МҰҒАЛІМ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕ: КӘСІБИ ӨСУ ЖОЛДАРЫ.

Ө.Жәнібеков атындағы №19 жалпы орта білім беретін мектеп

Тастанова Роза Сыртаевна II санатты басшының орынбасары

Мирзабаева Карлыгаш Абдужаппаровна II санатты басшының орынбасары

КІРІСПЕ

Қазіргі қоғамдағы білім беру жүйесінің басты мақсаты – жан-жақты дамыған, шығармашылық қабілеті жоғары, өз бетімен шешім қабылдай алатын тұлға қалыптастыру. Осы мақсатқа жетуде мұғалімнің рөлі ерекше. Мұғалім – білім беру процесінің негізгі тұлғасы, оқушының тұлғалық қалыптасуына тікелей әсер ететін маман. Сондықтан мұғалімнің кәсіби шеберлігі мен әдістемелік дайындығы білім сапасына тікелей ықпал етеді. Бүгінгі таңда білім беру саласында болып жатқан өзгерістер мұғалімнің кәсіби деңгейін үнемі жетілдіріп отыруды талап етеді. Осы тұрғыда мұғалімнің әдістемелік мәдениеті мен кәсіби өсуі білім сапасын арттырудың негізгі факторларының бірі болып табылады.

Мақсаты: мұғалімнің кәсіби өсуінің маңызын анықтау, заманауи әдістемелік тәсілдерді қолдану арқылы білім беру сапасын арттыру жолдарын көрсету.

Өзектілігі: Қазіргі білім беру жүйесінде мұғалім тек білім беруші ғана емес, сонымен қатар оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытушы, бағыт-бағдар беруші және ұйымдастырушы тұлға болып табылады. Сондықтан мұғалімнің кәсіби өсуі мен әдістемелік шеберлігін жетілдіру білім беру сапасын арттырудың маңызды шарты болып саналады.

Міндеттері:
– мұғалімнің кәсіби дамуының негізгі бағыттарын анықтау;
– оқыту процесінде тиімді әдістемелік тәсілдерді қолданудың маңызын көрсету;
– практикалық жұмыстар арқылы оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру жолдарын қарастыру;
– білім беру сапасын арттырудағы мұғалімнің рөлін талдау.

Қазіргі білім беру жүйесінде мұғалімнің кәсіби өсуі үздіксіз процесс болып табылады. Мұғалім үнемі жаңа білім алып, өз тәжірибесін жетілдіріп отыруы қажет. Себебі қоғамның дамуына байланысты білім беру мазмұны да үнемі жаңарып отырады. Мұғалім жаңа әдіс-тәсілдерді меңгеріп, оны оқу процесінде тиімді қолдануы тиіс. Бұл оқушылардың білімді сапалы меңгеруіне мүмкіндік береді.

Мұғалімнің кәсіби өсуінің негізгі бағыттарының бірі – әдістемелік шеберлікті дамыту. Әдістемелік шеберлік дегеніміз – мұғалімнің оқу материалын тиімді жеткізе білуі, оқыту әдістерін дұрыс таңдауы және оқу процесін тиімді ұйымдастыруы. Мұғалім өз сабағында түрлі әдістер мен тәсілдерді қолдану арқылы оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыра алады. Сонымен қатар оқушылардың өз бетімен жұмыс жасауына мүмкіндік беру арқылы олардың танымдық белсенділігін арттыруға болады.

Қазіргі кезде білім беру жүйесінде интерактивті оқыту әдістері кеңінен қолданылады. Бұл әдістер оқушылардың сабаққа белсенді қатысуына мүмкіндік береді. Интерактивті әдістердің ерекшелігі – оқушылардың өзара әрекеттесуіне негізделуі. Мұндай сабақтарда оқушылар өз пікірін еркін білдіріп, бір-бірімен пікір алмасады. Бұл олардың ойлау қабілетін дамытып, өз ойын дәлелдей білуге үйретеді.

