардың мінез-құлқын қалыптастырудағы кәсіби құзыреттілігін арттыруға ықпал етеді.

Оқу нәтижелері (білім, білік, құндылықтар).

"Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері" авторлық бағдарламасын меңгеру нәтижесінде педагогтар келесідей оқу нәтижелеріне қол жеткізеді:

Білім:

• Мінез-құлық туралы терең білім: Педагогтар мінез-құлық ұғымының мәнін, құрылымын, түрлерін, қалыптасу факторларын (биологиялық, психологиялық, әлеуметтік) және даму заңдылықтарын толыққанды меңгереді.

• Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері туралы білім: Тәрбие процесінде мінез-құлықтың рөлі, маңызы және оған педагогикалық ықпал етудің теориялық негіздері туралы білімдері қалыптасады.

• Оқушылардың жас және дара ерекшеліктері туралы білім: Әр түрлі жастағы оқушылардың мінез-құлық дамуының ерекшеліктерін, темперамент типтерін, мінез акцентуацияларын және басқа да даралық айырмашылықтарын түсінеді.

• Мінез-құлықты диагностикалау әдістері туралы білім: Оқушылардың мінез-құлқын бақылау, әңгімелесу, сауалнама жүргізу, тестілеу және басқа да диагностикалық құралдар туралы білімдері болады.

• Тәрбиелік ықпал етудің әдістері мен технологиялары туралы білім: Әртүрлі педагогикалық әдістердің (сендіру, жаттықтыру, жазалау, мадақтау, үлгі көрсету және т.б.) мінез-құлыққа әсер ету жолдары туралы білімдері кеңейеді. Заманауи педагогикалық технологияларды (интерактивті оқыту, жобалық қызмет, ойын технологиялары және т.б.) қолданудың тиімділігін түсінеді.

• Ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтар туралы білім: Ұлттық мәдениеттің, дәстүрлердің және жалпыадамзаттық құндылықтардың оқушылардың мінез-құлқын қалыптастырудағы маңызын түсінеді.

• Девиантты мінез-құлық туралы білім: Девиантты мінез-құлықтың түрлері, себептері, алдын алу және түзету жолдары туралы білімдері қалыптасады.

• Педагогикалық этика және кәсіби стандарттар туралы білім: Педагогтың мінез-құлыққа қатысты этикалық нормалары мен кәсіби стандарттары туралы білімдері артады.

Білік:

• Оқушылардың мінез-құлқын бақылау және талдау білігі: Оқушылардың күнделікті мінез-құлық көріністерін жүйелі түрде бақылау, оларды тіркеу және талдау білігін меңгереді.

• Мінез-құлықты диагностикалау әдістерін қолдану білігі: Әртүрлі диагностикалық құралдарды (бақылау парақтары, сауалнамалар, әңгімелесу жоспарлары және т.б.) тиімді қолдану білігін дамытады.

• Тәрбиелік ықпал етудің әдістерін таңдау және қолдану білігі: Оқушылардың жеке ерекшеліктеріне және нақты жағдайға сәйкес тәрбиелік әдістерді (мадақтау, қолдау, ескерту, талқылау, жазалау және т.б.) дұрыс таңдау және тиімді қолдану білігін қалыптастырады.

• Заманауи педагогикалық технологияларды тәрбие процесінде қолдану білігі: Интерактивті әдістерді, ойындарды, жобаларды және АКТ-құралдарын мінез-құлықты қалыптастыру мақсатында қолдану білігін жетілдіреді.

• Оқушылармен, ата-аналармен және әлеуметтік ортамен тиімді қарым-қатынас орнату білігі: Эмпатия, тыңдау, сенімді қарым-қатынас орнату және конструктивті диалог жүргізу білігін дамытады.

• Девиантты мінез-құлықтың алдын алу және онымен жұмыс істеу білігі: Девиантты мінез-құлықтың алғашқы белгілерін анықтау, алдын алу шараларын ұйымдастыру және қиын мінезді оқушылармен жұмыс істеу білігін меңгереді.

• Рефлексия және өзін-өзі бағалау білігі: Өз педагогикалық қызметін талдау, жетістіктері мен кемшіліктерін анықтау және кәсіби даму жоспарын құру білігін дамытады.

Құндылықтар:

• Адамгершілік: Оқушыларға деген құрмет, мейірімділік, әділдік және жанашырлық сияқты адамгершілік құндылықтарды бағалау және оларды өз кәсіби қызметінде басшылыққа алу.

• Кәсіби жауапкершілік: Өз жұмысына деген жауапкершілікпен қарау, педагогикалық этика нормаларын сақтау және оқушылардың мүдделерін қорғау.

• Толеранттылық: Әрбір оқушының даралығын қабылдау, олардың пікірлері мен сенімдеріне құрметпен қарау және кемсітушілікке жол бермеу.

• Ынтымақтастық: Әріптестермен, ата-аналармен және басқа да мүдделі тараптармен ынтымақтастықта жұмыс істеуге дайын болу.

• Өзін-өзі дамыту: Үнемі кәсіби білімін жетілдіруге, жаңа педагогикалық идеялар мен тәсілдерді меңгеруге ұмтылу.

• Отансүйгіштік: Ұлттық құндылықтарды құрметтеу және оқушылардың бойында патриоттық сезімді қалыптастыруға ықпал ету.

• Әлеуметтік әділеттілік: Қоғамдағы әлеуметтік әділеттілік принциптерін ұстану және оқушыларды осыған тәрбиелеу.

Бұл оқу нәтижелері педагогтардың оқушылардың мінез-құлқын қалыптастырудағы кәсіби құзыреттілігінің артуына, тәрбие процесінің сапасының жақсаруына және нәтижесінде үйлесімді дамыған жеке тұлғаны қалыптастыруға ықпал етеді.

Бағдарламаны іске асыру формалары мен әдістері.

"Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері" авторлық бағдарламасын іске асырудың әртүрлі формалары мен әдістері бар, олар педагогтардың қажеттіліктеріне, бағдарламаның мақсатты аудиториясына және қолжетімді ресурстарға байланысты қолданылуы мүмкін.

Іске асыру формалары:

• Семинарлар мен тренингтер: Теориялық материалды ұсыну, практикалық жаттығулар орындау, жағдаяттарды талдау және пікірталас жүргізу арқылы педагогтардың білімі мен біліктілігін арттыруға бағытталған интерактивті форма.

• Дәрістер: Бағдарламаның негізгі тақырыптары бойынша теориялық материалды жүйелі түрде ұсыну формасы. Әдетте, көрнекі материалдармен және мысалдармен толықтырылады.

• Вебинарлар мен онлайн курстар: Қашықтан оқыту форматы, педагогтардың географиялық орналасуына қарамастан бағдарламаға қатысуына мүмкіндік береді. Интерактивті элементтер (чат, форум, онлайн тестілеу) қолданылуы мүмкін.

• Дөңгелек үстелдер мен пікірталастар: Педагогтардың тәжірибе алмасуына, өзекті мәселелерді бірлесіп талқылауына және шешімдер іздестіруіне арналған форма.

• Мастер-класстар: Тәжірибелі педагогтардың мінез-құлықты қалыптастыру бойынша үздік тәжірибелерімен бөлісуі, нақты әдістер мен технологияларды көрсетуі.

• Конференциялар мен симпозиумдар: Бағдарламаның тақырыбына қатысты кең ауқымды мәселелерді талқылауға, зерттеу нәтижелерімен бөлісуге және жаңа идеялармен танысуға арналған форма.

• Өздігінен білім алу: Педагогтардың бағдарламаның оқу материалдарымен (кітаптар, мақалалар, әдістемелік құралдар, бейнедәрістер) өз бетінше танысуы.

• Тәлімгерлік және коучинг: Тәжірибелі педагогтың жаңадан келген немесе қиындықтарға тап болған педагогқа қолдау көрсетуі және бағыт-бағдар беруі.

Іске асыру әдістері:

• Интерактивті әдістер:

  • Топтық жұмыс: Кіші топтарда тапсырмаларды орындау, пікір алмасу, бірлескен шешім қабылдау.

  • Рөлдік ойындар мен имитациялар: Нақты жағдайларды модельдеу және әртүрлі мінез-құлық стратегияларын тәжірибе жүзінде қолдану.

  • Ми шабуылы: Белгілі бір мәселе бойынша көптеген идеяларды жылдам ұсыну және талқылау.

  • Дебаттар мен пікірталастар: Қарама-қарсы пікірлерді ұсыну және дәлелдеу, мәселенің әртүрлі қырларын қарастыру.

  • Кейс-стади (жағдаяттық талдау): Нақты педагогикалық жағдайларды талдау және оларды шешудің ықтимал жолдарын іздестіру.

  • Дискуссиялар: Берілген тақырып бойынша еркін пікір алмасу және талқылау.

• Көрнекілік әдістер:

  • Презентациялар: Теориялық материалды көрнекі түрде ұсыну (слайдтар, схемалар, кестелер).

  • Бейне және аудио материалдарды қолдану: Тақырыпқа қатысты бейнефильмдер, мультфильмдер, аудио жазбалар көрсету және тыңдау.

  • Плакаттар мен тірек сызбаларды пайдалану: Негізгі идеяларды және қағидаларды көрнекі түрде ұсыну.

• Практикалық әдістер:

  • Жаттығулар мен тапсырмалар: Алған білімді бекіту және практикалық дағдыларды қалыптастыруға арналған әртүрлі жаттығулар орындау.

  • Модельдеу: Дұрыс мінез-құлық үлгілерін көрсету және талдау.

  • Педагогикалық эксперименттер: Нақты педагогикалық әдістердің тиімділігін тексеру мақсатында тәжірибелер жүргізу.

  • Рефлексиялық жаттығулар: Өз тәжірибесін талдау, жетістіктері мен кемшіліктерін анықтау.

• Бағалау әдістері:

  • Ауызша сұрау: Тақырыпты меңгеру деңгейін анықтау үшін сұрақтар қою және жауаптарды талдау.

  • Жазбаша жұмыстар: Эссе, реферат, баяндама, жобалар арқылы білімді тексеру.

  • Тестілеу: Білімді стандартталған тапсырмалар арқылы бағалау.

  • Портфолио: Педагогтың оқу процесіндегі жетістіктері мен дағдыларын көрсететін жинақ.

  • Өзін-өзі бағалау және өзара бағалау: Педагогтардың өз білімдері мен дағдыларын және әріптестерінің жұмысын бағалауы.

Бағдарламаны іске асыру кезінде әртүрлі формалар мен әдістерді ұштастыру оқытудың тиімділігін арттырады және педагогтардың белсенді қатысуын қамтамасыз етеді. Педагогтардың қажеттіліктері мен қызығушылықтарын ескере отырып, оқыту формалары мен әдістерін икемді түрде өзгерту және толықтыру ұсынылады.

Бағалау жүйесі.

"Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері" авторлық бағдарламасын меңгеру нәтижелерін бағалау жүйесі педагогтардың алған білімдерін, қалыптасқан біліктерін және кәсіби құндылықтарының даму деңгейін анықтауға бағытталады. Бағалау әдістері әртүрлі болуы мүмкін және оқыту формасына, бағдарламаның мақсаттары мен міндеттеріне сәйкес анықталады.

Бағалаудың мақсаттары:

• Педагогтардың бағдарламаның мазмұнын меңгеру деңгейін анықтау.

