Моңғол шапқыншылығынан кейінгі Қазақстан

Сабақтың тақырыбы: Моңғол шапқыншылығынан кейінгі Қазақстан

Сабақта видео көрсетілім жасағаннан кейін оқушылармен сабақты талдау жүріледі

Ой қозғау материалдары:

Моңғолдардың жаулап алу жорықтары Шыңғыс хан ұрпақтары кезінде де сәтті жүрді. Шыңғыс ханның ұлдары өз

тәуелсіз иеліктерге айналдыруға тырысты. 1927 жылы Жошы хан қайтыс болғаннан кейін ұлысты басқару Бату ханға (Батый) өтеді.

1235 жылы Қарақорымдағы құрылтайда Еуропа жеріне жорық жасау туралы шешім қабылданып, Бату хан бастаған моңғол әскерлері жорыққа аттанады. Олар 1236 жылдан бастап Батыс Дешті Қыпшақ даласына, Еділ бұлғарлары жеріне, одан әрі батысқа шапқыншылық жорықтарын ұйымдастырып, ірі орыс князьдіктерін, Польша, Венгрия, Чехия және басқа көптеген елдерді талқандайды.

1242 жылы Бату Шыңғыс ханның «моңғол атының тұяғы жеткен жерге дейін жету» өсиетіне сүйене отырып Еуропаның үштен екі бөлігін жаулап алып, Алтын Орда мемлекетін құрады. Осылайша Бату Жошы ұлысының астанасын Ұлытаудан Еділ бойына көшірді.

Алтын Орда кезеңі Қазақстан тарихында 2,5 ғасырды қамтиды. Жалпы алғанда бұл кезең Қазақстандағы этносаяси процестерге үлкен әсерін тигізді. Қазақ жері Батудың ағасы Орда Еженнің ұлысына кірді.

ХІІІ ғасырда болған тайпааралық қақтығыстар (моңғолдар, наймандар) көшпелі тайпалардың көшуіне және бұл аймақтарға тән шаруашылықтың өзгеруіне әкелді.

Алтын Орда кезеңінде қираған қалалар қайта қалпына келтірілді. Ұлы дала экономикалық және мәдени жағынан гүлденді. Қазақстан сауда және халықаралық қатынастардың бірден-бір маңызды орталығы болды. Бұл кезеңде толығымен қазақ елінің этникалық бейнесі мен құрамы қалыптасты, антропологияда моңғолоидтық нәсілдер басым болды. Алтын Орда кезеңінде Алтайдан Оралға дейінгі аймақтарда көшпелі мал шаруашылығы басты шаруашылық көзі болды.

Білім ленд бойынша сабаққа сілтеме:

https://bilimland.kz/kk/subject/qazaqstan-tarihy/6-synyp/qazaqstan-territoriyasynda-ulystardyng-quryluy