Мұғалімнің кәсіби дамуы тек теориялық біліммен шектелмейді. Ол өз тәжірибесінде түрлі практикалық жұмыстарды ұйымдастыру арқылы оқушылардың білімін тереңдетуі қажет. Практикалық жұмыстар оқушылардың білімін тәжірибеде қолдануға мүмкіндік береді. Мұндай жұмыстар арқылы оқушылар алған білімін нақты өмірлік жағдайларда пайдалана алады.

Білім сапасын арттырудағы тиімділігін көрсету

Білім беру жүйесіндегі басты міндеттердің бірі – оқушылардың білім сапасын арттыру және олардың алған білімін өмірде қолдана алатын тұлға қалыптастыру. Осы мақсатта жүргізілген педагогикалық зерттеу жұмысының негізгі бағыты – оқыту процесіне инновациялық әдістерді енгізу арқылы оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру және білім сапасын көтеру болып табылады. Зерттеу барысында сабақтың мазмұны жаңартылып, оқушылардың өз бетімен білім алуына, зерттеушілік қабілетін дамытуға бағытталған әдістер қолданылды. Мұндай тәсілдер оқушылардың оқу процесіне белсенді қатысуына мүмкіндік беріп, олардың пәнге деген қызығушылығын арттырды.

Тақырып бойынша жүргізілген зерттеуінің қадамдары

Зерттеу жұмысы бірнеше кезеңнен тұрды. Алғашқы кезеңде оқыту процесіндегі негізгі мәселе анықталды. Бұл кезеңде оқушылардың пән бойынша білім деңгейі талданып, олардың оқу барысында кездесетін қиындықтары зерттелді. Нәтижесінде оқушылардың теориялық білімді жақсы меңгергенімен, оны практикада қолдануда қиындықтар кездесетіні байқалды. Осы мәселені шешу мақсатында сабақ барысында инновациялық әдістерді қолдану қажеттілігі анықталды.

Зерттеудің келесі кезеңінде оқыту процесіне түрлі инновациялық тәсілдер енгізілді. Атап айтқанда, интерактивті оқыту әдістері, топтық жұмыс, жобалық оқыту, зерттеу тапсырмалары және ақпараттық-коммуникациялық технологиялар кеңінен қолданылды. Сабақ барысында оқушыларға проблемалық сұрақтар қойылып, оларды өз бетімен шешуге мүмкіндік берілді. Сонымен қатар цифрлық білім беру ресурстары мен интерактивті платформаларды пайдалану арқылы оқушылардың оқу белсенділігі арттырылды.

Зерттеу барысында қолданылған тағы бір тиімді тәсіл – саралап оқыту әдісі. Бұл әдіс арқылы оқушылардың білім деңгейіне қарай тапсырмалар беріліп, әр оқушының жеке мүмкіндіктері ескерілді. Мұндай тәсіл оқушылардың өзіне деген сенімін арттырып, олардың оқу мотивациясын күшейтті. Сонымен қатар сабақ барысында қалыптастырушы бағалау жүйесі қолданылып, оқушылардың оқу жетістіктері үнемі бақылауда болды. Кері байланыс арқылы оқушылар өз қателіктерін түсініп, білімін жетілдіруге мүмкіндік алды.

Жүргізілген зерттеу жұмысының нәтижесінде инновациялық әдістерді қолданудың тиімділігі анықталды. Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығы артып, олардың оқу белсенділігі жоғарылады. Сонымен қатар оқушылардың өз бетімен іздену, ақпаратты талдау және қорытынды жасау дағдылары қалыптасты.

Өз зерттеуінің педагогикалық жаңалығы

Жүргізілген зерттеу жұмысының педагогикалық жаңалығы – оқыту процесінде инновациялық әдістерді жүйелі түрде қолдану арқылы оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталуында. Бұл тәсіл оқушылардың тек білім алуына ғана емес, сонымен қатар алған білімін өмірлік жағдайларда қолдана білуіне мүмкіндік береді.