• Қалыптасқан практикалық біліктер мен дағдыларды бағалау.

• Педагогтардың кәсіби құндылықтарының даму динамикасын бақылау.

• Бағдарламаның тиімділігін анықтау және оны жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу.

• Педагогтарды кәсіби өсуге ынталандыру.

Бағалау түрлері:

• Ағымдық бағалау: Бағдарламаны меңгеру барысында жүргізіледі және педагогтардың белсенділігін, тапсырмаларды орындау сапасын және тақырыпты түсіну деңгейін бағалауға бағытталады.

  • Ауызша белсенділік: Семинарлар мен дөңгелек үстелдердегі қатысуы мен пікірлері.

  • Топтық жұмысқа қатысу: Топтық тапсырмаларды орындаудағы үлесі мен ынтымақтастық деңгейі.

  • Практикалық тапсырмаларды орындау: Жағдаяттарды талдау, рөлдік ойындарға қатысу, шағын жобалар әзірлеу сапасы.

  • Рефлексиялық есептер: Өз тәжірибесін талдау және алған білімдерін қолдану бойынша ой-пікірлерін жазу.

• Аралық бағалау: Бағдарламаның белгілі бір бөлімдерін меңгергеннен кейін жүргізіледі және алған білімдерді жүйелеу мен қолдану деңгейін анықтауға бағытталады.

  • Эссе немесе реферат жазу: Берілген тақырып бойынша теориялық білімдерін көрсету және талдау қабілетін бағалау.

  • Тестілеу: Бағдарламаның негізгі ұғымдары мен қағидаларын меңгеру деңгейін анықтауға арналған тапсырмалар.

  • Кейс-стадиді талдау: Нақты педагогикалық жағдайларды талдау және шешу жолдарын ұсыну.

• Қорытынды бағалау: Бағдарлама толығымен аяқталғаннан кейін жүргізіледі және жалпы меңгеру деңгейін анықтауға бағытталады.

  • Қорытынды жоба: Бағдарламаның тақырыбына қатысты дербес зерттеу жұмысын немесе әдістемелік әзірлемені ұсыну және қорғау.

  • Қорытынды тестілеу: Бағдарламаның барлық бөлімдері бойынша білімді кешенді түрде бағалау.

  • Портфолио қорғау: Педагогтың бағдарлама барысындағы жұмыстарын, жетістіктерін және өсу динамикасын көрсететін жинақты ұсыну және талқылау.

Бағалау әдістері:

• Бақылау: Педагогтардың практикалық тапсырмаларды орындауын, топтық жұмысқа қатысуын және пікірталастардағы белсенділігін бақылау.

• Ауызша бағалау: Сұрақтар қою, жауаптарды талдау, пікір алмасу арқылы білім мен түсіну деңгейін бағалау.

• Жазбаша бағалау: Эсселерді, рефераттарды, жобаларды, рефлексиялық есептерді талдау және бағалау.

• Өзін-өзі бағалау: Педагогтардың өз білімдері мен дағдыларын өздігінен бағалауы.

• Өзара бағалау: Педагогтардың бір-бірінің жұмыстарын бағалауы (әсіресе топтық жұмыстар мен жобаларда).

• Критериалды бағалау: Алдын ала анықталған критерийлер мен дескрипторларға сәйкес бағалау. Бұл бағалаудың объективтілігін арттырады.

Бағалау критерийлері:

Бағалау кезінде келесідей критерийлер ескерілуі мүмкін:

• Теориялық білімді меңгеру деңгейі: Бағдарламаның негізгі ұғымдары мен қағидаларын түсінуі және қолдана білуі.

• Практикалық біліктерді қалыптастыру деңгейі: Әртүрлі педагогикалық әдістерді қолдана білуі, проблемалық жағдайларды шешу қабілеті.

• Аналитикалық және сыни ойлау қабілеті: Ақпаратты талдау, қорытынды жасау және өз пікірін дәлелдей білуі.

• Коммуникативтік қабілеттер: Ауызша және жазбаша түрде ойын сауатты жеткізе білуі, әріптестермен тиімді қарым-қатынас орната білуі.

• Креативтілік және жаңашылдық: Проблемаларды шешуде стандартты емес тәсілдерді қолдана білуі, жаңа идеялар ұсынуы.

• Өзін-өзі басқару және рефлексия қабілеті: Өз қызметін жоспарлау, ұйымдастыру, бағалау және түзету қабілеті.

Бағалау жүйесі ашық, түсінікті және әділ болуы тиіс. Педагогтар бағалау критерийлерімен алдын ала таныстырылуы қажет. Бағалау нәтижелері педагогтарға кері байланыс беру және олардың кәсіби өсуін қолдау үшін пайдаланылуы тиіс.

II. Тақырыптық жоспар

№	Тақырып атауы	Сағат саны	Өткізу формасы
1	Мінез-құлық ұғымы. Мінез-құлық пен тәрбие арасындағы байланыс	2	Дәріс
2	Мінез-құлықтың психологиялық негіздері	2	Дәріс, пікірталас
3	Жас ерекшеліктеріне байланысты мінез-құлық	2	Тәжірибелік сабақ
4	Девиантты (қалыптан ауытқыған) мінез-құлық: себептері мен алдын алу	2	Семинар
5	Педагогикалық қарым-қатынас және оның мінез-құлыққа әсері	2	Тәжірибелік сабақ
6	Тәрбие әдістері және олардың мінез-құлыққа ықпалы	2	Дәріс
7	Оқушы тұлғасын тәрбиелеуде мектеп пен отбасының рөлі	2	Практикум
8	Құндылықтар мен нормалар жүйесі – мінез-құлықтың негізі	2	Пікірталас
9	Бақылау, өзін-өзі бақылау және өзін-өзі реттеу	2	Тәжірибелік сабақ
10	Қорытынды. Жобалық жұмыс презентациясы	2	Презентация, пікірталас

Жалпы сағат саны: 20 сағат

Бағалау түрлері: Ауызша жауап, тест, эссе, жоба қорғау

Оқыту әдістері: Лекция, сұхбат, жағдайлық талдау, топтық жұмыс, рефлексия

Қажетті ресурстар: Педагогика, психология оқулықтары, кейс тапсырмалар, бейнематериалдар

1.САБАҚ ЖОСПАРЫ

Сабақтың тақырыбы:
Мінез-құлық ұғымы. Мінез-құлық пен тәрбие арасындағы байланыс

Пәні: Педагогика / Жалпы психология

Сабақ түрі: Дәріс + пікірталас

Сағат саны: 2 академиялық сағат

Мақсаты:

• Студенттерге мінез-құлық ұғымының мәнін түсіндіру;

• Тәрбиенің мінез-құлық қалыптастырудағы рөлін ашу;

• Мінез-құлықтың педагогикалық және әлеуметтік аспектілерін талдау.

Оқыту міндеттері:

1. Білімдік: Мінез-құлық ұғымын, оның түрлерін, құрылымын, функцияларын түсіндіру.

2. Дамытушылық: Логикалық ойлау, салыстыру, талдау, рефлексия жасау қабілеттерін дамыту.

3. Тәрбиелік: Жауапкершілік, адамгершілік, өзін-өзі бақылау сияқты тұлғалық қасиеттерді қалыптастыру.

Сабақ барысы:

Кезең	Уақыты	Мазмұны	Оқыту әдістері
І. Ұйымдастыру кезеңі	5 мин	Амандасу, қатысушыларды түгендеу, сабақтың мақсатымен таныстыру	Сұхбат, мотивациялық сұрақтар
ІІ. Жаңа тақырыпты түсіндіру	30 мин
– Мінез-құлық ұғымы
– Биологиялық, психологиялық және әлеуметтік негіздері
– Мінез-құлық түрлері: саналы, ерікті, бейсаналы, девиантты
– Тәрбиенің мінез-құлыққа ықпалы	Лекция, слайд-презентация, мысал келтіру
ІІІ. Топтық жұмыс / талдау	25 мин
– Мысал жағдайларды (кейстерді) талдау: оқушы мінез-құлқы мен тәрбиешінің әрекеті
– «Жақсы мінез-құлық дегеніміз не?» тақырыбында пікірталас	Топтық жұмыс, кейс-талдау, пікірталас
ІV. Бекіту	10 мин
– Сұрақ-жауап
– Мінез-құлық пен тәрбие байланысына шолу	Рефлексия, кері байланыс
V. Үй тапсырмасы	5 мин
– «Мінез-құлық пен тәрбиенің өзара байланысы» тақырыбында қысқаша эссе (1 бет) жазу	Тапсырма беру

Қажетті ресурстар:

• Интерактивті тақта / презентация

• Кейс-ситуациялар жазылған парақтар

• Психология және педагогика оқулықтары (М.Мұқанов, Қ.Бержанов, Ж.Әбиев және т.б.)

Бағалау:

• Сабақтағы белсенділік

• Топтық жұмысқа қатысу

• Үй тапсырмасының мазмұны

2. САБАҚ ЖОСПАРЫ

Сабақтың тақырыбы:

Мінез-құлықтың психологиялық негіздері

Сабақ түрі:

Дәріс + практикалық талдау

Сағат саны:

2 академиялық сағат

Пәні:
Психология / Педагогика

Сабақтың мақсаты:

Студенттерге мінез-құлықтың психологиялық құрылымын, оның қалыптасуына әсер ететін ішкі (тұлғалық) және сыртқы (әлеуметтік) факторларды түсіндіру.

Міндеттері:

1. Білімдік: Мінез-құлықтың негізгі психологиялық компоненттерімен таныстыру (түйсік, қабылдау, эмоция, мотивация, ерік, мінез және темперамент).

2. Дамытушылық: Аналитикалық ойлау мен себеп-салдар байланыстарын анықтау қабілетін дамыту.

3. Тәрбиелік: Жауапкершілік пен өзін-өзі тануға, өзін-өзі реттеуге бағытталған құндылықтарды қалыптастыру.

Сабақ барысы:

Кезең	Уақыты	Мазмұны	Әдіс-тәсілдер
I. Ұйымдастыру кезеңі	5 мин	Студенттерді түгендеу, сабақ мақсатын таныстыру	Диалог, мотивация
II.Кіріспе (жаңа тақырыпқа бағыттау)	10 мин	«Адам не үшін белгілі бір әрекет жасайды?» атты ситуациялық сұрақ қою	Сұрақ-жауап, шағын пікірталас
III.Негізгі бөлім (түсіндіру)	30 мин
– Мінез-құлықтың психологиялық құрылымы
– Мотивация және қажеттілік (А.Маслоу теориясы)
– Эмоция мен ерік рөлі
– Темперамент пен мінездің ерекшеліктері
– Жеке тұлға теориялары (Фрейд, Юнг, Эриксон, Роджерс)	Лекция, кесте, слайд-презентация
IV. Практикалық бөлім	25 мин
– Шағын тест: «Сіздің темпераментіңіз қандай?»
– Мотивация типтерін талдау (жағдайлық тапсырмалар арқылы)
– Эмоцияны тану және басқару жаттығуы	Жеке жұмыс, топтық талдау
V. Қорытынды және рефлексия	10 мин
– Сұрақ-жауап
– «Мінез-құлық пен психология» сызбасын жасау	Рефлексия, кері байланыс
VI. Үй тапсырмасы	5 мин
– Эссе: «Менің мінез-құлқыма әсер ететін факторлар» (1 бет)
– Кесте: Темперамент түрлері мен олардың мінез-құлыққа ықпалы	Тапсырма беру

Қолданылатын ресурстар:

• Презентация слайдтары

• Темперамент пен мотивацияға арналған психологиялық тесттер

• Психология оқулықтары (Ю.К. Бабанский, А.В. Петровский, Р.С. Немов және т.б.)

Бағалау критерийлері:

• Белсенділік

• Пікір айту қабілеті

• Практикалық тапсырмаларды орындау сапасы

• Үй тапсырмасының мазмұны

3. САБАҚ ЖОСПАРЫ

Сабақтың тақырыбы:

Жас ерекшеліктеріне байланысты мінез-құлық

Пәні: Педагогика / Жас ерекшелік психологиясы

Сабақ түрі: Практикалық сабақ элементтері бар дәріс

Сағат саны: 2 академиялық сағат

Сабақтың мақсаты:

Студенттерге әр жас кезеңіндегі (балалық, жасөспірімдік, жеткіншек, ересек) мінез-құлық ерекшеліктерін, оларды тәрбиелеудегі педагогикалық тәсілдерді түсіндіру.

Міндеттері:

1. Білімдік: Жас кезеңдерінің психологиялық сипаттамасын, мінез-құлықтағы ерекшеліктерді түсіндіру.

2. Дамытушылық: Салыстыру, талдау және мінез-құлықты жастық даму тұрғысынан бағалау қабілетін дамыту.

3. Тәрбиелік: Әр жасқа сай қарым-қатынас пен жеке ерекшелікті ескере отырып әрекет етуге үйрету.

Сабақ барысы:

Кезең	Уақыты	Мазмұны	Әдіс-тәсілдер
I. Ұйымдастыру кезеңі	5 мин	Қатысушыларды түгендеу, сабақ мақсаты мен жоспарын хабарлау	Диалог
II. Кіріспе (ой қозғау)	10 мин	Сұрақ: «Жас ерекшелігі мінез-құлыққа қалай әсер етеді?»	Сұрақ-жауап, миға шабуыл
III. Негізгі бөлім	35 мин
– Бөбектер мен мектеп жасына дейінгі балалардың мінез-құлқы
– Бастауыш мектеп жасындағы балалардың ерекшеліктері
– Жеткіншектер мен жасөспірімдердің мінез-құлқы (қиындықтар мен дағдарыстар)
– Жас ересектер мен олардың әлеуметтік бейімделуі
– Мінез-құлықты қалыптастырудағы тәрбие тәсілдері	Лекция, жас кезеңдеріне кесте жасау, мысалдар талдау
IV. Тәжірибелік бөлім	25 мин
– Тапсырма: Жас кезеңіне сай мінез-құлық көрінісін сипаттап, педагог ретінде әрекет ету жолын ұсыну
– Топтық талдау: «Жеткіншек жастағы оқушы тәртібін түзету жолдары»	Топтық жұмыс, кейс-талдау
V. Қорытынды және рефлексия	10 мин
– Қысқаша тест / сұрақтар
– Рефлексия: «Қай жастағы балалармен жұмыс істеу өзіңе оңай/қиын және неге?»	Сұрақ-жауап, кері байланыс
VI. Үй тапсырмасы	5 мин
– «Мектеп жасындағы оқушы мінез-құлқына әсер етуші факторлар» атты шағын эссе (1 бет)	Жеке тапсырма

4. САБАҚ ЖОСПАРЫ

Сабақтың тақырыбы:

Девиантты (қалыптан ауытқыған) мінез-құлық: себептері мен алдын алу жолдары

Пәні: Педагогика / Психология / Әлеуметтік педагогика

Сабақ түрі: Семинар + практикалық жұмыс

Сағат саны: 2 академиялық сағат

Сабақтың мақсаты:

Студенттерге девиантты мінез-құлық ұғымын, оның психологиялық және әлеуметтік себептерін, сондай-ақ оны болдырмау мен алдын алу тәсілдерін меңгерту.

Сабақтың міндеттері:

1. Білімдік: Девиантты мінез-құлықтың түрлері мен себептерін ашып көрсету.

2. Дамытушылық: Студенттердің аналитикалық ойлау, нақты жағдайларды талдау дағдыларын дамыту.

3. Тәрбиелік: Төзімділік, адамгершілік, кәмелетке толмағандарға дұрыс қарым-қатынас орнату мәдениетін қалыптастыру.

Сабақ барысы:

Кезең	Уақыты	Мазмұны	Әдіс-тәсілдер
І. Ұйымдастыру кезеңі	5 мин	Сабақтың тақырыбын, мақсатын таныстыру	Әңгіме
ІІ. Кіріспе мотивация	10 мин	«Девиантты әрекет дегеніміз не?» – видеоролик немесе сұрақ арқылы ой қозғау	Миға шабуыл, сұрақ-жауап
ІІІ. Теориялық бөлім	30 мин
– Девиантты мінез-құлық ұғымы
– Түрлері: агрессия, суицид, нашақорлық, қылмыс, асоциалдық мінез-құлық
– Биологиялық, психологиялық және әлеуметтік себептері
– Жеткіншектер арасындағы девиация ерекшеліктері
– Алдын алу, профилактикалық жұмыс жолдары	Лекция, слайд, диаграмма
ІV. Практикалық бөлім	25 мин
– Кейс-тапсырма: «Мектептегі тәртібі нашар оқушымен жұмыс»
– Топтық жұмыс: Алдын алу жобасын құру (мектеп үшін)
– «Себеп-салдар» картасы: девиантты әрекет пен оның салдары	Талдау, пікір алмасу, постер жасау
V. Қорытынды	10 мин
– Рефлексия: «Мен нені түсіндім?»
– Сұрақ-жауап, қысқаша тест	Кері байланыс, рефлексия
VI. Үй тапсырмасы	5 мин
– Эссе: «Девиантты мінез-құлықты болдырмаудың педагогикалық жолдары»	Жеке жұмыс

Ресурстар:

• Видеоматериал (қысқаша фильм немесе деректі үзінді)

• Девиантты мінез-құлық бойынша диаграмма, кестелер

• Кейс-ситуациялар жазылған парақтар

• Оқулықтар (Р.С. Немов, Ж.Әбиев, Қ.Жарықбаев және т.б.)

Бағалау критерийлері:

Критерий	Бағалау түрі
Белсенділік	Сұрақтарға қатысу, пікір айту
Практикалық тапсырма	Шығармашылық пен мәселені түсіну деңгейі
Үй тапсырмасы	Мазмұны, құрылымы, дәлелділігі

5. САБАҚ ЖОСПАРЫ

Сабақтың тақырыбы:

Педагогикалық қарым-қатынас және оның мінез-құлыққа әсері

Пәні: Педагогика / Педагогикалық психология

Сабақ түрі: Практикалық сабақ элементтері бар дәріс

Сағат саны: 2 академиялық сағат

Сабақтың мақсаты:

Студенттерге педагогикалық қарым-қатынас ұғымын, оның құрылымын, кезеңдерін және оқушы мінез-құлқына ықпал ету механизмдерін түсіндіру.

Сабақтың міндеттері:

1. Білімдік: Педагогикалық қарым-қатынас түрлерін, функцияларын және кезеңдерін меңгерту.

2. Дамытушылық: Сөйлеу мәдениеті, эмоционалдық интеллект, кері байланысты орнату дағдыларын дамыту.

3. Тәрбиелік: Ізеттілік, сенімге негізделген педагогикалық этиканы қалыптастыру.

Сабақ барысы:

Кезең	Уақыты	Мазмұны	Әдіс-тәсілдер
І. Ұйымдастыру	5 мин	Сабақтың мақсатымен таныстыру, қатысушылармен сәлемдесу	Шағын диалог
ІІ. Ой қозғау	10 мин	Сұрақ: «Мұғалім мен оқушы арасындағы қарым-қатынас мінез-құлыққа қалай әсер етеді?»	Пікірталас, миға шабуыл
ІІІ. Теориялық бөлім	30 мин
– Педагогикалық қарым-қатынас ұғымы
– Құрылымы: ақпарат алмасу, өзара түсіністік, эмоциялық байланыс
– Қарым-қатынастың кезеңдері (А.А. Леонтьев бойынша)
– Оқушы мінез-құлқына әсер ететін педагогикалық стильдер (авторитарлы, демократиялық, либералды)
– Сенімді атмосфераның мінезге ықпалы	Лекция, слайд, кесте
IV. Практикалық бөлім	25 мин
– Рөлдік ойын: «Қиын оқушымен сөйлесу» (стильдерді пайдалану)
– Талдау: қарым-қатынас стильдерінің мінез-құлыққа ықпалы
– «Жағымды кері байланыс» жаттығуы	Топтық жұмыс, пікірталас, практикум
V. Қорытынды	10 мин
– «Қарым-қатынас арқылы тәрбиелеу мүмкін бе?» тақырыбында шолу
– Рефлексия: «Мені шабыттандырған мұғалім кім еді және неге?»	Кері байланыс, сұхбат
VI. Үй тапсырмасы	5 мин
– Эссе: «Мен болашақ педагог ретінде қарым-қатынасым арқылы неге үйрете аламын?»	Жеке тапсырма

Ресурстар:

• А.А. Леонтьев, И.С. Якиманская, В.А. Кан-Калик еңбектері

• Қарым-қатынас стильдері сипаттамасы (кесте, диаграмма)

• Видеоматериалдар (сабақ үзінділері)

Бағалау:

Критерий	Бағалау түрі
Белсенділік	Талқылауға қатысу
Практикалық жұмыс	Шынайылығы, стильге сай шешім ұсынуы
Үй тапсырмасы	Эссенің мазмұны мен құрылымы

6. САБАҚ ЖОСПАРЫ

Сабақтың тақырыбы:

Тәрбие әдістері және олардың мінез-құлыққа ықпалы

Пәні: Педагогика / Тәрбие теориясы

Сабақ түрі: Дәріс + тәжірибелік жұмыс

Сағат саны: 2 академиялық сағат

Сабақтың мақсаты:

Студенттерге тәрбие әдістерінің мәнін, түрлерін, қолдану ерекшеліктерін және олардың оқушы мінез-құлқына әсер ету механизмдерін меңгерту.

Сабақтың міндеттері:

1. Білімдік: Тәрбие әдістерін (сендіру, жаттықтыру, мадақтау, жазалау, үлгі көрсету және т.б.) меңгерту, теориялық негізін түсіндіру.

2. Дамытушылық: Ойлау, талдау, салыстыру, практикалық шешім қабылдау дағдыларын дамыту.

3. Тәрбиелік: Әділеттілік, жауапкершілік және педагогикалық такт қалыптастыру.