Зерттеу барысында оқушылардың сыни ойлау қабілеті, талдау және салыстыру дағдылары дамыды. Оқушылар түрлі тапсырмаларды орындау барысында өз ойын дәлелдеп, пікірін еркін білдіруге үйренді. Сонымен қатар топтық және жұптық жұмыстар арқылы оқушылардың коммуникативтік дағдылары қалыптасты.

Оқушылардың білім, дағды және құндылықтарын қалыптастыруда зерттеу жұмысының маңызы зор болды. Сабақ барысында оқушылардың жауапкершілігі, бір-біріне құрмет көрсетуі, ынтымақтастықта жұмыс істеуі сияқты құндылықтар қалыптасты. Сонымен қатар олардың ақпаратты іздеу, өңдеу және қолдану дағдылары дамыды. Бұл қазіргі заман талабына сай функционалдық сауатты тұлға қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Ғылыми тұрғыдан алғанда, зерттеу жұмысының нәтижелері оқыту процесінде инновациялық әдістерді қолданудың тиімді екенін көрсетті. Оқушылардың оқу жетістіктері жақсарып, олардың пәнге деген қызығушылығы артты. Сонымен қатар оқыту мен оқу процесі тиімді ұйымдастырылып, сабақтың сапасы жоғарылады.

3. Тәжірибенің өнімі, нәтижесі

Жүргізілген педагогикалық зерттеу жұмысының нәтижесінде оқушылардың білім сапасының жоғарылағаны байқалды. Зерттеу жұмысы басталған кезеңде оқушылардың білім сапасының көрсеткіші шамамен 55 –60 пайызды құраса, инновациялық әдістерді жүйелі қолдану нәтижесінде бұл көрсеткіш 72–78 пайызға дейін өсті. Бұл жүргізілген жұмыстың тиімділігін көрсетеді.

Мониторинг нәтижелері бойынша сабақ беретін сыныптардың білім деңгейі салыстырмалы түрде талданды. Нәтижесінде инновациялық әдістер қолданылған сыныптарда оқушылардың оқу белсенділігі мен үлгерімі жоғары болғаны анықталды. Сонымен қатар оқушылардың пән бойынша практикалық тапсырмаларды орындау деңгейі де айтарлықтай жақсарды.

Зерттеу барысында пәнаралық байланыс та тиімді қолданылды. Мысалы, география, математика және информатика пәндері арасындағы байланыс арқылы түрлі практикалық тапсырмалар орындалды. Мұндай жұмыстар оқушылардың пәндер арасындағы байланысты түсінуіне және алған білімін кешенді түрде қолдануына мүмкіндік берді.

Зерттеу нәтижелерін көрсету мақсатында білім сапасының өзгерісі диаграммалар мен мониторингтік көрсеткіштер арқылы талданды. Бұл деректер оқыту процесінде қолданылған әдістердің тиімділігін дәлелдейді.

4. Жарияланымдар

Жүргізілген зерттеу жұмысының нәтижелері педагогикалық тәжірибені тарату мақсатында түрлі ғылыми-әдістемелік басылымдарда және білім беру порталдарында жарияланды. Сонымен қатар әдістемелік бірлестік отырыстарында, семинарлар мен конференцияларда таныстырылды.

Жарияланған материалдарда зерттеу жұмысының мақсаты, қолданылған әдіс-тәсілдер және алынған нәтижелер толық сипатталды. Бұл тәжірибе басқа мұғалімдерге де өз сабақтарында инновациялық әдістерді қолдануға мүмкіндік береді.

Қорыта айтқанда, жүргізілген педагогикалық зерттеу жұмысы білім сапасын арттыруда инновациялық әдістердің тиімді екенін көрсетті. Мұндай тәжірибені жүйелі түрде қолдану оқушылардың оқу жетістіктерін арттырып қана қоймай, олардың шығармашылық және зерттеушілік қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар бұл тәсіл қазіргі білім беру жүйесінің талаптарына сай функционалдық сауатты тұлға қалыптастыруға бағытталған.