Сабақ барысы:

Кезең	Уақыты	Мазмұны	Әдіс-тәсілдер
І. Ұйымдастыру	5 мин	Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру, мотивация беру	Диалог
ІІ. Ой қозғау	10 мин	Сұрақ: «Сізді бала кезде қандай тәрбие әдістері жиі қолданылды және олар қалай әсер етті?»	Пікір алмасу, рефлексия
ІІІ. Негізгі бөлім	30 мин
– Тәрбие әдісі ұғымы
– Тәрбие әдістерінің жіктелуі:
• Сананы қалыптастыру әдістері (әңгіме, түсіндіру, лекция, сендіру)
• Іс-әрекетті ұйымдастыру және мінез-құлықты қалыптастыру әдістері (жаттығу, талап қою, қоғамдық пікірге сүйену)
• Мадақтау және жазалау әдістері
– Әр әдістің бала психикасына әсері	Дәріс, кесте, мысал келтіру
IV. Практикалық бөлім	25 мин
– Кейс-тапсырма: «Мектептегі тәртіп бұзушы оқушыға қандай тәрбие әдісін қолданасыз?»
– Жұптық жұмыс: Әдістерді нақты жағдайларға сәйкестендіру
– Топпен пікірталас: «Жазалау керек пе, жоқ па?»	Кейс-талдау, топтық талдау, дискуссия
V. Қорытынды	10 мин
– Сұрақ-жауап арқылы негізгі ұғымдарды бекіту
– Рефлексия: «Мен болашақта қандай әдістерді қолданар едім?»	Қорытындылау, кері байланыс
VI. Үй тапсырмасы	5 мин
– Эссе: «Тәрбие әдістерінің тиімділігі: менің көзқарасым» (1 бет)	Жеке жұмыс

Ресурстар:

• Оқулықтар: Ж.Әбиев, С.Қалиев, В.А. Сластенин

• Кестелер: тәрбие әдістерінің жіктелуі

• Кейс-ситуациялар

• Презентация (қажет болса, бөлек жасап бере аламын)

Бағалау критерийлері:

Критерий	Бағалау
Белсенділік	Сабақтағы талқылауға қатысу
Практикалық жұмыс	Нақты, логикалық шешімдер ұсыну
Үй тапсырмасы	Талдау тереңдігі, дәлелділік

7.САБАҚ ЖОСПАРЫ

Сабақтың тақырыбы:

Оқушы тұлғасын тәрбиелеуде мектеп пен отбасының рөлі

Пәні: Педагогика / Тәрбие жұмысының теориясы мен әдістемесі

Сабақ түрі: Практикалық элементтері бар дәріс

Сағат саны: 2 академиялық сағат

Сабақтың мақсаты:

Студенттерге мектеп пен отбасы арасындағы ынтымақтастықтың тәрбиелік мәнін, тұлға қалыптастырудағы өзара ықпалын ұғындыру.

Сабақтың міндеттері:

1. Білімдік: Мектеп пен отбасының тәрбиелік қызметтері, олардың оқушы мінез-құлқына әсері туралы білім беру.

2. Дамытушылық: Әлеуметтік-педагогикалық ойлау мен тәрбие үдерісін сараптау қабілетін дамыту.

3. Тәрбиелік: Ынтымақтастық, түсіністік, жауапкершілік құндылықтарын қалыптастыру.

Сабақ барысы:

Кезең	Уақыты	Мазмұны	Әдіс-тәсілдер
І. Ұйымдастыру	5 мин	Қатысушыларды түгендеу, сабақ мақсаты мен тақырыбын түсіндіру	Диалог
ІІ. Кіріспе мотивация	10 мин	Сұрақ: «Сізді тәрбиелеуде ата-анаңыз ба, әлде мұғалімдер көп әсер етті ме?»	Рефлексия, пікірталас
ІІІ. Теориялық бөлім	30 мин
– Отбасының тәрбие жүйесіндегі орны
– Мектептің тәрбие жұмысының негізгі бағыттары
– Отбасы мен мектептің ынтымақтастығы: формалары мен мазмұны
– Тұлғаның қалыптасуына ықпал ететін факторлар (отбасылық тәрбие стильдері, мұғалімнің үлгісі, әлеуметтік орта)
– Қиын оқушылармен жұмыстағы мектеп-отбасы байланысы	Лекция, кесте, нақты мысал
IV. Практикалық бөлім	25 мин
– Кейс: «Ата-анамен қарым-қатынас орнату жолдары»
– Топтық жұмыс: «Мектеп пен отбасы бірлескен іс-шара жоспарын жасау»
– Талдау: «Отбасы тәрбиесінің жағымды және жағымсыз тұстары»	Кейс-талдау, постер жасау, топтық пікірталас
V. Қорытынды	10 мин
– Қысқаша шолу
– Рефлексия: «Менің педагог ретіндегі отбасы мен мектеп байланысына көзқарасым»	Сұрақ-жауап, қорытынды пікір
VI. Үй тапсырмасы	5 мин
– Эссе: «Мектеп пен отбасының үйлесімді қарым-қатынасы – тәрбиенің негізі»	Жеке жұмыс

Ресурстар:

• Педагогика оқулықтары (Ж.Әбиев, В.А. Сластенин, Қ.Жарықбаев)

• Презентация (отбасы мен мектеп байланысы схемасы)

• Кейс-тапсырма үлгілері

• Интервью немесе видеоүзінділер (отбасы тәрбиесі жөнінде)

Бағалау критерийлері:

Критерий	Бағалау түрі
Белсенділік	Талқылау мен практикалық жұмысқа қатысу
Жұптық/топтық жұмыс	Ұсынылған идеялардың нақтылығы мен өміршеңдігі
Үй тапсырмасы	Эссенің құрылымы, ой тереңдігі

8. САБАҚ ЖОСПАРЫ

Сабақтың тақырыбы:

Құндылықтар мен нормалар жүйесі – мінез-құлықтың негізі

Пәні: Педагогика / Әлеуметтік педагогика / Психология

Сабақ түрі: Лекция + практикалық талдау

Сағат саны: 2 академиялық сағат

? Сабақтың мақсаты:

Студенттерге құндылықтар мен әлеуметтік нормалардың адам мінез-құлқын реттеудегі рөлін түсіндіру, олардың тұлғалық және қоғамдық мәнін ашу.

? Сабақтың міндеттері:

1. Білімдік: Құндылықтар мен нормалар ұғымдарын, түрлерін, құрылымын және олардың тәрбиелік рөлін меңгерту.

2. Дамытушылық: Тұлғалық рефлексия мен құндылықтар жүйесін бағалау қабілетін дамыту.

3. Тәрбиелік: Студенттердің адамгершілік, азаматтық, мәдени жауапкершілік сезімдерін қалыптастыру.

? Сабақ барысы:

Кезең	Уақыты	Мазмұны	Әдіс-тәсілдер
І. Ұйымдастыру кезеңі	5 мин	Сабақ тақырыбын, мақсаттарын таныстыру	Диалог, мотивация
ІІ. Ой қозғау	10 мин	Сұрақ: «Сіз үшін маңызды құндылықтар қандай? Олар сіздің шешімдеріңізге қалай әсер етеді?»	Рефлексия, миға шабуыл
ІІІ. Теориялық бөлім	30 мин
– Құндылықтар ұғымы (тұлғалық, ұлттық, жалпыадамзаттық)
– Әлеуметтік нормалар: құқықтық, моральдық, діни, мәдени нормалар
– Норма мен девиация ұғымы
– Құндылықтардың мінез-құлықты қалыптастырудағы рөлі
– Отбасы, мектеп, қоғам – құндылық тасымалдаушы институттар	Лекция, презентация, нақты мысалдар
IV. Практикалық бөлім	25 мин
– Жаттығу: «Менің құндылықтар иерархиям» (10 құндылықты таңдап, оларды маңыздылығы бойынша орналастыру)
– Кейс-талдау: «Құндылық пен норма қайшылығы туындаған жағдайды шешу»
– Топтық пікірталас: «Бүгінгі жастар қандай құндылықтарға сүйеніп өмір сүреді?»	Талдау, өзіндік бағалау, пікір алмасу
V. Қорытынды	10 мин
– Сұрақ-жауап арқылы негізгі ұғымдарды бекіту
– Рефлексия: «Мен қандай құндылықтарды мінез-құлық арқылы көрсете аламын?»	Кері байланыс
VI. Үй тапсырмасы	5 мин
– Эссе: «Мен үшін маңызды үш құндылық және олар өмірімде қалай көрініс табады» (1 бет)	Жеке жұмыс

? Қажетті ресурстар:

• Адамгершілік тәрбиесі және құндылықтар жүйесі бойынша оқу құралдары (Ж.Әбиев, Қ.Жарықбаев, В.Сластенин)

• Құндылықтар тізімі (Рокич шкаласы негізінде)

• Кейс-ситуациялар

• Презентация слайдтары

? Бағалау критерийлері:

Критерий	Бағалау түрі
Белсенділік	Сабаққа қатысу, пікір білдіру
Жаттығу	Құндылықтарды дәлелмен іріктей білуі
Эссе	Терең ой, құрылымдылық, өмірлік негіздермен байланыстыру

9. САБАҚ ЖОСПАРЫ

Сабақтың тақырыбы:

Бақылау, өзін-өзі бақылау және өзін-өзі реттеу

Пәні: Педагогика / Педагогикалық психология / Жас ерекшелік психологиясы

Сабақ түрі: Дәріс + практикалық жұмыс

Сағат саны: 2 академиялық сағат

? Сабақтың мақсаты:

Студенттерге өзін-өзі реттеу, бақылау және өзін-өзі бақылау процестерінің мәнін түсіндіру, олардың тұлғалық және мінез-құлықтық дамуға ықпалын көрсету.

? Сабақтың міндеттері:

1. Білімдік: Бақылау, өзін-өзі бақылау және өзін-өзі реттеу ұғымдарын, олардың психологиялық-педагогикалық мазмұнын меңгерту.

2. Дамытушылық: Студенттердің өзін-өзі талдау, мақсат қою және өзін-өзі бағалау қабілеттерін дамыту.

3. Тәрбиелік: Жауапкершілік, тәртіп, ерік-жігер, рефлексия жасау мәдениетін қалыптастыру.

? Сабақ барысы:

Кезең	Уақыты	Мазмұны	Әдіс-тәсілдер
І. Ұйымдастыру кезеңі	5 мин	Амандасу, сабақ тақырыбы мен мақсатын түсіндіру	Шағын диалог
ІІ. Ой қозғау (мотивация)	10 мин	Сұрақ: «Сіз өз әрекеттеріңізді қалай бақылайсыз? Ал өзгелер сізді қалай бақылайды?»	Сұхбат, рефлексия
ІІІ. Теориялық бөлім	30 мин
– Бақылау және өзін-өзі бақылау ұғымдары
– Өзін-өзі реттеу: компоненттері (мақсат қою, әрекетті жоспарлау, ерік, мотивация, эмоцияны басқару)
– Ішкі және сыртқы бақылау
– Өзін-өзі бақылаудың тәрбиедегі маңызы
– Мектеп оқушылары мен студенттердің өзін-өзі реттеу дағдылары	Дәріс, кесте, мысалдар
IV. Практикалық бөлім	25 мин
– Тапсырма: «Өзін-өзі бақылау күнделігін» жасау үлгісі
– Жаттығу: «Өз-өзіңе баға беру – өзіңді дамыту»
– Талдау: Шынайы ситуациядағы өзін-өзі реттеудің сәтті және сәтсіз мысалдары	Жеке және топтық жұмыс, талдау
V. Қорытынды	10 мин
– Тест/қысқаша сұрақтар арқылы түсінікті тексеру
– Рефлексия: «Мен қандай әрекеттеріме бақылау орната аламын?»	Сұрақ-жауап, пікір білдіру
VI. Үй тапсырмасы	5 мин
– Тапсырма: 3 күн бойы «Өзін-өзі бақылау күнделігін» жүргізу (мақсат, әрекет, бағалау, нәтиже)	Жеке жұмыс

? Қажетті ресурстар:

• Психология және тәрбие жөніндегі оқулықтар (Р.С. Немов, А.Г. Ковалев, Қ.Жарықбаев)

• Өзін-өзі бақылау кестесі (үлгі)

• Жаттығу парақтары, ситуациялар

• Презентация слайдтары (қаласаңыз, бөлек жасап бере аламын)

? Бағалау критерийлері:

Критерий	Бағалау түрі
Белсенділік	Сабақтағы ой бөлісу, мысал келтіру
Практикалық жұмыс	Күнделік мазмұнының нақтылығы, өзіндік рефлексия
Үй тапсырмасы	Тиянақтылық, өзін-өзі тануға ұмтылыс, жүйелілік

10.САБАҚ ЖОСПАРЫ

Сабақтың тақырыбы:

Қорытынды. Жобалық жұмыс презентациясы

Пәні: Жобалық жұмыс / Академиялық дағдылар / Кәсіпкерлік / Педагогика

Сабақ түрі: Дәріс + практикалық жұмыс

Сағат саны: 2 академиялық сағат

? Сабақтың мақсаты:

Студенттерге жобалық жұмыстың қорытындысын жасау және оның презентациясын дұрыс әзірлеуді үйрету. Жобаның құрылымы мен мазмұнын тиімді түрде ұсыну дағдыларын қалыптастыру.

? Сабақтың міндеттері:

1. Білімдік: Жобалық жұмыстың қорытындысын тиімді рәсімдеудің және презентация жасау әдісінің негіздерін меңгерту.

2. Дамытушылық: Студенттердің жобалық жұмысты талдау, қорытынды жасау және оны тұжырымдама түрінде көрсету қабілетін дамыту.

3. Тәрбиелік: Ұйымдастырушылық дағдыларды және топпен жұмыс істеу, кері байланыс алу дағдыларын дамыту.

? Сабақ барысы:

Кезең	Уақыты	Мазмұны	Әдіс-тәсілдер
І. Ұйымдастыру кезеңі	5 мин	Сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстыру, студенттерге жоба презентациясының маңыздылығын түсіндіру	Диалог, мотивация
ІІ. Ой қозғау	10 мин	Сұрақ: «Жобалық жұмысты ұсыну кезінде қандай аспектілер маңызды деп есептейсіз?»	Пікір алмасу, рефлексия
ІІІ. Теориялық бөлім	30 мин
– Жобалық жұмыс презентациясының құрылымы
– Презентация жасау кезінде ескерілетін негізгі ережелер: визуалды компоненттер, сөйлеу техникасы, уақытты тиімді басқару
– Жобалық жұмыстың қорытынды бөлімі: мақсаттарды анықтау, нәтижелерді тұжырымдау, шешімдер мен ұсыныстар жасау
– Жоба презентациясының құрамдас бөліктері: кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды	Лекция, мысалдар келтіру, презентация
IV. Практикалық бөлім	35 мин
– Топтық жұмыс: Студенттер топтарға бөлініп, өз жобаларының презентациясын дайындайды (қорытынды бөлігін жасау).
– Практикалық тапсырма: Жоба нәтижелерін қысқаша және нақты көрсету үшін PowerPoint немесе басқа құралдармен слайд презентациясын жасау.	Топтық жұмыс, презентация дайындау
V. Қорытынды	10 мин
– Презентацияларды тыңдау және әр топқа кері байланыс беру
– Сұрақ-жауап сессиясы: «Жобалық жұмыс қорытындысын қалай жақсартуға болады?»	Кері байланыс, талқылау
VI. Үй тапсырмасы	5 мин
– Жобалық жұмыстың толық презентациясын әзірлеу (топтық жұмыс немесе жеке тапсырма)	Жеке жұмыс

? Қажетті ресурстар:

• Жобалық жұмыс жасау бойынша оқулықтар мен әдістемелік нұсқаулар (Ж.Әбиев, И.Константинова)

• Презентация жасау бағдарламалары (PowerPoint, Google Slides, Canva)

• Слайд-шаблондар мен графикалық элементтер

? Бағалау критерийлері:

Критерий	Бағалау түрі
Презентацияның құрылымы	Қарапайым, анық және қисынды баяндау
Визуалды сапа	Слайдтардың көрнекілігі мен эстетикасы
Мазмұнды ұсыну	Нәтижелер мен ұсыныстардың нақтылығы
Уақытты басқару	Тақырыпты уақытында аяқтау

? Қосымша ақпарат:

• Қорытынды жасау: Жобалық жұмыстың қорытынды бөлімінде студент нәтижелерді нақты, объективті және түйіндейтін түрде көрсетуі қажет. Мұнда алынған мәліметтер мен эксперименттерді қорытындылап, шешімдер мен ұсыныстар берілуі тиіс.

• Презентация: Студент презентацияны нақты, қысқа және көрнекі түрде ұсынуы керек. Презентацияның негізгі бөліктері: кіріспе, зерттеу мақсаттары мен міндеттері, әдіснамалық тәсілдер, нәтижелер, қорытынды және ұсыныстар.

ІІІ Оқу әдістемені қамтамасыз ету

Әдістер мен технологиялар

Тақырып	Қолданылатын әдістер мен технологиялар
Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері	- Интерактивті әдістер: топтық талқылау, миға шабуыл, пікірталас. - Ойын технологиясы: рольдік ойындар (мысалы, мінез-құлық мәселелерін шешу үшін кейс-стади), «Ситуациялық ойындар». - Проекттік әдіс: мінез-құлықты өзгерту бойынша жобалар жасау.
Мінез-құлық пен тәрбие арасындағы байланыс	- Пікірталастар: «Тәрбие және мінез-құлықтың өзара байланысы туралы». - Диалогтық әдіс: мінез-құлыққа әсер ететін факторларды анықтау үшін студенттер арасында сұрақ-жауап сессиялары. - Рефлексиялық әдіс: өзін-өзі бағалау арқылы мінез-құлықтың тәрбие процесіндегі маңызын түсіну.
Мінез-құлықтың психологиялық негіздері	- Ойындар: психологиялық тренингтер мен ойындар, мінез-құлықты зерттеуге бағытталған жаттығулар. - Жобалау әдісі: мінез-құлықты түсіндіруге арналған жеке немесе топтық жобалар. - Кейс-талдау: нақты психологиялық жағдайларды талдау арқылы мінез-құлықтың психологиялық негіздерін түсіну.
Девиантты мінез-құлық: себептері мен алдын алу	- Интерактивті лекция: ұжымдық талқылаулар, ролдік ойындар. - Жоба әдісі: девиантты мінез-құлықтың алдын алу бойынша жобалар жасау. - Группалық талқылаулар: кейс-стадилерді шешу арқылы мінез-құлықтың себептерін анықтау.
Тәрбие әдістері және олардың мінез-құлыққа ықпалы	- Пікірталас: тәрбие әдістерінің тиімділігі туралы. - Рефлексиялық әдіс: өз тәжірибесі мен тәрбие әдістерін талқылау. - Ойындар мен жаттығулар: тәрбие әдістерін нақты жағдайда қолдану.
Құндылықтар мен нормалар жүйесі – мінез-құлықтың негізі	- Ситуативті талқылау: қоғамдағы құндылықтар мен нормалардың мінез-құлыққа әсері туралы пікірталас. - Группалық жұмыс: құндылықтар мен нормаларды анықтап, оларды мінез-құлықпен байланыстыру. - Миға шабуыл: нормалар мен құндылықтарды мінез-құлықты тәрбиелеуге қалай қолдануға болатынын талқылау.
Қорытынды. Жобалық жұмыс презентациясы	- Презентация әдісі: студенттер өз жобаларын қорытындылап, презентация жасап, нәтижелерін ұсыну. - Жобалау әдісі: жобалық жұмыс нәтижелерін қорғау. - Группалық жұмыс: әрбір топ жобаның қорытындысын талқылайды.

2. Көрнекі құралдар мен дидактикалық материалдардың тізімі

Тақырып	Көрнекі құралдар мен дидактикалық материалдар
Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері	- Презентациялар (PowerPoint, Prezi) - Визуалды схемалар мен кестелер (минез-құлықты қалыптастыру модельдері) - Видео материалдар (мінез-құлықтың нақты мысалдары)
Мінез-құлық пен тәрбие арасындағы байланыс	- Әртүрлі тәрбие әдістері мен мінез-құлық нәтижелерін салыстыратын кестелер - Әлеуметтік-мәдени факторлар туралы инфографика - Мәтіндер, слайдтар, графиктер
Мінез-құлықтың психологиялық негіздері	- Психологиялық тесттер мен сауалнамалар - Кейс-стадилер мен мысалдар - Жаттығулар мен тапсырмалар, кері байланыс жүйесі
Девиантты мінез-құлық: себептері мен алдын алу	- Кейс-технология (дағдарыс жағдайларын шешу) - Видео фильмдер мен құжаттар (қалыптан ауытқушылықтар туралы) - Құжаттар мен графиктер (алдын алу шаралары)
Тәрбие әдістері және олардың мінез-құлыққа ықпалы	- Тәрбие әдістері туралы слайдтар - Оқушылармен жүргізілген тәжірибелердің нәтижелері - Рольдік ойындар үшін сценарийлер
Құндылықтар мен нормалар жүйесі – мінез-құлықтың негізі	- Құндылықтар мен нормаларды түсіндіретін инфографика - Тәрбие мен мінез-құлық нормаларын қарастыратын слайдтар - Құндылықтар мен әлеуметтік нормалар туралы видеоматериалдар
Қорытынды. Жобалық жұмыс презентациясы	- Презентациялық слайдтар (PowerPoint немесе басқа бағдарламалар) - Жоба қорғауға арналған нұсқаулар мен үлгілер - Топтық жұмыс үшін құжаттар мен тапсырмалар

3. Бағалауға арналған тапсырмалар мен өлшемдер

Тақырып	Бағалауға арналған тапсырмалар мен өлшемдер
Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері	- Топтық талқылауға қатысу, өз пікірін дәлелдеу (қалыпты мінез-құлықтың тәрбиелік әдістері туралы) - Тест сұрақтары: мінез-құлықты қалыптастырудың негізгі әдістері мен тәсілдері.
Мінез-құлық пен тәрбие арасындағы байланыс	- Рефлексиялық эссе: тәрбие мен мінез-құлық байланысын талдау - Пікірталаста белсенді қатысу, аргументация жасау
Мінез-құлықтың психологиялық негіздері	- Психологиялық сауалнамалар мен тесттерді орындау - Кейс-талдау: мінез-құлықтың психологиялық негіздерін түсіну
Девиантты мінез-құлық: себептері мен алдын алу	- Қалыптан ауытқыған мінез-құлықты алдын алу жоспарын құру - Кейс-талдау: девиантты мінез-құлық жағдайларын шешу бойынша ұсыныстар жасау
Тәрбие әдістері және олардың мінез-құлыққа ықпалы	- Тәрбие әдістері туралы қысқаша жазбаша рефлексия - Тәрбие әдістерін салыстыру үшін кесте немесе диаграмма жасау
Құндылықтар мен нормалар жүйесі – мінез-құлықтың негізі	- Құндылықтар мен нормалар туралы сұрақтар мен тесттер - Құндылықтарды жеке мінез-құлыққа қолдану туралы эссе
Қорытынды. Жобалық жұмыс презентациясы	- Презентацияны қорғау: жобаның нәтижелерін түсіндіру және оны қорғау - Жоба бойынша толық есеп пен қорытынды жасау

Бұл оқу-әдістемелік қамтамасыз ету құрылымы сабақтардың әртүрлі түрлері мен тақырыптарын тиімді түрде ұйымдастыру үшін негіз бола алады. Әдіс-тәсілдер мен материалдар әр тақырыпқа сай пайдаланылады, ал бағалау критерийлері студенттердің білімдерін жан-жақты және әділ бағалауға мүмкіндік береді.

IV. Оқытушыға арналған әдістемелік ұсыныстар

Оқытушыға арналған әдістемелік ұсыныстар – бұл әрбір тақырыпты тиімді түрде өткізу үшін қажетті кеңестер мен тәсілдер. Оқушылардың ерекшеліктерін ескеру және ата-аналармен жұмыс жасау тәсілдері де маңызды аспектілердің бірі болып табылады. Төменде әрбір тақырып бойынша ұсыныстар мен кеңестер, оқушылардың ерекшеліктерін ескеру жолдары, және ата-аналармен өзара іс-қимыл жасау формалары көрсетілген.

1. Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері

Ұсыныстар мен кеңестер:

• Тақырыпты өткізу тәсілі: Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілерін түсіндіргенде, нақты өмірлік жағдайлар мен мысалдарды келтіріңіз. Оқушыларды әртүрлі педагогикалық тәсілдерді қолданудың нәтижелерін талқылауға шақырыңыз.

• Интерактивті әдіс: Оқушылардың белсенді қатысуы үшін топтық жұмыстар мен пікірталастарды ұйымдастырыңыз. Мысалы, әртүрлі педагогикалық әдістердің тиімділігін топтарда талқылау.

• Кейстерді талқылау: Мектеп жағдайындағы мінез-құлық мәселелерін шешуге бағытталған кейс-стадилерді қолдану пайдалы болады.

Оқушылардың ерекшеліктерін ескеру:

• Әр оқушының мінез-құлық ерекшеліктерін және жеке тұлғалық қасиеттерін ескеріңіз. Оқушылардың әртүрлі көзқарастарын тыңдаңыз және олардың қатысуын ынталандырыңыз.

• Белсенді емес немесе пассивті оқушыларды жұпта немесе шағын топтарда жұмыс істеуге ынталандырыңыз, бұл оларды ашық сөйлесуге үйретеді.

Ата-аналармен өзара іс-қимыл жасау:

• Ата-аналармен пікір алмасу, оқушылардың мінез-құлық мәселелерін бірлесе шешу. Ата-аналарға оқушының дамуында қандай әдістер мен тәсілдер тиімді екенін түсіндіру.

• Жиналыстар мен кездесулер: Оқушының мінез-құлқын дамытуда ата-аналармен кездесулер өткізу. Тәрбиелік мәселелер туралы жиі ақпарат алмасу.

2. Мінез-құлық пен тәрбие арасындағы байланыс

Ұсыныстар мен кеңестер:

• Тақырыпты өткізу тәсілі: Мінез-құлық пен тәрбие арасындағы байланысты тереңірек түсіндіру үшін, тәрбие әдістерінің мінез-құлыққа қалай әсер ететінін зерттеуге бағытталған нақты мысалдар мен зерттеулер пайдаланыңыз.

• Құндылықтар мен мінез-құлық: Оқушылардың өз құндылықтары мен тәрбие нормаларын тануына көмек көрсету. Құндылықтар мен тәрбие арасындағы байланысты көрсету мақсатында пікірталастар ұйымдастыру.

• Жобалар: Оқушыларға өз пікірлерін қорғап, мінез-құлықты тәрбиелеудің әртүрлі әдістерін ұсынуға мүмкіндік беретін жобаларды орындауға шақыру.

Оқушылардың ерекшеліктерін ескеру:

• Оқушылардың жеке ерекшеліктері мен қызығушылықтарын ескеріп, әртүрлі тәрбие әдістерін қолдану.

• Оқушылардың ойлау деңгейі мен қабылдау мүмкіндіктерін ескеріп, тақырыпты жеңіл әрі түсінікті етіп түсіндіруге тырысыңыз.

Ата-аналармен өзара іс-қимыл жасау:

• Ата-аналарға әртүрлі тәрбие әдістері мен мінез-құлықты қалыптастыру жолдары туралы ақпарат беру.

• Тұрақты кері байланыс: Ата-аналармен оқушылардың тәрбие процесін талқылау және мінез-құлықтың оң өзгерістерін бақылау.

3. Мінез-құлықтың психологиялық негіздері

Ұсыныстар мен кеңестер:

• Тақырыпты өткізу тәсілі: Мінез-құлықтың психологиялық аспектілерін түсіндіруде, психологиялық теорияларды нақты өмірлік мысалдармен байланыстырыңыз. Студенттерге психологиялық жағдайлардың мінез-құлыққа әсерін көрсету.

• Кейс-талдау: Мінез-құлықтың психологиялық негіздерін зерттейтін кейс-талдауларды қолдану. Топтық жұмыстар арқылы әртүрлі психологиялық жағдайларды шешуге бағыттау.

• Әдіс-тәсілдер: Оқушыларға мінез-құлықтың психологиялық аспектілері мен оның құрылымын түсіндіруге арналған жаттығуларды ұйымдастыру.

Оқушылардың ерекшеліктерін ескеру:

• Оқушылардың мінез-құлық ерекшеліктерін зерттеп, әркімнің психологиялық жағдайына қарай жұмыс жасаңыз.

• Оқушыларға психологиялық түсінік пен өзін-өзі тану мүмкіндіктерін ұсыныңыз, сонымен қатар эмоциялық интеллектке назар аударыңыз.

Ата-аналармен өзара іс-қимыл жасау:

• Ата-аналарға психологиялық әдістер мен құралдар туралы ақпарат беріп, балаларының психологиялық дамуына көмек көрсету.

• Отбасы мен мектептің бірлескен жұмысы: Оқушылардың психологиялық жағдайын түсініп, ата-аналармен ортақ шешімдер қабылдау.

4. Девиантты мінез-құлық: себептері мен алдын алу

Ұсыныстар мен кеңестер:

• Тақырыпты өткізу тәсілі: Девиантты мінез-құлықтың себептерін түсіндіруде нақты мысалдарды пайдаланып, оқушыларға алдын алу шаралары мен әдістерін түсіндіріңіз.

• Қауіпті мінез-құлықты болдырмау: Оқушыларға мінез-құлықтың қалыптан ауытқушылықтарының алдын алу үшін өзін-өзі бақылау мен әлеуметтік нормаларды қалай сақтау керектігін түсіндіру.

• Рольдік ойындар мен тренингтер: Девиантты мінез-құлықтың алдын алу бойынша рөлдік ойындар мен тренингтер өткізу.

Оқушылардың ерекшеліктерін ескеру:

• Әрбір оқушының эмоционалды және әлеуметтік ерекшеліктерін ескере отырып, олардың қауіпті мінез-құлыққа бейімділігін анықтауға көмек көрсету.

• Жеке тұлғаның дамуындағы қиындықтар мен ерекшеліктеріне байланысты түрлі әдістер мен тәсілдерді қолдану.

Ата-аналармен өзара іс-қимыл жасау:

• Ата-аналармен тұрақты байланыс орнату, оқушының девиантты мінез-құлықтың алдын алу үшін тиімді жұмыс жасау.

• Кеңестер беру: Девиантты мінез-құлықтың алдын алу үшін ата-аналарға кеңес беру, оларға бала тәрбиесі бойынша ақпарат беру.

5. Тәрбие әдістері және олардың мінез-құлыққа ықпалы

Ұсыныстар мен кеңестер:

• Тақырыпты өткізу тәсілі: Тәрбие әдістерінің мінез-құлыққа қалай ықпал ететінін түсіндіру үшін нақты тәжірибелер мен зерттеулерден мысал келтіру.

• Жаттығулар мен ойындар: Тәрбие әдістерін қолданып, оқушылардың мінез-құлқын өзгерту үшін ойындар мен жаттығулар ұйымдастыру.

• Интерактивті сабақтар: Оқушылардың тәрбие әдістеріне деген көзқарасын түсіну үшін сұрақ-жауап сессияларын жүргізу.

Оқушылардың ерекшеліктерін ескеру:

• Оқушылардың әртүрлі тәрбие әдістерін қабылдау ерекшеліктерін ескеріңіз.

• Оқушылардың мінез-құлқына әсер ететін жеке жағдайларды ескеріп, олардың сезімдері мен эмоцияларына түсіністікпен қараңыз.

Ата-аналармен өзара іс-қимыл жасау:

• Ата-аналармен мінез-құлықты қалыптастырудағы тәрбие әдістерінің рөлі туралы әңгімелесу.

• Жеке консультациялар: Ата-аналарға олардың балаларының мінез-құлқына қалай әсер ету керектігін түсіндіру.

V. Күтілетін нәтижелер:

Күтілетін нәтижелер — әрбір тақырып бойынша сабақтар мен оқу процесінің нәтижесінде оқушыларда қандай өзгерістер мен дағдылар қалыптасатынын анықтайды. Мұнда мінез-құлық, әлеуметтік бейімделу, жауапкершілік сияқты маңызды қасиеттердің дамуын көздейді. Төменде күтілетін нәтижелердің егжей-тегжейі келтірілген:

1. Оқушылардың мінез-құлықтарындағы оң өзгерістер

• Мінез-құлықтың тұрақтылығы: Оқушылар өз мінез-құлықтарын саналы түрде бақылап, тәртіпті болуға ұмтылады. Сабаққа және мектепке деген қарым-қатынасында жауапкершіліктің өсуі байқалады.

• Әлеуметтік дағдылардың дамуы: Оқушылар бір-бірімен тиімді қарым-қатынас орнатып, әдептілік, құрмет, өзара көмек сияқты дағдыларды көрсетеді. Олардың мінез-құлқы топтық жұмыстарда белсенді, ынтымақтастыққа дайын.

• Қақтығыстарды шешу қабілетінің артуы: Оқушылар топтық жұмыста немесе күнделікті өмірде туындайтын қақтығыстарды конструктивті түрде шешіп, басқа адамдармен конструктивті түрде өзара әрекеттесуді үйренеді.

2. Әлеуметтік бейімделу деңгейінің артуы

• Қоғаммен байланыс орнату: Оқушылар мектепте, қоғамда және отбасы арасында тең дәрежеде қарым-қатынас жасай алады. Олардың әлеуметтік ортаға бейімделу деңгейі артады, бұл олардың мінез-құлықтарының өзгеруін және тұлғалық дамуын көрсетеді.

• Әлеуметтік нормаларға сай мінез-құлық: Оқушылар қоғамдық және әлеуметтік нормаларға сай мінез-құлық көрсетеді. Олар өз іс-әрекеттерінің әлеуметтік салдарын түсініп, қоғамда дұрыс орын табуға ұмтылады.

• Топтық жұмысқа қабілеттілік: Оқушылар қоғамдық іс-шараларда, мектептегі топтық жұмыстарда белсенді қатысады, өзара көмектеседі және дұрыс қарым-қатынас дағдыларын қалыптастырады.

3. Жауапкершілік, еңбекқорлық, адалдық сияқты қасиеттердің қалыптасуы

• Жауапкершілік: Оқушылар өз іс-әрекеттері мен шешімдеріне жауапкершілікпен қарайды. Оларды тапсырмаларды уақытында орындауға, өз міндеттерін орындауға және сыныптастарымен, мұғалімдермен әділ қарым-қатынас жасауға үйретеді.

• Еңбекқорлық: Оқушылар тапсырмаларды орындауда еңбекқорлық пен табандылық көрсетеді. Олар өз мақсаттарына жету үшін ұзақ уақыт бойы жұмыс істеуге дайын.

• Адалдық: Оқушылар өзара қарым-қатынасында адалдықты сақтайды, сыныптастарымен және мұғалімдермен қарым-қатынаста шынайы әрі әділ болады. Олардың мінез-құлқында әділеттілік пен жауапкершілік басым болады.

Жалпы күтілетін нәтижелер:

• Тұлғалық даму: Оқушылардың жеке тұлғасы қалыптасады, олар өздерін толыққанды азамат ретінде таниды және әлеуметтік ортада үйлесімді болуға ұмтылады.

• Мінез-құлықтың жетілуі: Мінез-құлықта тұрақтылық орнайды, олар ересек өмірге қадам басуға дайын болып, мінез-құлықтағы қиындықтарды жеңу дағдыларын меңгереді.

• Әлеуметтік жауапкершілік: Оқушылар мектептегі әріптестерімен, мұғалімдермен және ата-аналармен дұрыс қарым-қатынас жасайды. Олар қоғамдық іс-шараларға қатысып, қоғамның дамуына өз үлестерін қосуға дайын болады.

Бұл күтілетін нәтижелер оқушылардың барлық дамуын қамтамасыз етуді мақсат етеді. Әлеуметтік дағдылар, жауапкершілік, еңбекқорлық және адалдық қасиеттерінің қалыптасуы оқу процесі барысында маңызды рөл атқарады, сондықтан бұл қасиеттердің дамуы оқушылардың өмірінде тұрақты және оң өзгерістерге әкеледі.

VI. Әдіс тәсілдер мен тапсырмалар

Керна-Ирасек тестісі бойынша мектептік жетілгендікті анықтау

Тест 3 тапсырмадан тұрады: түсінігі бойынша фигура салу, жазба әріптен фразаны графикалық көшіру және белгілі бір кеңістік жағдайында нүктелерді көшіріп бейнелеу. Тест бір баламен немесе балалардың шағын тобымен, қолдану нұсқауына сәйкес жүргізіледі.

Нәтижелерді бағалау.

Әр тапсырма 1 балдан (ең жақсы баға) 5 балға (ең нашар) дейін бағаланады.

Тапсырмаларды бағалау критериилері:

1 -т а п с ы р м а. Ер адам фигурасын салу:

1 балл- салынған фигураның басы, денесі, аяғы болуы керек. Бас денемен мойын арқылы қосылған ол денеден үлкен болмау керек. Баста- шаш бас киім немесе шляпа болуы мүмкін, құлақтары, бетте-көз, мұрын, ауыз болуы керек. Қолдары, онда бес саусағы болуы керек. Ер адам киімінің белгілері. Сурет жинақтаушы әдіспен орындалған, яғни пропорцияны орындай отырып, кескіндеп бейнеленген.

2 балл- бейнелеудің жинақтаушы әдісінен басқа 1 бағадағы барлық талаптардың орындалуы. Дененің үш мүшесінің болмауы мүмкін: мойын, шаш, қолдың бір саусағы, бірақ беттің қандай да бір мүшесі болмай қалуы мүмкін емес.

3 балл- суреттегі фигураның басы, денесі, аяқтары, қолдары бар және олар екі сызықпен салынған. Құлақтары, шашы, киімі, қолдарында саусақтары, аяқтарында табаны жоқ.

4 балл- бас пен дененің өте қарапайым суреті. Аяқтары бір сызықпен бейнеленген.

5 балл- ден мен аяқтардың анық бейнесі жоқ. Шимайлар.

2-т а п с ы р м а.Жазылған мәтінді имитациялау, бейнелеп жазу.

1 балл- оқи алуға болатындай имитация- бейне жазу (көшірме). Әріптер шамамен үлгідегіден екі есе үлкен. Әріптерден үш сөз құралған. Сөйлемдердің тік сызықтан ауытқуы 30^o тан артық емес.

2 балл- сөйлемдерді оқуға болады. Әріптердің үлкендігі үлгіге жақын, олардың түзу болуы міндетті емес.

3 балл- әріптер екі топқа бөлінген, ең болмағанда 4 әріпті оқи алуға болады.

4 балл- ең болмағанда екі әріп үлгіге ұқсас, "жазудың бейнесі"

5 балл- шимайлар.

3-т а п с ы м а. Нүктелер тобын көшіріп салу.

1 балл- үлгіні тура қайталау. Баған немесе жолдан бір нүктенің шығып кетуі мүмкін. Үлгі бір жарым есеге дейін кішіреюі мүмкін.

2 балл- пүктелердің саны және құрамы үлгіге сәйкес болуы керек. 3 нүктені төмен түсіруге және жолдар немесе бағандар арасында 0,5 еніндей бос жер қалдыруға болады.

3 балл- үлгіге ұқсас жалпы бейне. Биіктігі және ені 2 еседен артық емес. Нүктелердің саны 20 дан артық және 7 ден кем болмауы керек. Нүктелердің орналасуында 180^o қа дейін орын ауыстырулар болуы мүмкін.

4 балл- сурет үлгіні тек еске түсіреді,әйтсе де ол нүктелерден тұрады. Нүктелердің шамасы және саны маңызды емес. Басқа бейнелер, мысалы, сызықтар болуы мүмкін емес.

5 балл- шимайлар.

4 тапсырма. Мектепке жетілу деңгейін шамалап анықтау әдістемесі

1. Қай жануар үлкен – ат әлде ит?

Ат + 0 балл, қате жауап – 5балл

2. Таңартең сен таңғы асты ішесің, ал түсте

Обед 0 балл, қате жауап –3 балл

3. Күндіз жарық, ал түнде....

Қараңғы +0балл, қате жауап –4 балл

4. Аспан көгілдір, ал шөп....

Жасыл +0 балл, қате жауап –4 балл

5. Алма, алмұрт, шие – бұл....

Жеміс +1 балл, қате жауап –1 балл

6. Алматы, Астана, Қарағанды – бұл....

Қалалар +1 балл, аялдама -0 балл, қате жауап –1 балл.

7. Сағат неше?

Дұрыс жауап +4 балл, жартылай дұрыс +3 балл, сағат білмейді 0 балл

8. Кішкентай сиыр – бұзау, ал кішкентай ит - ...., кішкентай қой -....

Күшік,қозы +4 балл, екеуінің 1 жауабы – 0 балл, қате жауап –1

9. Ит тауыққа ма әлде мысыққа көп ұқсай ма?

Мысыққа, оның 4аяғы құйрығы бар т.б-0балл; мысыққа ұқсайды (ұқсастық келтірмейді) + 1 балл, қате жауап –3 балл

10. Барлық машиналарда неге тормоз бар?

Соғылмас үшін, таудан түсу үшін т.б. +1балл; 1 мысал –0 балл; қате жауап –1 балл;

11. Балта мен балға бір біріне қалай ұқсайды?

2 мысал +3 балл, 1 мысал +2 балл, қате жауап 0 балл

12. Мысық пен тиын қалай ұқсас

2 мысал +3 балл, 1 мысал +2 балл, қате жауап 0 балл

13. Футбол, биіктікке секіру, жүзу, жүгіру – бұл?

Дене шынықтыру +4 балл, қысқа жауап +2 қате жауап 0 балл

14. Шеге мен винт немен ұқсас?

2 мысал +3 балл, 1 мысал – 2 балл, қате жауап 0 балл

14. Көліктің қандай түрін білесің?

2 мысал+4 балл, 1 мысал +2 балл, қате жауап 0 балл

14. Жас адам кәрі адамнан немен ерекшеленеді?

3 белгі +4 балл, 1-2 белгі +2 балл, қате жауап 0 балл

14. Неге адамдар дене шынықтырумен айналысады?

2 белгі +4 балл,1-2 белгі +2 балл, қате жауап0 балл

14. Адамдардың жұмыс істемегені неге жаман?

2 мысал + 2 балл, қате жауап 0 балл.

14. Светофор не үшін керек?

1-2 белгі -0 балл, қате жауа –1 балл.

14. Телевизор не үшін қажет?

2-3 белгі +5 балл, 1-2 белгі+2 балл, қате жауап0 балл

Жауабын талдау:

1 группа + 24 тен жоғары 4группа –1 ден –10

2 группа + 14 тен 23 5 группа – 11 төмен

3 группа 0 ден +13

+24 +13 аралығындағы баллдық көрсеткіш жинаған бала мектепке дайын.

Алынған нәтижелерді бағалау.

Нәтижесі 15 балл болған балаларды одан әрі медико-педагогикалық зұсыну қажет. "Мектеби-жетілген" балалар болып, берілген тестінің үш тапсырмасын орындағаны үшін барлығы 3-5 балл алғандар, "орташа-жетілгендер" - 6-9 балл және "жетілмегендер" - 10 және одан артық балл алғандар болып саналады.

«Менің мектебім» сурет әдістемесі

Нұсқау: «Мектептің суретін сал»

Суретті бағалау критерилері:

№	Бағалау параметрлері	0 балл	1 балл	2 балл
1	Түстер саны	1 – 2 түс	3 – 4 түс	5 – 6 түс
2	Түстер қатынасы	Суық түстер басым(көк, қоңыр, қара)	Тең қатынаста	Жылы түстербасым
3	Мектептің декоравтивтік бөлшектері	жоқ	әлсіз	Басым
4	Күннің бейнелеуі	жоқ	әлсіз	Басым
5	Мектеп атрибутикасының болуы	Жоқ	Мөлшерлі түрде	Басым түрде
6	Кеңістікті пайдалануы (толтырылуы)	25% аз	25 - 50%	50 басым
7	Сюжет	жоқ	әлсіз	Басым
8	Қосымша бөлшектердің болуы (самолет, гүлдер, ағаштар, шөп, бұлт т.б.)	жоқ	1 – 2 зат	3 заттан артық
9	Бөлшектерді салуы	Анық емес, үзік – үзік	Үзік – үзік, нақты сызықтар	Нақты, майлы сызықтар
10	Бұлттың бейнеленуі	Қою, көп	Аз, жеңіл	Бұлт жоқ
11	Мұғалімді бейнелеуі	жоқ	Әлсіз, ұқыпсыз	Анық, әдеміленген
12	Бөлшектердің бейнеленуі	жоқ	1 бала	1 баладан артық

Жоғары деңгей – 17 – 24 балл – мектепке жағымды көзқарас қалыптасқан

Орташа деңгей – 9 – 16 балл – мектепке бейтарап қарым – қатынас .

Төмен деңгей – 0 – 8 балл – жағымсыз қарым - қатынас

МЭДИС бланк 0-1

Сабақта қолданылатын әдіс-тәсілдермен

психологиялық тренингтер жинағы

«Әдемі ойлай және демала біл» жаттығуы

- Жүргізуші: «Толқыған кезде, асықпай дем алуға үйрен. Түзу отыр, қолдарыңды тізелеріңе салып, көздеріңді жұмыңдар, терең дем алыңдар:

- Ойша: «Мен арыстанмын»,- деп деміңді ішке ал, сыртқа шығар;

- Дауыстап: «Мен құспын»,- деп деміңді ішке ал, сыртқа шығар;

- Дауыстап: «Мен гүлмін»,- деп деміңді ішке ал, сыртқа шығар;

- Дауыстап: «Мен сабырлымын»,- деп деміңді шығар. Сен сабырлысың, сенің қолыңнан бәрі келеді».

«Әйнек арқылы сөйлесу»

Топ жұпқа бөлінеді. Бірінші адамға сөздің көмегінсіз екіншісін киноға шақыру тапсырылады. Басқа жұптарға басқа тапсырма беріледі. Барлығы араларында дыбыс естілмейтіндей әйнек бар секілді сөйлесу керек.

«Ән шырқау»

Оқушы топтарына ел арасында көп тараған, кеңінен таныс әндердің бір шумағы мен қайырмасы жазылған карточкалар таратылып беріледі. Оқушылардың әр тобы тез арада дайындалып, кезекпен карточкаларда келтірілген әндерді бірлесе орындауы керек.

Оқушыларға Шәмші Қалдаяқов, Әсет Бейсеуов, Ескендір Хасанғалиев, Нұрғиса Тілендиев секілді танымал композиторладың әндерін ұсынған орынды (« Арыс жағасында», «Ақ бантик», «Армандастар», «Атамекен», «Өз елім»т.б.).

«Әңгімелесетін әріптестер»

Өткен сабаққа сілтеме жасауды көздейтін бастапқы немесе бүкіл сыныпқа арналған тапсырма ретінде оқушылар әріптестерімен:

• жаңа оқылған 3 факті туралы;

• оларға жеңіл болып көрінгендер туралы

• оларға қиын болып көрінгендер туралы

• алдағы уақытта оқығысы келген нәрселер туралы ақпарат алмасады.

«Әріптер мен сандар»

Қатысушыларға мұғалім қалаған әріп не сан айтады. Қай топ 10 санағанша, әртүрлі тәсілмен бірінші құрастырып болса, солар жеңімпаз. Сергіту кезінде немесе жағымды ахуал туғызу сәтінде қолдануға болады.

«Əріптестер»

Əр оқушыға не жауабы бар, не сұрағы бар қағаз беріңіз. Оқушылар сынып ішінде жүріп, сəйкес келетін сұрақ пен жауапты іздейді. Күрделілік деңгейін арттыру үшін, оқушылар үндемей орындай алады.

«Әуенді атаңыз – әуентақырыппен қалайбайланысқан?»

Музыкалық шығармадан үзінді қойыңыз. Оқушыларданталқылап, өз бағаларын беруді сұраңыз: музыка сабақ тақырыбымен қалай байланысқан?

«Әуенді өрімдер»

Саз өнері – қазақ халқының ерекше мән беріп дәріптейтін құнды қазынасы, ұлттың тілі мен ділінің айнасы. Ештеңеге қызықпайтын бала ән мен күй тыңдауға елітіп, елеңдері, қосыла айтуға құмартуы сөзсіз. Олай болса, сөзді сазды иіріммен айту, бір-бірмен әуендете өру – тамаша көмек көзі. Бірақ шәкірттеріміздің көптің алдына шыға алмайтын ұяңдығы, әнді нақышына келтіріп орындай алмаймын деп тартынатыны да ақиқат. Сонымен қатар біз тілінің мүкісі бар немесе ойын жеткізе алмайтын, үндемегенді жөн көріп, тартынып отыратын баланың әнді тебірене орындайтын сәттерін де сан рет байқадық. Әр сөздің мағынасын әуен арқылы тербей, жүрегімен сезінген шәкіртімізді басқа қырынан танып, тәнті боламыз. Үзілісте бала жанына шымырлай еніп жататын халық әндері мен күйлері, халық композиторларының шығармалары, қазіргі таңдаулы қазақы туындылары үнтаспада ойналып, бала жанына бұлақтай мөлдіреп құйылып жатса, нұр үстіне нұр!

Жалпы сабақтардың, үзілістің музыкамен тығыз байланыста болуы баланың

ашылуына әдемі мүмкіндік деп білеміз.

«Бағдаршам»

Сабақтан алған әсерлерін төмендегі түстер арқылы көрсету:

Жасыл түс – сабақтан жаңа идеялар байқадым.

Сары түс – жаңа сабаққа көңілім толды.

Қызыл түс – бүгінгі сабақ сезіміме ерекше әсер етті.

«Байланысқан оқу»

Өз оқуын бір сөйлеммен түсіндіретін оқушыны таңдаңыз. Келесі оқушы өз сөйлемін құру үшін жалғаулықшылаулар мен жалғауларды пайдаланады.

«Балалар философиясы»

Тақырыппен таныстырып, үдерісті түсіндіріңіз. Оқушыларға ынталандыру материалдарын толығымен қарауға бірнеше минут беру керек. Оқушылар шеңберге оралғанда, жауап беруі тиіс тақырыпқа/пәнге қатысты сұрақтарды ойластыру үшін, оларға бір-екі минут беріледі. Осылайша дауыс беру және сұрақтарды талқылау анықталады. Мұғалім сұрақтарды дұрыс құра отырып, дамытатын сұрақтар қойып немесе әр оқушының қатысуын қамтамасыз ету үшін топпен бірге әрекет ете отырып, делдал ретінде қатысады.

«Балық, құс, аң»

Мақсаты: Жүргізуші ойыншылардың жанына барып жаймен ғана «балық, құс, аң» - деп айтып-айтып келеді де, бір ойыншының жанына барған кезде дауысын қаттырақ шығарып:

- Балық!(немесе аң, құс) –деп айтып қалады. Сол мезетте ол ойыншы бірден өзі білетін кез-келген балықтың атын айтып үлгеруі керек. Айта алмай қалса, ол ойыннан шығады. Ойын ең соңғы ойыншы қалғанша жалғаса береді.

«Барлық оқушылармен жұмыс»

Бұл жұмыс түрі бүкіл сынып оқушыларының бір мезгілде жұмысқа жұмылдырылуын қамтамасыз етеді. Оқушылардың барлық сұрақтарына мұғалім жұмыстың алдында жауап беруі тиіс, бұл оқушыларды да, мұғалімді де алаңдатпайды.

«Бас бармақ»

Оқушылардың бас бармақтарын көрсету арқылы сіз түсіндіргенді олардың ұғу деңгейін тексеріңіз.

Бас бармақ жоғарыға қарап тұрса = Мен түсінемін.

Бас бармақ көлденең тұрса = Мен түсінгендеймін.

Бас бармақ төмен қарап тұрса = Мен түсінбедім.

«Батискаф»

(Су астын байқайтын құралдармен жабдықталған, өз бетімен қозғалу қасиеті бар терең су камерасы.)

Екі топ бір-біріне кезекпен сөздер жасырады. Топтың бір оқушысы қимылмен өз тобына жасырылған сөзді жеткізу керек.

Қорытынды

"Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері" атты бұл авторлық бағдарлама педагогтардың оқушылардың мінез-құлқын қалыптастыру мәселесі бойынша теориялық білімдерін тереңдетуге және практикалық дағдыларын жетілдіруге бағытталған маңызды құрал болып табылады. Бағдарламаның мазмұны мінез-құлықтың мәнін ашуға, оның қалыптасу заңдылықтарын түсінуге, оқушылардың жас және дара ерекшеліктерін ескеруге, сондай-ақ тәрбие процесінде тиімді педагогикалық әдістерді қолдануға мүмкіндік береді.

Бағдарламаны меңгеру барысында педагогтар мінез-құлықты диагностикалаудың әдістерімен танысады, әртүрлі тәрбиелік ықпал ету жолдарын үйренеді, ұлттық құндылықтарды сіңірудің ерекшеліктерін түсінеді және девиантты мінез-құлықтың алдын алу мен түзету бойынша білім алады. Сонымен қатар, оқушылармен, ата-аналармен және әлеуметтік ортамен тиімді қарым-қатынас орнату дағдыларына ерекше көңіл бөлінеді.

Бұл авторлық бағдарламаның практикалық құндылығы педагогтардың кәсіби құзыреттілігін арттыруға, олардың тәрбие жұмысындағы әдістемелік арсеналын байытуға және оқушылардың үйлесімді дамуына қолайлы жағдай жасауға ықпал етуінде. Нәтижесінде білім беру сапасы артады және қоғамға пайдалы, саналы ұрпақ тәрбиелеуге жол ашылады.

Осылайша, "Мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері" авторлық бағдарламасы заманауи білім беру жүйесіндегі тәрбие процесін жетілдіруге бағытталған өзекті әрі пайдалы әдістемелік құрал болып табылады.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Әбиев, Ж. (2011). Педагогика — Алматы: Дарын.
   Бұл оқулықта мінез-құлықтың педагогикалық аспектілері, тәрбие жұмысын ұйымдастыру, жеке тұлғаны дамыту мен қалыптастыру мәселелері кеңінен қарастырылады.

2. Қоянбаев, Ж. Қ., Қоянбаев, Р. М. (2010). Жалпы педагогика — Алматы: Қазығұрт.
   Бұл кітапта педагогикалық процестің барлық аспектілері, оның ішінде мінез-құлықтың тәрбиелік негіздері де талданады.

3. Жарықбаев, Қ. (2003). Қазақ психологиясы — Алматы: Қазақ университеті.
   Қ.Жарықбаевтың еңбегі қазақ халқының психологиясы мен мінез-құлық мәселелеріне қатысты маңызды тұжырымдар мен зерттеулерді қамтиды.

4. Сластенин, В. А. (2007). Педагогика — Мәскеу: Владос.
   Бұл кітапта педагогиканың теориялық негіздері, оның ішінде тұлғаның мінез-құлқын қалыптастыру мен дамытуға қатысты кеңестер мен әдістер келтіріледі.

5. Мұхамедова, К. К. (2015). Мінез-құлықтың психологиялық негіздері — Алматы: Білім.
   Мінез-құлықтың психологиялық аспектілерін және оның тұлға дамуы мен тәрбиесіне әсерін зерттейтін жұмыс.

6. Р. М. Мухамедова, А. А. Сейтқасымова (2019). Педагогикадағы тұлға қалыптасу негіздері — Алматы: Өнер.
   Тұлғаның дамуындағы психологиялық аспектілер мен тәрбие процестерінің маңызды рөлін сипаттайды.

7. Г. М. Махмутов (2012). Тәрбие теориясы және әдістемесі — Алматы: Ана тілі.
   Бұл кітапта тәрбие жүйесіндегі мінез-құлықты қалыптастыру әдістері мен тәсілдері қарастырылады.

8. Выготский, Л. С. (1982). Педагогика и психология — Мәскеу: Просвещение.
   Л.С. Выготскийдің бұл еңбегі мінез-құлықтың әлеуметтік және мәдени аспектілерін зерттейді, оның тұлғаға ықпалын талдайды.

9. Немов, Р. С. (2001). Психология — Мәскеу: ВЛАДОС.
   Мінез-құлықтың психологиялық негіздерін түсіндіретін психологияның негізгі тұжырымдары мен концепцияларын қамтиды.

10. Тәбілдиев, Қ. (2000). Педагогикалық психология — Алматы: Білім.
    Педагогикалық психологияның теориялық негіздерінен бастап, оқушылардың мінез-құлқына әсер ететін факторлар мен механизмдерді талдайды.